Kinh Thánh Phương Đông

Lượt đọc: 161 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 2

❊ ❊ ❊

Đêm vừa tan, ánh sáng bừng tỉnh vạn vật, hoàng tử nhìn xuyên qua cánh rừng và thấy nơi ở của ẩn sĩ Po-ka. Những dòng suối chảy róc rách, tinh khiết và lấp lánh đến tuyệt mỹ, cùng lũ thú hoang dã chẳng chút sợ hãi con người, khiến tim vị hoàng tử đập rộn niềm hoan hỉ. Mệt mỏi, con ngựa tự dừng lại để lấy hơi. Ngài nghĩ: "Vậy đây là một điềm tốt, một sự may mắn, chắc chắn là dấu hiệu cho thấy sự ủng hộ của thần linh." Và giờ đây, ngài thấy những vật dụng mà ẩn sĩ dùng để khất thực, cùng những món đồ khác được ông sắp đặt ngăn nắp, không chút cẩu thả.

Xuống ngựa, ngài vuốt ve đầu nó và thốt lên: "Ngươi đã mang ta đi một chặng đường tuyệt vời!"

Với ánh mắt tràn đầy yêu thương, ngài nhìn Kandaka: đôi mắt tựa mặt hồ phẳng lặng, mát trong, rồi nói: "Kẻ có đôi chân nhanh nhẹn! Ngươi sải bước như một con ngựa chiến, ôi! nhanh như loài chim sải cánh nhẹ nhàng, ngươi luôn theo sát ta mỗi khi cưỡi ngựa, và ta cảm thấy mình nợ ngươi rất nhiều. Nhưng từ trước tới nay ngươi chưa từng phải thử thách theo cách khác; ta chỉ biết ngươi là một người trung nghĩa, còn giờ đây, ta kinh ngạc trước sức lực dẻo dai của thân thể ngươi; ta mới bắt đầu thấy được cả hai phẩm chất đó nơi ngươi. Một người có thể có trái tim chân thành, trung hậu nhất, nhưng chưa chắc đã có sức lực thể chất phi thường; giờ ta đã có đủ bằng chứng rằng cả sức mạnh thân thể lẫn tâm hồn thuần khiết đều thuộc về ngươi. Đành lòng rời bỏ thế gian hào nhoáng để theo ta bằng những bước chân thần tốc, nếu không vì chút lợi lộc nào, thì ai lại làm thế? Nếu chẳng vì lợi ích cho gia quyến, ai lại không từ bỏ nó chứ? Nhưng ngươi, không mưu cầu tư lợi, vẫn theo ta mà chẳng mong đợi phần thưởng nào trước mắt. Như cách chúng ta nuôi nấng một đứa trẻ, để gắn kết và mang lại danh dự cho gia tộc, như cách chúng ta kính trọng và vâng lời cha mẹ để nhận lại sự hiếu thuận từ con cái; người đời ai cũng nghĩ cho lợi ích riêng mình như thế, nhưng ngươi đã theo ta mà coi thường lợi lộc. Với bao lời nói, ta không thể giữ ngươi lại đây, nên hãy để ta nói vắn tắt với ngươi: mối quan hệ của chúng ta đến đây là chấm dứt. Hãy nhận lấy con ngựa của ta và quay trở về; còn ta, suốt đêm dài vừa qua, ta đã đạt được nơi mà mình muốn đến."

