Trong khung cảnh đau đớn mà chúng ta vừa miêu tả, một niềm xúc động mãnh liệt đã bừng sáng trên khuôn mặt của tiểu thư de Cardoville, người vốn đã gầy gò và xanh xao vì sầu muộn. Đôi má từng đầy đặn nay đã hơi hóp lại, trong khi một đường viền xanh mờ nhạt bao quanh đôi mắt đen to lớn vốn không còn rực rỡ như trước. Thế nhưng, đôi môi kiều diễm ấy, dẫu đang mím lại vì nỗi lo âu đau đớn, vẫn giữ được vẻ mọng màng giàu có và mượt mà như nhung. Để có thể chăm sóc Gù Nhỏ dễ dàng hơn, Adrienne đã cởi chiếc mũ ra, và những gợn sóng lụa là từ mái tóc vàng óng ả suýt che khuất cả khuôn mặt khi cô cúi người xuống tấm nệm, nhẹ nhàng xoa đôi bàn tay gầy gò, trắng ngần như ngà của nữ thợ may tội nghiệp. Nàng thợ may lúc này đã hoàn toàn tỉnh lại nhờ bầu không khí trong lành, sảng khoái cùng tác dụng mạnh mẽ từ lọ muối hít mà Adrienne luôn mang theo. May thay, Gù Nhỏ ngất xỉu chủ yếu vì xúc động và kiệt sức chứ không phải do ngạt khí, bởi các giác quan của cô gái bất hạnh đã lịm đi trước khi thứ khí độc hại đạt đến nồng độ cao nhất.
Trước khi tiếp tục câu chuyện về cuộc gặp gỡ giữa nữ thợ may và tiểu thư quý tộc, thiết tưởng cần phải nhắc lại một vài diễn biến quá khứ. Kể từ vụ việc kỳ lạ tại nhà hát Porte-Saint-Martin, nơi Djalma, dẫu bất chấp hiểm nguy tính mạng, đã lao vào con báo đen ngay trước mắt tiểu thư de Cardoville, tâm can vị tiểu thư trẻ đã chịu nhiều đợt sóng gió sâu sắc theo đủ mọi cách. Quên đi cơn ghen tuông cùng sự nhục nhã từng gánh chịu trước mặt Djalma — khi anh ta thản nhiên xuất hiện bên một người phụ nữ chẳng hề xứng đáng với mình —, Adrienne đã có khoảnh khắc ngẩn ngơ trước hành động hào hiệp và anh hùng của hoàng tử. Cô tự nhủ: "Bất chấp những biểu hiện gớm ghiếc kia, Djalma vẫn đủ yêu tôi để dám đương đầu với cái chết chỉ nhằm nhặt lại bó hoa này."
Thế nhưng, với một tâm hồn vô cùng thanh cao như vị tiểu thư trẻ, một tính cách phóng khoáng và một trí tuệ minh triết, sự suy ngẫm chắc chắn sẽ sớm vạch trần tính hão huyền của những niềm an ủi ấy, vốn chẳng đủ sức hàn gắn những vết thương chí mạng của lòng tự trọng và tình yêu bị tổn thương.
"Đã bao nhiêu lần," Adrienne tự hỏi, và điều đó hoàn toàn có lý, "hoàng tử từng đối mặt trong các cuộc săn bắn với những hiểm nguy chẳng kém gì lúc nhặt bó hoa của tôi, hoàn toàn chỉ vì bản tính ngẫu hứng và chẳng vụ lợi gì? Và rồi, ai dám chắc rằng anh ta không định dâng bó hoa ấy cho người phụ nữ đi cùng mình?"
Có lẽ kỳ lạ trong mắt người đời, nhưng lại công chính và cao cả trước ánh nhìn của trời cao, những quan niệm mà Adrienne trân quý về tình yêu, kết hợp cùng niềm kiêu hãnh tự nhiên, đã tạo ra một thứ chướng ngại không thể vượt qua trước ý nghĩ rằng cô sẽ bước chân vào sau người phụ nữ này (bất kể đó là ai), kẻ đang được hoàng tử công khai trưng bày như tình nhân của mình. Dẫu vậy, Adrienne hầu như không dám thú nhận với chính mình rằng cô đang trải qua một mối ghen tuông — thứ cảm giác càng thêm đau đớn và nhục nhã khi đối thủ của cô càng tỏ ra kém cỏi, không đáng để đặt lên bàn cân so sánh.
