Tiểu thư de Cardoville, vì không muốn để lộ nguyên nhân những cảm xúc dữ dội đang giày vò tâm can, bèn đón tiếp bá tước de Montbron với một vẻ tươi vui gượng gạo và giả tạo. Ngược lại, dù rất từng trải và am sự đời, vị bá tước vẫn cảm thấy vô cùng lúng túng không biết phải mở lời thế nào về vấn đề ông muốn bàn bạc với Adrienne, nên đành thăm dò trước khi chính thức bước vào câu chuyện. Sau khi ngắm nhìn thiếu nữ vài giây, ông khẽ lắc đầu và cất giọng tiếc nuối: “Đứa con thân mến của ta, ta không thấy vui chút nào đâu.”

“Lại chuyện tình cảm rắc rối nào đó phải không, thưa bá tước kính yêu?” Adrienne mỉm cười đáp.

“Chính là chuyện ấy,” bá tước de Montbron nói.

“Sao cơ! Một tay chơi sành sỏi như ngài mà lại bận tâm đến dăm ba nỗi hờn dỗi của phụ nữ hơn cả một ván cờ bạc sao?”

“Lòng ta đang trĩu nặng, và chính cháu là nguyên nhân đấy, con bé ngoan ạ.”

“Thưa bá tước de Montbron, ngài làm cháu thấy hãnh diện quá đấy,” Adrienne mỉm cười nói.

“Cháu đừng có tự mãn, vì ta nói thẳng thế này, rắc rối của ta là do cháu đang quá thờ ơ với nhan sắc của chính mình. Phải, sắc diện của cháu trông nhợt nhạt, u ám và đau khổ; mấy ngày nay tinh thần cháu sa sút; ta chắc chắn là cháu đang giấu giếm điều gì trong lòng.”

“Thưa bá tước thân mến, ngài vốn rất tinh tường, nhưng đôi khi cũng có lúc phán đoán sai như lần này đấy. Cháu hoàn toàn không buồn bã, chẳng vướng bận điều gì, và—dù sắp phải thốt ra một câu thật ngốc nghếch và xấc xược—cháu chưa bao giờ thấy mình xinh đẹp đến thế.”

“Trái lại, chẳng có lời khẳng định nào khiêm tốn hơn thế. Ai đã nhồi sọ cháu câu nói dối đó vậy? Một người phụ nữ à?”

“Không; chính là con tim cháu, và nó đã nói lên sự thật,” Adrienne đáp với chút cảm xúc dạt dào trong giọng nói. “Hiểu được thì cứ hiểu, nếu ngài có thể,” cô nói thêm.

“Ý cháu là cháu kiêu hãnh vì những nét hao gầy trên gương mặt, bởi vì cháu kiêu hãnh trước nỗi đau của con tim ư?” Bá tước de Montbron vừa nói vừa chăm chú quan sát Adrienne. “Thôi được; vậy là ta đoán trúng. Cháu đang có nỗi buồn. Ta vẫn giữ nguyên quan điểm đó,” vị bá tước nói thêm với giọng đầy cảm xúc chân thật, “bởi vì điều ấy khiến ta đau lòng.”

“Xin ngài cứ yên tâm; cháu đang hạnh phúc nhất có thể—vì bất cứ lúc nào cháu cũng thích thú lặp lại rằng, ở tuổi của mình, cháu được tự do—hoàn toàn tự do!”

“Đúng thế; tự do để tự đày đọa bản thân, tự do để chuốc lấy khổ đau.”

“Nào nào, thưa bá tước kính yêu!” Adrienne lên tiếng, “ngài lại bắt đầu bài ca muôn thuở của chúng ta rồi đấy. Cháu vẫn thấy ngài đứng về phe của bà cô cháu và viện phụ d’Aigrigny.”

“Phải; giống như phe cộng hòa là đồng minh của phe bảo hoàng—để rồi lần lượt tiêu diệt lẫn nhau. Nhắc đến người bà cô đáng sợ của cháu, người ta đồn rằng dạo này bà ta đang mở một thứ hội đồng tại gia, quả là một âm mưu đội lốt tu hành chính hiệu. Chắc chắn là mụ ta đang tiến xa rồi đấy.”

“Sao lại không chứ? Ngày trước, bà ta hẳn đã muốn làm Nữ thần Lý trí, còn bây giờ, rất có thể chúng ta sẽ thấy bà ta được phong thánh. Bà ta đã hoàn thành xuất sắc nửa đầu cuộc đời của Kinh thánh Ma-đơ-len rồi còn gì.”

