Nếu vẻ đẹp của Evylyn từng có lúc chững lại ở tuổi đầu ba, thì chẳng bao lâu sau, nó đưa ra một quyết định dứt khoát và hoàn toàn từ bỏ cô. Những nếp nhăn mới chớm trên khuôn mặt cô bỗng chốc hằn sâu hơn, trong khi thịt da ở chân, hông và tay nhanh chóng phúng phính ra. Thói quen cau mày của cô nay đã trở thành một nét biểu cảm cố định — nó thường trực ngay cả khi cô đang đọc sách, nói chuyện hay thậm chí lúc ngủ. Cô đã bốn mươi sáu tuổi.
Cũng như hầu hết những gia đình có gia vận ngày càng sa sút, cô và Harold rơi vào một trạng thái đối kháng nhạt nhẽo. Khi nghỉ ngơi, họ nhìn nhau với sự khoan dung chẳng khác nào dành cho những chiếc ghế cũ gãy chân; Evylyn cảm thấy lo lắng đôi chút mỗi khi chồng đau ốm và cố hết sức tỏ ra vui vẻ dưới bầu không khí u ám, mệt mỏi khi phải sống chung với một người đàn ông mang nặng nỗi thất vọng.
Buổi chơi bài bridge gia đình cuối cùng cũng kết thúc, và cô thở phào nhẹ nhõm. Tối nay cô mắc lỗi nhiều hơn thường lệ nhưng chẳng màng tới điều đó. Lẽ ra Irene không nên thốt ra câu nói rằng lực lượng bộ binh đặc biệt nguy hiểm ấy. Đã ba tuần nay không có lá thư nào gửi đến, và dù chuyện này chẳng có gì lạ lẫm, nó vẫn luôn khiến cô bồn chồn; đương nhiên là cô nào có biết có bao nhiêu câu lạc bộ bài đang hoạt động.
Harold đã lên lầu, thế nên cô bước ra hiên nhà để hít thở không khí trong lành. Ánh trăng rực rỡ tỏa rợp trên các lối đi và bãi cỏ, và kèm theo một tiếng thở dài nửa chừng, nụ cười nửa miệng, cô nhớ lại một mối tình dưới ánh trăng kéo dài thời trẻ dại. Thật đáng kinh ngạc khi nghĩ rằng có lúc cuộc đời cô chỉ là tổng hòa của những cuộc tình đương thời. Còn giờ đây, nó lại là tổng hòa của những rắc rối hiện tại.
Đó là rắc rối về Julie — Julie năm nay mười ba tuổi, và dạo gần đây con bé ngày càng trở nên nhạy cảm hơn về khiếm khuyết của mình, thích thu mình trong phòng để đọc sách. Vài năm trước, con bé từng hoảng sợ trước ý nghĩ phải đến trường, và Evylyn không sao đành lòng bắt ép, thế nên nó lớn lên trong cái bóng của mẹ, một sinh linh nhỏ bé đáng thương với cánh tay giả chẳng thèm dùng tới mà cứ giữ lại trong túi áo một cách đầy cô quạnh. Gần đây, con bé đã bắt đầu tập cách sử dụng nó vì Evylyn sợ rằng con bé sẽ bỏ hẳn việc cử động cánh tay, thế nhưng sau những giờ tập, nếu không vì sự vâng lời dửng dưng chiều lòng mẹ, chiếc tay giả ấy lại rụt rè thụt lùi về cái túi áo. Có dạo, những chiếc váy của Julie được may không có túi, nhưng suốt cả tháng trời con bé cứ thẫn thờ đi lang thang trong nhà với vẻ buồn thiu, khiến Evylyn mềm lòng và không bao giờ dám thử lại cách đó nữa.
Rắc rối về Donald thì hoàn toàn khác từ thủa ban đầu. Cô từng vô vọng tìm cách giữ thằng bé ở bên mình giống như đã cố dạy Julie bớt dựa dẫm vào cô — nhưng dạo gần đây, rắc rối về Donald đã bị giật phăng khỏi tay cô; sư đoàn của nó đã đóng quân ở nước ngoài được ba tháng nay.