Những lúc khác, trái lại, bất chấp ý thức sâu sắc về giá trị bản thân, tiểu thư de Cardoville lại nhớ đến khuôn mặt kiều diễm của Rose-Pompon. Cô tự hỏi liệu gu thẩm mỹ tồi cùng cách ứng xử kém phép tắc của sinh vật xinh xắn kia xuất phát từ sự xấc láo sớm bộc lộ và đồi trụy, hay chỉ đơn thuần là do hoàn toàn thiếu hiểu biết về phép tắc xã hội. Trong trường hợp thứ hai, sự thiếu hiểu biết ấy, bắt nguồn từ một bản tính ngây thơ và mộc mạc, tự thân nó lại có thể mang sức hút rất lớn. Nếu đi kèm với sức hấp dẫn ấy, bên cạnh một vẻ đẹp không thể chối cãi, lại là một tình yêu chân thành cùng một tâm hồn trong trắng, thì xuất thân tầm thường hay nền giáo dục thiếu thốn của cô gái kia có lẽ chẳng còn mấy quan trọng, và cô ta hoàn toàn có khả năng khơi dậy nơi Djalma một niềm đam mê sâu sắc. Nếu Adrienne còn ngần ngại không muốn xem Rose-Pompon là một ả đàn gái hư hỏng, bất chấp những biểu hiện bất lợi, thì đó là vì cô nhớ lại những gì bao lữ khách từng kể về tâm hồn cao cả của Djalma. Nhớ lại đoạn hội thoại từng vô tình nghe được giữa anh và Rodin, cô không tài nào ép mình tin rằng một người đàn ông sở hữu trí thông minh trác việt nhường ấy, với một trái tim đa cảm, một tâm hồn đậm chất thơ, giàu trí tưởng tượng và đầy nhiệt huyết lại có thể đem lòng yêu một kẻ đồi trụy, tầm thường để rồi công khai sánh bước bên ả ta chốn đông người. Tồn tại một bí ẩn trong toàn bộ sự việc này, và Adrienne đã hoài công tìm cách thấu suốt nó. Những mối hoài nghi đầy thử thách ấy, sự tò mò tàn nhẫn ấy, chỉ chuốc thêm nhiên liệu cho ngọn lửa tình yêu oan nghiệt trong lòng Adrienne; và chúng ta có thể hình dung nỗi tuyệt vọng vô bờ bến của cô khi nhận ra rằng sự thờ ơ, thậm chí cả vẻ khinh miệt từ Djalma, vẫn chẳng tài nào dập tắt được một thứ tình yêu giờ đây đang bùng cháy dữ dội hơn bao giờ hết. Có lúc, bấu víu lấy những quan niệm về định mệnh, cô tưởng tượng rằng mình sinh ra là để mang thứ tình5 yêu này; rằng vì thế Djalma tất yếu phải xứng đáng với nó, và rồi sẽ có một ngày mọi điều khó hiểu trong cách hành xử của hoàng tử được hé lộ theo chiều hướng có lợi cho anh. Nhưng cũng có lúc, ngược lại, cô cảm thấy hổ thẹn vì đã tìm cách bào chữa cho Djalma, và sự nhận thức về nỗi yếu đuối ấy trở thành nguồn cội gây ra sự cắn rứt cùng cực và nỗi thống khổ khôn nguôi đối với Adrienne. Trở thành nạn nhân của ngần ấy đớn đau, cô sống trong cảnh thui thủi hoàn toàn cô độc.
