Ít lâu trước khi Florine quyết định chuộc lại lỗi lầm do sự bội phản đáng hổ thẹn của mình, Gù Nương đã trở về từ xưởng làm, sau khi hoàn thành trọn vẹn nhiệm vụ đau đớn của cô. Sau cuộc trò chuyện dài với Angela, cũng như Agricola, cô bị ấn tượng bởi vẻ duyên dáng mộc mạc, sự hiểu biết và lòng tốt mà thiếu nữ ấy sở hữu, Gù Nương đã có đủ sự thẳng thắn dũng cảm để khuyên người thợ rèn nên tiến tới cuộc hôn nhân này. Cảnh tượng sau đây diễn ra trong lúc Florine, vẫn mải miết đọc cuốn nhật ký, chưa kịp đưa ra quyết định đáng hoan nghênh là đem trả lại nó. Lúc ấy là mười giờ đêm. Nữ thợ may, khi trở về dinh thự Cardoville, vừa mới bước vào phòng mình. Kiệt sức vì bao xúc cảm dồn nén, cô thả mình xuống chiếc ghế bọc. Sự im lặng tuyệt đối bao trùm ngôi nhà. Bầu không khí ấy thỉnh thoảng bị cắt đứt bởi tiếng gió rít ào ào bên ngoài, làm rung chuyển những tán cây trong vườn. Một ngọn nến đơn độc soi rọi căn phòng được dán giấy tường màu xanh sẫm. Tông màu kỳ lạ ấy, cùng chiếc váy đen của người gù, càng làm nổi bật vẻ tái nhợt rõ rệt trên gương mặt cô. Ngồi trên chiếc ghế bọc cạnh lò sưởi, đầu cúi gằm ngực, hai tay đan vào nhau đặt trên đầu gối, nét mặt nữ thợ may lộ vẻ u sầu và nhẫn nhục; trên đó hiện lên nỗi thỏa mãn khắc khổ phát sinh từ sự nhận thức về một bổn phận đã được tròn tròn trọn vẹn.

Giống như tất cả những ai, lớn lên trong ngôi trường khắc nghiệt của bất hạnh, không còn phóng đại cảm giác đau khổ — một vị khách quá quen thuộc và dai dẳng đến mức không thể đối xử như người lạ, Gù Nương không tài nào chìm đắm lâu trong sự tiếc nuối vô ích hay nỗi tuyệt vọng hão huyền đối với những chuyện đã qua. Không còn nghi ngờ gì nữa, cú sốc vừa rồi thật đột ngột, khủng khiếp; chắc chắn nó sẽ để lại một vết hằn dài và đau đớn trong tâm hồn người nạn nhân; nhưng rồi nó cũng sẽ sớm chuyển hóa, coi như bước vào trạng thái đau đớn kinh niên, thứ đã trở thành một phần gần như không thể thiếu trong cuộc đời cô. Và rồi sinh vật cao quý ấy, vốn vô cùng khoan dung với số phận, vẫn tìm thấy vài sự an ủi trong chính cường độ của nỗi đau đớn cay đắng. Cô đã vô cùng xúc động trước những biểu hiện ân cần mà Angela, vị hôn thê của Agricola, dành cho mình; và cô cảm thấy một thứ kiêu hãnh thầm kín trong tim khi nhận ra với sự tin tưởng mù quáng nhường nào, với niềm vui khôn tả nhường nào, người thợ rèn đã đón nhận những điềm báo tốt lành dường như đang chúc phúc cho hạnh phúc của anh. Gù Nương cũng tự nhủ: “Ít ra, từ nay về sau tôi sẽ không còn bị dằn vặt bởi những hy vọng, hay đúng hơn là những phỏng đoán vừa lố bịch vừa vô lối. Hôn nhân của Agricola đặt dấu chấm hết cho mọi mộng tưởng khốn khổ trong cái đầu tội nghiệp của tôi.”

Cuối cùng, cô tìm thấy một sự an ủi thực sự và sâu sắc trong sự thật chắc chắn rằng mình đã có thể vượt qua thử thách khủng khiếp này và giấu kín khỏi Agricola tình yêu cô dành cho anh. Chúng ta đều biết những ý tưởng về sự nực cười và hổ thẹn đối với bất hạnh này đáng sợ đến nhường nào, thứ mà cô tin rằng sẽ bám lấy việc bại lộ niềm đam mê điên cuồng của mình. Sau khi ngồi lặng đi một lúc trong tư thế suy ngẫm, Gù Nương đứng dậy, chậm rãi tiến về phía chiếc bàn giấy.