Cô lại thở dài — tuổi trẻ mới là quãng đời dành cho sự sống. Hồi trẻ cô hẳn đã có một thời thanh xuân hạnh phúc biết bao! Cô nhớ con ngựa pony của mình, chú Bijou, và chuyến đi châu Âu cùng mẹ năm cô mười tám tuổi——
“Thật là, thật là rắc rối,” cô cất tiếng nói lớn và nghiêm khắc với ánh trăng, rồi bước vào nhà, toan khép cửa lại thì nghe thấy tiếng động trong thư phòng và giật mình.
Đó là Martha, người hầu trung niên; giờ họ chỉ thuê có một người.
“Ơ kìa, Martha!” cô ngạc nhiên thốt lên.
Martha quay người lại thật nhanh.
“Ồ, tôi cứ tưởng bà đã lên lầu. Tôi chỉ đang……”
“Có chuyện gì à?”
Martha ngập ngừng.
“Không; tôi……” Cô đứng đó bồn chồn tái mép. “Đó là một bức thư, thưa bà Piper, tôi đã đặt nó ở đâu đó.”
“Một bức thư? Thư của cô à?” Evylyn hỏi.
“Không, thư gửi cho bà. Thưa bà Piper, nó đến vào chiều nay, trong bưu phẩm đợt cuối. Người đưa thư đưa cho tôi thì chuông cửa sau reo. Lúc đó tôi đang cầm nó trên tay, chắc là tôi đã nhét nó vào xó xỉnh nào rồi. Tôi tính ghé vào đây tìm lại một lát thôi.”
“Thư gì thế? Từ cậu Donald à?”
“Không, chắc là tờ quảng cáo, hoặc thư làm ăn gì đó. Tôi nhớ nó là một phong bì dài và hẹp.”
Họ bắt đầu lục tìm khắp phòng khách, xem xét trên các khay đựng và bệ lò sưởi, rồi tiếp tục qua thư phòng, sờ soạng trên gáy những chồng sách. Martha dừng lại với vẻ tuyệt vọng.
“Tôi không tài nào nhớ nổi mình để ở đâu. Tôi đi thẳng xuống bếp mà. Hay là ở phòng ăn nhỉ.” Cô đầy hy vọng bước về phía phòng ăn, nhưng rồi giật mình quay lại khi nghe thấy một tiếng nấc nghẹn phía sau. Evylyn đã đổ người nặng nề xuống chiếc ghế bành kiểu Morris, đôi mày cau lại thật chặt còn ánh mắt thì ngẩn ngơ đến độ hoảng loạn.
“Bà thấy mệt hả?”
Trong một phút không có câu trả lời nào vang lên. Evylyn cứ ngồi lặng ngắt ở đó và Martha có thể thấy lồng ngực cô phập phồng rất nhanh.
“Bà thấy mệt hả?” cô ta hỏi lại.
“Không,” Evylyn chậm rãi đáp, “nhưng tôi biết lá thư ở đâu rồi. Đi đi, Martha. Tôi biết.”
Với vẻ ngỡ ngàng, Martha lùi bước đi ra, còn Evylyn vẫn ngồi nguyên đấy, chỉ có những cơ quanh mắt là đang động đậy — co rút rồi dãn ra và lại co rút. Giờ thì cô biết lá thư nằm ở đâu rồi — cô biết rõ cứ như chính tay mình đặt nó vào đó vậy. Và cô cảm nhận được bằng bản năng, một cách không chút nghi ngờ, đó là lá thư gì. Nó dài và hẹp giống như một tờ quảng cáo, nhưng ở góc trên có in những chữ cái lớn dòng chữ “Bộ Chiến tranh” và những chữ nhỏ hơn bên dưới là “Công vụ Nhà nước”. Cô biết nó đang nằm trong chiếc bát lớn kia, ngoài bìa ghi tên cô bằng mực còn bên trong chứa đựng cái chết của tâm hồn cô.
Loạng choạng đứng dậy, cô bước về phía phòng ăn, vừa đi vừa dò dẫm lần theo các kệ sách và khung cửa. Chợth lát sau cô tìm thấy công tắc và bật đèn lên.
