Chàng thanh niên:

Nhưng, sự tồn tại của phức cảm tự ti và cảm thức cộng đồng tại sao lại liên quan tới việc không công nhận nhu cầu được thừa nhận? Chắc chắn phải ngược lại, nghĩa là tăng cường sự kết nối bằng việc thừa nhận nhau chứ.

Triết gia:

Cậu nhớ lại “Năm giai đoạn của hành động quậy phá” đi.

Chàng thanh niên:

… Vâng, tôi đã ghi vào sổ rồi.

Triết gia:

Các học sinh chạy theo “mong muốn được tán thưởng”, “thu hút sự chú ý”, lao vào “tranh giành quyền lực”. Mục đích của những hành động đó là gì? Cậu còn nhớ không?

Chàng thanh niên:

Muốn bản thân được công nhận và muốn có được vị trí đặc biệt trong lớp. Đúng không nhỉ?

Triết gia:

Vâng. Vậy có được vị trí đặc biệt là gì? Tại sao lại muốn điều đó? Ý kiến của cậu thế nào?

Chàng thanh niên:

Có lẽ là muốn được tôn trọng, muốn được chú ý chăng?

Triết gia:

Hoàn toàn không phải. Tâm lý học Adler cho rằng nhu cầu căn bản nhất của con người là “cám giác thuộc về nơi nào đó”. Nghĩa là không muốn cô độc. Muốn cảm nhận “mình có thể ở đây”. Bởi vì cô độc dẫn đến cái chết về mặt xã hội, rồi cuối cùng sẽ dẫn đến cái chết về mặt sinh học. Vậy làm thế nào để có được cảm giác thuộc về đâu đó?

… Đó là chiếm được một vị trí đặc biệt trong tập thể. Là không trở thành một phần trong “đám đông còn lại”.

Chàng thanh niên:

Không trở thành “đám đông còn lại” ư?

Triết gia:

Đúng vậy. “Tôi” độc nhất vô nhị này không thể lẫn vào đám đông còn lại. Cần phải đảm bảo chỗ đứng của riêng mình mọi lúc. Không được có sự dao động trong cảm giác “mình có thể ở đây”.

Chàng thanh niên:

Thế thì, quan điểm của tôi càng đúng còn gì. Thông qua khen ngợi, đáp ứng nhu cầu được thừa nhận thiết thực đó để cho trẻ thấy “Em không phải là một tồn tại không hoàn chỉnh”, “Em có giá trị” . Chỉ có một cách ấy thôi!

Triết gia:

Không. Đáng tiếc là, như thế trẻ không thể cảm nhận được “giá trị” thực sự.

Chàng thanh niên:

Tại sao?

Triết gia:

Vì sẽ không có điểm dừng cho việc thừa nhận đó. Được người khác khen, được thừa nhận. Có thể nhờ đó mà cảm nhận được “giá trị” trong chốc lát. Nhưng niềm vui có được nhờ thế chẳng qua chỉ là thứ đạt được nhờ tác động bên ngoài. Chẳng khác gì búp bê chạy dây cót nếu không được người khác lên dây cót sẽ không cử động được.

Chàng thanh niên:

Có lẽ là thế, nhưng…

Triết gia:

Những người chỉ có thể cảm thấy hạnh phúc khi được khen sẽ luôn mong muốn “được khen nhiều hơn” cho đến tận phút cuối đời. Người đó sẽ ở vào vị trí “dựa dẫm”, sống cuộc đời luôn luôn mong đợi, vĩnh viễn không được hài lòng.

Chàng thanh niên:

Thế thì thầy bảo phải làm sao?

Triết gia:

Có lẽ chỉ còn cách không mong đợi người khác thừa nhận mà tự mình thừa nhận bản thân mình.

Chàng thanh niên:

Tự thừa nhận bản thân?!

Triết gia:

Để người khác quyết định giá trị của “bản thân” là dựa dẫm. Mặt khác, tự mình quyết định giá trị của “bản thân” gọi là “tự lập”. Cuộc đời hạnh phúc sẽ nằm ở lựa chọn nào, câu trả lời đã rõ ràng rồi phải không. Không ai khác quyết định giá trị của cậu cả.

Chàng thanh niên:

Việc đó là không thể! Chính vì chúng ta không tự tin vào bản thân mình nên mới cần được người khác thừa nhận!

Triết gia:

Có lẽ đó là bởi không đủ “lòng can đảm dám bình thường”. Cứ là chính mình là được. Dù không trở thành một tồn tại đặc biệt, dù không nổi bật thì đó vẫn là chỗ của cậu. Hãy đón nhận một bản thân bình thường, một bản thân như “đám đông còn lại”.

Chàng thanh niên:

… Thầy bảo tôi là “đám đông còn lại” bình thường, chẳng có gì nổi bật sao?

Triết gia:

Không phải vậy sao?

Chàng thanh niên:

… Ha ha ha. Sao thầy có thể dễ dàng nói ra những lời sỉ nhục người khác như vậy cơ chứ… Tôi vừa đối mặt với một sự sỉ nhục lớn nhất trong đời đấy.

Triết gia:

Không phải là sỉ nhục. Tôi cũng là một người bình thường thôi. Và “bình thường” là một cá tính không có gì phải xấu hổ cả.

Chàng thanh niên:

Đừng có nói nhẹ tênh như thế chứ! Chẳng có con người hiện đại nào lại không cảm thấy bị sỉ nhục khi người khác nói “cậu là một người bình thường” cả!! Làm gì có ai nghiêm túc chấp nhận khi được an ủi “đó cũng là cá tính” cơ chứ!!

Triết gia:

Nếu cậu cảm thấy những lời đó là sỉ nhục thì có lẽ cậu vẫn còn muốn là “bản thân đặc biệt”. Vì thế, cậu đang mong muốn được người khác thừa nhận và vẫn sống trong phạm vi của những hành động quậy phá, mong muốn được tán thưởng, thu hút chú ý…

Chàng thanh niên:

Thật quá quắt!

Triết gia:

Nghe này, đừng coi trọng giá trị của việc “khác người” mà hãy coi trọng giá trị của việc “là chính mình”. Đó mới là cá tính thực sự. Không thừa nhận “chính mình”, so sánh bản thân với người khác, cố làm rõ sự “khác biệt” chính là cách sống lừa dối người khác và lừa dối bản thân.

Chàng thanh niên:

Thầy nói rằng đừng quá để tâm đến sự “khác biệt” giữa mình với người khác mà dù có bình thường thì cũng hãy coi trọng giá trị của “chính mình”…?

Triết gia:

Vâng. Vì cá tính của cậu không phải tương đối mà là tuyệt đối.

Chàng thanh niên:

… Vậy thì để tôi nói cho thầy kết luận mà tôi đã rút ra về cái cá tính đó. Kết luận chứng tỏ sự hạn chế của giáo dục học đường ấy.

Triết gia:

Ồ, tôi rất muốn nghe đây.