Theo thống kê chưa đầy đủ, buổi lễ ra mắt tại Ma Đô của "Interstellar" đã huy động hơn năm ngàn khán giả, nhẹ nhàng tạo nên kỷ lục buổi ra mắt hoành tráng nhất trong lịch sử khu vực Hoa Hạ. Sự cuồng nhiệt và điên cuồng của toàn hội trường đã thực sự đốt cháy cả đêm, ngay cả ánh hoàng hôn rực lửa cũng phải lu mờ. Sự ồn ào và hưng phấn đó ào ạt xuyên suốt cả đêm dài, mãi cho đến tận rạng sáng vẫn không thể tan đi, dường như đang đáp trả lại "tuyên ngôn tẩy chay" trên mạng xã hội bằng chính cách này.

Cảm giác chia cắt giữa không gian ảo và thế giới thực, vào khoảnh khắc này đã đạt đến đỉnh điểm, đồng thời cũng đặt ra một vấn đề nghiên cứu đầy tính thực tế:

Bong bóng nhân khí trên mạng xã hội rốt cuộc là tồn tại thật, hay chỉ là ảo ảnh? Tất cả những gì đang diễn ra, đâu mới là chân thật?

Điều có thể khẳng định trước tiên là, tất cả những điều này đều là sự thật, chỉ là sự thật đã bị pha loãng với rất nhiều tạp chất, từ đó tạo ra ảo ảnh chân thực đến mức khó tin, khiến ranh giới giữa giả và thật ngày càng mơ hồ. Điều này cũng buộc mọi người phải điều chỉnh góc nhìn và quan điểm khi xem xét các hiện tượng xã hội:

Trong môi trường thời đại mạng, phương thức tuyên truyền và cấu tạo tin tức quả thực đã xảy ra thay đổi long trời lở đất. Nhóm tự truyền thông được mạng xã hội xây dựng và đúc kết, hiện nay đã trở thành một phần không thể xem thường; đồng thời, cảm giác khoảng cách bị xóa nhòa bởi điện thoại thông minh cũng làm cho phương thức tuyên truyền xảy ra rất nhiều biến chuyển.

Bao gồm cả Disney, Warner Bros. và những công ty điện ảnh lớn chính thống khác, khi lập kế hoạch tuyên truyền phim thương mại, cách thức lan truyền virus mạng cũng như tương tác xã hội của các diễn viên chính đều đang trở thành một phần cấu thành quan trọng, và dần dần hình thành nên một môn học hoàn toàn mới, không ngừng phát triển và tiến bộ.

Đây đều là sự thật.

Thế nhưng, cùng với sự trôi đi của thời gian và sự phát triển của xã hội, các kiểm chứng và nghiên cứu đa chiều như phản ứng thị trường, nghiên cứu lý luận, thao tác thực tế, đúc kết kinh nghiệm... dần dần khiến logic và lý luận của sự việc nổi lên mặt nước, cung cấp một góc nhìn chuyên nghiệp để thấy được ảnh hưởng của "kinh tế mạng xã hội" đối với đương đại, đồng thời đưa ra một kết luận khác biệt.

Nếu tóm tắt một cách đơn giản, thì đó chính là: "cơn sốt mạng xã hội", rốt cuộc bao nhiêu là tồn tại thực chất, và bao nhiêu là bong bóng được tích tụ từ hư không; xa hơn nữa, sự liên kết giữa cái gọi là cơn sốt trong không gian ảo và thế giới thực rốt cuộc khăng khít đến đâu, và có thể tạo ra bao nhiêu gợn sóng, tất cả đều là những đề tài cần phải thảo luận.

Trước hết, tỷ lệ chuyển đổi của độ hot trên mạng.