Chiếc bát hiện ra ở đó, phản chiếu ánh đèn điện thành những ô vuông đỏ thẫm viền đen và những ô vàng viền xanh, nặng nề và lấp lánh, mang vẻ điềm gở một cách kỳ quái và đắc thắng. Cô bước lên một bước rồi khựng lại; thêm một bước nữa cô sẽ nhìn qua vành vào tận bên trong — thêm một bước nữa cô sẽ thấy một đường viền trắng — thêm một bước nữa — hai bàn tay cô sờ soạng chạm vào bề mặt thô ráp, lạnh ngắt —
Chỉ khoảnh khắc sau cô đã xé toạc nó ra, luống cuống gỡ cái nếp gấp cứng đầu, giơ nó ra trước mặt khi trang giấy đánh máy hiện lên chói lọi và đập thẳng vào mắt cô. Rồi nó chao đảo rơi xuống sàn nhà như một con chim. Ngôi nhà vốn vừa lúc nãy còn râm ran, vo ve, bỗng chốc trở nên tĩnh lặng vô cùng; một luồng gió lùa qua cánh cửa trước đang mở mang theo tiếng động của chiếc xe hơi chạy ngang qua; cô nghe thấy những âm thanh mơ hồ từ trên lầu vọng xuống rồi đến một tiếng rít ken két phát ra từ ống nước phía sau tủ sách — tiếng chồng cô đang vặn vòi nước——
Và ngay trong khoảnh khắc ấy, cứ như thể đây hoàn toàn không phải là giờ phút của Donald, ngoại trừ việc nó đóng vai trò là một dấu mốc trong cuộc tranh đấu âm ỉ đã diễn ra qua những đợt dâng trào bất chợt và những khoảng lặng dửng dưng kéo dài giữa Evylyn với vật thể lạnh lẽo, độc ác mà kiều diễm này, một món quà thù hận từ một người mà khuôn mặt đã lâu lắm rồi cô không còn nhớ nữa. Với vẻ thụ động sừng sững, trầm mặc, nó nằm lù lù giữa ngôi nhà cô y như nó đã ngậm ngùi nằm đó suốt bao năm qua, tỏa ra thứ ánh sáng lạnh ngắt tựa băng của ngàn con mắt, những tia lấp lánh dị thường hòa quyện vào nhau, chẳng bao giờ già đi, chẳng bao giờ thay đổi.
Evylyn ngồi xuống mép bàn, đờ đẫn nhìn nó đầy mê hoặc. Dường như nó đang mỉm cười, một nụ cười vô cùng tàn nhẫn, như thể muốn nói rằng:
“Cô thấy chưa, lần này tao đâu cần phải trực tiếp làm tổn thương mày. Tao chẳng buồn bận tâm. Mày thừa biết tao chính là kẻ đã cướp con trai mày đi. Mày thừa biết tao lạnh lùng, tàn nhẫn và đẹp đẽ nhường nào, bởi vì thuở trước mày cũng từng lạnh lùng, tàn nhẫn và đẹp đẽ y như thế.”
Cái bát bỗng chốc như tự lật úp lại rồi phình to và trương nở ra cho đến khi biến thành một chiếc lọng khổng lồ lấp lánh và run rẩy bao trùm lấy căn phòng, lấy cả ngôi nhà, và khi những bức tường từ từ tan vào màn sương mờ đục, Evylyn thấy nó vẫn đang lan rộng ra mãi, ra xa khỏi cô, che khuất cả những chân trời xa thẳm cùng ánh mặt trời, mặt trăng và các vì sao, chỉ còn để lộ những đốm mực mờ nhạt lấp ló qua lớp vỏ của nó. Và bên dưới chiếc lọng ấy, muôn người đang dắt díu nhau bước đi, ánh sáng lọt xuống qua đó bị khúc xạ và bóp méo cho đến khi bóng tối đan cài vào ánh sáng và ánh sáng trông tựa bóng tối — cho đến khi toàn bộ chiếc lọng che của thế giới trở nên biến đổi và vặn vẹo dưới bầu trời lấp lánh ánh sao của chiếc bát.
Rồi từ đâu vọng lại một giọng nói vang dội từ chốn xa xăm tựa tiếng chuông ngân trầm và trong trẻo. Nó phát ra từ tâm điểm của chiếc bát, lan truyền dọc theo những thành vách vĩ đại xuống mặt đất rồi chồm tới chỗ cô đầy háo hức.