“Cháu chẳng bao giờ có thể nói về mụ ta quá đáng hơn thực tế đâu, con bé ngoan ạ. Dù vậy, dẫu vì những lý do hoàn toàn trái ngược đi nữa, ta vẫn đồng tình với mụ về chuyện cháu muốn ra ở riêng.”

“Cháu biết điều đó mà.”

“Đúng vậy; và chính vì muốn thấy cháu được tự do gấp ngàn lần hiện tại, ta đã khuyên cháu—”

“Lấy chồng.”

“Không nghi ngờ gì nữa; cháu sẽ có được sự tự do quý giá cùng những hệ lụy của nó, chỉ có điều, thay vì tiểu thư de Cardoville, người ta sẽ gọi cháu là phu nhân nào đó, bởi chúng ta đã tìm được một ông chồng xuất sắc chịu trách nhiệm cho sự độc lập của cháu rồi.”

“Và ai sẽ chịu trách nhiệm cho gã chồng lố bịch này đây? Rồi ai sẽ phải mang một cái tên bị chế giễu và bôi nhọ? Cháu ư?” Adrienne hừng hực khí thế đáp. “Không, không, thưa bá tước kính yêu, dù hay hay dở, cháu sẽ tự chịu trách nhiệm cho hành động của mình; cái tên của cháu sẽ gắn liền với danh tiếng do một mình cháu tạo dựng nên. Cháu không đủ trơ trẽn để bôi nhọ một cái tên không phải của mình, cũng chẳng thể tiếp tục mang nó nếu bản thân cái tên ấy không được kính trọng. Và vì người ta chỉ có thể chịu trách nhiệm cho hành động của chính mình, cháu thà giữ lấy tên của mình còn hơn.”

“Cháu là kẻ duy nhất trên đời có những suy nghĩ kỳ quặc ấy.”

“Sao lại thế?” Adrienne cười vang. “Vì cháu thấy thật kinh hoàng khi chứng kiến một cô gái tội nghiệp bị vùi lấp trong một gã đàn ông ích kỷ, thô kệch, rồi trở thành cái gọi là một cách nghiêm túc là ‘nửa kia’ của con quái vật ấy—phải! một đóa hồng tươi tắn mơn mởn lại đi hòa làm một với cái cây kế gớm ghiếc!—Nào, thưa bá tước; ngài hãy thú nhận đi, sự hoán sinh hôn nhân này quả là có gì đó gớm ghiếc phải không nào,” Adrienne bật cười khanh khách nói thêm.

Nụ cười tươi vui gượng gạo và có phần số sắng ấy tương phản đến nhói lòng với gương mặt nhợt nhạt, hằn học nỗi đau của Adrienne; dễ dàng nhận thấy cô đang cố dùng tiếng cười để che đậy một nỗi buồn sâu thẳm, khiến bá tước de Montbron vô cùng xót xa. Dù vậy, ông kìm nén cảm xúc, vờ như đang trầm ngâm suy nghĩ rồi vô thức cầm lấy một trong những cuốn sách mới xuất bản, hãy còn thơm mùi mực đang bày la liệt xung quanh Adrienne. Sau khi liếc nhanh qua tập sách với vẻ hờ hững, ông tiếp tục che giấu tâm sự: “Nào, cô nàng ngổ ngáo của ta: đây lại là một trò điên rồ nữa đây. Giả sử ta mới đôi mươi, và cháu ban cho ta vinh dự được kết hôn—chắc là người ta sẽ gọi cháu là phu nhân de Montbron nhỉ?”

“Có lẽ thế.”

“Sao lại có lẽ? Chẳng lẽ cháu không mang họ của ta nếu kết hôn với ta sao?”

“Thưa bá tước,” Adrienne mỉm cười đáp, “xin đừng bàn đến giả thuyết này nữa, bởi nó chỉ để lại cho chúng ta... những sự tiếc nuối mà thôi.”

