Chàng thanh niên:

… Thưa thầy, thầy phải cảm ơn khả năng kiềm chế của tôi đấy. Nếu tôi trẻ hơn mười tuổi, à không chỉ năm tuổi thôi và nóng nảy hơn thì có lẽ sống mũi thầy đã gãy vì nắm đấm này rồi.

Triết gia:

Ha ha ha, cậu không hề hòa nhã nhỉ. Đúng là vậy. Adler cũng đã từng bị người tới tư vấn đánh.

Chàng thanh niên:

Hẳn là có chuyện đó rồi! Tuyên bố một học thuyết vô căn cứ như vậy thì đó cũng là quả báo thôi!

Triết gia:

Có lần, Adler được mời khám cho một cô bé mắc bệnh tâm thần nặng. Cô bé đã khổ sở vì bệnh tật tám năm trời và phải nằm bệnh viện từ hai năm trước. Lần đầu tiên gặp ông, cô bé “sủa như chó, nhổ nước bọt, xé quần áo, định ăn cả khăn tay”.

Chàng thanh niên:

… Đó đâu còn thuộc phạm trù tư vấn nữa.

Triết gia:

Cô bé bị nặng đến mức bác sĩ điều trị cũng phải bó tay. Thế là ông ta mới ngỏ lời với Adler “liệu ông có thể chữa được không?”

Chàng thanh niên:

Adler đã chữa khỏi sao?

Triết gia:

Vâng. Cuối cùng, cô gái ấy đã quay trở lại xã hội, bình phục hoàn toàn đến mức tự mình làm việc kiếm sống, sống hài hòa với những người xung quanh. Adler nói “những ai nhìn cô ấy (bây giờ) đều không tin rằng cô ấy đã từng mắc bệnh tâm thần”.

Chàng thanh niên:

Ông ấy đã dùng phép thuật gì vậy?

Triết gia:

Tâm lý học Adler không có phép thuật. Adler chỉ nói chuyện. Tám ngày đầu tiên, ngày nào ông cũng gặp mặt, trò chuyện với cô gái, nhưng cô ấy không hề nói một tiếng nào. Sau đó, cứ cách một ngày ông lại tới gặp và ba mươi ngày sau, cô bé bắt đầu cất tiếng nói dù là những lời hơi lộn xộn, khó hiểu.

Adler đã giải thích về việc cô bé có hành vi như chó thế này: Cô ấy cảm thấy mình bị mẹ “đối xử như với chó”. Ông không biết cô ấy có thực sự bị đối xử như với chó hay không. Nhưng, ít nhất cô ấy “cảm thấy” thế và quyết tâm một cách vô thức “vậy thì mình sẽ diễn vai chó” như một cách phản ứng lại bà mẹ.

Chàng thanh niên:

Nói cách khác là như một hành vi tự gây tổn thương?

Triết gia:

Đúng như cậu nói. Đó đúng là hành vi tự gây tổn thương. Lòng tự trọng bị tổn thương nên con người đã dùng tay tự xé toạc vết thương đó. Chính vì thế, Adler đã kiên nhẫn trò chuyện với cô như với một con người bình đẳng.

Chàng thanh niên:

… Ra là vậy.

Triết gia:

Sau khi liên tục tư vấn, đến một ngày, cô ấy đột nhiên đánh ông. Lúc này, Adler đã làm gì?… Ông không hề chống cự, cứ để mặc cô ấy đánh. Khi cô gái kích động đập vỡ cửa kính làm ngón tay bị thương, Adler chỉ im lặng băng bó cho cô.

Chàng thanh niên:

Ha ha ha. Cứ như một giai thoại trong Kinh Thánh ấy nhỉ! Hẳn các người thêu dệt như thế hòng biến Adler thành thánh chứ gì. Ha ha ha, đáng tiếc là tôi không bị lừa đâu!

Triết gia:

Tất nhiên, Adler không phải một vị thánh và trong trường hợp này không phải ông chọn cách “không chống cự” xuất phát từ quan điểm đạo đức.

Chàng thanh niên:

Vậy tại sao ông ấy lại không chống cự?

Triết gia:

Adler nói rằng, khi cô ấy phát ra lời đầu tiên, tôi cảm thấy “mình là bạn cô ấy”. Và cả khi bị đánh vô cớ, ông cũng chỉ nhìn cô với “ánh mắt thân thiết”. Nghĩa là, Adler không đối diện với cô ấy như công việc, như một đối tượng làm việc của mình mà đối diện với cô ấy như một người bạn.

Một người bạn bị tổn thương lâu năm, tâm thần rối loạn đã đánh mình… Nếu nghĩ đến trường hợp đó, có lẽ có thể hiểu được hành động của Adler.

Chàng thanh niên:

… Nếu là bạn thực sự thì đúng vậy.

Triết gia:

Ở đây, chúng ta phải nhớ lại lần nữa định nghĩa “tư vấn là giáo dục lại để hướng tới tự lập, chuyên gia tư vấn là nhà giáo”. Và “nhà giáo dục là chuyên gia tư vấn”.

Là chuyên gia tư vấn, nhà giáo, Adler đã đối diện với những người đến tư vấn như một người bạn. Nếu thế, cậu cũng phải đối diện với học trò của mình như bạn. Bởi vì cậu cũng là nhà giáo, là chuyên gia tư vấn.

Chàng thanh niên:

Hả?!

Triết gia:

Lý do cậu thất bại trong phương pháp giáo dục của Adler và vẫn chưa cảm nhận được hạnh phúc rất đơn giản. Vì cậu đang lảng tránh “ba nhiệm vụ cuộc đời” hình thành từ ba yếu tố là công việc, bạn bè và tình yêu.

Chàng thanh niên:

Nhiệm vụ cuộc đời?!

Triết gia: {Bây giờ cậu đang đối diện với bọn trẻ như một phần của “công việc”. Nhưng như Adler đã chỉ ra từ chính kinh nghiệm của bản thân, mối quan hệ với học trò là “quan hệ bạn bè”. Nếu vẫn bấm nhầm cái nút đó thì chắc chắn việc giáo dục sẽ không thể suôn sẻ được.

Chàng thanh niên:

Thầy không được nói những lời vớ vẩn đó!! Thầy bảo tôi đối xử với lũ trẻ đó như với bạn bè sao?

Triết gia:

Không phải đối xử với chúng như bạn mà phải xây dựng mối quan hệ bạn bè thực sự.

Chàng thanh niên:

Không đúng! Tôi có niềm kiêu hãnh của một nhà giáo chuyên nghiệp. Chính vì là chuyên nghiệp, là “công việc” được nhận thù lao nên phải đảm đương trọng trách của một người thầy giáo!

Triết gia:

Tôi rất hiểu những gì cậu muốn nói. Tuy nhiên, tôi không thay đổi ý kiến của mình. Quan hệ cậu cần xây dựng với học trò là “quan hệ bạn bè”.

Ba năm trước, chúng ta đã không trao đổi sâu về nhiệm vụ cuộc đời. Nếu hiểu được “nhiệm vụ cuộc đời”, chắc chắn cậu cũng hiểu được ý nghĩa của câu “lựa chọn lớn nhất của cuộc đời” mà tôi đã nói lúc đầu. Và cả lòng “can đảm dám hạnh phúc” mà cậu phải nắm lấy nữa.

Chàng thanh niên:

Nếu tôi không chấp nhận?

Triết gia:

Thì cậu có thể từ bỏ Adler, từ bỏ tôi.

Chàng thanh niên:

… Hay lắm. Thầy tự tin quá nhỉ?