“Già hay trẻ, hỡi chàng trai, cứ để tất cả ăn đi, ta có đủ cả mà;
Cứ để chúng nhai ngấu nghiến mười hàm răng, ta chẳng hề bận tâm.”
Rollo, Công tước xứ Normandy.
Margaret trở về nhà với tâm trí nặng trĩu những gì mình vừa nghe và thấy, đến mức cô gần như chẳng biết làm sao để xốc lại tinh thần mà loay hoay với những bề bộn thường nhật; cô buộc phải luôn giữ vẻ tươi vui, chuyện trò rôm rả để khuây khỏa mẹ—người giờ đây đã chẳng thể đi đây đi đó, và cứ mỗi lần con gái đi dạo dẫu ngắn đến đâu về là lại ngóng chờ nghe chút tin tức bên ngoài.
“Thế cô bạn làm nhà máy của con thứ Năm này có sang xem con thử đồ không?”
“Cô ấy ốm nặng đến mức con chẳng dám nghĩ đến chuyện cất lời mời,” Margaret buồn rầu đáp.
“Trời ạ! Dường như dạo này ai cũng đổ bệnh cả,” bà Hale thốt lên, mang theo chút ganh tỵ nhỏ nhen mà người bệnh thường hay dành cho người bệnh khác. “Nhưng chắc là khổ sở lắm khi bị ốm ở trong những con hẻm khuất sau dãy phố ấy.” (Bản tính tốt bụng lại trỗi dậy, cùng với nếp suy nghĩ cũ kỹ thuở ở Helstone.) “Ngay ở đây đã đủ tệ rồi. Con có thể làm gì cho cô ấy hả Margaret? Ông Thornton đã gửi cho mẹ ít rượu vang đỏ loại ngon từ thời xưa ngay sau khi con ra ngoài. Con nghĩ một chai đó có giúp ích gì cho cô ấy không?”
“Không thưa mẹ! Con tin là họ không đến nỗi quá nghèo—ít ra thì cách nói chuyện của họ không giống như vậy; hơn nữa, căn bệnh của Bessy là lao phổi—rượu vang chẳng ích gì cho cô ấy đâu. Có lẽ con có thể mang cho cô ấy chút mứt trái cây từ khu vườn Helstone thân thương của chúng ta. Không! Lại còn một gia đình khác mà con muốn giúp đỡ—Ôi mẹ ơi, mẹ ơi! Làm sao con có thể xúng xính xiêm y đi dự tiệc tùng sang trọng sau những nỗi buồn con vừa chứng kiến ngày hôm nay chứ?” Margaret bật kêu lên, phá vỡ bức tường kiềm chế mà cô đã tự dặn lòng phải giữ trước lúc bước chân vào nhà, rồi kể hết cho mẹ nghe những gì cô đã thấy và đã nghe tại nhà của Higgins.
Điều đó khiến bà Hale vô cùng phiền muộn. Nó làm bà bồn chồn không yên cho đến khi được làm một điều gì đó. Bà giục Margaret soạn ngay một giỏ quà ngay tại phòng khách để gửi lập tức cho gia đình ấy; và suýt nổi giận khi con gái bảo rằng nếu sáng hôm sau mới gửi thì cũng chẳng sao, bởi cô biết Higgins đã lo đủ nhu yếu phẩm trước mắt, và chính cô cũng đã để lại ít tiền cho Bessy. Bà Hale trách con gái vô tâm khi nói thế, và cứ tất bật chẳng buồn nghỉ ngơi cho đến khi giỏ quà được mang đi khỏi nhà. Đoạn, bà nói:
“Biết đâu chừng chúng ta lại đang làm sai điều gì thì sao. Lần gần đây nhất khi ông Thornton đến đây, chính ông ấy đã bảo rằng những kẻ tiếp tay kéo dài cuộc đấu tranh bằng cách hỗ trợ đám thợ đình công không thể được gọi là bạn chân chính. Mà cái người tên Boucher này cũng là một kẻ đình công, phải không con?”