Nhóm người dùng tích cực trên mạng xã hội trải dài ở mọi độ tuổi, nhưng đỉnh điểm tập trung tương đối nhiều ở nhóm người trẻ từ mười tám đến ba mươi tuổi; đồng thời, các nhóm người khác nhau về độ tuổi, khu vực, tầng lớp, trình độ học vấn... thì nền tảng mạng xã hội họ yêu thích, cách thức họ sử dụng mạng xã hội cũng đều khác nhau.

Nói cách khác, nhóm người dùng chính của mạng xã hội là những đối tượng tương đối đặc thù, ảnh hưởng của họ đối với doanh thu phòng vé cũng chủ yếu tập trung vào nhóm đặc thù ở độ tuổi nhất định. Nhưng thuộc tính của phim ảnh lại là đa dạng và khác biệt, điều này cũng có nghĩa là, các tác phẩm phù hợp để lan truyền trên mạng xã hội là tương đối hữu hạn.

Nghĩa là, có phim phù hợp để lan truyền trên mạng xã hội, có phim lại không; xa hơn nữa, cơn sốt mạng xã hội có thể ảnh hưởng đến một phần phim ảnh, nhưng có những bộ lại không.

Ví dụ như "Đạo Mộng Không Gian" (Inception), bộ phim đốt não này có yêu cầu nhất định về giáo dục, kiến thức cũng như sở thích cá nhân..., nó không phù hợp với nền tảng mạng xã hội, dù có oanh tạc đi chăng nữa thì tỷ lệ chuyển đổi phòng vé cuối cùng cũng rất hữu hạn. Khán giả thích các tác phẩm tương tự, dù không có tuyên truyền mạng xã hội, họ vẫn sẽ bước vào rạp chiếu; ngược lại, nhóm khán giả mục tiêu không thích thể loại này, thì dù tuyên truyền có phủ kín mạng xã hội, hiệu quả cuối cùng cũng rất hạn chế.

Không còn nghi ngờ gì nữa, "Interstellar" cũng là loại phim như vậy.

Tương đối mà nói, những tác phẩm có thuộc tính văn hóa đại chúng như "Avengers" lại gắn bó mật thiết với mạng xã hội, thậm chí trong thời gian không tuyên truyền phim, nó vẫn luôn có thể tạo ra sự kết nối thông qua lan truyền mạng. Điều này cũng có nghĩa là, năng lượng bùng nổ từ mạng xã hội có thể tác động trực tiếp lên doanh thu phòng vé vì nhóm khán giả mục tiêu của họ chính là những người dùng tích cực của mạng xã hội, sự phân hóa này cũng là kết quả tất yếu sau khi thị trường trưởng thành.

Đứng từ góc độ này, nhìn lại sự tẩy chay trên mạng xã hội, ta có thể thấy được những nội dung khác biệt:

Rốt cuộc là ai đang kháng nghị và mắng chửi Lam Lễ? Là người hâm mộ cuồng nhiệt của các ngôi sao lưu lượng; vậy, những người hâm mộ cuồng nhiệt này có phải là khán giả mục tiêu của "Interstellar" không? Không phải.

Rốt cuộc là ai đang tẩy chay "Interstellar"? Là những phần tử cuồng nhiệt không rõ sự thật; vậy, những phần tử cuồng nhiệt tùy ý hùa theo mà không qua phán đoán độc lập này có phải là khán giả mục tiêu của "Interstellar" không? Cũng không phải.

Thực ra, câu trả lời đơn giản như vậy đấy.

Sự ồn ào trên mạng xã hội là tồn tại thực, là bong bóng tồn tại thực sau khi được bơm nước từ các nền tảng mạng, bị phóng đại lên gấp mười lần, trăm lần; tương tự, sự náo nhiệt tại hiện trường buổi ra mắt cũng là tồn tại thực, không cần hiệu ứng bức xạ của mạng, bao phủ tất cả các lứa tuổi của Don Quixote, là khung cảnh chân thực được thể hiện một cách vững vàng.

Cả hai đều là thật, chỉ là hiệu ứng ảo thuật khác nhau mà thôi.

