Chẳng mấy chốc, bọn cướp đã trở về với chiến lợi phẩm đầy mình. Những tên khỏe mạnh nhất trong bọn (để lại những kẻ bị thương tật và què quặt ở lại nghỉ ngơi và dưỡng thương) tuyên bố rằng chúng sẽ quay lại để lấy nốt số chiến lợi phẩm còn giấu trong một cái hang nào đó. Chúng ngấu nghiến nuốt vội bữa trưa, rồi lùa chúng tôi ra đường và dùng gậy quất chúng tôi đi trước. Gót chân thấm mệt sau khi băng qua bao đồi cao vực sâu, đến xế chiều, chúng tôi tới một cái hang lớn; ở đó, chúng chất lên lưng chúng tôi những gánh nặng trĩu. Chúng chẳng cho chúng tôi nghỉ ngơi lấy một phút, lại hối hả giục đi, rảo bước về sào huyệt nhanh đến mức, giữa cơn vội vã cùng những đòn roi tàn nhẫn, tôi vấp ngã nhào vào một hòn đá bên đường. Bọn chúng vừa kéo tôi dậy vừa giáng cho tôi những trận đòn tơi bời, làm rách đùi phải và trầy xước móng trái của tôi. Một tên cắn môi càu nhàu: "Chúng ta phải làm gì với con lừa què quặt, vô tích sự này, chẳng đáng số cỏ rác nó ăn nhỉ?" Tên khác phụ họa: "Kể từ ngày đem nó về, nó chẳng tích sự gì, chắc rước nó về nhà chỉ thêm vận hạn đen đủi, bởi từ dạo đó anh em ta thương tích đầy mình mà các đại ca dũng mãnh lần lượt ngã xuống." Tên thứ ba gầm lên: "Chờ nó mang xong gánh này về, tao nhất định lôi cổ nó lên núi vứt cho dã thú xé xác!"

Trong lúc những vị hảo hán ấy đang bàn tính chuyện đoạn mệnh cho tôi, chúng tôi vừa hay đã về đến nơi, bởi nỗi sợ hãi tột cùng đã chắp cánh cho bốn chân tôi phóng như bay. Sau khi trút bỏ gánh nặng trên lưng, chúng liền đến chỗ những tên đồng bọn bị thương để thuật lại chuyện chúng tôi dọc đường đã rề rà, chậm chạp ra sao. Về phần tôi, khi nhận thức rõ cái chết đang cận kề trước mắt, lòng tôi không khỏi rối bời, đau đớn khôn nguôi. Hỡi Lucius, sao mày còn đứng ngây ra đó? Sao không mau lo liệu cho cái chết của mình? Bộ mày không biết bọn cướp đã định đoạt mạng mày rồi sao? Mày không thấy những hòn đá nhọn hoắt kia sẽ đâm thấu và xé nát thân xác mày nếu chẳng may mày ngã vào đó hay sao? Mụ phù thủy nhân hậu của mày không những ban cho mày hình hài và nỗi nhọc nhằn của một con lừa, mà còn cho mày một tấm da mỏng manh, mềm mại chẳng khác nào chim én; sao mày không gom hết dũng khí mà cắm cổ chạy trốn để cứu lấy thân mình? Mày lại đi sợ một ả đàn bà già nua gần đất xa trời, kẻ mà mày chỉ cần tung một cú đá chân sau là đủ tiễn vong dễ dàng ư? Nhưng ngặt nỗi ta biết trốn đi đâu? Chỗ nương thân nào đang đợi ta? Hãy ngẫm nghĩ cái trí khôn loài lừa của mi xem. Nơi dọc đường kia, có kẻ nào qua lại mà lại chịu cúi đầu rước mi đi chớ?

Đang lúc tôi mải chìm trong những suy tính ấy, tôi liền giật đứt dây cương và dốc toàn lực tháo chạy. Thế nhưng, tôi chẳng thể nào qua mắt được cặp tinh anh sắc sảo của mụ già. Mụ lật đật đuổi theo, bạo gan hơn cả lứa tuổi già nua cằn cỗi của mình, chồm tới tóm lấy dây cương và định kéo tôi quay lại. Về phần tôi, vẫn ghi khắc trong lòng âm mưu tàn độc của bọn cướp, tôi chẳng mảy động lòng thương xót, liền tung chân sau đá thẳng mụ ngã lăn quay ra đất, suýt chút nữa thì đoạt mạng mụ. Dù đã ngã nhào xuống đất, mụ vẫn lì lợm nắm chặt dây cương quyết không buông; mụ cất giọng ré lên kêu cứu thảm thiết. Nhưng tiếng kêu ấy chẳng đem lại chút ích gì, bởi chẳng có lấy một bóng người nghe thấy, ngoại trừ nàng tiểu thư bị bắt cóc. Nghe tiếng mụ già gào thét, nàng liền chạy ra xem chuyện gì xảy ra. Nhận ra mụ ta đang bấu víu vào dây cương, nàng liền dồn hết can đảm, giật mạnh dây cương khỏi tay mụ, rồi cất lời dịu dàng vỗ về tôi và trèo lên lưng tôi.

