Chàng thanh niên:
Ha ha ha. Dù sao cũng thật buồn cười.
Triết gia:
Buồn cười gì cơ?
Chàng thanh niên:
Không thể không cười được. Hai gã phiền phức định bàn về tình yêu trong thư phòng nhỏ. Lại còn giữa đêm khuya thế này!
Triết gia:
Nghĩ lại thì có lẽ đúng là một tình cảnh hiếm có.
Chàng thanh niên:
Vậy thầy định nói gì? Hay là tôi sẽ được nghe về mối tình đầu của thầy? Một chàng trai trẻ rơi vào tình yêu, định mệnh đó sẽ như thế nào!… Ha ha, sẽ thú vị lắm đây.
Triết gia:
… Nói chuyện thẳng thắn về tình yêu. Tôi rất hiểu cậu đang bông đùa như vậy để che giấu nỗi xấu hổ của một thanh niên. Không chỉ mình cậu đâu. Nhiều người, không thể mở lời khi đứng trước tình yêu, chỉ dừng lại ở quan niệm cứng nhắc thông thường. Kết quả là hầu hết tình yêu mà thế gian nói đến không thể hiện được hết bản chất của nó.
Chàng thanh niên:
Chà… Tiện thể “quan niệm cứng nhắc thông thường” về tình yêu là gì vậy?
Triết gia:
Chẳng hạn như kiểu tình yêu thần thánh hóa đối phương, tôn sùng, không cho phép vấy bẩn. Hoặc ngược lại, là kiểu tình yêu như động vật bị cuốn theo dục vọng. Rồi lại còn kiểu tình yêu sinh học chỉ nhằm để lại gen của mình cho đời sau. Có lẽ tình yêu mà thế gian nói đến đều xoay quanh một trong những kiểu đó.
Đúng là chúng ta có một sự thông hiểu nhất định đối với những kiểu tình yêu như thế. Tôi công nhận trong tình yêu có một mặt như vậy. Tuy nhiên, chắc chắn chúng ta cũng nhận ra “như vậy chưa đủ”. Bởi vì, mọi người chỉ nói đến “tình yêu mang tính lý tưởng của Chúa” và “tình yêu mang tính bản năng của động vật” mà không ai có ý định nói về “tình yêu của con người”.
Chàng thanh niên:
… “Tình yêu của con người”, không phải là Chúa cũng không phải là động vật.
Triết gia:
Vậy tại sao không ai có ý định bước vào “tình yêu của con người”? Tại sao con người lại không nói đến tình yêu thực sự?… Cậu có thể cho tôi biết ý kiến của mình không?
Chàng thanh niên:
Đúng như thầy đã chỉ ra, người ta thường xấu hổ khi nói về tình yêu. Vì đó là chuyện cá nhân mà mình muốn giấu nhất. Tất nhiên, nếu là “tình yêu nhân loại” nhuốm màu tôn giáo thì con người sẽ vui mừng nói đến. Bởi theo một nghĩa nào đó, đó chẳng qua là chuyện của người khác, là lý thuyết sáo rỗng. Nhưng lại thật khó nói về tình yêu của chính mình.
Triết gia:
Bởi vì đó là chuyện của “tôi” không có cách nào thoát ra được.
Chàng thanh niên:
Vâng. Xấu hổ như cởi quần áo, khỏa thân hoàn toàn ấy. Thêm một lý do nữa là khoảnh khắc rơi vào tình yêu hầu hết thường trong “vô thức”. Bởi vậy mà không thể giải thích bằng lời lẽ được.
… Điều này cũng giống như những khán giả xúc động trước một vở kịch hay bộ phim không thể giải thích được lý do mình khóc. Bởi vì chắc chắn họ sẽ không rơi những giọt nước mắt có thể giải thích thành lời.
Triết gia:
Ra là vậy. Tình yêu là thứ ta “rơi vào”. Tình yêu là rung động không thể kiểm soát được. Chúng ta chỉ còn cách bị cơn lốc đó đùa giỡn thôi… Tôi hiểu vậy có đúng không?
Chàng thanh niên:
Tất nhiên rồi. Tình yêu không thể thực hiện một cách tính toán, không ai có thể kiểm soát được. Chính vì thế mới sinh ra những bi kịch như của Romeo và Juliet.
Triết gia:
… Tôi hiểu rồi. Có lẽ điều cậu vừa nói là cách hiểu thông thường về tình yêu. Nhưng, triết gia Adler nghi ngờ những suy nghĩ thông thường của mọi người, nhìn nhận từ một góc độ khác và đã khởi xướng nên nhiều cách nhìn “đi ngược với lẽ thường”. Chẳng hạn, ông đã nói như thế này về tình yêu: “Tình yêu không phải là một chức năng thuần túy, tự nhiên như một số nhà tâm lý vẫn nghĩ.”
Chàng thanh niên:
Thầy có thể giải thích rõ hơn không?
Triết gia:
Nghĩa là, tình yêu đối với con người không phải là một cảm xúc được quyết định bởi số phận, cũng không phải là cảm xúc tự phát. Tóm lại, chúng ta không “rơi vào” tình yêu.
Chàng thanh niên:
Vậy thì là gì cơ chứ?
Triết gia:
Là một cảm xúc chúng ta có thể vun đắp. Nếu chỉ là tình yêu “rơi vào” thì ai cũng có thể làm được. Cái tình yêu đó không đáng để gọi là nhiệm vụ cuộc đời. Chính vì được vun đắp bởi sức mạnh của ý chí từ con số không nên nhiệm vụ tình yêu mới khó khăn.
Nhiều người nói về tình yêu mà không hề biết đến nguyên tắc này nên buộc phải dựa vào những từ ngữ như “số phận” mà con người không thể kiểm soát hay “bản năng” mang tính động vật. Không nhìn thẳng vào nhiệm vụ đáng lẽ là quan trọng nhất đối với mình, mà coi đó là một thứ cảm xúc nằm ngoài phạm vi nỗ lực và ý chí. Nói cụ thể hơn là không “yêu”.
Chàng thanh niên:
Không yêu?!
Triết gia:
Đúng vậy. Chắc chắn cậu, người nói về “tình yêu mà con người rơi vào”, cũng vậy. Chúng ta cần phải suy nghĩ về “tình yêu của con người” chứ không phải của Chúa hay của động vật.