Rồi tháo chiếc vòng cổ quý giá, ngài trao cho Kandaka. "Hãy cầm lấy," ngài nói, "Ta tặng ngươi, hãy để nó an ủi ngươi trong nỗi buồn này." Vị hoàng tử tháo viên ngọc quý trên chiếc khăn quấn đầu, thứ trang sức lấp lánh soi sáng cả dung nhan ngài, rồi đặt vào lòng bàn tay đang mở rộng của Kandaka, tựa như mặt trời chiếu rọi núi Sumeru. Ngài bảo: "Hỡi Kandaka! Hãy cầm lấy viên ngọc này, quay trở về nơi phụ vương ta đang ngự, hãy đặt viên ngọc cung kính trước người để tỏ lòng ta với người. Sau đó, thay ta, hãy xin nhà vua hãy dập tắt mọi cảm xúc tình cảm bồng bột. Hãy nói rằng ta, để thoát khỏi sinh, lão, bệnh, tử, đã bước vào khu rừng hoang vu của sự khổ hạnh; không phải vì ta muốn có một kiếp lai sinh trên thiên giới, càng không phải vì ta thiếu lòng từ bi, hay vì ta nuôi dưỡng bất kỳ mối hận thù nào, mà chỉ vì ta muốn thoát khỏi gánh nặng của nỗi khổ đau này. Trọng lượng tích tụ từ bao đêm dài của dục vọng (ái luyến), giờ đây ta muốn trút bỏ để nó bị tiêu diệt vĩnh viễn; vì thế ta tìm kiếm con đường giải thoát tối hậu. Nếu ta đạt được sự giác ngộ, ta sẽ chẳng bao giờ cần phải lìa bỏ người thân, rời bỏ gia đình, hay cắt đứt sợi dây tình ái. Ôi! Đừng đau buồn vì đứa con của ngươi! Năm dục vọng của giác quan chính là cội nguồn của nỗi khổ; những kẻ bị dục vọng trói buộc tự chuốc lấy muộn phiền. Tổ tiên ta, những vị vua bách chiến bách thắng, từng nghĩ ngai vàng của mình là bền vững bất diệt, đã truyền lại cho ta tài sản vương triều; còn ta, chỉ nghĩ về đạo pháp, nên đã bỏ lại tất cả. Những vị hoàng thái hậu cuối đời để lại kho báu cho các con mình, những người con vốn khao khát lợi lộc thế gian; nhưng ta lại vui mừng vì đã đạt được kho báu đạo pháp. Nếu ngươi nói rằng ta còn trẻ và đây chưa phải lúc để tìm kiếm trí tuệ, ngươi nên biết rằng để tìm kiếm đạo pháp chân chính, không bao giờ là thời điểm không thích hợp. Sự vô thường, phù du, và nỗi sợ cái chết luôn bám đuổi theo chúng ta, vì thế ta nắm bắt lấy ngày hôm nay, tin chắc rằng đây chính là lúc để tìm cầu đạo pháp. Với những lời khẩn cầu như trên, ngươi phải giãi bày sự việc thay cho ta; nhưng, ta cầu xin ngươi, đừng khiến phụ vương ta phải trông ngóng ta; hãy để người xóa sạch mọi ký ức về ta, và cắt bỏ những sợi dây tình ái khỏi tâm hồn. Còn ngươi, đừng đau buồn vì những lời ta nói, hãy nhớ chuyển lời ta đến nhà vua."

