Kể từ khi mùa phim hè năm 2014 chính thức mở màn, tình hình toàn thị trường đều thấp hơn dự kiến. Những tác phẩm nhận được tràng pháo tay tán thưởng như "Đội trưởng Mỹ 2" (Captain America: The Winter Soldier) và "X-Men: Ngày cũ của tương lai" (X-Men: Days of Future Past) lại không thể thắp lên sự nhiệt tình của thị trường. Tác phẩm trước đó hiện đạt tổng doanh thu hai trăm năm mươi triệu đô la, nhưng doanh thu tuần công chiếu đầu tiên không phá nổi trăm triệu, doanh thu tích lũy cũng không còn hy vọng công phá mốc ba trăm triệu; đối với một tác phẩm có tiếng vang xuất sắc, thành tích như vậy hoàn toàn không thể gọi là đáng hài lòng.

"Hố đen tử thần" (Interstellar) ra mắt tuần này cũng chung tình cảnh, dường như cả mùa phim hè đều có chút ảm đạm; chưa kể còn có hàng loạt tác phẩm thất bại thảm hại cả về danh tiếng lẫn doanh thu đang không ngừng kéo lùi thị trường.

"Đột phá đỉnh cao" (Transcendence) do Johnny Depp đóng chính đã "bom xịt" đến mức truyền thông cũng không nỡ tiếp tục "dậu đổ bìm leo". Tác phẩm này được Warner Bros đầu tư một trăm triệu đô la, danh tiếng với truyền thông tệ hại, doanh thu tích lũy tại Bắc Mỹ chỉ vỏn vẹn hai mươi ba triệu, ngay cả doanh thu tích lũy toàn cầu cũng chỉ vừa mới phá trăm triệu, thậm chí còn thê thảm hơn cả "Rio 2" - tác phẩm ít nhất cũng phá mốc trăm triệu tại Bắc Mỹ. Johnny Depp, người từng coi việc phá trăm triệu doanh thu như ăn cơm uống nước, giờ đây đã thảm hại đến mức giới truyền thông cũng bắt đầu tỏ ra từ bi bác ái.

Tiếp nối "Kẻ thù quốc gia" (Public Enemies), "Du khách bí ẩn" (The Tourist), "Nhật ký rượu rum" (The Rum Diary), "Lời nguyền bóng đêm" (Dark Shadows), "Kỵ sĩ cô độc" (The Lone Ranger), Johnny đã trải qua chuỗi năm lần thất bại liên tiếp trong vòng năm năm — nay đã tích lũy thành chuỗi sáu lần thất bại. Mặc dù trong khoảng thời gian đó, doanh thu của "Alice ở xứ sở thần tiên" và "Cướp biển vùng Caribbean 4: Suối nguồn tươi trẻ" vẫn khá sáng sủa, nhưng đối với Disney, biên độ lợi nhuận của cả hai tác phẩm đều rất rất nhỏ, hiệu quả kinh tế của Johnny đang dần khiến Hollywood mất đi sự tin tưởng.

Khách quan mà nói, đây cũng là lý do vì sao giới chuyên môn đặc biệt chú ý đến doanh thu của "Hố đen tử thần" —

Sức hút cá nhân của Johnny Depp đang suy giảm nhanh chóng, thậm chí là sụp đổ; còn sức hút phòng vé của Robert Downey Jr. sau khi rời khỏi "Người Sắt" (Iron Man) cũng chưa bao giờ có khởi sắc đáng kể.

Nếu ngay cả Lam Lễ cũng không thể xoay chuyển cục diện, "hào quang bất bại" chính thức tan biến, vậy có thể dự đoán rằng, các tác phẩm chuyển thể đứng đầu bởi Marvel và DC trong tương lai sẽ dần trở thành bá chủ tuyệt đối của Hollywood. Phim truyện tranh, phim hoạt hình và các bản remake kinh điển, hiệu ứng "hai bộ đồ bó sát" này sẽ ngày càng siết chặt, điều này càng làm suy yếu sức mạnh cá nhân của đạo diễn và diễn viên, khiến các hãng lớn dồn sự chú ý vào bản quyền chuyển thể.

