Làm thế nào Apuleius đến một thành phố tên là Hipate, trọ tại nhà Milo, và mang theo thư giới thiệu từ Demeas xứ Corinth.

Sau khi hai người bạn đồng hành ấy chia tay, tôi bước vào thành phố. Nơi đây, tôi bắt gặp một bà lão và liền hỏi bà xem thành phố này có phải là Hipata hay không; bà đáp rằng phải. Tôi bèn hỏi tiếp liệu bà có biết một người tên là Milo, một bậc trưởng lão trong thành phố này chăng. Nghe vậy, bà bật cười và nói: “Quả thực, người ta gọi Milo là trưởng lão không phải là không có lý, bởi ông ta được coi là đứng đầu trong số những kẻ sống ngoài vòng thành.” Tôi lại hỏi: “Xin bà chớ mỉa mai, hãy làm ơn cho tôi biết ông ta là người thế nào và ở đâu.” Bà ta đáp: “Chà, cậu có thấy những ô cửa sổ lồi kia không, một phía giáp cổng thành, phía kia giáp con hẻm bên cạnh? Đó là nhà Milo. Ông ta rất giàu có về tiền bạc và của cải, nhưng vì tính keo kiệt và lòng tham không đáy nên ai nấy đều chê trách. Ông ta sống hoàn toàn bằng nghề cho vay nặng lãi và nhận cầm cố tài sản. Hơn thế nữa, ông ta ở trong một căn nhà nhỏ, suốt ngày đếm tiền, có một người vợ cùng chịu đựng cảnh cực khổ khốn cùng với mình, và trong nhà chẳng nuôi nổi ai ngoài một con hầu gái ăn mặc rách rưới chẳng khác nào kẻ ăn xin.”

Khi nghe những điều ấy, tôi thầm cười và nghĩ bụng: “Quả thật, người bạn Demeas của ta đã đối xử với ta chu đáo thật đấy, khi giới thiệu ta—một kẻ lữ khách—đến với một kẻ mà ở nhà hắn, ta chẳng phải sợ khói bếp hay mùi thức ăn.” Nghĩ đoạn, tôi tiến đến trước cửa nhà, lúc bấy giờ đang đóng kín then cài, và gõ cửa thật mạnh. Ngay lập tức, một con hầu gái bước ra và cợt nhả nói: “Này anh chàng gõ cửa bạo thế, anh muốn vay mượn theo kiểu gì đây? Bộ anh không biết nhà ta không nhận vật cầm cố nào ngoài vàng bạc hay châu báu sao?” Tôi đáp lại: “Làm ơn ăn nói nhã nhặn hơn đi cô em, và cho ta biết chủ nhân của cô có ở nhà không?” Nó đáp: “Có chứ, sao lại không? Mà anh hỏi làm gì?” Tôi liền bảo: “Ta đến từ Corinth, mang theo thư từ của Demeas, bạn của ông chủ cô.” Con hầu liền nói: “Xin phiền anh chờ ở đây một lát để tôi vào báo.” Nói rồi, nó đóng sầm cửa lại và đi vào. Chẳng bao lâu sau, nó quay ra và bảo: “Chủ nhân mời ngài xuống ngựa và bước vào.”

Tôi liền làm theo, và bắt gặp ông ta đang ngồi trên một chiếc giường nhỏ để ăn tối, trong khi người vợ ngồi dưới chân ông ta, nhưng trên bàn chẳng có lấy một món ăn nào. Theo sự hướng dẫn của con hầu gái, tôi tiến đến chào và trao bức thư mang từ chỗ Demeas tới. Sau khi đọc xong, ông ta liền nói: “Quả thực, ta vô cùng cảm kích người bạn Demeas vì đã gửi đến cho ta một vị khách quý báu nhường này.” Nói đoạn, ông ta bảo vợ đứng dịch ra và mời tôi ngồi vào chỗ của bà. Khi tôi vì phép lịch sự mà từ chối, ông ta liền kéo vạt áo tôi giục ngồi xuống, rồi giải thích: “Chúng ta chẳng có ghế nào khác ở đây, cũng chẳng có nhiều đồ đạc trong nhà, cốt là để đề phòng trộm cắp.”

Nghe theo lời ông ta, tôi bèn ngồi xuống, và ông ta tiếp tục trò chuyện với tôi: “Thực tình, qua vóc dáng đường bệ và nét mặt đoan trang thùy mị của cậu, ta đoán cậu là người có dòng dõi quý tộc, đúng như những gì bạn ta là Demeas đã ca ngợi trong thư. Vì vậy, mong cậu hoan hỉ chấp nhận chỗ ở đạm bạc này của chúng tôi. Xin cứ tự nhiên coi căn phòng kia là của chính mình. Nếu cậu cảm thấy bằng lòng với nơi này, cậu sẽ noi theo và giữ gìn được những phẩm hạnh cao quý của người cha đáng kính Theseus của cậu, người từng không chê bai mái tranh nghèo nàn nương náu của Hecades.”

Rồi ông ta gọi con hầu gái tên là Fotis và căn dặn: “Hãy mang hành lý của vị quý ông này vào phòng cất giữ cho cẩn thận, nhanh chóng lấy nước cho ngài rửa mặt, khăn để lau người cùng những thứ cần thiết khác, rồi đưa ngài đến nhà tắm công cộng, vì ta biết ngài đã mệt mỏi sau chuyến hành trình dài.”

Nghe những lời ấy, tôi phần nào thấu hiểu được tính cách của Milo. Để lấy thêm được lòng tin yêu của ông ta, tôi liền nói: “Thưa ngài, chẳng cần phiền phức đến thế đâu, dọc đường tôi đã được lo liệu chu toàn mọi việc rồi. Tuy nhiên, tôi sẽ ghé nhà tắm, chỉ có điều tôi lo lắng nhất là con ngựa của mình phải được chăm sóc cẩn thận, bởi nó đã cõng tôi phi nước đại suốt quãng đường dài. Vì vậy, Fotis này, hãy cầm lấy số tiền này và mua cho nó ít cỏ khô cùng yến mạch nhé.”