Kandaka kính cẩn lắng nghe những lời khuyên bảo, đôi mắt mù lòa và tâm trí rối bời vì nỗi buồn nghẹn đắng, với đôi tay chắp lại, anh bái lạy; rồi đáp lời hoàng tử: "Những mệnh lệnh của người, con e rằng sẽ chỉ làm nỗi đau thêm chồng chất, và nỗi buồn này sẽ ngày càng sâu hơn, như con voi đang vùng vẫy trong vũng lầy lún sâu. Khi sợi dây tình ái bị cắt đứt phũ phàng, kẻ nào có trái tim mà không đau xót cho được! Quặng vàng còn có thể bị giã nát, huống chi là cảm xúc bị bóp nghẹt bởi đau thương! Hoàng tử đã lớn lên trong cung điện, được chăm sóc kỹ lưỡng từ tấm bé, vậy mà giờ đây người lại hiến thân mình cho khu rừng đầy gai góc; làm sao người có thể chịu đựng được cuộc sống thiếu thốn? Khi người ra lệnh cho con chuẩn bị chiến mã, tâm trí con đã vô cùng bấn loạn, nhưng các vị thần linh đã thúc giục con, khiến con phải nhanh chóng chuẩn bị ngựa. Nhưng ý định nào đã thúc đẩy hoàng tử quyết tâm rời bỏ cung điện an toàn của mình? Người dân Kapilavastu, và cả vương quốc đều chìm trong đau buồn; phụ vương người, giờ đã già nua, luôn nhớ thương con, lại còn yêu thương người vô cùng; chắc chắn quyết tâm rời bỏ gia đình này, điều đó không hợp với bổn đạo; thật sai trái khi bỏ mặc cha mẹ—chúng ta không thể nói về một việc như thế mà không thấy bất nhẫn! Cả Gotami, người đã nuôi dưỡng người bấy lâu nay, đã cho người bú mớm khi còn là đứa trẻ bất lực, tình yêu thương như thế không dễ gì quên được; quay lưng lại với ân nhân là điều không thể. Một người mẹ hiền đức, tài năng luôn được các gia tộc quyền quý tôn trọng; được hưởng vinh hoa mà sau đó quay lưng, đó không phải là hành động của một đấng nam nhi cao quý. Đứa con lẫy lừng của Yasodharâ, người thừa kế một vương quốc được trị vì chính đáng, năm tháng dần trôi, đáng lẽ không nên bỏ đi và lìa bỏ gia đình như thế; nhưng dẫu người đã rời bỏ hoàng phụ, bỏ lại gia đình và người thân, xin người đừng xua đuổi con, đừng để con phải rời xa chân của chủ nhân; trái tim con gắn liền với người, như nhiệt lượng gắn liền với nước sôi. Con không thể trở về đất nước mà không có người; trở về và bỏ lại hoàng tử nơi chốn sa mạc cô liêu thế này, thì con chẳng khác nào Sumanta, kẻ đã bỏ lại và lìa xa Râma; và giờ đây nếu con trở về cung điện một mình, con biết nói lời gì với nhà vua? Làm sao con có thể đối đáp lại những lời trách cứ của tất cả cư dân trong hoàng cung bằng những từ ngữ thỏa đáng? Vì vậy, xin hoàng tử hãy chỉ cho con, làm sao con có thể miêu tả đúng sự thật, và bằng cách nào, về thân thể tiều tụy và tình trạng tầm cầu đạo pháp của một ẩn sĩ! Con đầy sợ hãi và kinh hoàng, lưỡi con không thể thốt nên lời; hãy bảo con phải nói gì đây; nhưng có ai trong vương quốc này sẽ tin con? Nếu con nói rằng những tia sáng mặt trăng là nóng như thiêu đốt, có lẽ có những kẻ sẽ tin con; nhưng họ sẽ không tin rằng hoàng tử, trong cách hành xử của mình, lại làm những việc bất hiếu; vì trái tim hoàng tử vốn chân thành và thanh cao, luôn tràn đầy lòng từ bi và tình yêu thương đối với con người. Bị tình yêu sâu đậm ảnh hưởng, nhưng lại bỏ lại đối tượng của tình yêu, điều này rõ ràng trái ngược với một tâm hồn kiên định. Ôi! vì lòng từ bi, hãy quay về nhà, và làm dịu đi những khát khao ngu muội của con."

