Chàng thanh niên:

Quá khứ không hề tồn tại trên thế giới này. Không được chìm đắm trong thứ rượu rẻ tiền mang tên bi kịch. Điều chúng ta cần thảo luận chỉ là “giờ phải làm gì”. Được thôi, tôi quyết định sẽ tiếp tục dựa trên tiền đề này. Vấn đề “tương lai” được đặt ra cho tôi là thực hành phương pháp giáo dục nào ở trường học. Chúng ta đi vào thảo luận luôn được không?

Triết gia:

Tất nhiên rồi.

Chàng thanh niên:

Lúc nãy thầy đã nói “hãy bắt đầu từ sự tôn trọng” như một bước cụ thể đầu tiên nhỉ? Vậy nên tôi xin hỏi, thầy cho rằng chỉ cần đưa sự tôn trọng vào lớp học là sẽ giải quyết được tất cả sao? Nghĩa là bọn trẻ sẽ không gây ra chuyện gì nữa.

Triết gia:

Nếu chỉ thế thôi thì không được. Sẽ xảy ra chuyện.

Chàng thanh niên:

Vậy thì quả nhiên là phải mắng mỏ rồi, đúng không? Tại sao ư? Bởi vì chúng làm việc xấu, gây phiền phức cho các học sinh khác.

Triết gia:

Không. Không được mắng.

Chàng thanh niên:

Vậy, thầy bảo tôi thấy việc xấu trước mắt cũng cứ bỏ qua sao? Điều đó cũng giống như tuyên bố không được bắt kẻ trộm, không được xử phạt kẻ trộm còn gì? Adler lại công nhận khu vực ngoài vòng pháp luật như vậy sao?

Triết gia:

Quan điểm của Adler không phải là bất chấp pháp luật và luật lệ. Chỉ có điều, luật lệ phải được đưa ra theo cách thức dân chủ. Đây là một điểm rất quan trọng đối với toàn xã hội cũng như đối với việc quản lý một lớp học.

Chàng thanh niên:

Cách thức dân chủ à?

Triết gia:

Vâng. Hãy coi lớp học của cậu là một quốc gia dân chủ.

Chàng thanh niên:

Ồ, nghĩa là sao cơ?

Triết gia:

“Chủ quyền” của quốc gia dân chủ nằm ở người dân phải không nào? Theo nguyên tắc “chủ quyền nhân dân” hay “chủ quyền tại dân”, chính nhân dân, những người nắm chủ quyền sẽ đặt ra những quy định dựa trên sự thống nhất ý kiến và những quy định đó được áp dụng bình đẳng với mọi người dân. Chính vì thế mà mọi người có thể gìn giữ được quy định. Không phải tuân thủ quy định mà có thể chủ động gìn giữ “quy định của chúng ta”.

Mặt khác, nếu quy định do một ai đó độc đoán đặt ra chứ không phải dựa trên sự thống nhất ý kiến của người dân, và còn bị thực thi thiếu bình đẳng thì sẽ như thế nào?

Chàng thanh niên:

Thế thì người dân cũng sẽ không im lặng đâu.

Triết gia:

Để trấn áp sự phản kháng, chính khách chỉ còn cách sử dụng “sức mạnh” vô hình hay hữu hình. Điều này không chỉ giới hạn ở quốc gia mà cả trong doanh nghiệp và gia đình nữa. Một tổ chức có ai đó bị sức mạnh đàn áp, là một tổ chức có “sự bất hợp lý” từ gốc rễ.

Chàng thanh niên:

Hừm, thầy nói có lý.

Triết gia:

Lớp học cũng vậy. Người nắm chủ quyền của quốc gia gọi là lớp học không phải giáo viên mà là học sinh. Và quy định của lớp học phải được quyết định dựa trên sự thống nhất của các học sinh, những người nắm chủ quyền. Trước hết, cần bắt đầu từ nguyên tắc này.

Chàng thanh niên:

Thầy vẫn lằng nhằng như mọi khi. Tóm lại, thầy bảo tôi hãy công nhận quyền tự trị của học sinh đúng không nào? Tất nhiên là trường học có chế độ tự trị nhất định như ban cán sự học sinh chẳng hạn.

Triết gia:

Không, đây là vấn đề căn bản nhất. Giả sử, nếu coi lớp học là một quốc gia thì học sinh chính là “người dân”. Vậy thì giáo viên sẽ thành người có vị trí gì?

Chàng thanh niên:

Chà, nếu học sinh là người dân thì giáo viên sẽ là người lãnh đạo, dẫn dắt tất cả, kiểu như thủ tướng hay tổng thống ấy.

Triết gia:

Như thế thì kỳ cục quá. Cậu được học sinh bầu à? Nếu tự xưng là tổng thống mà không qua bầu cử thì đó đâu còn là quốc gia dân chủ nữa, chỉ là một quốc gia độc tài thôi.

Chàng thanh niên:

Về lý thuyết thì là vậy.

Triết gia:

Tôi không nói lý thuyết mà đang nói đến hiện thực. Lớp học không phải quốc gia độc tài do giáo viên thống trị. Mà là một quốc gia dân chủ do học sinh nắm chủ quyền. Những giáo viên quên mất nguyên tắc đó, sẽ dần dần thể hiện sự độc tài.

Chàng thanh niên:

Ha ha, thầy bảo tôi đang nhuốm màu chủ nghĩa phát xít sao?

Triết gia:

Nói một cách cực đoan thì là vậy. Lớp học của cậu loạn hết cả lên không phải là vấn đề của cá nhân học sinh. Cũng không phải cậu thiếu tư chất của một giáo viên. Mà chỉ vì đó là một quốc gia độc tài mục rữa nên mới rối loạn. Tổ chức do kẻ độc tài cầm quyền sẽ không tránh khỏi sự mục rữa.

Chàng thanh niên:

Thầy đừng nói mò nữa! Căn cứ vào đâu mà thầy lại phê phán như thế?!

Triết gia:

Căn cứ rõ ràng mà. Chính là chế độ “thưởng phạt” mà cậu vẫn nhắc đi nhắc lại về sự cần thiết của nó ấy.

Chàng thanh niên:

Thầy nói sao cơ?

Triết gia:

Cậu muốn nói đến chuyện đó phải không? Chuyện khen ngợi và mắng mỏ ấy.

Chàng thanh niên:

… Được lắm. Không ngờ thầy lại tuyên chiến với tôi đấy! Về giáo dục, đặc biệt là về lớp học, tôi cũng có đủ kinh nghiệm thực tế rồi. Tôi sẽ buộc thầy phải rút lại những lời lẽ võ đoán, thất lễ đó!

Triết gia:

Vâng, vậy chúng ta hãy cùng trao đổi thật thoải mái nhé.