Cơn dịch tả chẳng mấy chốc bùng phát, giáng xuống bất ngờ tựa tiếng sét bên tai. Quá đỗi bất hạnh để có thể bận tâm lo lắng cho sự an nguy của bản thân trước dịch bệnh, Adrienne chỉ biết chạnh lòng trước nỗi thống khổ của người đời. Cô là những người đầu tiên góp sức vào các quỹ từ thiện vốn đang đổ về từ muôn ngả trong tinh thần bác ái cao đẹp. Florine bỗng nhiên mắc phải căn bệnh dịch. Bất chấp hiểm nguy, nữ chủ nhân vẫn khăng khăng muốn gặp nàng hầu, tìm cách nhen nhóm lại lòng dũng cảm đang lụi tàn trong cô ta. Khuất phục trước nghĩa cử ân cần mới mẻ này, Florine không thể che giấu thêm được nữa sự phản bội mà cô ta từng nhúng tay vào. Cái chết đang đến gần để giải thoát cô ta khỏi ách thống trị gớm ghiếc của những kẻ đang đè nặng lên vai, và cuối cùng cô ta cũng ở vào vị thế có thể thổ lộ mọi chuyện với Adrienne. Nhờ thế, vị tiểu thư hay tin mình đã liên tục bị Florine phản bội ra sao, đồng thời biết được nguyên nhân đằng sau sự biến mất đột ngột của nàng thợ may. Trước những lời thổ lộ ấy, lòng thương xót dịu dàng cùng tình cảm mà Adrienne dành cho nữ thợ may tội nghiệp bỗng dâng trào mạnh mẽ. Theo lệnh cô, những bước đi khẩn trương nhất đã được thực hiện để dò tìm tung tích của người gù; thế nhưng, lời thú tội của Florine lại mang đến một hệ quả còn trọng đại hơn thế. Đầy lo âu một cách chính đáng trước những bằng chứng mới về mưu đồ của Rodin, Adrienne sực nhớ đến những dự định từng được vạch ra — vào thuở cô còn đinh ninh rằng mình được yêu, bản năng áy náy của tình cảm đã cho cô thấy rõ những hiểm nguy đang đe dọa Djalma cùng các thành viên khác trong gia tộc Rennepont. Tập hợp dòng họ lại xung quanh mình, kêu gọi họ cùng nhau kháng cự kẻ thù chung: đó chính là ý nghĩ đầu tiên lóe lên trong đầu Adrienne khi nghe lời thú tội của Florine. Cô xem việc hoàn thành dự định này là một bổn phận. Trong cuộc chiến chống lại những kẻ thù nguy hiểm và quyền lực như Rodin, cha d'Aigrigny, công nương de Saint-Dizier cùng đồng bọn, Adrienne không chỉ nhìn thấy sứ mệnh đáng ca ngợi nhưng đầy hiểm nguy là lột mặt nạ sự giả hình và lòng tham lam, mà còn tìm thấy — nếu không hẳn là một sự an ủi — thì ít ra cũng là một khoảng không tiêu khiển đầy cao thượng giữa chốn muôn vàn đau thương tột cùng.
Kể từ khoảnh khắc ấy, một trạng thái hoạt động đầy bồn chồn và sốt sắng đã thay thế cho sự dửng dưng ủ rũ từng khiến vị tiểu thư kiệt quệ. Cô triệu tập tất cả những thành viên trong gia đình có khả năng đáp lời kêu gọi, và như đã được đề cập trong bức thư mật gửi cho cha d'Aigrigny, dinh thự Cardoville chẳng mấy chốc trở thành trung tâm của những hoạt động dồn dập, không ngừng nghỉ, đồng thời cũng là nơi hội họp để bàn thảo tường tận các phương thức tấn công lẫn phòng thủ. Hoàn toàn chính xác ở mọi chi tiết, bức thư mật mà chúng ta vừa nhắc tới đã nêu lên — như một phỏng đoán đơn thuần — rằng tiểu thư de Cardoville từng ban cho Djalma một buổi gặp mặt riêng. Sự thực không phải vậy, nhưng nguyên nhân dẫn đến phỏng đoán sai lầm ấy sẽ được giải thích sau. Hoàn toàn trái ngược với điều đó, tiểu thư de Cardoville hầu như chẳng tìm thấy chút không gian giải khuây tạm thời nào — dẫu chỉ là để rời mắt khỏi mối tình oan nghiệt đang gặm nhấm dần sức khỏe và khiến cô vô cùng cắn rứt — ngay cả khi đang bận tâm lo toan cho những lợi ích đại sự của gia tộc hiện đang ngàn cân treo sợi tóc.