Bất chợt, bá tước de Montbron giật mình, nhìn tiểu thư de Cardoville với ánh mắt đầy kinh ngạc. Lúc nãy, trong lúc trò chuyện với Adrienne, ông đã vô thức cầm lấy hai hoặc ba cuốn sách nằm rải rác trên chiếc ghế dài và lướt qua nhan đề của chúng cũng với vẻ hờ hững ấy. Cuốn đầu tiên là “Lịch sử hiện đại của Ấn Độ.” Cuốn thứ hai, “Hành trình đến Ấn Độ.” Cuốn thứ ba, “Những bức thư về Ấn Độ.” Quá đỗi ngạc nhiên, bá tước de Montbron tiếp tục công cuộc khám phá của mình và nhận ra cuốn thứ tư vẫn tiếp tục chuỗi chủ đề Ấn Độ ấy, mang tên “Những chuyến phiêu lưu ở Ấn Độ.” Cuốn thứ năm là “Hồi ức về Hindustan.” Cuốn thứ sáu mang tên “Ghi chép của một lữ khách ở Đông Ấn.”

Đó chính là nguồn gốc của sự kinh ngạc mà vì nhiều lý do quan trọng, bá tước de Montbron không tài nào giấu giếm được nữa, và ánh mắt ông đã tố cáo điều đó trước mặt Adrienne. Về phần Adrienne, vì quá mải mê nên cô đã quên bẵng sự hiện diện của những cuốn sách “tố cáo” đang vây quanh mình. Cô thoáng bối rối không kìm được và đỏ mặt; nhưng với bản tính cương nghị và kiên định, cô ngẩng đầu nhìn thẳng vào bá tước de Montbron và cất lời: “Nào, thưa bá tước! Điều gì khiến ngài ngạc nhiên thế?”

Thay vì trả lời, bá tước de Montbron có vẻ càng chìm đắm trong suy tư hơn. Ngắm nhìn thiếu nữ, ông không kìm được mà tự nhủ: “Không, không—điều đó là không thể—vậy mà...”

“Cháu e là thật bất lịch sự nếu cứ nghe ngài độc thoại đấy, thưa bá tước,” Adrienne lên tiếng.

“Xin lỗi cháu, con bé thân mến; nhưng những gì ta thấy khiến ta ngạc nhiên quá...”

“Và xin ngài cho biết ngài thấy gì nào?”

“Dấu vết của một sự quan tâm vô cùng lớn lao và mới mẻ đối với tất cả những gì liên quan đến Ấn Độ,” bá tước de Montbron nói, nhấn mạnh từng từ một và dán ánh mắt sắc bén vào thiếu nữ.

“Thì sao ạ!” Adrienne hiên ngang đáp.

“Thì sao ư! Ta đang đi tìm nguyên nhân của niềm đam mê đột ngột này...”

“Thuộc về địa lý à?” Tiểu thư de Cardoville cắt lời bá tước de Montbron: “Ngài có thể thấy sở thích này có phần quá ư nghiêm túc so với tuổi của cháu, thưa bá tước—nhưng người ta cần phải tìm việc để làm trong những giờ rảnh rỗi chứ—hơn nữa, lại có một người họ hàng vừa là người Ấn Độ vừa là hoàng tử, cháu cũng muốn tìm hiểu đôi chút về vùng đất may mắn đã ban cho cháu mối quan hệ họ hàng hoang dã này chứ.”

Những lời cuối được thốt lên với một vẻ cay đắng không qua mắt được bá tước de Montbron: chăm chú quan sát Adrienne, ông nhận xét: “Ta có cảm giác cháu nhắc đến hoàng tử với đôi chút cay nghiệt.”

“Không; cháu nhắc đến anh ta với sự dửng dưng.”

“Dẫu vậy, anh ta xứng đáng nhận được một cảm xúc khác hẳn cơ.”

“Ít ra là từ một người khác, thưa ngài,” Adrienne lạnh lùng đáp.

“Cậu ta khổ sở biết bao!” bá tước de Montbron nói với giọng xót xa chân thành. “Hôm trước khi gặp lại, cậu ta khiến tim ta đau nhói.”

“Điều đó thì liên quan gì đến cháu?” Adrienne thốt lên với vẻ thiếu kiên nhẫn, đau đớn và gần như tức giận.

“Ta cứ nghĩ rằng những nỗi dằn vặt cay đắng của cậu ta ít ra cũng xứng đáng nhận được sự thương cảm từ cháu,” vị bá tước nghiêm nghị đáp.

“Thương cảm—từ cháu ư!” Adrienne kêu lên với vẻ kiêu hãnh bị xúc phạm. Rồi kìm nản lại, cô lạnh lùng nói thêm: “Ngài đang nói đùa đấy phỏng, thưa bá tước de Montbron. Không đời nào ngài lại thật lòng khi đòi hỏi cháu phải quan tâm đến những giằng xé ái tình của vị hoàng tử nhà ngài chứ.”

