Đưa chúng tôi đến các thành phố được coi là bước cuối cùng cần thiết trong quá trình đồng hóa, hoàn thành chiến dịch diệt chủng kéo dài suốt năm trăm năm. Thành phố đã thay đổi chúng tôi, và chúng tôi biến nó thành của mình. Chúng tôi đã bị lạc giữa ngổn ngang những tòa nhà cao tầng, dòng người đông đúc, luồng giao thông vô tận. Nhưng chúng tôi đã tìm thấy nhau, mở Trung tâm Văn Hoá Indian, lập gia đình và tổ chức lễ hội powwow[1] hát những điệu hát, nhảy những điệu nhảy truyền thống. Chúng tôi mua và thuê nhà, ngủ trên đường phố, ngủ dưới xa lộ; chúng tôi đi học, tham gia lực lượng vũ trang, mở các quán bar Indian ở quận Fruitvale thành phố Oakland[2] cũng như ở quận Mission, San Francisco. Chúng tôi sống trong những ngôi làng dựng nên từ các toa xe cũ ở Richmond. Chúng tôi làm nghệ thuật, sinh con đẻ cái và mở đường cho dân mình qua lại giữa thành phố và khu bảo tồn. Chúng tôi đã không chuyển đến các thành phố để chết. Trên vỉa hè, đường phố, trong những toà nhà bê tông, chúng tôi thích nghi. Tường kính, kim loại, cao su, dây điện, dáng vẻ xồ xề của thành phố đã ôm lấy chúng tôi. Dẫu vậy, chúng tôi vẫn không phải là thị dân Indian. Đó là một phần của đạo luật Tái định cư Indian[3], là một phần của Chính sách xoá sổ người bản xứ, đúng vậy. Hãy khiến họ phải mang vẻ ngoài và hành động giống như chúng ta. Trở thành chúng ta. Và thế là họ biến mất. Hơn thế nữa, rất nhiều người đã đến đây với lựa chọn của chính họ, để bắt đầu lại, để kiếm tiền hoặc sống cuộc đời mới. Một số đã đến các thành phố để thoát khỏi các đặc khu. Chúng tôi ở lại sau Thế chiến thứ hai. Và cũng sau cả chiến tranh Việt Nam. Chúng tôi ở lại vì thành phố có vẻ giống như một cuộc chiến và bạn không thể thoát khỏi nó một khi đã nhúng tay vào, bạn chỉ có thể sống cùng nó. Vì sẽ dễ dàng kiểm soát hơn nếu bạn vẫn có thể nhìn và nghe thấy nó, âm thanh chuyển động của kim loại, tiếng máy nổ, xe cộ rầm rập trên đường và xa lộ, tất cả giống như những viên đạn đang lao đi vun vút. Sự im lặng của các đặc khu, những thị trấn hẻo lánh hay vùng nông thôn, chỉ khiến cho tiếng ồn từ sâu tận trong tâm can bạn vang lên dữ dội hơn.

Rất nhiều người trong số chúng tôi đang sống ở thành thị. Nếu không phải là sống trong một thành phố, thì chúng tôi sống trên internet. Lạc lối giữa các toà cao tầng của cửa sổ trình duyệt web. Họ vẫn gọi chúng tôi là người Indian vỉa hè. Là đua đòi, nông cạn, thiếu trung thực, người tị nạn vô văn hóa, những quả táo. Một quả táo đỏ ở bên ngoài nhưng lại trắng ở bên trong. Nhưng chúng tôi chỉ cố gắng làm điều mà tổ tiên mình đã từng: Sống sót. Chúng tôi chỉ còn lại những ký ức vô thức, nằm sâu trong tim, được cảm giác rõ ràng, khiến chúng tôi hát, nhảy và cầu nguyện theo cùng một cách, cảm xúc từ ký ức nảy nở bất ngờ trong cuộc sống của chúng tôi như vết máu loang dần trên băng dán vết thương do một viên đạn, viên đạn mà một người đàn ông da trắng đã bắn vào để lấy đầu của chúng tôi và tiền thưởng, hoặc chỉ đơn giản thôi, để đỡ chướng mắt.

Khi họ mới xuất hiện cùng những viên đạn đầu tiên, chúng tôi đã không ngừng trốn chạy mặc dù những viên đạn bay nhanh gấp đôi âm thanh tiếng hét của chúng tôi. Ngay cả khi sức nóng cũng như tốc độ của nó cắm xuyên da chúng tôi, làm vỡ xương, sọ, xẻ mảnh trái tim, chúng tôi vẫn tiếp tục trốn chạy. Ngay cả khi chúng tôi chứng kiến những viên đạn bắn cơ thể bay trong không khí như những lá cờ, trăm vạn lá cờ trên các tòa nhà đã mọc lên từ vùng đất tổ tiên. Những viên đạn đó là linh cảm, là bóng ma từ những giấc mơ về một tương lai nhọc nhằn, chới với. Những viên đạn sẽ hững hờ bay xa hơn nữa sau khi xuyên qua cơ thể chúng tôi, hệt như lời tiên đoán về điều sẽ đến, tốc độ và sự giết chóc, những đường biên giới và những tòa nhà chới với. Họ cướp đi tất cả mọi thứ và nghiền nát nó thành bụi thuốc súng, họ bắn lên trời khi chiến thắng, chỉ còn tàn tro được viết lại trong một thứ lịch sử sai lệch, nghĩa là lãng quên. Những viên đạn lạc và hậu quả vẫn đang tiếp tục rơi xuống chúng tôi cho đến tận bây giờ.

❀ ❀ ❀

[1] Là một lễ hội của người thổ dân da đỏ, gồm các hoạt động âm nhạc, văn hoá, nghệ thuật truyền thống. Theo ngôn ngữ của người thổ dân thì "Pow" có nghĩa là sự ảnh hưởng của nghệ thuật đối với một cá nhân, "wow" là phản ứng ngạc nhiên, thích thú, phấn khích của cá nhân đó khi được thưởng ngoạn nghệ thuật. Lễ hội này được tổ chức vào tuần lễ thánh Valentine tại Hawaii hoặc tháng 7 tại California, tháng 11 tại bang Missouri tuỳ theo điều kiện từng địa phương.

[2] Là thành phố lớn thứ 8 của bang California, thành lập năm 1852, nằm ở bờ Đông vịnh San Francisco, Hoa Kỳ.

[3] Nguyên văn: Indian Relocation Act - Năm 1851, Quốc hội Hoa Kỳ thông qua Đạo luật tái định cư người Mỹ bản địa, cho phép thành lập các khu dành riêng (đặc khu) cho người Mỹ bản địa. Cuối thập niên 1860, Tổng thống Hoa Kỳ tuyên bố một chính sách nhằm hoà giải xung đột giữa người bản địa và người định cư bằng cách cử những người trong nhà thờ xuống quản lý người bản địa tại các khu dành riêng để truyền giảng Ki-tô giáo cho người bản địa. Liên quan đến đạo luật này, người bản địa bị tái định cư trong khu vực tồi tệ, dần bị thu hẹp khu vực riêng, nhiều hạn chế...