[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG GỐC: TO CÆSAR (IN GAUL)]
Năm 54 TCN, ở tuổi 52
Cicero gửi lời chào tới Caesar, vị tướng quân. Xin ngài hãy nhận thấy tôi đã tự thuyết phục bản thân sâu sắc nhường nào rằng ngài chính là hình bóng thứ hai của tôi, không chỉ trong những việc liên quan đến cá nhân tôi, mà ngay cả trong những việc liên quan đến bạn bè tôi. Tôi từng có ý định đưa Gaius Trebatius đi cùng bất cứ nơi nào tôi rời thành phố, để có thể đưa anh ấy trở về nhà với sự vinh danh lớn nhất mà lòng nhiệt thành và sự ân chuẩn của tôi có thể mang lại. Nhưng khi Pompey ở lại thành phố lâu hơn tôi dự tính, và một chút do dự từ phía tôi (điều mà ngài không lạ gì) dường như đã cản trở, hoặc ít nhất là làm chậm trễ, chuyến đi của tôi, tôi đã mạo muội hành động theo cách mà tôi sắp giải thích cho ngài đây.
Tôi bắt đầu mong ước rằng Trebatius sẽ trông cậy ở ngài những gì anh ấy từng hy vọng nơi tôi, và quả thực, tôi đã không hề tiếc lời hứa hẹn về thiện chí từ phía ngài, chẳng khác nào những gì tôi vẫn thường tự hứa cho chính mình. Hơn thế nữa, một sự trùng hợp kỳ lạ đã xảy ra dường như củng cố cho quan điểm của tôi và bảo chứng cho lòng tốt của ngài. Bởi vì đúng lúc tôi đang trò chuyện với người bạn Balbus của chúng ta về chính Trebatius này tại tư gia của mình, với sự nghiêm túc hơn thường lệ, thì một bức thư từ ngài được trao tay tôi, mà ở đoạn cuối ngài có viết rằng: "Miscinius Rufus, người mà cậu giới thiệu với tôi, tôi sẽ phong làm vua xứ Gaule, hoặc nếu cậu muốn, sẽ giao cho Lepta chăm sóc. Hãy gửi cho tôi người khác để tôi cất nhắc." Cả tôi và Balbus đều giơ tay ngạc nhiên: sự việc đến đúng lúc đến mức dường như đó không chỉ là sự tình cờ thuần túy mà là một điềm thiêng từ trời cao.
Vì vậy, tôi cử Trebatius đến với ngài, vì hai lý do: thứ nhất, đó là ý muốn tự phát của tôi khi muốn gửi anh ấy đi, và thứ hai là vì ngài đã ngỏ lời mời gọi tôi làm điều đó. Kính mong ngài, Caesar thân mến, hãy đón tiếp anh ấy bằng một sự ân cần nồng hậu sao cho dồn hết lên một mình anh ấy tất cả những ân huệ mà ngài có thể ban phát vì tình cảm dành cho tôi và bạn bè tôi. Còn về phần anh ấy, tôi xin bảo đảm — không phải theo kiểu câu nói quen thuộc nhàm chán của tôi mà ngài từng có lý khi đùa cợt lúc tôi viết thư cho ngài về Milo, mà bằng ngôn từ La Mã đàng hoàng đúng mực của những người thận trọng — rằng không có ai lương thiện, tốt đẹp hay khiêm nhường hơn anh ấy.
Thêm vào đó, anh ấy còn là một chuyên gia luật hàng đầu, sở hữu một trí nhớ tuyệt vời và vốn học thức uyên bác nhất. Cho một con người như vậy, tôi không xin chức tribun, chức quan quản lý, hay bất kỳ chức vụ cụ thể nào, tôi chỉ xin thiện chí và sự hào phóng của ngài: dẫu vậy, tôi cũng không ngăn cản ngài ban ơn cho anh ấy, nếu ngài thấy thích, thậm chí bằng cả những dấu hiệu vinh dự đó. Quả thực, tôi xin trao phó anh ấy hoàn toàn từ tay tôi, có thể nói như vậy, sang tay ngài, một bàn tay vừa là bảo chứng chắc chắn cho lòng thành tín vừa cho chiến thắng.
Xin ngài thứ lỗi nếu tôi có phần nài nỉ đôi chút, dẫu rằng với một người như ngài thì hầu như chẳng thể có lý do gì cho việc đó — dẫu sao, tôi cảm thấy điều này sẽ được bỏ qua. Hãy giữ gìn sức khỏe và tiếp tục yêu mến tôi như mọi khi.
