Năm 54 TCN, ở tuổi 52.

Gabinius đã được tha bổng. Kẻ cáo buộc hắn, Lentulus, cùng những kẻ đứng sau bản cáo trạng đều vô tích sự đến cùng cực, và hội đồng bồi thẩm thì đồi bại khôn cùng. Thế nhưng, rốt cuộc, nếu không nhờ những nỗ lực và lời nài nỉ phi thường từ phía Pompey, cùng với cả lời đồn đáng sợ về một nền độc tài, hắn đã chẳng thể đối phó nổi với một kẻ như Lentulus; bởi ngay cả khi ấy, với một kẻ cáo buộc và một hội đồng bồi thẩm như vậy, hắn vẫn có tới ba mươi hai phiếu chống trong tổng số bảy mươi phiếu được bỏ. Vụ án này bê bối đến mức dường như hắn chắc chắn sẽ bị kết tội trong các vụ kiện khác, đặc biệt là vụ tội danh tống tiền. Nhưng hẳn anh cũng thấy rằng nền cộng hòa, nguyên lão viện, các tòa án chỉ là những con số không tròn trĩnh, và chẳng một ai trong số chúng ta còn giữ được vị thế hiến pháp nào nữa cả. Tôi còn phải kể gì cho anh nghe về các bồi thẩm viên đây? Có hai vị mang cấp bậc pháp quan có tên trong hội đồng — Domitius Calvinus, kẻ bỏ phiếu trắng trợn đến mức ai cũng thấy rõ; và Cato, người ngay khi các thẻ bầu cử được kiểm xong, liền bước ra khỏi vòng vây của đám đông, và là người đầu tiên báo tin cho Pompey. Một số người — chẳng hạn như Sallust — bảo rằng đáng lẽ tôi phải đứng ra làm công tố viên. Chẳng lẽ tôi lại phải tự đẩy mình vào một hội đồng bồi thẩm thế này sao? Vị thế của tôi sẽ ra sao, nếu hắn thoát tội trong vụ án do chính tôi đứng đơn? Nhưng còn những cân nhắc khác đã chi phối tôi. Pompey sẽ coi đó là một cuộc đấu tranh chống lại chính ông ta, chứ không phải vì sự an toàn của kẻ kia, mà vì vị thế của bản thân: ông ta sẽ tiến vào thành phố; đó sẽ biến thành một mối thù cằn cỗi; tôi hẳn trông giống như một Pacideianus đấu với kẻ thù người Samnite tên là Æserninus — ông ta, có lẽ, sẽ cắn đứt tai tôi, và ít nhất thì ông ta cũng sẽ làm hòa với Clodius. Về phần tôi, nhất là nếu em không phản đối, tôi vô cùng tán thành đường lối xử trí của chính mình. Con người vĩ đại ấy, dẫu cho bước thăng tiến của ông ta đã được thúc đẩy bởi những nỗ lực chưa từng có từ phía tôi, và dẫu tôi chẳng nợ nần gì ông ta trong khi ông ta nợ tôi tất thảy, thế mà vẫn không thể chịu nổi việc tôi có chính kiến khác với ông ta — nói một cách nhẹ nhàng là thế — và khi ở vị thế yếu thế hơn, ông ta đã cho tôi thấy ông ta có thể làm gì chống lại tôi khi tôi ở đỉnh cao danh vọng. Vào lúc này đây, khi tôi thậm chí chẳng màng việc gây ảnh hưởng, và nền cộng hòa chắc chắn chẳng có chút quyền lực nào để làm bất cứ điều gì, trong khi ông ta nắm quyền tối cao trong mọi chuyện, chẳng lẽ tôi lại đi gây sự tranh chấp với ông ta sao? Bởi đó chính là điều tôi buộc phải làm. Tôi không nghĩ rằng em bắt buộc tôi phải dấn thân vào việc đó. "Thế thì, như một giải pháp thay thế," vị Sallust nghiêm nghị nói, "đáng lẽ anh nên bào chữa cho hắn, và nhượng bộ mong mỏi thiết tha ấy của Pompey, bởi ông ta đã nài nỉ anh rất nhiều để làm điều đó." Sallust quả là một người bạn khôn khéo, khi đưa cho tôi lựa chọn giữa một cuộc tranh cãi nguy hiểm và nỗi nhục nhã muôn đời! Tuy nhiên, tôi hoàn toàn hài lòng với con đường trung dung mà mình đã chọn; và một điều dễ chịu nữa là, khi tôi đã đưa ra lời khai của mình với sự trang nghiêm tột độ, đúng theo danh dự và lời tuyên thệ, bị cáo đã nói rằng, nếu hắn giữ được quyền ở lại thành phố, hắn sẽ đền ơn tôi, và thậm chí không dám tra hỏi vặn vẹo tôi.

Về những vần thơ mà em muốn tôi sáng tác, quả thật tôi thiếu đi sự chuyên tâm đối với chúng, thứ đòi hỏi không chỉ thời gian mà còn cả một tâm hồn thảnh thơi không vướng bận lo âu, nhưng tôi cũng thiếu cả nguồn cảm hứng nữa. Bởi tôi không hẳn là không chút lo âu nào cho năm tới, dù chẳng hề sợ hãi. Đồng thời, và tôi xin lấy danh dự mà thốt lên rằng tôi nói không chút mỉa mai nào, tôi coi em là một bậc thầy về lối viết ấy hơn cả chính tôi. Về việc bổ sung cho thư viện tiếng Hy Lạp của em, thực hiện việc trao đổi sách, và mua sách tiếng Latinh, tôi rất vui lòng nếu những mong muốn của em được thực hiện, nhất là khi chúng sẽ rất hữu ích cho tôi. Nhưng tôi chẳng có ai để sai phó trong một việc như thế: bởi những cuốn sách thực sự đáng lấy thì không được đem bán, và việc mua sắm không thể thực hiện được trừ khi có một vừa hiểu biết vừa tháo vát. Dù sao đi nữa, tôi sẽ ra lệnh cho Chrysippus và nói chuyện với Tyrannio. Tôi sẽ tìm hiểu xem Scipio đã làm gì về vấn đề ngân khố. Tôi sẽ lo sao cho những gì có vẻ là đúng đắn được thực hiện. Về phần Ascanio, em muốn làm gì thì làm: tôi sẽ không nhúng tay vào. Về một cơ ngơi ở vùng ngoại ô, tôi khen ngợi việc em không vội vã, nhưng tôi khuyên em nên sở hữu một cái. Tôi viết những dòng này vào ngày 24 tháng 10, ngày khai mạc các đại hội thể thao, ngay trước lúc lên đường đến biệt thự của tôi ở Tusculum, và dẫn theo cậu con trai yêu quý Cicero của tôi cứ như thể đến trường (một ngôi trường không phải để chơi đùa, mà để học tập), vì tôi không muốn ở quá xa thành phố, bởi tôi dự định ủng hộ yêu sách đòi làm lễ khải hoàn của Pomptinus vào ngày 3 tháng 3. Bởi thực ra sẽ có chút ít khó khăn; khi các pháp quan Cato và Servilius đe dọa sẽ cấm cản điều đó, dẫu tôi chẳng biết họ có thể làm gì. Vì bên cạnh anh ta sẽ có chấp chính quan Appius, một số pháp quan và các hộ dân quan. Dù vậy, họ vẫn đe dọa — và nổi bật nhất trong số đó là Q. Scævola, "đang thở ra hơi chiến tranh." Người em trai đáng yêu và thân thiết nhất của tôi, hãy nhớ giữ gìn sức khỏe cho thật tốt.