Năm 18 tuổi

Phố Wessex là “ổ ma túy đá” khét tiếng, hang ổ của những con nghiện, đám buôn “đá”, bọn bợm nhậu và những cô gái trẻ miệng còn hôi sữa nhưng đã ngày ngày phải bồng bế mấy đứa con nhỏ suy dinh dưỡng. Cuộc sống này thật khốn khổ. Tôi vẫn luôn biết điều đó, nhưng tôi không dám chắc là những con người này có biết hay không. Con người ta, ai lớn lên cũng sẽ dần quen với việc chịu đựng, đặc biệt là khi sống ở một nơi như khu Cảng Xương. Mỗi đứa trẻ ra đời, chập chững những bước đầu tiên trong tiếng hò reo cổ vũ của bao người, rồi sau đó lại chẳng được ai chú ý đến nữa. Nơi này trước kia từng là một bến cảng giữa muôn trùng sóng nước, sau đó người ta đã dời cảng về phía Nam, gần với Seattle hơn. Nhưng đó là khoảng thời gian trước cả khi bà ngoại tôi sinh ra nữa kia. Cư dân nơi đây gọi vùng này là Xương với hàm ý giễu cợt khi mọi công việc ở đây đều đã biến mất. Tôi khá thích cái tên này. Chẳng cần phải thú vị hay mỹ miều. Đúng như tên gọi, ai sống ở khu này cũng đều khô héo đến tận xương tủy rồi.

Đều đặn sáu ngày trong tuần tôi lại bắt xe buýt đi làm. Để đón được xe, tôi phải đi bộ từ phố Wessex xuống tận phố Carnation. So với Wessex thì Carnation cũng chỉ khá hơn chút đỉnh. Cửa sổ các nhà vẫn còn lành lặn, vài người còn cắt tỉa cỏ trước nhà nữa. Dân phố Carnation rất coi thường dân khu Xương chúng tôi. Có lẽ giữa một thế giới khốn khổ như nơi đây, thì việc có cửa sổ lành lặn và bãi cỏ được cắt tỉa đã là ở đẳng cấp khác rồi.

Chúa không tồn tại trong những ngôi nhà mọc san sát nhau ở Wessex. Tôi tự hỏi liệu có phải Chúa đã tự mình rời khỏi nơi này và để chúng tôi tự chịu đựng đau khổ một mình. Con phố này chẳng khác nào cơn ác mộng khủng khiếp. Những người ở nơi khác không hề biết đến sự tồn tại của chúng tôi, mà họ cũng chẳng cần biết. Nhưng những ngôi nhà của chúng tôi vẫn đứng đấy và gần như oằn mình đổ sụp xuống vì sức nặng từ những tội lỗi to lớn mà chúng phải gánh vác. Trước ”hố đen sự sống” của tôi là một nhà chuyên chế thuốc phiện. Trước nhà chế thuốc phiện là nhà của Mẹ Mary. Mẹ Mary có thể thấy trước tương lai, nhưng không thể tiên đoán được mọi thứ. Bà chỉ phán được rằng người ta sẽ chết như thế nào với giá 40 đô la. Còn đây là nhà của bọn lưu manh. Tôi gọi thế bởi đó là nơi nương náu của những kẻ từng phải ngồi tù sau khi được trả tự do. Tôi không biết họ làm gì ở đó, nhưng cứ một tuần một lần lại thấy có xe cứu thương đến và có người được khiêng ra ngoài bằng cáng.

Tôi chỉ hứng thú với một ngôi nhà trên phố Wessex. Đó là ngôi nhà đầu tiên trong khu, chủ nhà là cô Delaney Grant. Cô Delaney thường trồng cần sa trong gara, nhưng chẳng bao giờ bán mà chỉ dùng để phục vụ nhu cầu cá nhân. Ai cũng bảo cô ấy tham lam. Đôi khi nhà chế thuốc phiện đột nhiên hết cần sa, có người lại gõ cửa nhà cô Delaney để hỏi mua, nhưng cô ấy toàn vác khẩu súng ngắn Horace ra đuổi họ chạy trối chết.

