Chàng thanh niên:

… Điều này tôi cứ băn khoăn mãi không biết có nên nói ra hay không, nhưng đã đến mức này rồi thì tôi xin tự thú. Đâu đó trong lòng mình, tôi đang cảm thấy sự hạn chế trong giáo dục học đường.

Triết gia:

Hạn chế?

Chàng thanh niên:

Vâng. Hạn chế về những việc giáo viên có thể làm được.

Triết gia:

Cậu giải thích rõ hơn xem nào.

Chàng thanh niên:

Trong lớp, có những học sinh vui vẻ, hướng ngoại, cũng có những học sinh rụt rè, không nổi bật. Nếu nói theo lời Adler thì là mỗi em có lối sống (thế giới quan) riêng. Chẳng có ai giống ai. Đó là cá tính nhỉ?

Triết gia:

Đúng vậy.

Chàng thanh niên:

Vậy thì chúng học ở đâu lối sống đó? Chắc chắn là ở nhà rồi.

Triết gia:

Đúng là như vậy. Chắc chắn ảnh hưởng của gia đình rất lớn.

Chàng thanh niên:

Và các học sinh bây giờ trải qua hơn nửa ngày tại nhà, chia sẻ với gia đình “cuộc sống” dưới cùng một mái nhà, ở một khoảng cách gần đến không ngờ. Ở đó, có cha mẹ quan tâm tới việc dạy dỗ con cái, cũng có cha mẹ không tích cực lắm. Không ít gia đình cha mẹ ly hôn, ly thân, có cha hoặc mẹ qua đời. Đương nhiên, điều kiện kinh tế cũng khác nhau, thậm chí có cha mẹ ngược đãi con mình.

Triết gia:

Vâng, thật đáng tiếc.

Chàng thanh niên:

Trong khi đó, thời gian những giáo viên chúng tôi có thể dành cho một học sinh chỉ là vài năm cho đến lúc tốt nghiệp. Điều kiện tiền đề quá khác so với cha mẹ có thể dành cả đời cho con mình.

Triết gia:

Thế kết luận của cậu là gì?

Chàng thanh niên:

Giáo dục theo nghĩa rộng bao gồm cả hình thành nhân cách, là trách nhiệm của gia đình. Nghĩa là, nếu có học sinh cá biệt có xu hướng bạo lực thì trách nhiệm thực sự thuộc về cha mẹ. Dù thế nào cũng không phải là trách nhiệm của nhà trường. Và vai trò được mong đợi của giáo viên chúng tôi chỉ là giáo dục theo nghĩa hẹp, nghĩa là giáo dục ở mức độ sách vở. Chúng tôi không thể can thiệp vào những gì vượt ra khỏi phạm vi đó. Dù xấu hổ nhưng đó là hiện thực, là kết luận của tôi.

Triết gia:

Tôi hiểu rồi. Có lẽ Adler sẽ ngay lập tức gạt đi kết luận này.

Chàng thanh niên:

Tại sao? Bằng cách nào cơ chứ?!

Triết gia:

Bởi vì buộc phải nói rằng cậu đã kết luận mà bỏ qua nhân cách của trẻ.

Chàng thanh niên:

Bỏ qua nhân cách?

Triết gia:

Tâm lý học Adler suy nghĩ về mọi hành động tới lời nói của con người trong mối quan hệ giữa người với người. Chẳng hạn, khi có người có những hành vi tự làm tổn thương mình như cắt cổ tay thì không thể nghĩ rằng hành vi đó hướng vào hư không. Hành động tự làm mình bị thương hướng về ai đó. Giống như việc “trả đũa” trong hành động quậy phá. Nghĩa là, cho rằng mọi hành động lời nói đều hướng về một “đối tượng” nào đó.

Chàng thanh niên:

Rồi sao?

Triết gia:

Mặt khác, những học sinh của cậu cư xử như thế nào trong gia đình? Điều đó thì chúng ta, những người không ở trong gia đình đó không thể biết được.

Tuy nhiên, có thể không hẳn chúng đã cư xử hệt như ở trường. Bởi vì, không người nào lại có cùng thái độ trước bố mẹ, thầy cô, bạn bè và trước bậc đàn anh hay đàn em cả.

Chàng thanh niên:

Có lẽ thế.

Triết gia:

Và bây giờ, trong lớp cậu có học sinh liên tục quậy phá. Hành động đó hướng vào ai? Tất nhiên là “cậu” rồi.

Chàng thanh niên:

Sao cơ…?!

Triết gia:

Khi đeo “tấm mặt nạ muốn cho cậu thấy”, học sinh đó liên tục có những hành động quậy phá, vậy mục tiêu của học sinh đó không phải ai khác mà chính là “cậu”. Không phải là vấn đề của cha mẹ. Hoàn toàn là vấn đề nảy sinh trong mối quan hệ với cậu.

Chàng thanh niên:

Thầy nói rằng giáo dục ở gia đình không liên quan gì?

Triết gia:

Điều đó thì chúng ta “không thể hiểu”, “không thể can thiệp được”. Dù sao thì bây giờ chúng đang hướng về cậu với quyết tâm “phải cản trở giờ học của thầy này” hay “không thèm làm bài tập thầy này giao”. Tất nhiên, cũng có trường hợp trẻ quyết tâm ở trường thì quậy phá nhưng “ngoan ngoãn trước bố mẹ”. Đó là hành động hướng về cậu nên trước hết cậu cần phải ngăn chặn.

Chàng thanh niên:

Thầy nói rằng đó là vấn đề tôi phải giải quyết trong lớp học của mình?

Triết gia:

Hoàn toàn chính xác. Bởi vì trẻ đang cầu cứu “cậu” chứ không phải ai khác.

Chàng thanh niên:

Những học sinh đó đang liên tiếp gây những hành động quậy phá hướng về “tôi” chứ không phải ai khác…

Triết gia:

Hơn nữa, lại ngay trước mắt cậu. Sau khi đã chọn thời điểm bước vào tầm nhìn của cậu, chúng đang tìm kiếm vị trí trong một “thế giới” khác ngoài gia đình, nghĩa là trong lớp học. Cậu cần phải cho chúng thấy vị trí đó thông qua sự tôn trọng.