Những Kẻ Nổi Loạn Và Bậc Hiền Triết

Lượt đọc: 155 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Iii

❊ ❊ ❊

Sáng hôm sau, ông Hanson lạnh lùng thông báo cho anh về sự cần thiết của việc bấm thẻ chấm công vào lúc bảy giờ mỗi sáng, rồi giao anh cho một đồng nghiệp tên là Charley Moore để hướng dẫn công việc.

Charley đã ở tuổi hai mươi sáu, mang theo cái vẻ yếu đuối thoang thoảng mùi xạ hương mà người ta vẫn thường nhầm lẫn với hương vị của cái ác. Chẳng cần đến một chuyên gia tâm lý cũng có thể nhận ra rằng anh ta đã sa đà vào thói thụ hưởng và lười biếng một cách bàng quan hệt như khi anh ta bước vào đời, và rồi cũng sẽ lững thững bước ra đi. Anh ta xanh xao, quần áo nồng mùi thuốc lá; anh ta thích xem kịch hề tạp kỹ, chơi bi-a và đọc thơ Robert Service, lúc nào cũng hoài niệm về cuộc tình vừa qua hoặc mơ tưởng đến mối tình sắp tới. Thời trẻ, gu thẩm mỹ của anh ta từng chuộng những chiếc cà vạt sặc sỡ, nhưng giờ đây nó dường như đã phai nhạt đi, giống như sức sống của chính anh ta, và được thể hiện qua những chiếc cà vạt bản nhỏ màu tím nhạt cùng những chiếc cổ áo màu xám không rõ hình thù. Charley đang chật vật một cách vô vọng trong cuộc đấu tranh thất bại chống lại chứng suy nhược tinh thần, đạo đức và thể xác — một cuộc chiến diễn ra không ngừng nghỉ ở tầng lớp đáy của tầng lớp trung lưu.

Buổi sáng đầu tiên, anh ta ngả người nằm dài trên một chồng thùng đựng ngũ cốc và tỉ mỉ kể lể về những hạn chế của Công ty Theron G. Macy.

"Đúng là một tổ chức bủn xỉn, nhỏ nhen. Chúa tôi! Cậu nhìn xem họ trả cho tôi những gì kìa. Chỉ mấy tháng nữa là tôi nghỉ việc thôi. Quỷ thật! Tôi mà lại gắn bó với đám người này á!"

Những kẻ như Charley Moore lúc nào cũng định đổi việc vào tháng tới. Quả thật, họ có đổi việc một hoặc hai lần trong đời, để rồi sau đó cứ ngồi lê đôi mách so sánh công việc cũ với công việc hiện tại, nhằm chê bai thậm tệ công việc sau.

"Cậu lãnh được bao nhiêu?" Dalyrimple tò mò hỏi.

"Tôi á? Tôi được sáu mươi." Câu trả lời có phần thách thức.

"Cậu bắt đầu với mức sáu mươi à?"

"Tôi á? Không, tôi bắt đầu từ ba mươi lăm. Ổng bảo sau khi tôi rành hàng trong kho thì sẽ cho tôi đi thị trường. Ổng hay hứa với ai cũng vậy cả thôi."

"Cậu làm ở đây bao lâu rồi?" Dalyrimple hỏi với một cảm giác nặng trĩu chìm xuống trong lồng ngực.

"Tôi á? Bốn năm. Mà năm nay là năm cuối cùng của tôi đấy, cứ tin chắc là thế đi."