Lý do tôi thích nhà cô Delaney là vì Judah, con trai cô ấy, cũng sống ở đó. Có lúc cậu ấy sống ở đây với cô Delaney, có khi lại ở cùng với bố. Thực ra chúng tôi chưa từng thực sự nói chuyện với nhau, nhưng cậu ấy rất hay ngồi ngoài sân và luôn vẫy tay với tôi mỗi khi tôi đi qua. Dù phải ngồi xe lăn nhưng nhìn cậu ấy chẳng có vẻ gì là một kẻ tật nguyền đau khổ cả. Judah rất đẹp trai, nếu có thể đứng lên được chắc cậu ấy phải cao hơn một mét tám là ít. Cậu ấy không đến trường cùng chúng tôi. Sáng nào cũng có xe buýt từ thành phố đến đón cậu ấy đi học. Chiếc xe ấy có đủ chỗ để xe lăn cho cậu. Delaney có thể chẳng màng đến cuộc đời mình nhưng lại luôn muốn cả thế giới này đều phải ngưỡng mộ Judah. Chắc hẳn ai cũng sẽ yêu quý một người mẹ luôn coi con mình là báu vật như thế, đặc biệt là những ai có mẹ như tôi.

Hôm nay xe buýt đến muộn. Tôi sốt ruột gõ nhịp chân và nghển cổ nhìn về phía xa. Nếu xe số 712 đến trong vòng năm phút nữa, tôi vẫn có thể đến cửa hàng Rag O Rama vừa kịp giờ nhận ca làm.

“Đúng lúc đấy”, tôi thì thầm khi thấy chiếc xe tiến đến từ góc xa. Có ba hành khách bước lên xe buýt số 712 là tôi, Couco - một con nghiện heroin sống ở gần đây và cô bé Nevaeh Anthony vẫn thường hay bắt xe đến nhà bà mỗi buổi chiều khi mẹ cô bé đi làm.

“Chào chị Margo”, cô bé nói.

“Chào em gái nhỏ. Em đến nhà bà chơi hả?”

Cô bé gật đầu.

“Tốt. Xuống xe là đi thật nhanh nhé. Tối rồi nguy hiểm lắm.”

Nevaeh gật đầu. Cô bé biết điều đó. Chúng tôi đều biết. Nỗi sợ như màn sương mù mịt len lỏi khắp các con phố, hiển hiện trong cả những nơi bình thường nhất ở khu Xương như trường học, cửa hàng tạp phẩm và rất nhiều nơi chốn khác. Nỗi sợ như một thứ gông cùm đè nặng lên cuộc sống của chúng tôi. Nó hiển hiện rõ ràng đến nỗi chẳng mấy ai dám tới nơi này, kể cả nếu có ai đến thăm người thân hay chỉ vô tình đi qua, họ cũng cố gắng rồi đi nhanh nhất có thể.

“Để chị tết lại tóc cho em.” Nghe tôi nói, Nevaeh ngồi xích lại gần chỗ tôi. “Phải thật xinh đẹp để đến thăm bà nào”, tôi nói. Con bé gật đầu đồng ý. Tôi khéo léo tết tóc cho Nevaeh trong lúc con bé ríu rít kể cho tôi nghe về bảng điểm cao và đếm số tiền 10 đô la được bà thưởng cho. Lúc tôi tết tóc xong thì xe buýt cũng dừng lại và con bé cũng kể xong. Tôi nhìn Nevaeh lôi ra cái bút dạ và vẽ hình trái tim lên từng tờ tiền. Chúng tôi cùng xuống xe và đội mũ áo lên để che đầu. Con bé vẫy tay chào tôi khi hai chúng tôi rẽ hai hướng khác nhau. Ngón tay con bé xòe ra như sao biển vậy. Tôi đứng nhìn con bé nhảy chân sáo đi xa dần, chiếc ba lô Hello Kitty rực rỡ trên vai làm bừng sáng cả một ngày ảm đạm. Tôi nhìn vào ngôi nhà cũ của Destiny lúc đi ngang qua. Bây giờ ngôi nhà được sơn lại màu xanh, trên cửa sổ có những hộp hoa trắng. Gia đình cô ấy đã chuyển đến Oregon vài năm trước. Sau khi chuyển đi, cô ấy có viết cho tôi một lá thư, rồi từ đó tôi không còn nghe được tin gì từ cô ấy nữa. Tôi đã viết cho cô ấy đến hai mươi lá thư trước khi tất cả chúng đều bị gửi trả về cùng với dấu TRẢ LẠI NGƯỜI GỬI in tiên phong bì. Ồ, hóa ra viết thư thôi cũng là việc xa xỉ đến thế.