Bà Hale đem câu hỏi ấy ra chất vấn ông nhà khi ông vừa bước lên lầu, sau buổi kèm học phí cho ông Thornton vốn vẫn thường kết thúc bằng một màn trò chuyện tâm tình. Margaret chẳng buồn bận tâm việc những món quà của họ có làm cuộc xung đột kéo dài thêm hay không; trong tâm trạng kích động lúc bấy giờ, cô chẳng nghĩ ngợi xa xôi đến thế.
Ông Hale lắng nghe, cố tỏ ra điềm tĩnh như một vị trọng tài; ông hồi tưởng lại mọi thứ chỉ chưa đầy nửa tiếng trước hãy còn vô cùng rành mạch qua lời ông Thornton; rồi cuối cùng, ông đưa ra một sự dung hòa chẳng mấy thỏa đáng. Vợ và con gái ông không chỉ hành xử hoàn toàn đúng đắn trong trường hợp này, mà ông cũng chẳng tài nào hiểu nổi họ có thể làm khác đi bằng cách nào. Thế nhưng, xét theo quy tắc chung, những điều ông Thornton nói quả thực rất đúng: nếu cuộc đình công bị kéo dài, tất yếu các ông chủ sẽ phải đưa thợ từ nơi khác đến (nếu thực ra kết quả cuối cùng không phải là sự ra đời của những cỗ máy giúp giảm thiểu hoàn toàn nhu cầu về sức lao động, như đã từng xảy ra nhiều lần trước đó); thế nên, rõ ràng là hành động nhân đạo nhất chính là từ chối mọi sự giúp đỡ tiếp hơi cho sự lầm lạc của họ. Còn về phần Boucher này, sáng hôm sau ông sẽ đến gặp ngay để tìm hiểu xem có thể giúp gì được cho hắn.
Sáng hôm sau, ông Hale lên đường như đã định. Không gặp Boucher ở nhà, nhưng ông có một buổi trò chuyện dài với vợ hắn; hứa sẽ xin giấy giới thiệu vào bệnh viện cho bà ta; và khi chứng kiến sự dồi dào từ số thực phẩm do bà Hale gửi tới đang bị lũ trẻ—những kẻ làm vua một cõi ở tầng dưới trong lúc vắng cha—vung vãi cách hoang phí, ông trở về với tâm trạng nhẹ nhõm và phấn chấn hơn nhiều so với điều Margaret từng dám kỳ vọng; quả thực, những gì cô kể tối hôm trước đã khiến người cha mường tượng ra một thảm cảnh tồi tệ đến mức khi trí tưởng tượng xoay chiều, ông lại miêu tả mọi thứ tốt đẹp hơn thực tế rất nhiều.
“Nhưng ta sẽ đến gặp lại người đàn ông đó,” ông Hale nói. “Cha vẫn chưa biết phải so sánh những ngôi nhà này với mấy căn nhà tranh ở Helstone ra sao nữa. Cha thấy ở đây có những món đồ nội thất mà công nhân của chúng ta chẳng bao giờ dám mơ tưởng đến, cùng những bữa ăn thường ngày mà họ coi là xa xỉ; thế nhưng chính những gia đình này lại chẳng còn lối thoát nào khác khi tiền công tuần bị cắt đứt, ngoài tiệm cầm đồ. Lên đến Milton này, người ta buộc phải học cách nhìn nhận theo một hệ giá trị hoàn toàn khác.”
Hôm nay Bessy cũng đỡ hơn đôi chút. Dù vậy, cô vẫn kiệt sức đến mức dường như đã quên bẵng đi mong ước được nhìn thấy Margaret diện đầm dạ hội—nếu quả thực đó không chỉ là ao ước ngượng ngập trong cơn sốt mê sảng.
Margaret không sao kìm được sự so sánh giữa việc diện những bộ cánh xa hoa này để đến một nơi cô chẳng hề hào hứng—với lồng ngực nặng trĩu bao nỗi âu lo—và những buổi thử đồ vui tươi, hồn nhiên của tuổi thiếu thời mà cô cùng Edith từng trải qua chưa đầy một năm trước. Niềm vui duy nhất của cô lúc này khi chưng diện chỉ là nghĩ đến việc mẹ sẽ vô cùng thích thú khi ngắm nhìn cô trong bộ váy đẹp. Cô đỏ bừng mặt khi Dixon đẩy tung cửa phòng khách và cất lời tán thưởng.
