Chàng thanh niên:
… Thầy nói rằng chúng ta tự quyết định cuộc đời mình, tự lựa chọn quá khứ?
Triết gia:
Đúng vậy. Không phải người nào cũng có một cuộc đời thuận buồm xuôi gió. Ai cũng có những trải nghiệm buồn, những chán nản, gặp những chuyện khó chịu đến mức phải nghiến răng ken két. Vậy thì tại sao, trong khi có người coi những bi kịch xảy ra trong quá khứ như một “bài học” hay “kỷ niệm” thì lại có người vẫn bị sự kiện đó chi phối, coi đó là sang chấn tâm lý bất khả xâm phạm?
Đây không phải là bị quá khứ chi phối mà là bản thân người đó cần một quá khứ nhuốm màu bất hạnh. Nếu nói một cách gay gắt thì người đó định chìm đắm trong thứ rượu rẻ tiền mang tên bi kịch để quên đi nỗi cay đắng của “hiện tại” không may mắn.
Chàng thanh niên:
Thầy nên cẩn thận với những phát ngôn của mình! Cái gì mà thứ rượu rẻ tiền mang tên bi kịch chứ! Những điều thầy nói chẳng qua chỉ là lý lẽ của kẻ mạnh, của kẻ thắng cuộc! Thầy đâu có hiểu được nỗi đau của những người bị ngược đãi. Thầy đang xúc phạm những người bị ngược đãi!
Triết gia:
Không phải đâu. Chính vì tin vào khả năng của con người nên tôi mới phủ định việc chìm đắm trong bi kịch.
Chàng thanh niên:
Không, tôi không có ý định hỏi thầy đã sống cuộc đời như thế nào nhưng tôi có cảm giác cuối cùng thì mình đã hiểu. Tóm lại là thầy đã bước chân vào thế giới triết học giống như đưa tay bắt lấy những đám mây mà chẳng có tổn thương gì to tát, chẳng gặp sự vô lý đáng kể nào. Chính vì thế thầy mới có thể vứt bỏ vết thương lòng của mọi người như thế. Thầy quả là một kẻ may mắn!
Triết gia:
… Có vẻ cậu vẫn chưa chấp nhận được nhỉ. Vậy, chúng ta hãy thử cái này xem sao. Lăng trụ tam giác thỉnh thoảng chúng tôi sử dụng trong tư vấn.
Chàng thanh niên:
Ồ, có vẻ thú vị đây. Đó là gì vậy?
Triết gia:
Lăng trụ tam giác này thể hiện tâm hồn của chúng ta. Từ vị trí ngồi lúc này, cậu chỉ có thể nhìn thấy hai trong ba mặt. Mỗi mặt đó viết gì vậy?
Chàng thanh niên:
Một mặt là “người khác xấu xa”, còn một mặt là “ta tội nghiệp”.
Triết gia:
Đúng vậy. Những người đến tư vấn hầu hết đều dành thời gian để nói đến một trong hai vấn đề này. Vừa khóc vừa than thở về bất hạnh giáng xuống cuộc đời mình. Hoặc tỏ ra hằn học với người đã trách cứ mình, tới xã hội đã cuốn mình vào.
Không chỉ khi đi tư vấn mà cả khi trò chuyện với gia đình, bạn bè, hoặc khi tâm sự, thật khó nhận ra bản thân mình bây giờ đang nói gì. Nhưng khi trực quan hóa như thế này, sẽ hiểu rõ rằng rốt cuộc mọi người chỉ nói đến hai vấn đề này. Chắc cậu cũng nhận ra chứ?
Chàng thanh niên:
… Phê phán “người khác xấu xa” hoặc than vãn về “ta tội nghiệp”. Thì cũng có thể nói như vậy thôi…
Triết gia:
Nhưng điều chúng ta cần trao đổi lại không nằm ở đây. Cho dù cậu ra sức tìm kiếm sự đồng tình về “người khác xấu xa”, than thở về “ta tội nghiệp” thế nào, dù có người lắng nghe cậu, dù có được sự an ủi nhất thời thì cũng không giải quyết về bản chất được.
Chàng thanh niên:
Vậy tôi phải làm thế nào?
Triết gia:
Một mặt của lăng trụ tam giác đã bị khuất. Cậu đoán trên đó ghi gì?
Chàng thanh niên:
Thôi, thầy đừng làm mất thời gian nữa, hãy cho tôi xem đi!
Triết gia:
Được rồi. Cậu hãy đọc to lên xem trên đó ghi gì nào!
Triết gia đưa ra tờ giấy gấp thành hình lăng trụ tam giác. Từ vị trí của chàng thanh niên chỉ có thể nhìn thấy được hai trong ba mặt. Trên mỗi mặt đó có ghi “người khác xấu xa” và “ta tội nghiệp”. Theo lời triết gia, rốt cuộc những người đau khổ luôn nói đến một trong hai điều này. Và triết gia dùng ngón tay gầy guộc từ từ xoay lăng trụ tam giác, cho chàng thanh niên thấy những từ được ghi trên mặt thứ ba. Những từ như đang xoáy vào tim chàng thanh niên.