Bấy giờ, tôi bắt đầu cất vó phi đi, còn nàng thì nhẹ nhàng khẽ thúc chân vào sườn tôi — điều đó làm tôi vô cùng thỏa mãn, bởi lòng nàng cũng khao khát được trốn chạy chẳng kém gì tôi. Chẳng mấy chốc, tôi lao đi như một con tuấn mã. Mỗi khi tiểu thư cất lời, tôi liền hí lên đáp lời, và nhiều khi, viện cớ cọ lưng, tôi lại âu yếm hôn lên đôi bàn chân mềm mại của nàng. Nàng thở dài nức nở từ tận đáy lòng, ngước đôi mắt ngấn lệ lên bầu trời và cầu nguyện: "Hỡi các vị thần linh tối cao, nếu đoái thương xin hãy cứu vớt tiểu nữ khỏi cơn hoạn nạn này; còn hỡi số phận nghiệt ngã, xin hãy nguôi ngoai cơn thịnh nộ, hãy để nỗi đau mà thiếp gánh chịu đến nay là đủ. Và hỡi chú lừa nhỏ bé — kẻ mang lại cho thiếp sự an toàn và tự do này, nếu mi đưa được thiếp bình an vô sự trở về với cha mẹ và với người hằng mong mỏi rước thiếp làm vợ, mi sẽ thấy thiếp đền ơn đáp nghĩa nhường nào, sẽ trân trọng mi với biết bao vinh dự và đối đãi với mi ra sao! Trước tiên, thiếp sẽ chải chuốt thật lộng lẫy phần tóc trán của mi, rồi tỉ mỉ chải bờm cho mi, thắt gọn gàng chiếc đuôi bờm xờm ấy, và trang hoàng khắp mình mi những dải yếm bằng vàng ròng, để mi tỏa sáng rực rỡ như những vì tinh tú trên bầu trời. Hàng ngày, thiếp sẽ mang hạt dẻ trong tạp dồn cho mi, tẩm bổ cho mi bằng những món ngon vật lạ; thiếp sẽ trân quý mi như vị ân nhân cứu mạng của đời mình. Tóm lại, mi sẽ chẳng thiếu thốn bất cứ thứ gì trên đời."

"Hơn thế nữa, giữa một cuộc sống vương giả ngập tràn những món ngon vật lạ, sự thảnh thơi tột bậc và niềm hạnh phúc vô biên, mi sẽ mãi giữ trọn phẩm giá cao quý, bởi câu chuyện này sẽ được lưu danh muôn thuở để tưởng nhớ về khúc quanh giông bão của cuộc đời thiếp cũng như sự quan phòng của thần linh. Toàn bộ câu chuyện sẽ được khắc họa lên tường tư dinh của chúng ta, và tên tuổi của mi sẽ vang danh khắp chốn bốn phương. Sách vở của các bậc hiền triết sẽ ghi chép lại rằng chính một chú lừa đã cứu mạng một thiếu nữ bị bọn cướp giam cầm. Mi sẽ được sánh ngang hàng với những kỳ tích thuở hồng hoang; chúng ta vẫn tin vào những câu chuyện có thật tương tự: Phryxus từng nhờ lưng cừu đực mà thoát chết đuối, Arion trốn chạy trên lưng cá heo, và Europa được cứu nhờ thần bò. Nếu đến cả thần Jupiter còn hóa thân thành bò đực, thì cớ gì dưới hình hài con lừa này lại không thể ẩn giấu bóng dáng của một con người, hay thậm chí là một quyền năng thần thánh nào đó?"

Trong lúc nàng thiếu nữ còn đang nghẹn ngào thổ lộ những tâm tư, chúng tôi đã vô tình đi đến một ngã ba đường. Nàng cầm dây cương định rẽ phải để hướng về dinh thự của cha mình; nhưng tôi — vốn thừa biết bọn cướp đã chọn con đường đó để đi lấy nốt số chiến lợi phẩm — liền dùng đầu cản lại hết sức có thể, tự nhủ thầm trong bụng: "Hỡi nàng tiểu thư bất hạnh, nàng định làm gì thế? Cớ sao lại tự nguyện dấn thân vào hang hùm miệng sói? Sao lại muốn tự tay lao đầu vào cõi chết bằng chính đôi chân của ta? Nàng đang tự hại chính mình và hại cả ta nữa đấy hay sao?"