Vào buổi sáng ngày Adrienne, sau bao nỗ lực cuối cùng cũng tìm ra nơi ở của Gù Nhỏ, xuất hiện tựa phép màu để cứu cô ấy khỏi cõi chết, Agricola Baudoin từng ghé qua dinh thự Cardoville để bàn bạc về vấn đề của Francis Hardy, đồng thời khẩn khoản xin phép Adrienne cho anh được hộ tống cô đến phố Clovis, nơi cả hai đã vội vã phóng tới.
Thế là, một lần nữa, một cảnh tượng cao cả lại bày ra, một biểu tượng thật cảm động! Tiểu thư de Cardoville và Gù Nhỏ, hai cực của bức tranh xã hội, đã xích lại gần nhau trên cơ sở bình đẳng — bởi nàng thợ may và vị tiểu thư quý tộc hoàn toàn tương đương về trí tuệ lẫn trái tim — và cũng bởi vì một người là hiện thân của sự giàu sang, nét kiều diễm cùng nhan sắc, trong khi người kia là hiện thân của sự nhẫn nại cùng bất hạnh không một lời oán thán; chẳng phải hào quang vẫn luôn bao bọc lấy những kiếp người gánh chịu tai ương bằng lòng dũng cảm và sự đường hoàng đó sao? Nằm duỗi dài trên chiếc nệm, người gù trông yếu ớt đến độ ngay cả khi Agricola không bị giữ lại ở tầng trệt bên cạnh Cephyse — người lúc bấy giờ đang quằn quại trong cái chết kinh hoàng — tiểu thư de Cardoville cũng sẽ phải chờ một lúc lâu mới dám lay Gù Nhỏ dậy để dìu cô lên xe ngựa. Nhờ sự nhạy bén cùng lời nói dối thiện ý của Adrienne, nàng thợ may đã đinh ninh rằng Cephyse đã được chuyển đến một bệnh viện gần đó để nhận sự cứu chữa cần thiết, và hứa hẹn sẽ mang lại kết quả tốt đẹp. Các giác quan của Gù Nhỏ từ từ tỉnh lại sau cơn mê sảng, ban đầu cô đón nhận câu chuyện bịa ấy mà chẳng mảy mơ hoài nghi — bởi cô thậm chí còn chẳng hay biết rằng Agricola đã đi cùng tiểu thư de Cardoville.
"Chính nhờ ngài, thưa tiểu thư, mà Cephyse và tôi mới giữ được mạng sống," cô cất lời, hướng ánh mắt dịu dàng và đượm buồn về phía Adrienne, "ngài đang quỳ gối nơi căn gác xép này, bên cạnh chiếc giường khốn khổ nơi tôi và em gái tôi từng định tìm đến cái chết — vì ngài vừa đoan chắc với tôi rằng, thưa tiểu thư, Cephyse đã được cứu giúp kịp thời."
"Hãy yên tâm nhé! Ta vừa được người ta báo rằng con bé đang dần hồi tỉnh."
"Và họ hẳn đã nói cho con bé biết là tôi còn sống, phải không thưa tiểu thư? Bằng không, có lẽ con bé sẽ cảm thấy tiếc nuối vì đã sống sót thay vì tôi."
"Cứ yên tâm đi, cô gái tội nghiệp của ta!" Adrienne vừa nói, vừa siết chặt đôi bàn tay gầy gò ấy trong lòng bàn tay mình và đăm đăm nhìn cô với đôi mắt ngấn lệ; "họ đã nói với con bé mọi điều cần thiết. Đừng bận tâm lo lắng bất cứ chuyện gì nữa; lúc này chỉ cần nghĩ đến việc dưỡng sức cho mau khỏe — và ta hy vọng con rồi sẽ được hưởng thứ hạnh phúc mà con từng biết đến quá ít ỏi, đứa con tội nghiệp của ta ơi."