“Sự đền đáp duy nhất của tôi,” cô nói khi chuẩn bị bút mực giấy tờ, “sẽ là ký gửi nỗi đau buồn mới này cho nhân chứng câm lặng cho những nỗi niềm của tôi. Ít nhất tôi cũng đã giữ được lời hứa mà mình từng tự nhủ. Tin tưởng từ tận đáy lòng rằng cô gái ấy có đủ khả năng mang lại hạnh phúc cho Agricola, tôi đã nói với anh điều đó bằng sự chân thành tột độ. Một ngày nào đó, mãi tận tương lai sau này, khi tôi đọc lại những trang giấy này, có lẽ tôi sẽ tìm thấy ở đó sự bù đắp cho tất cả những gì tôi đang phải chịu đựng.”

Nói đoạn, cô kéo chiếc hộp ra khỏi ô trống trên bàn. Không tìm thấy bản thảo của mình, cô thốt lên một tiếng kêu đầy kinh ngạc; nhưng, nỗi hoảng hốt của cô lớn nhường nào khi nhận ra một bức thư đề tên mình nằm ngay vị trí cuốn nhật ký! Cô tái mét mặt mày; đôi chân run rẩy; cô suýt ngất đi. Nhưng nỗi kinh hoàng ngày càng dâng cao lại tiếp cho cô một thứ năng lượng ảo ảnh, và cô đã đủ sức để bẻ niêm phong. Một tờ ngân phiếu trị giá năm trăm franc rơi ra từ bức thư lên mặt bàn, và Gù Nương đọc những dòng sau đây:

“Thưa tiểu thư,—Có điều gì đó thật nguyên bản và thú vị khi đọc trong hồi ký của cô câu chuyện về tình yêu cô dành cho Agricola, đến mức không thể cưỡng lại niềm vui được cho anh ấy biết mức độ sâu đậm của nó, thứ mà chắc hẳn anh ấy chưa hề hay biết, nhưng trước đó anh ấy chắc chắn sẽ không khỏi cảm động. Chúng tôi sẽ tranh thủ chuyển nó đến vô số người khác, những người có lẽ, nếu không thì sẽ thật tiếc làm sao khi bị tước mất nội dung thú vị trong nhật ký của cô. Nếu các bản sao và trích đoạn vẫn chưa đủ, chúng tôi sẽ cho in thành sách, bởi người ta không thể lan truyền những chuyện như thế này quá nhiều được. Kẻ khóc người cười — điều trông có vẻ tuyệt vời với nhóm người này lại hóa nực cười với nhóm người khác, cuộc đời là thế — nhưng cuốn nhật ký của cô chắc chắn sẽ tạo ra một tiếng vang lớn. Vì cô vốn là kẻ thích trốn tránh vinh quang của chính mình, và vì cô chỉ toàn quấn những thứ giẻ rách khi được nhận vào ngôi nhà này bằng lòng bác ái, nơi cô lại muốn đóng vai một vị phu nhân quyền quý, điều chẳng ăn nhập gì với dáng vóc của cô vì nhiều lý do, chúng tôi gửi kèm theo đây năm trăm franc để trả tiền cho cuốn sổ tay của cô, đồng thời ngăn việc cô rơi vào cảnh túng thiếu, lỡ như cô có đủ sự khiêm nhường để e thẹn trước những lời chúc mừng đang chờ đợi cô, chắc chắn sẽ ập đến vùi dập cô vào ngày mai, bởi vào giờ này, nhật ký của cô đã được lưu hành rồi.

“Một người đồng nghiệp của cô,

“MỘT GÙ NƯƠNG CHÍNH HIỆU.”

Giọng điệu thô tục, chế nhạo và xấc xược của bức thư này, vốn được cố tình viết theo văn phong của một tên đầy tớ ghen tị, bất mãn với việc sinh vật bất hạnh được dung chứa trong nhà, đã được tính toán với sự xảo quyệt ma quỷ và chắc chắn sẽ tạo ra hiệu quả như ý muốn.

“Ôi, lạy Chúa nhân từ!” đó là những từ duy nhất mà người thiếu nữ bất hạnh có thể thốt lên trong sự sững sờ và hoảng loạn.