Ngoài "Hố đen tử thần" của Lam Lễ, mùa phim hè năm nay còn một tác phẩm khác cũng được kỳ vọng rất cao, đó là "Người Nhện siêu đẳng 2" (The Amazing Spider-Man 2).

Trái ngược hoàn toàn với Lam Lễ và Johnny, "Người Nhện siêu đẳng 2" đứng ở một lập trường khác — lập trường của tác phẩm chuyển thể. Nếu tác phẩm chuyển thể từ truyện tranh kinh điển này vẫn có thể duy trì đà doanh thu mạnh mẽ, nối dài sức hút thị trường của dòng phim siêu anh hùng, thì nó cũng sẽ góp phần gia tăng niềm tin cho các công ty điện ảnh lớn.

Series "Người Nhện" (Spider-Man) từng do Tobey Maguire thủ vai chính, chính là hồi chuông đầu tiên thổi bùng sự trỗi dậy chính thức của dòng phim siêu anh hùng trên toàn thị trường Bắc Mỹ.

Series "Người Nhện siêu đẳng" do Andrew Garfield lĩnh xướng cũng được đặt nhiều kỳ vọng, nhưng đáng tiếc thay, doanh thu của tác phẩm này không khiến người ta hài lòng.

Thất bại sao?

Chưa đến mức phải mô tả như vậy, nhưng quả thật là không như mong đợi.

Mặc dù Sony Pictures (Columbia Pictures) không công bố chính thức chi phí sản xuất của "Người Nhện siêu đẳng 2", nhưng trong các chiến dịch quảng bá chính thức, họ đã đề cập đến nhiều chi tiết: đây là bộ phim đầu tiên được quay hoàn toàn tại New York, đồng thời cũng là tác phẩm có chi phí sản xuất đắt đỏ nhất từng được quay tại đây. Bởi vì New York là thành phố lớn nhất thế giới, chính quyền thành phố New York để đảm bảo nhịp sống thường nhật đã đặt ra vô số quy định khắt khe để hạn chế đoàn làm phim.

Ví dụ như, nếu nhân sự đoàn làm phim vượt quá số lượng nhất định, tỷ lệ thuế sẽ phải tăng lên; ví dụ như, chi phí sản xuất phải đạt mức nhất định mới có thể xin phép phong tỏa đường phố để quay phim; ví dụ như, mức thuế cao ngất ngưởng khiến đoàn làm phim phải gánh chịu những khoản chi khổng lồ mỗi ngày tại đây.

Để quay được "Người Nhện siêu đẳng 2", Sony Columbia có thể nói là đã thực sự dốc hết vốn liếng. Theo những thông tin mật mà người trong ngành nắm được, chi phí sản xuất có lẽ đã vượt quá hai trăm triệu đô la; ngoài ra, chi phí quảng bá cũng đã vượt quá năm mươi triệu, thậm chí có thể còn cao hơn.

Từ dàn diễn viên cho đến đội ngũ sản xuất hậu trường, "Người Nhện siêu đẳng 2" đều được hoàn thiện với đãi ngộ cao nhất, cũng giống như "Hố đen tử thần", mọi người kỳ vọng rằng sự đầu tư lớn lao sẽ mang lại lợi nhuận lớn lao.

Nhưng thực tế lại không như mong đợi.

Doanh thu tuần công chiếu đạt chín mươi mốt triệu; tuần thứ hai sụt giảm 61%, sụt giảm mạnh; tuần thứ ba sụt giảm 53%, vẫn không thấy dấu hiệu thu hẹp; doanh thu cuối tuần thứ sáu công chiếu đã tụt xuống dưới hai triệu đô la, hiện tại tổng doanh thu tích lũy là một trăm chín mươi sáu triệu.

Dữ liệu doanh thu như vậy, nếu đến từ "Khi lỗi thuộc về những vì sao" (The Fault in Our Stars), thì toàn bộ thị trường Bắc Mỹ sẽ bùng nổ, mọi lời tán dương và trầm trồ đều không chút quá đáng; nhưng nếu là "Người Nhện siêu đẳng 2", thì kể cả khi Sony Columbia muốn đập bàn ghế, giới truyền thông cũng sẽ tỏ ra hoàn toàn thấu hiểu.