Dalyrimple vốn đã không ưa sự hiện diện của tay thám tử cửa hàng cũng như cái máy bấm thẻ chấm công, và anh chẳng mấy chốc đã va chạm với hắn ta vì quy định cấm hút thuốc. Quy định này như một cái gai trong mắt anh. Anh vốn quen với ba hoặc bốn điếu thuốc vào buổi sáng, và sau ba ngày phải nhịn thèm, anh đã đi theo Charley Moore qua một lối đi ngoằn ngoèo lên cầu thang phía sau để đến một cái ban công nhỏ, nơi họ có thể thút thít hút thuốc trong yên bình. Nhưng sự yên bình ấy chẳng kéo dài được bao lâu. Một ngày trong tuần làm việc thứ hai, tên thám tử đã chặn anh lại ở một góc cầu thang khi anh đang đi xuống, và nghiêm khắc cảnh cáo rằng lần sau hắn sẽ báo cáo anh lên ông Macy. Dalyrimple cảm thấy mình chẳng khác nào một cậu học trò phạm lỗi.

Những sự thật phũ phàng dần lộ diện trước mắt anh. Dưới tầng hầm có những "người hang động" đã làm việc ở đây mười hay mười lăm năm với mức lương sáu mươi đô-la một tháng, họ lăn những thùng phuy và khiêng các thùng hàng qua những hành lang ẩm ướt tường trát xi-măng, chìm khuất trong không gian mập mờ vang vọng tiếng động từ bảy giờ sáng đến năm rưỡi chiều, và cũng giống như anh, họ bị ép buộc vài lần một tháng phải làm việc đến tận chín giờ đêm.

Cuối tháng đó, anh đứng xếp hàng và nhận về bốn mươi đô-la. Anh đem cầm chiếc hộp đựng thuốc lá cùng cặp ống nhòm để xoay sở sống qua ngày — để ăn, ngủ và hút thuốc. Dù vậy, đó cũng là một phen chật vật sát nút; bởi vì việc chi tiêu tằn tiện vốn là một cuốn sách đóng kín đối với anh, và sang tháng thứ hai mà chẳng có sự tăng lương nào, anh bắt đầu bày tỏ sự lo lắng của mình.

"Nếu cậu có chút thân thiết với lão Macy, may ra lão sẽ tăng lương cho cậu," đó là câu trả lời làm nản lòng của Charley. "Nhưng phải đến gần hai năm làm việc ở đây lão mới tăng lương cho tôi đấy."

"Tôi còn phải sống chứ," Dalyrimple đáp một cách đơn giản. "Làm phu khuân vác cho đường sắt chắc chắn tôi kiếm được nhiều tiền hơn, nhưng Chúa ơi, tôi muốn cảm thấy mình đang ở một nơi có cơ hội tiến thân."

Charles lắc đầu vẻ hoài nghi, và câu trả lời của ông Macy vào ngày hôm sau cũng tệ hại chẳng kém.

Dalyrimple đã đến văn phòng ngay trước giờ đóng cửa.

"Thưa ông Macy, tôi muốn thưa chuyện với ông một chút."

"À — vâng." Nụ cười nhạt nhẽo xuất hiện. Giọng nói mang chút vẻ khó chịu.

"Tôi muốn nói chuyện với ông về vấn đề tăng lương."

Ông Macy gật đầu.

"Ồ," ông ta nói với giọng ngập ngừng, "tôi không rõ chính xác cậu đang làm những gì. Để tôi nói chuyện lại với ông Hanson."

Thực ra ông ta thừa biết Dalyrimple đang làm gì, và bản thân Dalyrimple cũng thừa biết là ông ta biết.

"Tôi đang làm trong kho — thưa ông, trong lúc ở đây, tôi muốn hỏi xem tôi còn phải ở đó bao lâu nữa."

"Ồ — tôi không dám chắc chắn lắm. Dĩ nhiên cần phải có thời gian để nắm bắt hàng hóa trong kho chứ."

"Lúc tôi bắt đầu vào làm, ông bảo là hai tháng cơ mà."

"Ừ. Thôi được, để tôi nói chuyện với ông Hanson."

Dalyrimple đứng ngập ngừng giây lát.

"Cảm ơn ông."