Giờ đây, nếu chúng ta nhớ lại những lời lẽ đầy nhiệt huyết mà cô đã dùng để diễn tả tình yêu dành cho người anh nuôi, nếu chúng ta gợi lại nhiều đoạn trong bản thảo này, nơi cô bộc lộ những vết thương nhức nhối thường do Agricola vô tình gây ra cho mình, và nếu chúng ta cân nhắc nỗi kinh hoàng trước sự chế giễu lớn đến nhường nào của cô, chúng ta sẽ thấu hiểu sự tuyệt vọng điên cuồng của cô khi đọc bức thư khốn nạn này. Gù Nương hoàn toàn không mảy may nghĩ đến tất cả những lời lẽ cao quý và câu chuyện cảm động chứa đựng trong nhật ký của mình. Ý nghĩ kinh khủng duy nhất đè nặng lên tâm trí đang bấn loạn của sinh vật bất hạnh là vào ngày mai, Agricola, tiểu thư de Cardoville, cùng một đám đông xấc xược chế giễu sẽ được hay biết về mối tình nực cười này, thứ mà cô tưởng tượng sẽ vùi dập cô trong sự hổ thẹn và bối rối tột cùng. Cú đánh giáng xuống mới này thật choáng váng đến mức người nhận đã chao đảo trong giây lát trước cú sốc bất ngờ. Trong vài phút, cô hoàn toàn bất động và kiệt quệ; rồi, khi ngẫm nghĩ lại, cô chợt nhận thức được một mệnh lệnh khủng khiếp.

Biệt thự hiếu khách này, nơi cô đã tìm thấy một chốn nương thân an toàn sau bao tai ương, phải được bỏ lại mãi mãi. Sự rụt rè run rẩy và nét tinh tế nhạy cảm của người phụ nữ tội nghiệp không cho phép cô ở lại thêm dù chỉ một phút trong chốn này, nơi những ngóc ngách thầm kín nhất trong tâm hồn cô đã bị phơi bày, bôi nhọ và chắc chắn sẽ bị đem ra giễu cợt cùng khinh bỉ. Cô không hề nghĩ đến việc đòi công lý và sự trả thù từ tiểu thư de Cardoville. Việc gây ra một làn sóng xáo trộn và bực dọc trong ngôi nhà này, đúng vào khoảnh khắc dứt áo ra đi, sẽ bị cô xem là sự vô ơn đối với vị ân nhân của mình. Cô không tìm cách vạch mặt kẻ chủ mưu hay động cơ của vụ trộm cõi lòng và bức thư lăng mạ này. Tại sao phải làm thế, khi cô đã quyết tâm chạy trốn khỏi những sự nhục nhã đang đe dọa mình? Cô mơ hồ nhận ra (đúng như dụng ý của kẻ giấu mặt) rằng sự đồi bại này có thể là tác phẩm của một số người hầu, những kẻ vốn ganh tị với sự đối xử ân cần mà tiểu thư de Cardoville dành cho cô — và ý nghĩ này lấp đầy tâm trí cô bằng sự tuyệt vọng.

Những trang giấy ấy — mang tính tâm sự đầy đau đớn, thứ mà cô sẽ chẳng bao giờ dám thổ lộ ngay cả với người mẹ dịu dàng và khoan dung nhất, bởi chúng được viết ra tựa như bằng máu trong tim cô, vẽ nên với độ chân thực tàn nhẫn ngàn vết thương thầm kín trong tâm hồn — những trang giấy ấy giờ đây sẽ trở thành, hoặc có lẽ thậm chí đang trở thành, trò đùa cợt và tiêu khiển cho lũ đầy tớ trong dinh thự.

Số tiền đi kèm bức thư cùng thái độ lăng mạ khi trao nó càng củng cố thêm những hoài nghi của cô. Ý đồ của chúng là không để nỗi sợ đói nghèo trở thành vật cản khiến cô phải rời khỏi nhà. Quyết định của nữ thợ may nhanh chóng được đưa ra, với sự nhẫn nùng điềm tĩnh và kiên định vốn quen thuộc với cô. Cô đứng dậy, đôi mắt thoáng sáng rực và thất thần, nhưng không một giọt lệ. Kể từ hôm qua, cô đã khóc quá nhiều. Bằng bàn tay run rẩy, lạnh ngắt, cô viết những dòng này lên một mẩu giấy, để lại bên cạnh tờ ngân phiếu: “Nguyện xin tiểu thư de Cardoville được phù hộ vì tất cả những gì người đã làm cho tôi, và xin hãy tha thứ cho tôi vì đã rời khỏi dinh thự của người, nơi tôi không thể ở lại thêm nữa.”