Tất nhiên, phim siêu anh hùng luôn còn thị trường nước ngoài để thu hồi lợi nhuận — cộng thêm doanh thu từ các sản phẩm ăn theo, các công ty sản xuất phim luôn có thể hòa vốn. Cuối cùng thì, doanh thu toàn cầu của "Người Nhện siêu đẳng 2" dừng lại ở con số bảy trăm linh chín triệu. Chỉ xét riêng về chia sẻ doanh thu phòng vé, Sony Columbia lại thành công thu lợi nhuận... vỏn vẹn mười triệu đô la, nếu tính thêm doanh thu từ sản phẩm ăn theo thì con số có thể cao hơn.

Nhưng, đây không phải là con số mà Sony Columbia mong đợi, tỷ lệ lợi nhuận thực sự quá thấp. Họ không muốn từ bỏ việc khai thác bản quyền siêu anh hùng, nhưng lại phải tìm một kẻ thế mạng. Cuối cùng, loay hoay gần hai năm, họ hủy bỏ kế hoạch quay "Người Nhện siêu đẳng 3", đồng thời sa thải đạo diễn Marc Webber và nam chính Andrew Garfield, tuyên bố khởi động lại toàn bộ series "Người Nhện" mới.

Từ "Đột phá đỉnh cao" đến "Hố đen tử thần" rồi lại đến "Người Nhện siêu đẳng 2", mùa phim hè năm 2014 chứa đựng đầy rẫy những biến số. Cũng giống như sự trỗi dậy nhanh chóng của nền tảng phát trực tuyến Netflix, toàn bộ ngành sản xuất phim truyền thống của Hollywood hiện đang biến động dữ dội. Các công ty điện ảnh đứng đầu như Disney và Warner Bros đang không ngừng điều chỉnh kế hoạch tương lai, doanh thu và lợi nhuận của mỗi bộ phim đều sẽ trở thành nền móng để định hình các kế hoạch tiếp theo.

Điều này cũng khiến cho xu hướng doanh thu của "Hố đen tử thần" thu hút nhiều sự chú ý hơn cả.

Tiếp nối sự bùng nổ thót tim của tuần công chiếu đầu tiên, mọi ánh nhìn lại một lần nữa đổ dồn về bảng xếp hạng doanh thu cuối tuần tại Bắc Mỹ, bởi ai cũng biết, mức sụt giảm doanh thu tuần thứ hai mới là thử thách thực sự.

Ví dụ điển hình nhất là "Avatar", doanh thu cuối tuần mở màn chỉ có bảy mươi bảy triệu, chẳng đáng nhắc tới trong dòng chảy lịch sử, nhưng mức sụt giảm doanh thu tuần thứ hai chỉ là 1,8%, tiếp tục thu về bảy mươi lăm triệu, cuối cùng doanh thu Bắc Mỹ phá mốc bảy trăm triệu — doanh thu mở màn của "Titanic" thậm chí chỉ có hai mươi tám triệu, doanh thu tuần thứ hai còn đón nhận mức tăng trưởng ngược, cuối cùng cũng viết nên một kỳ tích phòng vé.

Ví dụ đối chứng là "Harry Potter và Bảo bối Tử thần (Phần 2)", doanh thu cuối tuần mở màn là một trăm sáu mươi chín triệu, khi ra mắt năm 2011 đã phá vỡ kỷ lục doanh thu cuối tuần mở màn cao nhất lịch sử của "Kỵ sĩ bóng đêm" (The Dark Knight), nhưng mức sụt giảm doanh thu tuần thứ hai lên tới 72%, doanh thu Bắc Mỹ cuối cùng cũng chỉ có ba trăm tám mươi triệu, thậm chí không thể vượt qua ngưỡng bốn trăm triệu — trong khi doanh thu Bắc Mỹ của "Kỵ sĩ bóng đêm" là năm trăm ba mươi triệu.