Hai ngày sau, anh lại xuất hiện ở văn phòng để nộp kết quả kiểm kê theo yêu cầu của ông Hesse, người giữ sổ sách. Ông Hesse lúc đó đang bận, trong lúc chờ đợi, Dalyrimple thẫn thờ nghịch ngợm cuốn sổ cái để trên bàn làm việc của cô thư ký.

Gần như vô thức, anh giật mình lật qua một trang giấy — anh bắt gặp tên mình — đó là bảng lương:

Dalyrimple

Demming

Donahoe

Everett

Ánh mắt anh khựng lại —

Everett.........................$60

Hóa ra Tom Everett, thằng cháu cằm bệu của lão Macy, đã bắt đầu với mức lương sáu mươi đô-la — và chỉ sau ba tuần, hắn đã thoát khỏi phòng đóng gói để bước chân vào văn phòng.

Thì ra là thế! Anh sẽ cứ phải ngồi đây và chứng kiến hết người này đến người khác được nâng đỡ vượt mặt mình: những đứa con trai, họ hàng, con cái của bạn bè quen biết, bất kể năng lực của họ ra sao, trong khi anh chỉ được đóng vai một con tốt thí, với viễn cảnh "được đi thị trường" cứ lơ lửng trước mắt — để rồi bị xoa dịu bằng câu nói quen thuộc: "Để tôi xem xét; để tôi tìm hiểu lại." Có lẽ đến tuổi bốn mươi, anh sẽ trở thành một nhân viên kế toán giống như lão Hesse, một lão Hesse mệt mỏi, dật dờ với công việc thường ngày tẻ nhạt làm hạn mức và một nền tảng tẻ nhạt những câu chuyện phiếm ở nhà trọ.

Đây đáng lẽ phải là khoảnh khắc mà một vị thần linh trao tận tay anh cuốn sách dành cho những thanh niên vỡ mộng. Nhưng cuốn sách ấy vốn chưa từng được viết ra.

Một sự phẫn nộ lớn lao bùng lên thành cuộc nổi loạn dâng trào trong lòng anh. Những ý tưởng nửa vời, được nhận thức và dung nạp một cách hỗn độn, ngập tràn trong tâm trí anh. Phải tiến lên — đó là quy luật của cuộc đời — và chỉ thế mà thôi. Anh làm cách nào để đạt được điều đó không quan trọng — miễn là đừng trở thành một kẻ như Hesse hay Charley Moore.

"Tôi không chịu đâu!" anh kêu lên thành tiếng.

Viên kế toán và các cô thư ký ngạc nhiên ngẩng đầu lên.

"Cái gì cơ?"

Dalyrimple ngẩn người trong giây lát — rồi bước thẳng đến bàn làm việc.

"Đây là số liệu đây," anh nói cụt lủn. "Tôi không thể chờ đợi thêm được nữa."

Khuôn mặt ông Hesse lộ vẻ ngạc nhiên.

Làm gì cũng được — miễn là thoát khỏi cái vũng lầy này. Trong cơn mơ màng, anh bước ra từ thang máy để vào kho hàng, rồi đi đến một lối đi không dùng đến, ngồi phịch xuống một chiếc thùng và lấy hai tay ôm mặt.

Bộ não anh đang quay cuồng với chấn động khủng khiếp khi tự mình khám phá ra một chân lý sáo rỗng.

"Mình phải biến khỏi đây thôi," anh nói lớn rồi lặp lại lần nữa, "Mình phải biến khỏi đây" — và ý anh không chỉ có nghĩa là rời khỏi hãng buôn sỉ của lão Macy.