Viết xong, Gù Nương ném bức thư khốn nạn vào lò sưởi, thứ dường như đang thiêu đốt đôi tay cô. Rồi, đưa mắt nhìn lần cuối căn phòng được bài trí vô cùng tiện nghi, cô vô thức rùng mình khi nghĩ đến cảnh cơ hàn đang chờ đón mình — một nỗi cơ hàn còn kinh hoàng hơn cả thứ mà cô từng là nạn nhân, bởi mẹ của Agricola đã rời đi cùng Gabriel, và người thiếu nữ bất hạnh giờ đây không còn được xoa dịu trong nỗi thống khổ bởi tình cảm tựa như tình mẫu tử từ vợ của Dagobert như trước kia nữa. Sống một mình — hoàn toàn một mình — với ý nghĩ rằng niềm đam mê chí mạng của cô dành cho Agricola đang bị thiên hạ cười chê, có lẽ ngay cả bởi chính anh — đó chính là viễn cảnh tương lai của người gù. Tương lai ấy khiến cô khiếp sợ — một khát khao đen tối lướt qua tâm trí cô — cô rùng mình, và một biểu cảm niềm vui cay đắng co rút các đường nét trên khuôn mặt. Quyết định ra đi, cô bước vài bước về phía cửa, thì khi đi ngang qua lò sưởi, cô nhìn thấy hình bóng chính mình trong gương, tái xanh như người chết và khoác chiếc áo đen; chợt cô nhận ra mình đang mặc một bộ đồ không thuộc về mình, và cô nhớ lại một đoạn trong bức thư, ám chỉ những bộ giẻ rách mà cô mặc trước khi bước chân vào ngôi nhà này.

“Đúng vậy!” cô tự lẩm bẩm với nụ cười đau đứt ruột gan khi ngắm nhìn bộ y phục màu đen của mình; “họ sẽ gọi tôi là kẻ trộm.”

Và, cầm lấy ngọn nến, cô bước vào căn phòng thay đồ nhỏ, mặc lại những bộ quần áo nghèo nàn, cũ kỹ mà cô vẫn giữ như một kỷ vật thiêng liêng về những bất hạnh của mình. Chỉ đến khoảnh khắc này những giọt nước mắt của cô mới trào ra dào dạt. Cô khóc — không phải vì đau buồn khi phải khoác lại lớp y phục khốn cùng, mà vì lòng biết ơn; bởi tất cả những tiện nghi xung quanh, thứ mà cô sắp sửa vĩnh biệt, cứ ở mỗi bước chân lại gợi nhắc trong tâm trí cô sự tinh tế và lòng tốt của tiểu thư de Cardoville: thế nên, khuất phục trước một sự thôi thúc gần như vô thức, sau khi đã mặc xong bộ quần áo nghèo nàn cũ kỹ, cô quỳ sụp xuống giữa căn phòng, hướng tâm trí về phía tiểu thư de Cardoville, và thốt lên bằng giọng nói bị bóp nghẹt bởi những tiếng nức nở co thắt: “Vĩnh biệt! Ồ, vĩnh biệt mãi mãi! — Người đã rủ lòng gọi tôi là bạn — và là chị em!”

Bất ngờ, cô giật mình đứng phắt dậy; cô nghe thấy tiếng bước chân ở hành lang dẫn từ khu vườn tới một trong những cánh cửa phòng cô, cánh cửa còn lại mở ra phòng khách. Đó là Florine, kẻ (than ôi! quá muộn màng) đang mang bản thảo trả lại. Hoảng hốt trước tiếng bước chân ấy, và tin rằng mình đã trở thành trò cười cho cả nhà, Gù Nương lao vụt khỏi phòng, chạy thục mạng băng qua phòng khách, ra tới sân và đập cửa ô của phòng gác cổng. Cánh cửa lớn mở ra, rồi lập tức khép lại sau lưng cô. Và cứ thế, nữ thợ may rời khỏi dinh thự Cardoville.