“Tiểu thư Hale trông thật xinh đẹp, thưa phu nhân—phải vậy không ạ? Bộ vòng san hô của phu nhân Shaw chẳng thể hợp hơn được nữa. Nó vừa khéo mang lại chút sắc hồng tươi tắn, thưa phu nhân. Kẻo không thì tiểu thư Margaret sẽ bị nhợt nhạt mất.”
Mái tóc đen của Margaret quá dày để có thể tết lại; thay vào đó, người ta phải cuộn tròn nó nhiều vòng, ép những sợi tóc suôn mượt óng ả thành những búi tóc lớn ôm trọn lấy đầu như một chiếc vương miện rồi thắt gọn thành một búi xoắn ốc phía sau. Cô dùng hai chiếc trâm san hô bản lớn, dài như những mũi tên nhỏ, để giữ cố định sức nặng của mái tóc. Tay áo lụa trắng được viền gọn bằng những dải dây cùng chất liệu, và ngay dưới hõm cổ trắng ngần uốn lượn của cô là chuỗi hạt san hô nặng trĩu nằm yên trên bờ ngực.
“Ôi Margaret! Mẹ ước gì mình cũng được cùng con đến dự một buổi vũ hội kiểu cũ nhà Barrington—đưa con đi như cách phu nhân Beresford từng dẫn dắt mẹ ngày trước.”
Margaret đặt một nụ hôn lên má mẹ để xoa dịu chút kiêu hãnh tuổi trẻ ấy; nhưng cô chẳng thể mỉm cười nổi, bởi tâm trạng lúc này đang vô cùng ủ dột.
“Con chỉ muốn ở nhà với mẹ thôi—thực sự rất muốn vậy, thưa mẹ.”
“Nói ngốc nghếch thế con yêu! Nhớ chú ý quan sát thật kỹ bữa tối nhé. Mẹ rất muốn nghe xem người Milton lo liệu mọi việc ra sao. Nhất là món ăn thứ hai đấy, con yêu. Hãy xem họ dùng món gì để thay thế cho thịt thú rừng.”
Bà Hale hẳn sẽ không chỉ dừng lại ở sự hứng thú—bà sẽ phải kinh ngạc nếu được mục kích sự xa hoa của bàn tiệc cùng các vật dụng bày biện trên đó. Margaret, với gu thẩm mỹ đã được rèn giũa ở Luân Đôn, cảm thấy số lượng các món ngon thật ngột ngạt; chỉ một nửa số đó thôi là đã quá đủ, và hiệu quả mang lại sẽ gọn gàng, thanh nhã hơn nhiều. Nhưng đó lại là một trong những nguyên tắc hiếu khách nghiêm ngặt của bà Thornton: mỗi món ăn riêng biệt đều phải được chuẩn bị đủ phần cho tất cả các vị khách nếu họ muốn thưởng thức. Vốn là người sống đạm bạc trong sinh hoạt đời thường, việc dọn ra một bữa tiệc thịnh soạn cho những vị khách hào hứng với nó lại là một phần niềm kiêu hãnh của bà. Con trai bà cũng chia sẻ chung cảm nhận ấy. Anh chưa từng biết đến—dù có thể hình dung và hoàn toàn đủ khả năng tận hưởng—bất kỳ dạng thức giao thiệp nào khác ngoài việc trao đổi những bữa ăn sang trọng; và ngay lúc này đây, dẫu đang phải thắt lưng buộc bụng từng xu không cần thiết và từng nhiều lần hối hận vì đã gửi thiệp mời cho bữa tiệc này, anh vẫn cảm thấy vô cùng mãn nguyện khi được chiêm ngưỡng sự chuẩn bị lộng lẫy mang đậm phong cách truyền thống.