Tuy nhiên, ngay cả với "Avengers", tỷ lệ chuyển đổi phòng vé từ cơn sốt mạng xã hội cũng không hề xuất sắc như tưởng tượng, hãy nhìn phần hai và phần ba của "Avengers" thì biết, sự thành công của tác phẩm này không thể tách rời với sự dàn trải kéo dài và marketing xuất sắc của toàn bộ Vũ trụ Marvel trước đó, mạng xã hội chỉ là một trong những chất xúc tác đến sau mà thôi.

Ở đây, cũng liên quan đến nhánh thứ hai:

Thuộc tính của nhóm người trẻ trên mạng xã hội.

Mỗi người chọn mạng xã hội đều có mục đích khác nhau, từ đó hình thành nên các thuộc tính khác nhau.

Có những người hy vọng có thể giành được sự chú ý, nói đơn giản chính là influencer, họ sẽ chuyển tiếp các chủ đề nóng, bám sát xu hướng, nhưng chưa chắc đã thực sự bước vào rạp chiếu phim.

Có những người thuần túy chỉ là để giết thời gian, trong thời đại tiếp nhận thông tin theo kiểu lướt trên đầu ngón tay, họ tận hưởng sự thư giãn và thoải mái của thế giới ảo trên mạng xã hội, rạp chiếu phim chỉ là lựa chọn phụ chứ không phải lựa chọn tất yếu.

Còn có những người, họ là để bắt kịp thời đại, không muốn bản thân bị xu thế chủ đạo bỏ lại, lúc nào cũng chú ý đến các chủ đề nóng, dựa vào xu hướng của mạng xã hội để chọn xem mình có nên vào rạp hay không.

Nói đơn giản, nhóm đỉnh điểm của mạng xã hội có rất nhiều sự bất định, nhu cầu thị trường là đan xen phức tạp, các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ chuyển đổi giữa độ hot trên mạng và doanh thu phòng vé quả thực có quá nhiều, quá nhiều sự bất định.

Chris và Hàm Lộc là những ngôi sao lưu lượng điển hình nhất, họ có thể hô mưa gọi gió trên mạng, dễ dàng tạo ra làn sóng khổng lồ; nhưng doanh thu phòng vé, số liệu tỷ suất người xem các tác phẩm của họ lại thường không thể bùng nổ năng lượng tương tự, chủ đề chỉ là chủ đề, lưu lượng cũng chỉ là lưu lượng, tỷ lệ chuyển đổi lợi ích cuối cùng không hề đơn giản như vậy.

Tổng kết lại, nhóm người dùng tích cực trên mạng xã hội là một mục tiêu đặc thù, trong khi đối tượng khán giả chính của thị trường điện ảnh lại rộng lớn hơn nhiều, chỉ có phần chồng lấp giữa hai bên mới có thể tạo ra ảnh hưởng, mà phần không chồng lấp của định vị phim ảnh càng lớn, thì tỷ lệ chuyển đổi phòng vé từ độ hot trên mạng càng thấp.

Tiếp theo, bong bóng ngôi sao lưu lượng tại Hoa Hạ.

"Ngôi sao lưu lượng" là sản phẩm đặc thù trong xã hội Hoa Hạ, điều này cũng khiến thị trường Hoa Hạ sở hữu những sản phẩm độc đáo, tính lừa dối của bong bóng nhân khí thường dễ dàng tạo ra nhiều hiểu lầm.

Tạm không nói đến tỷ lệ "fan zombie" chứa bao nhiêu phần trăm nước, điều này cũng đã kéo thấp tỷ lệ chuyển đổi của độ hot trên mạng; chỉ riêng điểm ngành công nghiệp tạo ra lưu lượng thôi đã đủ nói lên vấn đề.