"Ngài mới tốt bụng làm sao, thưa tiểu thư! Sau khi trốn chạy khỏi dinh thự của ngài — và khi ngài hẳn phải xem tôi là một kẻ vô ơn bội nghĩa nhường nào!"
"Chốc nữa đây, khi con đỡ mệt hơn, ta có rất nhiều điều muốn trò chuyện với con. Còn bây giờ, việc đó sẽ làm con kiệt sức mất. Nhưng con cảm thấy thế nào rồi?"
"Con đỡ nhiều rồi, thưa tiểu thư. Bầu không khí trong lành này — và cả ý nghĩ rằng, một khi ngài đã đến đây — em gái tội nghiệp của tôi sẽ không còn bị đẩy đến bước đường cùng nữa; bởi tôi sẽ kể hết cho ngài nghe mọi chuyện, và tôi tin chắc ngài sẽ rủ lòng thương xót Cephyse — phải vậy không thưa tiểu thư?"
"Hãy cứ tin tưởng ở ta, con yêu ạ," Adrienne đáp lời, buộc phải che giấu nỗi bối rối đau đớn trong lòng; "con biết là ta luôn quan tâm đến mọi thứ liên quan đến con mà. Nhưng nói cho ta hay đi," tiểu thư de Cardoville cất giọng nghẹn ngào hỏi tiếp, "trước khi đưa ra quyết định liều lĩnh ấy, chẳng phải con từng viết thư cho ta đó sao?"
"Vâng, thưa tiểu thư."
"Than ôi!" Adrienne ngậm ngùi tiếp lời; "và khi con chẳng nhận được hồi âm — hẳn con đã nghĩ ta là một kẻ tàn nhẫn và vô ơn nhường nào!"
"Ồ! Không bao giờ, thưa tiểu thư, tôi lại dám quy kết cho ngài những tâm địa ấy; em gái tội nghiệp của tôi sẽ làm chứng cho điều đó. Cho đến phút cuối cùng, tôi vẫn mang ơn ngài."
"Ta tin con — vì ta thấu hiểu tấm lòng con. Nhưng sao con lại lý giải sự im lặng của ta thế?"
"Tôi đã vô lễ khiến ngài phật ý bởi cuộc ra đi đột ngột của mình, thưa tiểu thư."
"Phật ý ư! — Than ôi! Ta chưa từng nhận được bức thư nào của con cả."
"Dẫu vậy ngài thừa biết rằng tôi đã viết thư cho ngài mà, thưa tiểu thư."
"Đúng vậy, cô gái tội nghiệp của ta ạ; ta cũng biết rằng con đã gửi thư đến phòng gác cổng nhà ta. Khốn nỗi, lão gác cổng lại trao bức thư ấy cho một nữ tì của ta tên là Florine, và lão bảo rằng nó được gửi từ con."
"Florine ư! Đứa con gái từng đối xử với tôi rất mực tử tế ấy sao!"
"Florine đã lừa dối ta một cách trơ trẽn; nó đã bán mình cho kẻ thù của ta và nhẫn tâm làm nội gián theo dõi mọi hành động của ta."
"Chính con bé ấy ư! — Trời đất quỷ thần ơi!" Gù Nhỏ thốt lên. "Chuyện đó có thể xảy ra sao?"
"Chính là nó," Adrienne cay đắng đáp; "dẫu sao đi nữa, chúng ta vừa phải oán trách vừa phải xót xa cho nó. Nó bị ép buộc phải tuân lệnh bởi một sức ép khủng khiếp, và chính những lời thú tội cùng sự ăn năn hối hận vào giờ phút cuối đời đã mang lại sự tha thứ từ ta."
"Thế có nghĩa là nó đã chết rồi ư — khi tuổi đời còn quá trẻ! Lại xinh đẹp nhường ấy!"
"Bất chấp những lỗi lầm của nó, ta vẫn vô cùng xúc động trước cái chết ấy. Nó đã khai nhận mọi việc mình từng làm với sự hối hận xé lòng. Trong số những lời thú tội đó, nó thổ lộ rằng nó đã chặn lại một bức thư, trong đó con van xin một buổi gặp mặt có thể cứu lấy mạng sống của em gái con."