Có quá nhiều sự lạnh lùng khinh miệt trong những lời cuối ấy của Adrienne, gương mặt nhợt nhạt và đầy vẻ kích động của cô phơi bày một nỗi cay đắng ngạo mạn đến mức bá tước de Montbron phải đau xót thốt lên: “Vậy là đúng sự thật rồi; ta đã không bị lừa gạt. Ta, người vẫn tưởng rằng với tình bạn lâu năm và bền chặt giữa chúng ta, ta có chút quyền được chia sẻ bí mật của cháu—vậy mà ta chẳng biết gì sất—trong khi cháu lại thổ lộ tất cả với một kẻ khác. Thật đau đớn, quá ư đau đớn đối với ta.”

“Cháu chẳng hiểu ngài đang nói gì cả, thưa bá tước de Montbron.”

“Thế thì, vì ta buộc phải nói huỵch tẹt ra,” vị bá tước kêu lên, “ta thấy chẳng còn chút hy vọng nào cho chàng trai bất hạnh ấy nữa—cháu đang yêu một kẻ khác.”

Nghe Adrienne khẽ giật mình—“Ồ! Cháu không thể chối cãi được đâu,” vị bá tước tiếp lời; “sắc diện nhợt nhạt và nỗi u sầu của cháu suốt mấy ngày qua, thái độ dửng dưng vô cảm đến tàn nhẫn đối với hoàng tử—tất cả đều minh chứng cho ta thấy cháu đang yêu.”

Tổn thương vì cách vị bá tước gán ghép tình cảm cho mình, tiểu thư de Cardoville đáp lại với vẻ uy quyền đầy đường bệ: “Chắc ngài phải rõ điều này, thưa bá tước de Montbron, một bí mật bị phát hiện ra thì không thể được coi là một lời tâm tình. Cách ngôn từ của ngài khiến cháu thấy bất ngờ đấy.”

“Ồ, đứa con thân mến của ta, nếu ta dùng cái đặc quyền nghèo nàn của sự từng trải—nếu ta đoán được rằng cháu đang yêu—nếu ta nói ra điều ấy với cháu, thậm chí còn đi xa đến mức quở trách cháu—đó là vì chuyện này liên quan đến sự sống chết của hoàng tử tội nghiệp; và ta dành cho cậu ấy tình cảm như thể cậu ấy là con trai ruột của mình, bởi chẳng thể nào tiếp xúc với cậu ấy mà lại không dồn hết tâm can quan tâm đến cậu ấy cho được.”

“Thật là nực cười,” Adrienne đáp lại với vẻ lạnh lùng tăng gấp bội cùng sự mỉa mai càng thêm cay đắng, “nếu tình yêu của cháu—giả sử là cháu đang yêu đi chăng nữa—lại có thể tác động kỳ lạ đến thế đối với Hoàng tử Djalma. Điều đó thì can dự gì đến anh ta chứ?” cô nói thêm với thái độ khinh miệt gần như đớn đau.

“Can dự gì đến cậu ấy ư? Này người bạn nhỏ, cho phép ta phải nói thật rằng chính cháu mới là kẻ đang đùa cợt tàn nhẫn đấy. Sao cơ! Chàng thanh niên bất hạnh ấy đem lòng yêu cháu với tất cả sự nồng nhiệt mù quáng của một mối tình đầu—đã hai lần tìm cách chấm dứt những đớn đau kinh hoàng của tình yêu bằng cái chết—vậy mà cháu lại thấy lạ lùng khi tình yêu của cháu dành cho kẻ khác lại là vấn đề sống còn đối với cậu ấy sao!”

“Vậy ra anh ấy yêu cháu ư?” Nàng tiểu thư thốt lên, giọng điệu nghẹn ngào không sao tả xiết.

“Cậu ấy yêu cháu đến phát điên lên được, ta nói thật đấy; chính mắt ta đã chứng kiến.”

Adrienne như ngập chìm trong kinh ngạc. Từ chỗ nhợt nhạt, mặt cô bỗng đỏ bừng lên như gấm; rồi khi sắc đỏ nhạt dần, đôi môi cô tái đi và run rẩy. Xúc cảm dâng trào mạnh mẽ đến mức cô nghẹn lời mất mấy giây, phải đưa tay áp chặt lên ngực như để kìm nén nhịp đập cuồng loạn bên trong.