"Ngành công nghiệp", việc tạo ra ngôi sao lưu lượng hiện nay đã dần dần hình thành một ngành công nghiệp, đó chính là "thủy quân" và "cày bảng xếp hạng". Rất nhiều khi, cuộc thảo luận trông có vẻ oanh liệt, trong thế giới thực lại chỉ là một bọt nước nhỏ nhoi, một đội ngũ năm người có thể dễ dàng tạo ra năm vạn, thậm chí năm mươi vạn lưu lượng, điều này khiến điểm nóng mạng Hoa Hạ hở chút là tính bằng "ức" (trăm triệu), so với quy mô vẫn còn dừng ở thời đại "triệu" của Twitter và Instagram, đã cao hơn hẳn vài cấp bậc.

Nhưng thực tế, những độ hot này lại là "nhìn hoa trong sương", căn bản không nhìn thấy sự thật, nội dung thật giả lẫn lộn trong đó đã hoàn toàn mất đi khả năng phán đoán.

Các ngành công nghiệp phụ trợ được tạo ra dựa trên nền tảng này, càng đẩy sự nhân khí ảo của mạng lên đến đỉnh điểm, bảng xếp hạng tìm kiếm nóng có thể mua, kỷ lục có thể cày, dữ liệu có thể làm giả... mà đằng sau những dữ liệu khổng lồ này, có thể chỉ là một khoảng không vô tận, tình trạng "oanh liệt trên mạng nhưng sóng yên biển lặng ngoài đời thực" đang ngày càng nhiều. Không phải nói là tất cả, nhưng quả thực chiếm một phần lớn.

Khoảng cách giữa ảo và thực cũng trở thành một cách diễn giải khác về cảm giác cô đơn trong thời đại mạng.

Cả ngày hôm nay chính là minh chứng tốt nhất.

Bắt đầu từ sự kiện báo động giả tại khách sạn dẫn đến thảo luận trên mạng, mọi thứ đều thể hiện xu hướng phát triển quá nhanh, quá phóng đại; buổi chiều vì kích hoạt "chìa khóa" của hai ngôi sao lưu lượng, sự việc toàn lực gia tốc như chiếc xe đua mất phanh, lao vun vút về hướng hủy diệt, nếu không có sự thúc đẩy đằng sau của "ngành công nghiệp", điều này tuyệt đối không thể xảy ra.

Kết luận đơn giản vô cùng, nếu tất cả đều là bong bóng, thì cũng không thể nói đến sự chuyển đổi giữa "ảo và thực" nữa.

Sau đó, đứng từ góc độ này, nhìn lại sự tẩy chay trên mạng xã hội, có thể đặt ra những nghi vấn hoàn toàn mới:

Rốt cuộc ai là người phản đối Lam Lễ? Rốt cuộc ai là người tẩy chay Lam Lễ? Rốt cuộc ai là người thúc đẩy sự việc? Quan trọng nhất, làn sóng đón sân bay và cơn sốt truy đuổi xe đêm qua, tất cả đều là ảo ảnh sao? Rốt cuộc hiện tượng nào mới là chân thực?

Giây phút này, thảm đỏ buổi lễ ra mắt đã đưa ra câu trả lời.

Đây chính là lý do Lam Lễ không hề để tâm, không phải vì anh đã nhìn thấu sự thật từ trước, mà vì anh hiểu rõ "hải thị thận lâu" (ảo ảnh) trên mạng có thể phô trương thanh thế đến mức nào, những bong bóng đó có thể tạo ra ảo ảnh mạnh mẽ ra sao, nếu tin vào đó, thì người bị tổn thương cuối cùng chỉ là chính mình.

Lam Lễ rất ít khi sử dụng Instagram và Twitter hay các mạng xã hội khác, lý do chủ yếu chính là như vậy, anh hy vọng bản thân có thể vững vàng theo đuổi ước mơ, chứ không phải chìm đắm trong thế giới ảo được xây dựng nên bởi không gian mạng, anh cần sự chân thực! Cũng giống như khoảnh khắc này, biển người sôi sục trước mắt, đây mới là những Don Quixote thực sự.