Margaret và cha là những người đến đầu tiên. Ông Hale vô cùng đúng giờ đến từng phút theo lịch hẹn. Trên lầu, ngoài bà Thornton và Fanny ra thì chẳng còn ai khác. Mọi tấm khăn phủ đều đã được tháo gỡ, căn phòng bừng lên sắc lụa gấm vàng cùng tấm thảm hoa rực rỡ. Mọi ngóc ngách dường như đều bị lấp đầy bởi các vật trang trí, đến mức gây nhức mắt và tạo ra sự tương phản kỳ lạ với vẻ trơ trọi, xấu xí bên ngoài khung cửa sổ nhìn thẳng xuống khoảng sân nhà máy rộng lớn, nơi những cánh cửa sắt lớn đang mở toang để đón xe cộ ra vào. Tòa nhà xưởng sừng sững bên phía trái khung cửa sổ, hắt bóng dài từ nhiều tầng lầu xuống, khiến buổi chiều hè chìm vào bóng tối sớm hơn thường lệ.
“Con trai tôi bận rộn công chuyện đến tận phút chót. Thằng bé sẽ có mặt ngay đây thôi, thưa ông Hale. Xin mời ông an tọa.”
Ông Hale đang đứng bên một khung cửa sổ khi bà Thornton cất lời. Ông quay người lại, đoạn cất tiếng:
“Các vị không thấy việc ở quá gần nhà máy thế này đôi lúc khá phiền phức sao?”
Bà ngẩng cao đầu:
“Chưa từng có chuyện đó. Tôi chưa đến mức kiêu kỳ đến độ muốn chối bỏ nguồn cội tài sản và quyền lực của con trai mình. Hơn thế nữa, ở Milton này chẳng tìm đâu ra nhà máy thứ hai như thế. Chỉ riêng một gian phòng thôi đã rộng tới hai trăm hai mươi thước vuông rồi.”
“Ý tôi là khói bụi và tiếng ồn—việc công nhân ra vào tấp nập có thể gây phiền toái chứ!”
“Con đồng tình với bác, thưa ông Hale!” Fanny chen vào. “Ở đây lúc nào cũng nồng mùi hơi nước và dầu máy—còn tiếng ồn thì điếc cả tai.”
“Tôi từng nghe những thứ âm thanh được gọi là âm nhạc còn làm người ta điếc tai hơn nhiều. Phòng máy nằm ở phía đầu đường của nhà máy; chúng ta hầu như chẳng nghe thấy gì, ngoại trừ vào mùa hè khi tất cả các cửa sổ đều mở toang; còn về tiếng rì rầm không dứt của đám thợ, nó chẳng làm tôi phiền lòng hơn tiếng vo ve của một tổ ong là bao. Nếu có bận tâm đến nó, tôi chỉ liên tưởng đến con trai mình, và cảm nhận rằng mọi thứ đều thuộc về nó, rằng chính cái đầu của nó là nơi điều khiển tất cả. Lúc này đây, nhà máy chẳng phát ra âm thanh nào cả; đám công nhân đã vô ơn đến mức đình công, có lẽ các vị cũng đã nghe tin. Nhưng chính công chuyện (mà tôi vừa nhắc tới lúc ông bước vào) lại liên quan đến những bước đi sắp tới của nó nhằm dạy cho lũ người đó biết điều.” Biểu cảm trên khuôn mặt vốn dĩ nghiêm nghị của bà bỗng chốc chìm sâu vào một nỗi giận dữ tối tăm khi thốt ra những lời này. Sắc mặt ấy cũng chẳng khá hơn khi ông Thornton bước vào phòng; bởi ngay lập tức, bà nhìn thấy gánh nặng lo âu và phiền muộn mà anh chẳng tài nào rũ bỏ nổi, dẫu cho anh vẫn dành cho các vị khách lời chào hỏi có vẻ vô cùng niềm nở và vui vẻ. Anh bắt tay Margaret. Anh thừa biết đây là lần đầu tiên đôi bàn tay họ chạm vào nhau, dẫu cô hoàn toàn không mảy may hay biết điều đó. Anh hỏi thăm sức khỏe bà Hale, lắng nghe những lời chia sẻ đầy lạc quan và hy vọng từ ông Hale; rồi