"Sự thực đúng là như vậy, thưa tiểu thư; đó chính là nội dung bức thư của tôi. Bọn chúng có dụng ý gì mà lại giấu nhẹm đi không cho ngài biết chứ?"
"Bọn chúng sợ hãi khi thấy con quay trở lại bên ta, hỡi thiên thần hộ mệnh ngoan hiền của ta. Con yêu thương ta quá đỗi thiết tha, và kẻ thù của ta khiếp sợ lòng trung kiên của con — thứ tình cảm được trợ giúp một cách kỳ diệu bởi bản năng tuyệt vời từ trái tim con. À! Ta sẽ chẳng bao giờ quên nỗi kinh hoàng xứng đáng nhường nào mà con từng dành cho một kẻ đốn mạt từng được ta bảo vệ trước những ngờ vực của con."
"Là ngài Rodin phải không ạ?" Gù Nhỏ rùng mình hỏi.
"Đúng vậy," Adrienne đáp; "nhưng chúng ta sẽ không nhắc đến những kẻ đó lúc này làm gì. Ký ức gớm ghiếc về chúng sẽ làm vấy bẩn niềm vui đang dâng tràn trong ta khi chứng kiến con hồi sinh — vì giọng con đã bớt thều thào hơn rồi, đôi má con cũng bắt đầu ánh lên một chút hồng hào. Tạ ơn Chúa! Ta hạnh phúc biết bao khi tìm lại được con; — nếu con thấu hiểu tất cả những gì ta hy vọng, tất cả những gì ta chờ mong từ cuộc hội ngộ này — bởi chúng ta sẽ chẳng bao giờ rời xa nhau nữa — hãy hứa với ta điều đó, nhân danh tình bạn của chúng ta."
"Tôi — một người bạn của ngài ư!" Gù Nhỏ rụt rè hạ mi mắt xuống, cất tiếng.
"Chỉ vài ngày trước khi con rời khỏi dinh thự của ta, chẳng phải ta từng gọi con là bạn, là em đó sao? Có gì thay đổi đâu chứ? Chẳng có gì thay đổi cả, chẳng có gì hết," tiểu thư de Cardoville nghẹn ngào tiếp lời với nỗi xúc động sâu sắc. "Người ta thậm chí còn có thể nói rằng, ngược lại, sự tương đồng oan nghiệt trong hoàn cảnh của chúng ta càng khiến tình bạn của con trở nên quý giá hơn đối với ta. Và ta chắc chắn sẽ có được nó, phải không nào? Ồ, đừng từ chối ta — ta đang khao khát một người bạn biết nhường nào!"
"Ngài ư, thưa tiểu thư? Ngài lại đi khát khao tình bạn từ một kẻ tầm thường như tôi ư?"
"Đúng vậy," Adrienne đáp, khi cô đăm đăm nhìn đối phương với biểu cảm tràn ngập nỗi bi thương tột cùng; "hơn thế nữa, con có lẽ là người duy nhất mà ta có thể dám trút bầu tâm sự, gửi gắm những nỗi đắng cay sâu kín nhất của lòng mình." Nói đoạn, khuôn mặt tiểu thư de Cardoville bỗng bừng lên sắc đỏ.
"Và tôi tài cán gì mà dám đón nhận những biểu hiện tin cậy nhường ấy?" Gù Nhỏ càng lúc càng ngạc nhiên hỏi lại.
"Con xứng đáng với điều đó bởi sự tinh tế trong tâm hồn con, bởi bản tính kiên định của con," Adrienne ngập ngừng đáp; "hơn nữa — con là phụ nữ — và ta tin chắc con sẽ thấu hiểu những gì ta đang gánh chịu, để rồi rủ lòng thương xót cho ta."
"Thương xót ngài ư, thưa tiểu thư?" Người kia cất lời, sự kinh ngạc trong lòng cứ thế nhân lên mãi. "Một bậc quyền quý cao sang và được bao kẻ ganh tị như ngài — lại đi cầu xin sự thương xót từ một kẻ hèn mọn và bị rẻ rúng như tôi ư?"