Do đó, Adrienne đã bị tước đoạt một người bảo vệ tận tụy, trung thành và cảnh giác. Rodin đã được giải thoát khỏi một đối thủ năng nổ và sắc sảo, kẻ mà từ lâu ông ta luôn có lý do để dè chừng. Như chúng ta đã thấy, sau khi đoán được tình yêu của Gù Nương dành cho Agricola và biết cô là một nhà thơ, tên Dòng Tên đã suy luận, hoàn toàn hợp logic rằng cô hẳn đã lén lút viết những vần thơ lấy cảm hứng từ niềm đam mê chí mạng và bị che giấu này. Do đó mới có mệnh lệnh ban ra cho Florine, nhằm tìm cách khám phá ra một bằng chứng viết tay nào đó về tình yêu này; do đó mới có bức thư mang lại hiệu quả khủng khiếp với những lời lẽ thô tục cay độc ấy, mà, phải nhấn mạnh rằng, Florine hoàn toàn không hề biết nội dung bên trong, bởi cô ta nhận được nó sau khi đã truyền đạt một bản tóm tắt nội dung cuốn bản thảo — thứ mà thoạt đầu cô ta chỉ liếc qua chứ chưa hề mang đi. Như chúng ta đã kể, Florine, khi khuất phục quá muộn màng trước sự hối hận cao thượng, đã đặt chân đến phòng Gù Nương đúng lúc người thiếu nữ vừa rời khỏi nhà trong sự bàng hoàng tột độ.

Nhận thấy ánh đèn trong phòng thay đồ, người hầu phòng vội vã bước tới. Cô ta nhìn thấy trên chiếc ghế chiếc váy đen mà Gù Nương vừa cởi ra, và cách đó vài bước là chiếc ráp nhỏ tơi tả, mở toang và trống rỗng, nơi cô từng cất giữ những bộ y phục nghèo nàn của mình. Trái tim Florine thắt lại; cô ta chạy bổ tới chiếc bàn giấy; sự bừa bộn của những hộp các-tông, tờ ngân phiếu năm trăm franc nằm bên cạnh hai dòng chữ viết để lại cho tiểu thư de Cardoville, tất cả đều chứng minh rằng việc cô ta tuân lệnh Rodin đã mang lại hậu quả chí mạng, và Gù Nương đã rời khỏi ngôi nhà này vĩnh viễn. Nhận ra sự vô ích trong quyết định muộn màng của mình, Florine thở dài nén chịu sự trói buộc phải trao lại bản thảo cho Rodin. Sau đó, bị ép buộc bởi định mệnh trong hoàn cảnh khốn nạn của mình là phải xoa dịu cái ác bằng cái ác, cô ta tự nhủ rằng sự ra đi của Gù Nương ít ra cũng sẽ khiến hành vi phản bội của cô ta bớt phần nguy hiểm hơn.

Hai ngày sau những sự kiện này, Adrienne nhận được bức thư sau từ Rodin, hồi âm cho bức thư mà cô đã viết để thông báo cho ông ta về sự biến mất khó hiểu của nữ thợ may:

“THƯA TIỂU THƯ KÍNH MẾN;—Bắt buộc phải lên đường sáng nay tới xưởng làm của ngài M. Hardy khả kính, nơi tôi được triệu gọi bởi một việc quan trọng, tôi đành chịu không thể đến kính cẩn chào ngài được. Ngài hỏi tôi nghĩ gì về sự biến mất của cô gái tội nghiệp ấy ư? Thú thực là tôi không rõ. Tương lai, tôi tin chắc, sẽ giải thích mọi thứ theo hướng có lợi cho cô ấy. Chỉ là, xin ngài hãy nhớ lại những gì tôi từng thưa với ngài tại dinh thự của bác sĩ Baleinier, liên quan đến một hội kín nào đó và những kẻ sai phái bí mật của họ, những kẻ mà hội này có mánh khóe vây quanh những ai mà chúng muốn theo dõi. Tôi không buộc tội ai cả; nhưng xin chúng ta hãy cùng nhớ lại các sự thật. Cô gái tội nghiệp ấy đã cáo buộc tôi; và tôi, như ngài đã biết, là người đầy tớ trung thành nhất của ngài. Cô ấy chẳng có gì trong tay; thế mà năm trăm franc lại được tìm thấy trong bàn giấy của cô ấy. Ngài ban cho cô ấy vô vàn ân huệ; vậy mà cô ấy lại rời khỏi nhà ngài thậm chí chẳng buồn giải thích nguyên nhân của cuộc trốn chạy phi lý này. Tôi không đưa ra kết luận nào hết, thưa tiểu thư kính mến; tôi vốn luôn không muốn kết tội khi chưa có bằng chứng; nhưng xin ngài hãy ngẫm nghĩ về tất cả những điều này, và hãy đề cao cảnh giác, bởi rất có thể ngài đã thoát được một mối nguy lớn. Xin hãy cẩn trọng và đa nghi hơn bao giờ hết; đó ít nhất là lời khuyên đầy cung kính từ người đầy tớ khiêm nhường và vâng lệnh ngài,

“Rodin.”