thoáng đưa mắt nhìn sang Margaret để xem cô có đồng tình với cha mình hay không, anh nhận ra chẳng có chút bóng dáng phản đối nào thoảng qua gương mặt cô. Và khi nhìn cô với dụng ý ấy, anh lại một lần nữa bị choáng ngợp bởi nhan sắc tuyệt trần của cô. Anh chưa từng thấy cô mặc trang phục như thế bao giờ; và giờ đây, sự thanh lịch ấy lại càng tôn lên vóc dáng kiêu kỳ cùng nét điềm đạm cao quý trên gương mặt cô, khiến người ta cảm thấy cô phải luôn xiêm y lộng lẫy nhường này mãi. Cô đang trò chuyện với Fanny; anh không nghe rõ họ nói gì, nhưng anh nhận ra dáng vẻ bồn chồn của em gái mình—cơn ngứa ngáy tay chân khiến cô liên tục chỉnh sửa tà váy, đôi mắt láo liên lúc nhìn chỗ này lúc ngó chỗ nọ mà chẳng có lấy một mục đích rõ ràng nào trong ánh nhìn; và anh bất giác đặt nó lên bàn cân so sánh với sự khó chịu ngầm khi nhìn vào đôi mắt to, mềm mại đang đăm đăm hướng về một điểm duy nhất, tựa hồ từ ánh sáng của chúng tỏa ra một thứ dịu êm đầy tĩnh lặng—những đường cong của bờ môi đỏ mọng vừa hé mở theo nhịp điệu của câu chuyện—cái đầu hơi cúi về phía trước, tạo thành một đường cong mượt mà uốn lượn từ đỉnh đầu, nơi ánh sáng quẩn quanh trên mái tóc đen óng ả, cho đến điểm mút ngà ngọc của bờ vai mịn màng; đôi tay tròn trịa trắng ngần với những ngón tay thon dài khẽ đan chéo vào nhau, nằm yên phảng phất nét duyên dáng hoàn hảo. Ông Thornton khẽ thở dài khi thu trọn tất cả những điều ấy vào trong một cái liếc nhìn nhanh chóng nhưng bao quát. Đoạn, anh quay lưng lại phía hai tiểu thư, dồn hết tâm can và nỗ lực để bắt nhịp vào câu chuyện với ông Hale.
Khách khứa kéo đến mỗi lúc một đông hơn. Fanny rời khỏi bên cạnh Margaret để phụ giúp mẹ tiếp khách. Ông Thornton cảm nhận rõ giữa dòng người tấp nập ấy chẳng có ai thèm trò chuyện với Margaret, và anh thấy bứt rứt không yên trước sự thờ ơ hiển nhiên này. Thế nhưng bản thân anh lại chẳng hề bước lại gần cô; anh cũng chẳng dám ngước nhìn cô. Chỉ là, anh tường tận từng cử động—hoặc sự bất động—của cô hơn bất kỳ ai khác có mặt trong căn phòng này. Trái lại, Margaret hoàn toàn vô tâm với chính mình và mải mê quan sát những vị khách khác đến độ chẳng thèm bận tâm xem mình có bị phớt lờ hay không. Ai đó đã đưa cô xuống phòng tiệc; cô không kịp bắt lấy tên người đó; và có vẻ như vị khách nam cũng chẳng mặn mà gì với việc trò chuyện cùng cô. Cuộc trò chuyện giữa các quý ông đang diễn ra vô cùng sôi nổi; phần lớn các quý bà đều giữ im lặng, tranh thủ ghi chép lại thực đơn và săm soi trang phục của nhau. Margaret bắt được mạch của câu chuyện chung, cảm thấy hứng thú và chăm chú lắng nghe. Ông Horsfall, vị khách lạ có chuyến thăm thị trấn chính là nguồn cơn khơi mào cho buổi tiệc này, đang đặt câu hỏi về tình hình thương mại và sản xuất của vùng; và những quý ông còn lại—toàn là người gốc Milton—đang lần lượt đưa ra câu trả lời cùng những lời giải thích cặn kẽ. Một cuộc tranh