Triết gia:

Khi cậu tranh luận với ai đó và cuộc tranh luận đi theo hướng phức tạp, cậu bị dồn vào thế bí, hoặc giả ngay từ đầu đã biết quan điểm của mình không hợp lý, những lúc như thế, cũng có người dù không đến mức bạo lực nhưng lại lớn tiếng, đập bàn, hoặc khóc lóc hòng uy hiếp đối phương, áp đặt quan điểm của mình. Cũng buộc phải coi những hành vi đó là giao tiếp “mang tính bạo lực” rẻ tiền… Cậu hiểu tôi định nói gì phải không?

Chàng thanh niên:

… Thầy đúng là một kẻ độc mồm độc miệng! Thầy đang cười nhạo tôi là người thiếu chín chắn vì tôi cao hứng lên giọng sao?!

Triết gia:

Không, trong căn phòng này cậu có cao giọng thế nào cũng không sao. Chân tướng của hành vi “mắng mỏ” mà cậu lựa chọn mới là vấn đề.

Cậu cảm thấy phiền phức khi giao tiếp bằng lời với học trò của mình nên mắng mỏ để khuất phục chúng một cách nhanh chóng. Lấy cơn giận làm vũ khí, bắn khẩu súng mang tên nhiếc móc, đâm lưỡi kiếm uy quyền. Đó chính là thái độ thiếu chín chắn, ngu ngốc với tư cách là một nhà giáo.

Chàng thanh niên:

Không phải! Tôi không tức giận mà chỉ mắng thôi!

Triết gia:

Rất nhiều người lớn biện minh như vậy. Tuy nhiên, sự thật rằng cậu định trấn áp đối phương bằng cách sử dụng “quyền lực” là bạo lực chẳng hề thay đổi. Thậm chí, suy nghĩ “mình đang làm điều tốt” lại khiến cho điều đó càng tệ hơn.

Chàng thanh niên:

Không phải như thế! Giận dữ là sự bộc phát cảm xúc, khiến con người ta không thể bình tĩnh đánh giá mọi việc. Theo nghĩa đó thì khi mắng học trò, tôi không hề có chút cảm xúc nào! Không phải là không kìm chế được tức giận mà là mắng một cách bình tĩnh, có tính toán. Làm ơn đừng đánh đồng tôi với những người bị kích động đến quên cả bản thân!

Triết gia:

Có thể là thế. Cậu nói đó là khẩu súng hơi không lắp đạn thật. Nhưng xét từ phía bọn trẻ thì cái sự thật là chúng bị chĩa súng vào không hề thay đổi. Dù đạn được lắp trong đó có thật hay không thì cậu vẫn đang giao tiếp với một khẩu súng trong tay.

Chàng thanh niên:

Vậy tôi xin mạnh dạn hỏi thầy câu này. Giả sử đối phương là một tên tội phạm hung ác đứng chắn đường với con dao trong tay. Kẻ đó còn khiêu khích gây chiến. Cuộc chiến thu hút sự chú ý hay tranh giành quyền lực ấy. Thế thì giao tiếp với một khẩu súng trong tay có gì là sai chứ? Làm thế nào để bảo vệ pháp luật và trật tự đây?

Triết gia:

Khi đối diện với hành động quậy phá của trẻ, bố mẹ và thầy cô cần phải làm gì? Adler đề xuất “hãy rũ bỏ vai trò quan tòa”. Cậu không được trao cho đặc quyền đưa ra phán xử. Bảo vệ pháp luật, trật tự không phải là công việc của cậu.

Chàng thanh niên:

Vậy thầy bảo tôi phải làm gì?

Triết gia:

Điều cậu cần bảo vệ bây giờ không phải pháp luật hay trật tự mà là “những đứa trẻ trước mắt mình”, những đứa trẻ có hành động quậy phá. Giáo viên là chuyên gia tư vấn và tư vấn là “giáo dục lại”. Tôi đã nói thế ngay từ đầu rồi nhỉ? Chuyên gia tư vấn mà lại cầm súng thì chẳng phải là kỳ lạ hay sao.

Chàng thanh niên:

Nhưng, nhưng…

Triết gia:

“Bạo lực” bao gồm trách mắng là hình thức giao tiếp bộc lộ sự thiếu chín chắn của con người. Điều này đến trẻ con cũng hoàn toàn hiểu. Khi bị trách mắng, bên cạnh nỗi sợ hãi hành vi bạo lực, trẻ còn vô thức đánh giá “đây là người thiếu chín chắn”.

Đây là một vấn đề lớn hơn người lớn hình dung. Cậu có thể tôn trọng một người thiếu chín chắn không? Hoặc cậu có thể cảm nhận được sự tôn trọng từ người bị đe dọa bởi bạo lực không? Giao tiếp với giận dữ và bạo lực sẽ không có được sự tôn trọng. Không những thế, còn bị coi thường nữa. Một sự thật hiển nhiên là trách mắng không thể cải thiện về mặt bản chất. Từ điều này, Adler nhận định rằng “giận dữ là cảm xúc chia rẽ con người”.

Chàng thanh niên:

Thầy nói rằng tôi không được học sinh tôn trọng, không chỉ có vậy mà còn bị coi thường? Bởi vì tôi đã mắng chúng?

Triết gia:

Đáng tiếc là đúng vậy.

Chàng thanh niên:

… Người chẳng có chút thực tế nào như thầy thì biết gì chứ!

Triết gia:

Có lẽ có nhiều điều tôi không biết. Nhưng, cái từ “thực tế” mà cậu cứ lặp đi lặp lại đó cũng là câu chuyện “người khác xấu xa”, là câu chuyện “ta tội nghiệp” bị chế giễu. Tôi không nghĩ nó có gì đáng để thảo luận nên sẽ bỏ tất cả ngoài tai.

Chàng thanh niên:

… Thầy thật là!

Triết gia:

Nếu cậu có can đảm đối diện với bản thân, có thể thực sự nghĩ được “giờ phải làm gì”, thì cậu sẽ có thể tiến lên phía trước.

Chàng thanh niên:

Thầy bảo tôi chỉ toàn bao biện sao?

Triết gia:

Không. Bao biện là một từ không chính xác. Cậu chỉ toàn tập trung vào những “điều không thể thay đổi” và than phiền “nên không thể làm gì được”. Đừng để bị “điều không thể thay đổi” ám ảnh mà hãy nhìn thẳng vào “điều có thể thay đổi” ở ngay trước mắt mình… Cậu còn nhớ lời cầu nguyện của cộng đồng Thiên Chúa giáo không?

Chàng thanh niên:

Vâng, tất nhiên là tôi nhớ rồi. “Lạy Chúa, xin hãy ban cho con sự điềm tĩnh để đón nhận những điều không thể thay đổi, lòng can đảm để thay đổi những điều có thể và trí tuệ để luôn phân biệt được hai điều này”.

Triết gia:

Cậu hãy nghiền ngẫm từng lời rồi suy nghĩ một lần nữa “giờ phải làm gì”.