Giữa lúc chúng tôi còn đang giằng co không biết nên đi đường nào, thì bọn cướp vác theo chiến lợi phẩm đã quay lại. Dưới ánh trăng mờ ảo, chúng nhìn thấy chúng tôi từ đằng xa. Vừa nhận ra hai kẻ trốn trại, một tên đã cất giọng mỉa mai: "Chúng mày tính hộc tốc đi đâu thế hả? Không sợ ma quây hay sao? Còn cô nàng lẳng lơ kia, mày không muốn về thăm cha mẹ nữa à? Đi nào, bọn tao đi cùng cho có bạn có phường!" Nói rồi, chúng chộp lấy dây cương lôi tôi quay đầu lại, giáng những đòn roi tàn nhẫn bằng một cây gậy gai sần sùi. Bị kéo trở lại con đường dẫn thẳng đến cõi chết, nhớ lại cái móng chân đang nhức nhối, tôi liền lắc đầu ra điều què quặt. Nhưng tên cầm cương quát lớn: "Sao thế, vấp chân à? Không đi nổi nữa cơ à? Mấy cái giò mục rữa của mày vừa nãy chạy hăng lắm cơ mà, sao giờ lại bước không nổi? Lúc nãy mày còn lượn lờ dẻo dai bên cạnh tiểu thư cơ mà, làm tao cứ ngỡ mày chạy nhanh hơn cả ngựa có cánh Pegasus ấy chứ!" Vừa quát mắng, chúng vừa nện túi bụi đến mức gãy cả gậy trên lưng tôi.

Khi chúng tôi sắp về đến sào huyệt, chúng nhìn thấy mụ già đang treo lơ lửng trên cành cây trắc bá. Một tên liền trèo lên chặt cành cây ấy xuống rồi ném xác mụ xuống đáy một con hào sâu. Trói gô nàng tiểu thư lại xong, chúng lao vào ngấu nghiến đống thức ăn mà mụ già khốn khổ đã chuẩn bị sẵn từ trước. Đoạn, chúng bắt đầu bàn tán về cái chết của chúng tôi và cách thức để hả giận; mỗi tên đưa ra một ý kiến khác nhau. Tên thứ nhất đề nghị thiêu sống nàng tiểu thư; tên thứ hai bảo nên đem vứt cho dã thú ăn thịt; tên thứ ba muốn treo cổ nàng lên giá gầm; tên thứ tư lại chủ trương lột da sống. Cứ thế, bản án tử hình dành cho thiếu nữ tội nghiệp được bốn tên đem ra mổ xẻ.

Đến khi tất cả đã bày tỏ quan điểm, một tên cướp mới lên tiếng: "Làm như vậy thì trái với lời thề của anh em chúng ta, chẳng khác nào dung túng cho các ngươi trở nên tàn độc hơn mức độ tội lỗi của ả. Ta không muốn ả bị treo cổ, hay bị thiêu, hay bị ném cho dã thú, hay chết một cách quá nhanh chóng như vậy. Theo ý kiến của ta, nên phạt ả đích đáng theo tội trạng của mình. Các ngươi đều rõ chúng ta đã định đoạt số phận của con lừa đần độn ăn hại này ra sao rồi đấy: nó ăn khỏe chẳng kém gì của nợ, lại dám giả vờ què quặt và chính là kẻ tòng phạm giúp con nhỏ tẩu thoát. Ý ta là ngày mai sẽ đem con lừa này ra giết thịt, moi sạch ruột gan bên trong, rồi khâu sống ả thiếu nữ vào chính cái bụng của nó. Tiếp đó, chúng ta đem phơi cả hai dưới cái nắng gắt gỏng trên một phiến đá lớn. Như vậy, chúng sẽ phải gánh chịu trọn vẹn mọi hình phạt mà các ngươi đã phác thảo!"

"Trước hết, con lừa sẽ bị giết như các ngươi đã định; còn ả sẽ bị dã thú cắn xé và gặm nhấm da thịt. Khi đã bị giòi bọ đục khoét và bấu xé, ả sẽ phải chịu đựng cái oi bức của lửa khi ánh mặt trời thiêu đốt và nướng chín cái bụng con lừa. Và ả sẽ phải nếm mùi vị của giá treo cổ khi lũ chó hoang cùng chim kền kền ngoạm lấy ruột gan ả trong những chiếc mõm tham lam. Nào, hãy thử điểm lại tất cả những đọa đày mà ả phải chịu đựng xem: Thứ nhất, ả sẽ phải chui rúc trong ruột một con lừa; thứ hai, lỗ mũi ả sẽ phải hít thở mùi thối rữa xác thịt của con vật; thứ ba, ả sẽ chết vì đói khát; và cuối cùng, ả sẽ chẳng tìm được cách nào thoát khỏi nỗi đau đớn tột cùng ấy, bởi đôi bàn tay của ả đã bị khâu chặt bên trong lớp da lừa rồi còn đâu."

Nghe đoạn, toàn thể bọn cướp đều nhất trí vỗ tay tán thành. Còn tôi — một con lừa khốn khổ — khi nghe và hiểu thấu toàn bộ mưu mô độc ác ấy, chẳng biết làm gì hơn ngoài việc khóc lóc và thương xót cho cái xác không hồn của mình sẽ bị hành hạ tơi bời vào ngày mai.