Bá tước de Montbron, gần như hoảng hốt trước sự biến đổi đột ngột trên gương mặt Adrienne, vội vã bước lại gần và kêu lên: “Lạy Chúa, con bé tội nghiệp của ta! Cháu bị làm sao thế?”

Thay vì trả lời, Adrienne khẽ xua tay ra hiệu bảo ông đừng lo lắng; và quả thực, vị bá tước nhanh chóng an tâm trở lại, bởi gương mặt tuyệt trần vốn vừa bị bóp méo bởi nỗi đau, sự mỉa mai và khinh bỉ giờ đây lại bừng sáng những cảm xúc ngọt ngào và thiêng liêng nhất; Adrienne dường như đang đắm mình trong hoan lạc và sợ đánh rơi dù chỉ một khoảnh khắc nhỏ nhoi; rồi khi lý trí mách bảo rằng rất có thể cô chỉ đang là nạn nhân của ảo tưởng hay lời dối trá, cô liền bàng hoàng quay sang thốt lên với bá tước de Montbron: “Nhưng những gì ngài vừa nói có thật không vậy?”

“Những gì ta vừa nói á!”

“Đúng thế—rằng Hoàng tử Djalma—”

“Yêu cháu đến phát cuồng ư?—Than ôi, chỉ tiếc đó lại là sự thật phũ phàng.”

“Không, không,” Adrienne kêu lên với một vẻ ngây thơ đáng yêu; “điều đó chưa bao giờ là quá thật cả.”

“Cháu đang nói gì thế?” vị bá tước ngỡ ngàng.

“Nhưng còn người phụ nữ kia?” Adrienne gặng hỏi, tựa hồ từ ấy đang đốt cháy đôi môi cô.

“Người phụ nữ nào cơ?”

“Kẻ đã gây ra tất cả những dằn vặt đớn đau ấy.”

“Người phụ nữ đó—sao cơ chứ, còn ai vào đây ngoài cháu nữa?”

“Sao, là cháu ư? Ồ! Xin hãy nói cho cháu biết, có phải là cháu không?”

“Xin lấy danh dự ra thề. Ta tin vào sự từng trải của mình. Ta chưa từng thấy mối tình nào mãnh liệt và chân thành đến thế.”

“Ồ, thật vậy sao? Anh ấy chưa từng có mối tình nào khác nữa ư?”

“Chưa bao giờ.”

“Thế mà người ta lại bảo cháu như vậy.”

“Do ai?”

“Ông Rodin.”

“Rằng Djalma—”

“Đã đem lòng yêu sâu đậm ngay từ hai ngày sau khi cháu gặp mặt.”

“Chính ông Rodin đã nói thế với cháu á!” Bá tước de Montbron thốt lên như vừa lóe lên một ý nghĩ. “Chà hóa ra chính lão ta là kẻ đã thì thầm với Djalma rằng cháu đang yêu một gã đàn ông khác.”

“Cháu ư!”

“Và đó chính là nguyên nhân đẩy chàng trai tội nghiệp vào bước đường tuyệt vọng tột cùng.”

“Chính điều đó cũng đã đẩy cháu vào sự tuyệt vọng.”

“Hóa ra cháu cũng yêu cậu ấy hệt như cậu ấy yêu cháu!” Bá tước de Montbron vỡ oà trong niềm vui sướng tột độ.

“Yêu anh ấy ư!” Tiểu thư de Cardoville cất lời. Một tiếng gõ cửa khẽ khàng cắt ngang câu nói của Adrienne.

“Chắc là người hầu của cháu đấy. Hãy bình tĩnh lại nào,” vị bá tước nhắc nhở.

“Mời vào,” Adrienne cất giọng nghẹn ngào.

“Có chuyện gì thế?” Tiểu thư de Cardoville hỏi. Florine bước vào phòng.

“Ông Rodin vừa tới ạ. Vì sợ làm phiền tiểu thư nên ông ấy không vào trong này; nhưng ông ấy sẽ quay lại sau nửa tiếng nữa. Tiểu thư có muốn tiếp kiến không ạ?”

“Có, có chứ,” bá tước quay sang bảo Florine; “dù ta có còn ở đây đi nữa, thế nào cũng phải mời lão vào. Không lẽ cháu lại nghĩ khác sao?” Bá tước de Montbron hỏi Adrienne.

“Chính xác là như vậy,” thiếu nữ đáp gọn lỏn; và một tia lửa giận dữ bỗng lóe lên trong đáy mắt cô khi nghĩ đến sự bội bạc của Rodin.