Cửa hàng Rag O Rama có mùi thật kinh khủng. Lý do là vì có một trạm xử lý nước thải nằm dọc theo sông. Quản lý cửa hàng là Sandy đã đặt đồ khử mùi khắp mọi góc và giá đồ trong cửa hàng, nhưng chỉ càng khiến nơi này mang mùi giống như phân ủ trong hoa táo vậy.

Vì tôi đến muộn nửa tiếng nên Sandy bắt tôi vào sắp xếp đống hàng tồn trong kho. Tôi nhìn đống túi đen sì dựng thành hàng vào tường, phải đến phân nửa trong số đó bị nhồi chật ních đến nỗi muốn rách toạc, những cái ống quần và tay áo lòi ra ngoài như ruột xổ vậy. Hôm nay chỉ cần sắp xếp bảy túi. Sandy bảo chúng tôi tiết kiệm những chiếc túi còn lành lặn. Chị ấy nói, ”Tiền không phải là lá cây. Đây là cửa hàng đồ cũ, chúng ta phải tái sử dụng mọi thứ.” Vậy nên tôi mới phải khổ sở tháo mấy cái nút buộc túi trong khi vừa thở hổn hển vừa chửi thề còn mồ hôi thì vã ra như tắm. Cuối cùng tôi cũng mở toang được cái túi đầu tiên. Tôi đã quá quen với mùi mốc. Đó là mùi của đồ đạc không được giặt rửa, mùi nhà người khác, mùi băng phiến và đôi khi là cả mùi nghệ với thì là nếu có túi đồ nào từng thuộc về một gia đình người Ấn Độ. Tôi phân loại những thứ trong túi, để riêng quần áo, đồ chơi, đồ gia dụng thành từng đống. Thật trớ trêu khi thứ người này bỏ đi lại là đồ vô giá đối với người khác. Nhân viên ở đây được lấy một nửa số đồ giảm giá. Đó là những thứ người ta không muốn tái sử dụng. Lúc dọn xong túi đồ và chuẩn bị gấp lại, tôi nhận ra dưới đáy túi còn thứ gì đó. Đó là một cái túi vải bạt lớn, kiểu túi những người giàu thường dùng thay túi nilon khi đi mua sắm. Mặt trước túi có in chữ Groceries & Shit. Tôi bật cười thật to. Người chủ trước của cái túi đã lấy bút dạ tím vẽ một đống sao xung quanh dòng chữ ấy.

“Tạp phẩm và Phân”, tôi nói thật to. Sandy cầm theo một đống mắc áo bước vào và nói, “Em có thể giữ cái túi đó, đấy là phần thưởng thêm dịp hè.”

Tôi tròn mắt ngạc nhiên, nhưng trong thâm tâm thấy vui lắm. Mấy khi được cho đồ miễn phí chứ. Tôi gấp vuông vắn cái túi lại rồi giấu kỹ vào túi quần sau.

Luis, bạn trai của Sandy thường đánh chị ấy. Dù đã cố ngụy trang bằng lớp phấn trang điểm trắng gấp ba lần so với làn da bình thường, chị ấy vẫn không thể che hết những vết bầm tím. Vào những ngày anh ta không ”thượng cẳng chân hạ cẳng tay”, chị ấy lại mang cho chúng tôi ít bánh rán để lâu ở chỗ làm của anh ta. Lúc mới đến tôi nhìn thấy trong thùng rác có chiếc hộp rỗng. Hôm nay là một ngày bình yên với chị ấy.

Khi Sandy cảm thấy tôi đã chịu phạt đủ rồi, chị ấy bảo tôi ra phụ trách quầy thu ngân. Ngày hôm nay lẽ ra đã trôi đi tẻ nhạt như thế cho đến khi có một người phụ nữ cố ăn cắp một đôi giày. Sandy đã bắt được quả tang trước khi cô ta kịp bước ra ngoài với đôi giày căng phồng dưới lớp áo khoác. Người phụ nữ này say đến nỗi không còn đứng vững được nữa. Sandy nắm cánh tay, xô cô ta xuống ghế rồi bảo tôi gọi cảnh sát.

Tôi nói, “Hay bỏ qua đi chị Sandy, nhìn cô ta kìa.” Người phụ nữ lắc lư trên ghế, tay ôm ngực và lẩm bẩm gì đó nghe như là “đứa trẻ ngoan”.