“Ngươi thấy chưa, ta chính là định mệnh,” nó vang lên, “và mạnh mẽ hơn những mưu toan nhỏ mọi của ngươi; ta là quy luật sự việc đổi thay và ta khác với những giấc mộng cỏn con của ngươi, ta là sự trôi đi của thời gian, là đoạn kết của sắc đẹp và những khao khát chẳng thành; mọi tai ương, mọi sự vô tâm cùng từng phút giây nhỏ nhoi nhào nặn nên thời khắc quyết định đều thuộc về ta. Ta là ngoại lệ không chứng minh cho quy luật nào cả, ta là giới hạn của tầm kiểm soát nơi ngươi, là thứ gia vị trong bữa tiệc cuộc đời.”
Âm thanh vang dội ấy dứt bặt; những tiếng vang lan rộng cuồn cuộn khắp vùng đất mênh mông đến tận vành bát bao bọc lấy thế giới, rồi trườn ngược lên những vách thành vĩ đại để trở về tâm điểm, nơi chúng ngân nga thêm một khoảnh khắc rồi tắt lịm. Sau đó, những bức tường khổng lồ bắt đầu chậm chạp đè nặng xuống người cô, ngày càng nhỏ lại, càng lúc càng áp sát như muốn nghiền nát cô; và khi cô siết chặt hai tay chờ đợi cú va đập chí mạng của lớp thủy tinh lạnh ngắt, chiếc bát bỗng giật mạnh một cái rồi lật úp lại — và nằm yên trên chiếc tủ ly, sáng ngời và khó lường, phản chiếu muôn vàn lăng kính, muôn vàn thứ ánh sáng lấp lánh đa sắc màu đang đan cài, giao thoa lẫn nhau.
Cơn gió lạnh lùng lại thổi thốc vào qua cửa chính, và với một nguồn năng lượng tuyệt vọng, điên cuồng, Evylyn vòng cả hai tay ôm lấy chiếc bát. Cô phải thật nhanh — cô phải thật mạnh mẽ. Cô siết chặt đôi tay cho đến khi nhức mỏi, gồng căng những thớ cơ gầy guộc dưới lớp thịt mềm mại, rồi dùng hết sức bình sinh nhấc bổng nó lên và giữ chặt. Cô cảm thấy cơn gió lạnh thổi vào tấm lưng áo bị bục chỉ vì gắng sức, và vừa cảm nhận được điều đó, cô liền quay người lại, lảo đảo bước đi dưới sức nặng ngàn cân xuyên qua thư phòng để tiến về phía cửa ra vào. Cô phải thật nhanh — cô phải thật mạnh mẽ. Dòng máu trong tay đập thình thịch âm ỉ và đôi đầu gối cứ khụy xuống, nhưng cảm giác mát lạnh của lớp thủy tinh áp vào người thật dễ chịu.
Cô lảo đảo bước ra cửa chính và tiến đến bậc thềm đá, rồi tại đó, dồn toàn bộ sức mạnh của tâm hồn và thể xác cho cú vung tay cuối cùng, cô xoay nửa người — trong một giây, khi cô cố buông tay ra, những ngón tay tê dại vẫn dính chặt vào bề mặt thô ráp, và chính trong khoảnh khắc ấy, cô trượt chân, mất thăng bằng, chúi ngã nhào về phía trước cùng một tiếng thét tuyệt vọng, hai tay vẫn ôm khư khư chiếc bát . . . lao xuống . . .
Nhà bên kia đường bật sáng đèn; tận phía cuối dãy nhà, người ta nghe thấy tiếng va chạm chói tai và những người qua đường kinh ngạc tò mò túa lại gần; trên lầu, một người đàn ông mệt mỏi choàng tỉnh giấc chập chờn và một đứa bé gái rên rỉ trong cơn mơ bị ám ảnh. Và khắp trên lối đi ngập ánh trăng bao quanh thân hình bất động, đen sẫm ấy, hàng trăm lăng kính, khối vuông cùng những mảnh thủy tinh vỡ vụn đang phản chiếu ánh sáng thành những tia nhỏ màu xanh lam, màu đen viền vàng, màu vàng, và màu đỏ thẫm viền đen.