Chàng thanh niên:
…Vậy là người lúc nào cũng quy mọi chuyện về “lòng can đảm” như thầy, giờ lại định giải quyết mọi chuyện bằng “tình yêu” à?!
Triết gia:
Tình yêu và lòng can đảm có mối liên hệ mật thiết với nhau. Cậu vẫn chưa biết đến tình yêu. Cậu sợ hãi tình yêu, e ngại tình yêu vì thế cậu vẫn dừng lại ở lối sống lúc còn nhỏ. Cậu không đủ can đảm bước vào tình yêu.
Chàng thanh niên:
Tôi sợ tình yêu…?
Triết gia:
Fromm nói, “Con người sợ không được yêu một cách có chủ ý, nhưng thực sự lại sợ tình yêu một cách vô thức”. Và “Yêu là bắt đầu một hành động không có gì là đảm bảo, hoàn toàn phó mặc mình cho hy vọng nếu mình yêu, chắc chắn người đó cũng sẽ nảy sinh tình cảm với mình”.
Chẳng hạn, ngay khi cảm nhận đối phương có tình cảm với mình, liền để ý đến người đó rồi yêu, chuyện đó hay xảy ra nhỉ?
Chàng thanh niên:
Vâng, hay xảy ra lắm. Mà có nói hầu hết các câu chuyện tình đều như thế cũng chẳng ngoa chút nào.
Triết gia:
Đây chính là trạng thái có thể “đảm bảo là được yêu”, cho dù là ngộ nhận đi nữa. Cảm thấy một thứ giống như sự đảm bảo “người đó chắc chắn thích mình”, “chắc chắn không từ chối tình cảm của mình”. Và chúng ta có thể yêu sâu đậm hơn nhờ có sự đảm bảo này.
Mặt khác, “tình yêu” mà Fromm nói tới không hề có một sự đảm bảo như thế. Chỉ cứ yêu thôi, bất chấp người đó có nghĩ gì về mình. Cứ ném mình vào tình yêu thôi.
Chàng thanh niên:
…Không được đòi hỏi một sự đảm bảo trong tình yêu.
Triết gia:
Đúng vậy. Tại sao con người lại cần có sự đảm bảo trong tình yêu? Cậu có biết không?
Chàng thanh niên:
Vì không muốn bị tổn thương, không muốn đau khổ. Chắc là vậy.
Triết gia:
Không, không phải như thế. Mà bởi vì họ gần như chắc chắn rằng “mình sẽ bị tổn thương”, “mình sẽ đau khổ”.
Chàng thanh niên:
Thầy nói sao cơ?!
Triết gia:
Cậu vẫn chưa yêu được chính bản thân mình. Cậu không tôn trọng, không tin tưởng được bản thân. Vì vậy, cậu mặc định rằng trong quan hệ tình yêu, “chắc chắn mình sẽ tổn thương”, “chắc chắn mình sẽ đau khổ”. Rằng, làm gì có ai yêu một kẻ như mình thế này.
Chàng thanh niên:
…Nhưng, nhưng đó là sự thật mà!
Triết gia:
Mình chẳng phải là một người tài giỏi gì. Vì vậy mà mình chẳng thể xây dựng được mối quan hệ tình cảm với ai. Mình không thể bước vào một tình yêu không có gì đảm bảo… Đó là suy nghĩ điển hình của những người mang phức cảm tự ti. Bởi vì, họ đang lấy phức cảm tự ti ra làm lý lẽ bao biện cho việc không thực hiện nhiệm vụ của mình.
Chàng thanh niên:
Nhưng, nhưng…
Triết gia:
Hãy phân chia nhiệm vụ. Yêu là nhiệm vụ của cậu. Còn đối phương đáp lại tình yêu của cậu như thế nào thì đó lại là nhiệm vụ của họ, cậu không thể điều khiển được. Điều cậu có thể làm được là phân chia nhiệm vụ và yêu trước. Chỉ vậy thôi.
Chàng thanh niên:
…Không, để tôi sắp xếp lại những điều thầy nói một lần nữa. Đúng là tôi không thể yêu bản thân mình. Tôi ôm một cảm giác tự ti lớn và nó phát triển thành phức cảm tự ti. Tôi không thể phân chia nhiệm vụ cần phải phân chia rạch ròi. Nếu đánh giá một cách khách quan những luận điểm vừa rồi thì là vậy.
Vậy làm thế nào để xóa bỏ phức cảm tự ti của tôi? Kết luận chỉ có một. Đó là gặp được người chấp nhận và yêu một “tôi như thế này”! Nếu không, tôi không thể yêu bản thân mình!
Triết gia:
Nghĩa là cậu ở vào vị trí “nếu có người yêu cậu thì cậu sẽ yêu bản thân mình”?
Chàng thanh niên:
…Vâng, nói một cách ngắn gọn thì là vậy.
Triết gia:
Rốt cuộc cậu chỉ quan tâm “người này có yêu mình không” thôi. Cậu làm như quan tâm đến đối phương nhưng thực ra chỉ quan tâm đến bản thân. Liệu ai sẽ yêu một người cứ thụ động chờ đợi với một thái độ như thế chứ?
…Nếu như có người đáp ứng được mong muốn ích kỷ đó thì chỉ có thể là cha mẹ cậu thôi. Bởi vì tình yêu của cha mẹ, đặc biệt là tình yêu của người mẹ là vô điều kiện.
Chàng thanh niên:
…Thầy định đối xử với tôi như trẻ con sao?!
Triết gia:
Nghe này, “thời kỳ hoàng kim” đã kết thúc rồi. Và thế giới không phải mẹ của cậu. Cậu cần nhìn thẳng vào lối sống thời trẻ con mình vẫn âm thầm giữ và thay đổi nó. Không được thụ động chờ người yêu thương mình xuất hiện.
Chàng thanh niên:
Ôi, rõ ràng là thầy đang lảng tránh!