Sandy không hề nhìn cô ta mà lại nhìn tôi và nói: “Chị tưởng em muốn làm việc ở đây.”

Tôi muốn. Rất muốn. Nếu không làm việc ở đây, tôi sẽ phải ở nhà, mà ở nhà thì...

Tôi gọi cảnh sát.

Khoảng bốn mươi phút sau thì cảnh sát đến. Quần họ lấm lem dầu mỡ và trông họ vô cùng mệt mỏi. Họ giải người phụ nữ vào xe tuần tiễu và lái xe đi. Tôi cất lại đôi giày lên giá trong khu đồ trẻ em trong cửa hàng. Đó là một đôi giày Jordan cũ được niêm yết giá sáu đô la. Người phụ nữ ấy còn không có nổi sáu đô la để mua đôi giày. Không biết cô ta có dùng từng ấy tiền để mua rượu uống đến say mèm không. Chắc cô ta lấy đôi giày cho con mình. Lẽ đời ở chốn này là như vậy đấy. Người ta thường nghĩ cho bản thân trước, rồi mới nghĩ đến con cái. Nhưng theo những gì tôi biết thì trẻ con ở khu này chẳng có gì ngoài những bậc cha mẹ chuyên say xỉn và cái dạ dày chẳng bao giờ được ăn no. Còn sống là sẽ tồn tại được. Mẹ đã từng nói với tôi như vậy.

Trước khi tan ca, tôi mua lại đôi giày đó và cho vào chiếc túi Groceries & Shit. Tôi cúi mặt lê bước qua hai dãy nhà đến trạm dừng xe buýt. Trời đang mưa, từng giọt ấm nóng, không phải thứ mưa lạnh thấu xương. Tôi ước mình đủ tiền mua một tách cà phê, nhưng tôi đã lấy tiền mua giày rồi, bây giờ chỉ còn lại một ít để trả tiền xe buýt. Vậy là tôi quyết định đi bộ qua tiếp năm khu nhà nữa và đổ nốt số tiền còn lại vào một xe tải bán đồ ăn dạo để đổi lấy một cốc cà phê có kem và ba túi đường. Ngon thật.

Trụ sở cảnh sát ở đồi Cảng Xương lúc nào cũng đông nghịt người. Trên hành lang, tôi gặp một đứa bé mặt mũi lấm lem lẫm chẫm chạy rồi ngã nhào vào chân tôi. Một đứa trẻ khác đang khóc ré lên, một người phụ nữ đang chửi rủa và một người đàn ông có giọng Anh trọ trẹ đang cãi nhau với một nhân viên. “Là hiểu nầm! Hiểu nầm!”, người đàn ông gào lên bằng giọng ngọng nghịu. Tôi nhìn xung quanh, cố nghĩ xem liệu có nên làm việc này không thì chợt thấy một trong hai viên cảnh sát đã đến cửa hàng bắt người phụ nữ kia. Ông ta khoác chiếc túi thể thao trên vai, gương mặt hiện rõ nét nhẹ nhõm của một người vừa mới tan ca làm.

“Xin... xin lỗi”, tôi cất tiếng. Ông ta miễn cưỡng dừng lại. “Xin lỗi chú”, tôi lại nói to hơn. Dù trời đã sẩm tối nhưng viên cảnh sát vẫn đeo kính râm. Tôi nhìn chăm chăm vào hình ảnh phản chiếu của mình trên kính ông ta và nói, “Người phụ nữ chú đã bắt ở cửa hàng Rag O Rama lúc trước có còn ở đây không?”

Viên cảnh sát móc hai ngón cái vào đai lưng quần như một ông chủ và nhìn tôi như thể đang cố tìm hiểu xem tôi nghĩ gì. Nhưng không được đâu.

“Còn có việc gì thế?”

Tôi đưa đôi giày cho ông ta và nói, “Cô ấy để quên đôi giày này”, rồi quay lưng đi thẳng mà không nhìn lại. Đôi giày duy nhất của tôi chính là đôi tôi đang mang. Đó là một đôi giày thể thao từng nằm trên giá xả hàng của siêu thị Wal-Mart. Cuộc đời này có thể thiếu nhiều thứ vẫn sống được nhưng không thể thiếu giày. Nếu ai phải đi ăn cắp giày thì tức là người đó đã lâm vào đường cùng rồi. Mà tôi sẽ không chặn đường sống của những người đang phải vật lộn để tồn tại.