Triết gia:
Thật ra đây là một quan điểm khó chấp nhận. Nhưng, nếu cứ bình tĩnh nêu ra các sự thật thì chắc chắn cậu sẽ đồng ý thôi. Vì cậu không còn lựa chọn nào khác.
Chàng thanh niên:
Có vẻ như sức nóng của tư tưởng đã khiến thầy không còn minh mẫn nữa rồi! Nếu quá khứ không tồn tại thì “lịch sử” là gì nào? Thầy nói rằng cả Sokrates và Platon vô cùng yêu quý của mình cũng không tồn tại sao? Vậy thì thầy sẽ bị nhạo báng là phi khoa học đó!
Triết gia:
Lịch sử là câu chuyện dài, liên tục bị những kẻ nắm quyền qua các thời đại bóp méo một cách khéo léo dựa vào lý lẽ “Ta chính là chính nghĩa”. Mọi niên biểu và sách lịch sử đều là những tài liệu giả được biên soạn để chứng minh cho tính hợp pháp của những kẻ nắm quyền lực.
Trong lịch sử, “hiện tại” thường chính xác nhất, nếu một thế lực nào đó bị lật đổ thì một chính khách mới sẽ viết lại quá khứ, chỉ để chứng minh cho tính hợp pháp của bản thân. Ở đó không tồn tại “quá khứ” với ý nghĩa vốn có của nó.
Chàng thanh niên:
Nhưng…
Triết gia:
Giả sử, một tổ chức vũ trang ở một nước nọ lên kế hoạch đảo chính. Trong trường hợp bị trấn áp, đảo chính thất bại, hẳn họ sẽ phải gánh chịu ô danh phản nghịch trong lịch sử. Ngược lại, nếu đảo chính thành công, chính phủ đương thời bị lật đổ, họ sẽ được lưu danh trong lịch sử như những anh hùng đã chống lại áp bức.
Chàng thanh niên:
… Bởi vì lịch sử luôn do người thắng cuộc viết lại?
Triết gia:
Mỗi cá nhân chúng ta cũng vậy. Con người ai cũng là nhà biên tập câu chuyện đời “tôi” và quá khứ được thoải mái viết lại để chứng minh cho sự hợp lý của “tôi hiện tại”.
Chàng thanh niên:
Không đúng! Trường hợp cá nhân thì không phải như vậy! Quá khứ, rồi ký ức của mỗi cá nhân nữa, là lĩnh vực của khoa học về nghiên cứu não bộ. Thầy hãy rút lui đi!! Đây không phải lĩnh vực dành cho triết gia lỗi thời như thầy!
Triết gia:
Về ký ức thì hãy nghĩ như thế này. Từ rất nhiều sự kiện xảy ra trong quá khứ, con người chỉ chọn những sự kiện phù hợp với “mục đích” của hiện tại, gán ý nghĩa cho nó rồi coi đó là ký ức của mình. Nói cách khác là loại bỏ những sự kiện đi ngược với “mục đích” hiện tại.
Chàng thanh niên:
Thầy nói sao cơ?!
Triết gia:
Tôi xin giới thiệu một trường hợp tôi đã tư vấn. Khi tôi tư vấn cho một người đàn ông, anh ấy nhớ lại thời thơ ấu của mình và kể rằng “tôi từng bị chó cắn”. Theo lời anh ấy thì ngày nào mẹ cũng dặn “nếu thấy chó hoang phải đứng im, bỏ chạy là nó sẽ đuổi theo”, vì hồi xưa nhiều chó hoang lắm. Rồi một ngày, anh ấy gặp một con chó hoang trên đường. Đám bạn đi cùng đều bỏ chạy nhưng anh ấy nghe lời mẹ dặn nên chỉ đứng yên tại chỗ. Vậy mà con chó đó đã tấn công, cắn vào chân anh ấy.
Chàng thanh niên:
Thầy cho rằng ký ức đó là giả tạo?
Triết gia:
Không phải giả tạo. Việc anh ấy bị cắn là sự thật. Tuy nhiên, câu chuyện đó chắc chắn sẽ còn đoạn tiếp theo. Sau nhiều lần tư vấn, anh ấy mới nhớ lại được rằng, trong lúc bị chó cắn chưa đứng lên được, một người đàn ông đi xe đạp đã đỡ anh ấy dậy rồi đưa vào bệnh viện.
Hồi mới đến tư vấn, anh ấy mang lối sống (thế giới quan) cho rằng “thế giới là nơi nguy hiểm, con người là kẻ thù của tôi”. Đối với anh ấy, ký ức bị chó cắn là sự kiện tượng trưng cho việc thế giới này nguy hiểm. Nhưng khi dần dà thấy rằng, “thế giới là một nơi an toàn, mọi người là bạn của mình”, anh ấy đã tìm lại được câu chuyện minh chứng cho điều đó.
Chàng thanh niên:
Ừm.
Triết gia:
Mình đã bị chó cắn? Hay đã được người khác giúp đỡ? Lý do tâm lý học Adler được coi là “tâm lý học ứng dụng” nằm ở quan điểm “có thể lựa chọn cuộc đời của mình” này. Không phải quá khứ quyết định “hiện tại” mà là “hiện tại” của cậu đang quyết định quá khứ.