"Nói cho ta nghe đi, người bạn nhỏ của ta," Adrienne cất lời sau vài phút lặng thinh, "chẳng phải những nỗi đau đớn tồi tệ nhất chính là thứ mà chúng ta không dám thổ lộ cùng bất kỳ ai, vì sợ hãi những lời chế giễu và miệt thị đó sao? Làm sao chúng ta dám mở lời cầu xin sự quan tâm hay thương cảm, cho những nỗi niềm đớn đau mà chính bản thân ta còn chẳng dám thừa nhận với chính mình, chỉ bởi vì chúng khiến ta hổ thẹn?"
Nàng thợ may hầu như không thể tin vào tai mình. Nếu nữ ân nhân của cô cũng từng trải qua, giống như cô, hệ lụy từ một mối tình bất hạnh, thì cô ta chắc chắn chẳng thể thốt ra ngôn từ nào khác ngoài những điều vừa rồi. Thế nhưng nữ thợ may không tài nào chấp nhận nổi phỏng đoán ấy; do đó, khi quy nỗi sầu muộn của Adrienne cho một nguyên nhân khác, cô buồn bã cất lời trong lúc tâm trí bất giác hướng về mối tình oan nghiệt mà cô dành cho Agricola: "Ồ! Vâng, thưa tiểu thư. Một nỗi buồn thầm kín, thứ khiến chúng ta phải hổ thẹn, ắt hẳn phải vô cùng khủng khiếp — vô cùng khủng khiếp!"
"Nhưng nếu vậy thì thật hạnh phúc biết bao khi được gặp gỡ, không chỉ một trái tim đủ cao thượng để khơi gợi niềm tin tuyệt đối, mà còn là một tâm hồn từng trải qua ngàn nỗi đoạn trường giông bão, một người đủ khả năng dành cho ta sự xót thương, chỗ dựa và những lời khuyên nhủ! — Nói cho ta nghe, đứa con bé bỏng của ta," tiểu thư de Cardoville vừa nói vừa chăm chú quan sát Gù Nhỏ, "nếu con đang oằn mình gánh chịu một trong những nỗi niềm sầu muộn khiến con phải đỏ mặt tía tai ấy, chẳng phải con sẽ vô cùng hạnh phúc, vô cùng mãn nguyện khi tìm thấy một tâm hồn đồng điệu, nơi con có thể gửi gắm niềm đau, để rồi vơi bớt một nửa gánh nặng nhờ sự tin cậy hoàn toàn và xứng đáng đó sao?"
Lần đầu tiên trong đời, Gù Nhỏ nhìn tiểu thư de Cardoville với nỗi hoài nghi và niềm buồn tủi đan xen.
Những lời cuối cùng của vị tiểu thư trẻ đối với cô mang đầy ẩn ý. "Chắc chắn là cô ấy đã biết bí mật của mình," Gù Nhỏ thầm nghĩ; "chắc chắn cuốn nhật ký của tôi đã rơi vào tay cô ấy rồi. Cô ấy biết tình cảm của tôi dành cho Agricola, hoặc chí ít cũng mang mối hoài nghi. Những gì cô ấy vừa nói với tôi cốt để khơi gợi sự thổ lộ từ tôi, nhằm xác thực xem liệu những thông tin cô ấy nhận được có chuẩn xác hay không."
Những suy nghĩ ấy chẳng hề làm bùng lên bất kỳ cảm giác cay đắng hay vô ơn nào trong tâm trí nàng thợ may hướng về nữ ân nhân; thế nhưng trái tim của cô gái bất hạnh lại vô cùng nhạy cảm đối với mối tình oan nghiệt của chính mình, khiến cho dẫu cô có dành tình cảm sâu đậm và dịu dàng đến nhường nào cho tiểu thư de Cardoville, cô vẫn quặn thắt đớn đau khi nghĩ đến viễn cảnh Adrienne đã nắm thóp được bí mật đời mình.