cãi nổ ra và nhanh chóng trở nên gay gắt; nó được chuyển hướng sang ông Thornton, người nãy giờ vẫn im lặng nhưng lúc này đã đưa ra một quan điểm với những luận cứ được trình bày rạch ròi đến mức phe đối lập cũng phải tâm phục khẩu phục. Sự chú ý của Margaret vì thế mà hướng về phía người chủ nhà; toàn bộ phong thái của anh trong vai trò chủ tiệc, vừa thẳng thắn, đơn sơ lại vừa khiêm nhường, toát lên một vẻ đường hoàng đầy uy quyền. Margaret thầm nghĩ chưa bao giờ cô thấy anh tỏa sáng đến thế. Mỗi khi đến nhà họ trước đây, ở anh luôn phảng phất điều gì đó—hoặc là sự nôn nóng thái quá, hoặc là thứ bực bội cáu kỉnh như thể sẵn sàng mặc định rằng mình đang bị phán xét bất công, nhưng lại mang một lòng tự ái quá lớn để mà cố gắng thanh minh. Thế nhưng giờ đây, giữa những người đồng nghiệp, sự vững vàng trong vị thế của anh là điều không phải bàn cãi. Anh được họ nhìn nhận như một con người sở hữu cá tính mạnh mẽ cùng quyền lực trên nhiều phương diện. Chẳng cần phải nhọc công tranh đấu để giành lấy sự nể trọng từ họ. Anh đã có được nó, và anh thừa biết điều đó; sự chắc chắn ấy ban cho giọng nói cùng phong thái của anh một vẻ điềm tĩnh cao quý tuyệt vời mà trước đây Margaret đã bỏ lỡ.
Anh vốn không có thói quen trò chuyện với phụ nữ, và những gì anh thốt ra đều có phần câu nệ. Riêng với Margaret, anh hầu như chẳng nói lấy một lời. Cô ngạc nhiên khi nhận ra mình lại tận hưởng bữa tối này nhiều đến thế. Cô bây giờ đã đủ hiểu biết để nắm bắt các mối quan tâm bản địa—thậm chí là cả một số thuật ngữ chuyên môn được thốt ra bởi những ông chủ nhà máy đầy nhiệt huyết. Trong thâm tâm, cô ngầm đứng về phe tranh luận của họ. Dù sao đi nữa, họ đang trò chuyện với một sự nghiêm túc tuyệt đối—chứ không phải kiểu cách mệt mỏi, tẻ nhạt từng khiến cô chán ngán trong những bữa tiệc cũ ở Luân Đôn. Cô lấy làm lạ khi giữa bao nhiêu lời bàn tán xoay quanh chuyện sản xuất và thương mại của vùng, chẳng có một mảy may đả động nào tới cuộc đình công đang treo lơ lửng ngoài kia. Cô vẫn chưa biết các ông chủ coi những chuyện đó thản nhiên đến mức nào, bởi họ đinh ninh nó chỉ có một cái kết duy nhất. Đương nhiên, đám thợ đang tự siết cổ mình, y như cách họ từng làm bao lần trước đó; nhưng nếu họ đã ngu ngốc tự đâm đầu vào tay lũ đại biểu ăn tiền đồi bại, họ sẽ phải gánh chịu hậu quả. Một vài người cho rằng trông Thornton có vẻ kém vui, và dĩ nhiên anh chắc chắn sẽ chịu thiệt hại từ vụ đình công này. Nhưng đó là thứ tai ương có thể giáng xuống đầu bất cứ ai vào bất cứ ngày nào; và Thornton thừa sức xử lý một cuộc đình công chẳng kém gì bất kỳ ai, bởi anh ta là kẻ cứng đầu như sắt đá bậc nhất ở Milton. Đám thợ đã nhầm to khi chọn nhầm đối thủ để giở trò. Và họ thầm cười gằn trong lồng ngực trước ý nghĩ về sự khốn đốn cùng thất bại ê chề của tầng lớp lao động trong nỗ lực thay đổi dù chỉ một nhúm tro tàn trước những gì Thornton đã phán quyết.