Lúc anh ra về vào lúc năm rưỡi, trời đang đổ mưa tầm tã, nhưng anh lại rẽ theo hướng ngược lại với đường về nhà trọ, cảm thấy trong hơi ẩm mát lạnh đầu tiên đang thấm đẫm qua bộ com-lê cũ kỹ một sự phấn khích và tươi mới kỳ lạ. Anh thèm khát một thế giới tựa như việc bước đi trong làn mưa, dẫu cho anh chẳng thể nhìn thấy xa phía trước, thế nhưng định mệnh lại ném anh vào cái thế giới ngột ngạt với những kho hàng và hành lang hôi hám của ông Macy. Ban đầu chỉ là nhu cầu bức thiết muốn thay đổi cuộc sống đã cuốn lấy anh, rồi sau đó những kế hoạch dở dang bắt đầu hình thành trong trí tưởng tượng của anh.

"Mình sẽ đi miền Đông — đến một thành phố lớn — gặp gỡ mọi người — những con người tầm vóc hơn — những người sẽ giúp đỡ mình. Làm một công việc thú vị ở đâu đó. Chúa tôi, chắc chắn phải có chứ."

Một sự thật phũ phàng đến phát óc hiện lên trong đầu anh rằng khả năng giao thiệp với mọi người của mình vốn rất hạn chế. Đáng lẽ chính tại nơi này, ngay tại thị trấn quê nhà, anh phải được biết đến, và thực sự đã được biết đến — thậm chí nổi tiếng — trước khi dòng nước của sự lãng quên cuốn phăng đi tất cả.

Cậu buộc phải luồn cúi, lách luật, chỉ có thế mà thôi. Dây mơ rễ má — quan hệ họ hàng — những cuộc hôn nhân giàu sang ——

Trong suốt vài dặm đường, sự lặp đi lặp lại liên tục của ý nghĩ này khiến anh bận tâm, để rồi sau đó anh nhận ra rằng màn mưa đã trở nên dày đặc và mờ mịt hơn trong ánh hoàng hôn xám xịt nặng nề, và những dãy nhà thưa dần rồi mất hút. Khu phố với những ô phố đầy ắp nhà cửa, rồi đến những căn biệt thự lớn, rồi đến những ngôi nhà nhỏ rải rác lần lượt lùi lại phía sau, và những khoảng không gian đồng quê mờ sương trải rộng ra ở cả hai bên đường. Đi bộ ở đây thật khó khăn. Vỉa hè đã nhường chỗ cho một con đường đất, chi chít những dòng suối nước đục ngầu cuồn cuộn bắn tung tóe và kêu lạo xạo xung quanh đôi giày của anh.

Luồn cúi lách luật — những từ ngữ bắt đầu tách rời nhau, tạo nên những cách diễn đạt kỳ lạ — những mảnh ghép nhỏ tự tỏa sáng. Chúng hợp thành những câu nói, mỗi câu đều mang một âm hưởng quen thuộc đến kỳ lạ.

Luồn cúi lách luật có nghĩa là chối bỏ những nguyên tắc thời thơ ấu rằng thành công đến từ lòng trung thành với bổn phận, rằng cái ác tất yếu sẽ bị trừng phạt hoặc đức hạnh tất yếu sẽ được đền đáp — rằng sự nghèo khổ lương thiện thì hạnh phúc hơn sự giàu có nhơ bẩn.

Nó có nghĩa là phải sống nhẫn tâm, cứng rắn.

Cụm từ này hấp dẫn anh và anh cứ lặp đi lặp lại nó mãi. Nó có mối liên hệ nào đó với ông Macy và Charley Moore — thái độ, phương pháp sống của từng người bọn họ.

Anh dừng bước và sờ vào quần áo của mình. Người anh đã ướt sũng đến tận da thịt. Anh nhìn quanh và chọn một đoạn hàng rào được một cái cây che chở, rồi trèo lên ngồi vắt vẻo trên đó.