Có thể thấy, doanh thu cuối tuần mở màn tuy quan trọng, đó là ấn tượng ban đầu; nhưng những tác động tiếp theo mang lại bởi danh tiếng và phản hồi, tức là mức sụt giảm tuần thứ hai, mới là tiêu chuẩn đo lường trần doanh thu cuối cùng của bộ phim. Tiếp theo đây, "Hố đen tử thần" sẽ đón nhận thử thách danh tiếng thực sự.

Sau khi tuần công chiếu kết thúc, "Hố đen tử thần" và "Khi lỗi thuộc về những vì sao" xứng đáng trở thành tiêu điểm thảo luận trên mạng xã hội. Đặc biệt là bộ phim trước.

Ban đầu, chỉ đơn thuần là hào quang của "Lam Lễ Hoắc Nhĩ" tạo ra sức hút, cộng thêm việc "Khi lỗi thuộc về những vì sao" xuất hiện đột ngột tạo nên cục diện bất ngờ, khiến đông đảo khán giả trẻ nảy sinh tò mò, lần lượt kéo nhau vào rạp; nhưng dần dần, theo thời gian, những khán giả xem xong phim bắt đầu đăng tải suy nghĩ và quan điểm của mình lên mạng xã hội, thế là, các cuộc thảo luận bắt đầu nghiêng dần về phía bộ phim.

Mạng xã hội là một nền tảng độc đáo, những gương mặt che giấu sau những "biệt danh" đều biến thành một ký hiệu mạng ảo, điều này khiến ai cũng có thể giải phóng mặt tối không ai biết của mình, tha hồ bộc lộ quan điểm chân thực nhất một cách không kiêng dè.

Đối với phim ảnh cũng tự nhiên là như vậy.

Có người thích, có người ghét, có người căm thù, có người tung hô. Tất cả cảm xúc đều được phóng đại lên mười lần hoặc hai mươi lần rồi hiển hiện ra, xôn xao bao phủ toàn mạng. Ngay cả những lời khen ngợi cũng tỏ ra mất lý trí, những bình luận kiểu "tác phẩm bậc thầy" đáng lẽ mỗi năm xuất hiện hàng trăm lần, nhưng chắc chắn không ai coi là thật — nếu tác phẩm bậc thầy mà dễ dàng và nhiều đến thế, thì đã chẳng gọi là "tác phẩm bậc thầy" rồi.

Chưa kể, "Hố đen tử thần" vốn dĩ không phải là một tác phẩm giải trí đơn thuần, tranh cãi tự nhiên càng thêm sôi nổi.

Đúng như lời Lam Lễ nói trong phần hỏi đáp tại buổi công chiếu, đây là một tác phẩm đánh động khán giả bằng tình cảm — đây cũng là điểm khác biệt lớn nhất so với "Inception" (Kẻ đánh cắp giấc mơ). Khán giả có thể cảm nhận được những cú sốc cảm xúc khác nhau từ trong đó, có thể là chuyện tốt cũng có thể là chuyện xấu, nhưng có một điều chắc chắn là cảm nhận nhất định phải khác biệt, chỉ khi chính mình thưởng thức xong xuôi, mới có thể hiểu được cú sốc đó rốt cuộc mang ý nghĩa gì.

Đối với các nhà phê bình phim và những fan hâm mộ kỳ cựu, cú sốc cảm xúc kiểu này quá bề mặt, quá ủy mị và cũng quá rẻ tiền, ngược lại làm mất đi phần tinh túy nhất mà Nolan vốn sở hữu, từ đó đánh mất không gian thăng hoa triết học vốn làm nên một tác phẩm kinh điển khoa học viễn tưởng. Đây cũng là lý do chính khiến họ tỏ ra nghi ngại đối với bộ phim.

Nhưng họ cũng thừa nhận rằng, đối với đại chúng mà nói, đây có thể là một chuyện tốt.

Sau khi tuần công chiếu bùng nổ doanh thu bảy mươi lăm triệu chỉ nhờ vào sự nhiệt huyết, khán giả thực sự bắt đầu suy ngẫm về những tác động cảm xúc mà bộ phim mang lại:

Điều này cũng lần đầu tiên kích nổ sự cuồng nhiệt của thị trường Bắc Mỹ.