Mọi chuyện trở nên khá tẻ nhạt đối với Margaret sau bữa tối. Cô thấy nhẹ nhõm khi đám quý ông bước vào, không chỉ vì cô bắt gặp ánh mắt cha mình đang vực dậy cơn buồn ngủ của cô; mà còn bởi cô được lắng nghe những điều lớn lao, vĩ đại hơn thứ lợi ích vụn vặt mà các quý bà vừa bàn tán nãy giờ. Cô thích cái khí thế sục sôi quyền lực mà những người đàn ông Milton này đang sở hữu. Dù nó có phần phô trương quá đà và phảng phất hơi hướng ba hoa; thế nhưng họ dường như đang thách thức cả những giới hạn xưa cũ của sự khả thi, chìm đắm trong một cơn say tuyệt diệu bắt nguồn từ ký ức về những gì đã đạt được và những gì sắp tới. Nếu trong những khoảnh khắc tỉnh táo hơn, cô có thể không đồng tình với tinh thần ấy ở mọi khía cạnh, thì vẫn còn đó rất nhiều điều đáng ngưỡng mộ trong cách họ quên đi bản thân và hiện tại, hướng về những chiến thắng tương lai trước thế giới vô tri mà chẳng ai trong số họ có thể sống để chứng kiến. Cô giật mình khi ông Thornton cất tiếng ngay bên khuỷu tay cô:
“Tôi nhận ra cô đứng về phe chúng tôi trong cuộc tranh luận ở bàn tiệc tối nay—có phải vậy không, thưa cô Hale?”
“Tất nhiên rồi. Nhưng ngặt nỗi tôi hiểu biết quá ít về chuyện này. Tuy nhiên, tôi khá ngạc nhiên khi nhận ra qua lời ông Horsfall rằng vẫn có những kẻ suy nghĩ hoàn toàn trái ngược, chẳng hạn như vị tên Morison mà ông ấy nhắc đến. Hắn ta chắc chắn chẳng phải là một quý ông—phải không ạ?”
“Tôi không hẳn là người thích hợp để phán xét phẩm chất quý ông của kẻ khác, cô Hale. Ý tôi là, tôi không hoàn toàn hiểu rõ cách cô áp dụng từ ngữ này. Nhưng tôi dám chắc cái tên Morison đó không phải là một người đàn ông chân chính. Tôi chẳng biết hắn là ai; tôi chỉ phán đoán dựa trên lời kể của ông Horsfall thôi.”
“Tôi đoán ‘quý ông’ theo định nghĩa của tôi đã bao hàm cả ‘người đàn ông chân chính’ trong đó rồi.”
“Và cô ngầm ám chỉ rằng nó còn bao hàm nhiều hơn thế nữa. Tôi thì lại nghĩ khác. Đối với tôi, một người đàn ông là một thực thể cao cả và toàn diện hơn nhiều so với một quý ông.”
“Ý anh là sao?” Margaret gặng hỏi. “Chắc chúng ta đang hiểu các từ ngữ theo những cách khác nhau rồi.”
“Tôi cho rằng ‘quý ông’ chỉ là một danh từ mô tả một cá nhân trong mối quan hệ của họ với những người xung quanh; nhưng khi chúng ta gọi anh ta là ‘một người đàn ông’, chúng ta đang nhìn nhận anh ta không chỉ dưới lăng kính đối nhân xử thế, mà còn trong mối tương quan với chính mình—với cuộc đời—với thời gian—với cõi vĩnh hằng. Một kẻ tha hương trơ trọi tựa Robinson Crusoe—một tù nhân bị giam cầm trong ngục tối suốt quãng đời còn lại—thậm chí là một vị thánh trên đảo Patmos, sự kiên cường, sức mạnh và đức tin của họ được phơi bày trọn vẹn nhất khi được gọi là ‘một người đàn ông’. Tôi đã hơi chán ngấy cái từ ‘quý ông’ này rồi, dường như nó hay bị dùng sai hoàn toàn mục đích, lại thêm việc bị bóp méo ý nghĩa đến mức phóng đại, trong khi sự giản đơn trọn vẹn của danh từ ‘man’ (người đàn ông) và tính từ ‘manly’ (nam tính) lại được công nhận—đến mức tôi muốn xếp nó vào đám ngôn từ sáo rỗng của thời đại này.”