Trong những năm tháng cả tin của mình — anh nghĩ — người ta bảo tôi rằng cái ác là một thứ màu sắc dơ bẩn, rõ ràng hệt như một chiếc cổ áo dính nhơ nhớp, nhưng với tôi thì hình như cái ác chỉ là một dạng xui xẻo, hoặc do di truyền và hoàn cảnh, hay đơn giản là "bị phát hiện ra". Nó ẩn giấu trong sự do dự của những kẻ đần độn như Charley Moore cũng chắc chắn như trong sự cố chấp của lão Macy, và nếu có lúc nào nó trở nên rõ mồn một hơn, thì nó cũng chỉ là một cái nhãn mác độc đoán được dán lên những điều khó chịu trong cuộc đời của người khác mà thôi.

Thực ra — anh kết luận — chẳng đáng để bận tâm suy tính xem điều gì là ác và điều gì không. Thiện và ác chẳng phải là tiêu chuẩn gì đối với tôi cả — và chúng có thể trở thành một sự cản trở tồi tệ quái quỷ khi tôi muốn đạt được thứ gì đó. Khi tôi đã khao khát một thứ gì đó đủ lớn, lẽ thường tình bảo tôi hãy đi mà cướp lấy nó — và nhớ đừng để bị tóm.

Và rồi bất chợt Dalyrimple biết được điều đầu tiên mình muốn là gì. Anh muốn có mười lăm đô-la để trả khoản tiền nhà trọ đã quá hạn.

Với một năng lượng cuồng nộ, anh nhảy khỏi hàng rào, giật phăng chiếc áo khoác ra, rồi dùng con dao rạch lấy một mảnh vải chừng năm inch vuông từ lớp lót màu đen của áo. Anh đục hai lỗ gần mép vải rồi buộc nó lên mặt, kéo sụp chiếc mũ xuống để giữ cho mặt nạ cố định. Miếng vải phấp phới một cách kỳ quặc rồi thấm nước và dính chặt vào trán cùng má anh.

Giờ thì... Chập tối đã chuyển thành màn đêm đẫm nước... tối như mực. Anh bắt đầu rảo bước nhanh quay trở lại thị trấn, không đợi tháo mặt nạ ra mà khó nhọc nhìn đường qua những lỗ mắt rách rứa. Anh không hề cảm thấy hồi hộp chút nào... sự căng thẳng duy nhất là do mong muốn thực hiện việc đó càng sớm càng tốt.

Anh đã đến vỉa hè đầu tiên, tiếp tục đi cho đến khi nhìn thấy một hàng rào cây xanh cách xa cột đèn, và rẽ vào ẩn nấp phía sau đó. Chỉ trong vòng một phút, anh nghe thấy mấy loạt tiếng bước chân — anh đợi — đó là một người phụ nữ và anh nín thở cho đến khi cô ấy đi qua... rồi đến một người đàn ông, một phu khuân vác. Người qua đường tiếp theo, anh cảm thấy, sẽ là con mồi mà anh muốn... tiếng bước chân của người phu khuân vác đã nhỏ dần ở phía xa trên con đường đẫm nước... những bước chân khác lại gần hơn và bỗng trở nên lớn hơn.

Dalyrimple lấy lại tinh thần, thủ thế.

"Giơ tay lên!"

Người đàn ông khựng lại, phát ra một tiếng ọ ẹ kỳ cục và giơ hai cánh tay mũm mĩm lên trời.

Dalyrimple lục lọi chiếc áo ghi-lê.

"Giờ thì, đồ tôm tép," anh nói, tay đặt lên túi quần sau đầy vẻ đe dọa, "mày chạy đi, và dậm chân cho mạnh vào! Nếu tao nghe thấy tiếng chân mày dừng lại, tao sẽ cho một phát đạn đuổi theo đấy!"

Rồi anh đứng đó giữa tiếng cười bất chợt không thể kìm nôn khi nghe những tiếng bước chân đang sợ hãi rõ mồn một cuống cuồng chạy tháo thân vào màn đêm.

Sau một thoáng, anh nhét cuộn tiền vào túi, giật phăng chiếc mặt nạ ra, chạy thật nhanh băng qua đường rồi lao vào một con hẻm nhỏ.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.