Margaret lặng đi một phút—nhưng trước khi cô kịp thốt lên những lời xác tín đầy chiêm nghiệm của mình, anh đã bị gọi đi bởi một vài ông chủ nhà máy đầy sốt sắng, những câu nói của họ vọng đến tai cô không rõ lời, dẫu cô có thể đoán được ngụ ý qua những câu trả lời ngắn gọn, rành mạch mà ông Thornton thốt ra, đều đặn và vững chãi tựa tiếng đại bác điểm giờ từ một cự ly xa xôi. Rõ ràng họ đang bàn về cuộc đình công và hiến kế những đường đi nước bước tối ưu. Cô nghe thấy ông Thornton đáp lời:
“Việc đó đã được giải quyết rồi.” Tiếp sau đó là một tràng tiếng thì thầm vội vã từ hai ba người chen vào.
“Mọi sự sắp xếp đều đã được hoàn tất.”
Vài mối hoài nghi được bỏ ngỏ, một vài khó khăn được nêu tên bởi ông Slickson, người đang bám chặt lấy cánh tay ông Thornton để tăng thêm sức nặng cho lời mình nói. Ông Thornton khẽ lùi người lại một chút, nhướng mày nhẹ, rồi đáp:
“Tôi gánh vác rủi ro đó. Các anh không cần phải tham gia nếu không muốn.” Những nỗi sợ hãi khác vẫn tiếp tục được trút ra.
“Tôi chẳng hề sợ hãi mấy thứ hèn hạ như đốt phá nhà xưởng đâu. Chúng ta là kẻ thù công khai; và tôi hoàn toàn đủ sức tự bảo vệ mình trước bất kỳ hành vi bạo lực nào mà tôi lường trước được. Và tôi chắc chắn sẽ bảo vệ tất cả những ai tìm đến tôi để mưu sinh. Giờ này thì họ đã nắm rõ quyết định của tôi rành mạch và tường tận chẳng kém gì các anh đâu.”
Ông Horsfall kéo anh dịch ra một góc nhỏ, theo phỏng đoán của Margaret là để hỏi thêm điều gì đó về cuộc đình công; nhưng thực chất, đó là để dò la xem cô rốt cuộc là ai—người thiếu nữ điềm tĩnh, đài các và xinh đẹp nhường ấy.
“Một tiểu thư người Milton ư?” ông ta hỏi khi cái tên được xướng lên.
“Không! Đến từ miền Nam nước Anh—hình như là Hampshire,” câu trả lời vang lên lạnh lùng, dửng dưng.
Bà Slickson đang tra khảo Fanny về cùng một chủ đề.
“Cô gái xinh xắn với vẻ ngoài kiêu kỳ kia là ai thế? Em gái của ông Horsfall à?”
“Ồ không đời nào! Đó là ông Hale, cha cô ấy, người đang trò chuyện với ông Stephens kìa. Ông ấy nhận kèm học; nghĩa là đọc sách cùng các thanh niên. Anh trai John của em đến chỗ ông ấy tuần hai buổi, thế nên anh ấy đã nài nỉ mẹ mời họ đến đây với hy vọng giúp ông ấy có thêm tiếng tăm. Em tin là chúng ta vẫn còn giữ vài tờ giới thiệu của họ, nếu chị muốn xem một bản.”
“Ông Thornton! Anh ấy thực sự vẫn tìm được thời gian để học gia sư giữa bộn bề công việc thế này—lại thêm cái vụ đình công chết tiệt đang ngập đầu kia nữa chứ?”
Fanny không chắc, qua thái độ của bà Slickson, liệu mình nên cảm thấy tự hào hay hổ thẹn về cách cư xử của anh trai; và giống như tất cả những kẻ luôn cố lấy chuẩn mực ‘phải thế này phải thế nọ’ của người khác làm thước đo cảm xúc cho mình, cô lại có xu hướng đỏ mặt trước bất kỳ hành động khác thường nào. Sự bẽn lẽn của cô nhanh chóng bị cắt đứt bởi màn tản tiệc của các vị khách.