Sau khi lắng nghe Kandaka, thấu hiểu nỗi buồn của anh được bày tỏ qua bao lời lẽ, với trái tim cương quyết và sắt đá, hoàng tử lại nói với anh một lần nữa: "Tại sao ngươi lại cảm thấy nỗi đau chia lìa vì ta? Ngươi nên vượt qua tâm trạng đau buồn này, chính ngươi mới là người cần tự an ủi mình; mọi chúng sinh, mỗi loài theo cách riêng của mình, đều ngu muội tranh luận rằng vạn vật là trường tồn, muốn thuyết phục ta hôm nay đừng lìa bỏ người thân và gia quyến; nhưng khi chết đi và trở thành hồn ma, hãy để họ nói xem, làm sao ta có thể bị giữ lại? Mẹ yêu dấu của ta khi sinh ta ra, với tình thương sâu nặng đã đau đớn mang nặng đẻ đau, rồi khi ta chào đời, bà đã qua đời, không được phép nuôi nấng ta. Một người còn sống, người kia đã chết, đi trên hai con đường khác nhau, giờ đây bà ấy ở nơi nào? Giống như trong chốn hoang dã, trên một cái cây cao, muôn chim cùng bạn đời tụ họp vào buổi tối rồi bình minh lại phân tán, sự chia ly trên đời cũng như vậy; những đám mây trôi nổi tụ lại như ngọn núi cao, từ bốn phương trời chúng lấp đầy khoảng không, rồi trong khoảnh khắc lại chia lìa và tan biến; cuộc đời con người cũng vậy; con người ngay từ đầu đã sai lầm như thế, tự trói buộc mình vào xã hội và sợi dây tình ái, rồi như sau một giấc chiêm bao, tất cả đều tan rã; đừng kể tên những người thân của ta nữa; vì như loài cây nảy mầm vào mùa xuân, dần lớn lên và đâm chồi nảy lộc, rồi lại rụng lá trong những cơn sương lạnh mùa thu—nếu các bộ phận khác nhau của cùng một cơ thể còn chia lìa như thế—thì con người vốn hợp lại trong xã hội làm sao tránh khỏi? Và làm sao những mối quan hệ có thể thoát khỏi sự đứt đoạn? Hãy chấm dứt nỗi đau và những lời phản đối của ngươi, hãy vâng lệnh ta và trở về nhà; ý nghĩ về việc ngươi trở về sẽ cứu rỗi ta, và biết đâu sau khi ngươi trở về, ta cũng có thể quay lại. Người dân Kapilavastu, khi nghe tin tâm ý ta đã định, sẽ thôi không còn nghĩ về ta nữa, nhưng ngươi có thể thay ta nói: 'Khi ta đã thoát khỏi đại dương buồn đau của sinh tử, sau đó ta sẽ quay trở lại; nhưng ta đã quyết tâm, nếu không đạt được mục tiêu, thân xác này sẽ mục rữa nơi rừng sâu núi thẳm.'" Ngựa trắng nghe hoàng tử thốt ra những lời chân thật và khẩn thiết này, liền quỳ gối liếm chân ngài, rồi thở dài thườn thượt và rơi lệ. Sau đó, hoàng tử dùng lòng bàn tay mềm mại và bóng mượt, âu yếm vuốt ve đầu con ngựa trắng, nói: "Đừng để nỗi buồn dâng lên trong lòng, ta thực sự đau lòng khi phải mất đi ngươi, chiến mã dũng mãnh của ta—mạnh mẽ và năng động, công đức của ngươi giờ đã đạt đến đích; ngươi sẽ được hưởng sự nghỉ ngơi dài lâu khỏi kiếp sống khổ đau, nhưng trước mắt, hãy nhận lấy những viên ngọc quý và thanh kiếm lấp lánh này làm phần thưởng, và với chúng, hãy theo sát Kandaka." Hoàng tử rút thanh kiếm ra, lưỡi kiếm sáng loáng như mắt rồng, cắt đi búi tóc cùng chiếc trâm ngọc, rồi ngay lập tức tung nó vào không gian; bay vút lên bầu trời, búi tóc lơ lửng như đôi cánh của loài phượng hoàng; rồi tất cả chư Thiên ở cõi trời Trayastrimsa bắt lấy búi tóc, mang về cõi trời của họ; vốn luôn muốn cung kính dưới chân ngài (dâng lễ vật tôn giáo), nay càng sở hữu được những lọn tóc quý giá, họ càng thành kính dâng cao sự tôn thờ, và sẽ làm như thế cho đến khi chân lý biến mất.

Rồi hoàng tử nghĩ: "Những trang sức của mình giờ đã mất vĩnh viễn, chỉ còn lại những tấm y phục lụa là này, vốn không phù hợp với cuộc đời của một ẩn sĩ."

Lúc ấy, một vị Chư Thiên ở cõi Tịnh cư, thấu hiểu những suy tư trong tâm hoàng tử, liền biến hóa thành hình dáng một người thợ săn, tay cầm cung, dắt tên bên hông, thân khoác tấm y màu nâu sẫm (Kashâya), rồi tiến về phía trước hoàng tử. Hoàng tử nhìn tấm y phục đó, màu sắc tựa như đất, một y phục tinh khiết thích hợp, vô cùng xứng đáng với dung mạo của một ẩn sĩ, không phải trang phục cho một người đi săn, liền gọi người thợ săn đang đứng trước mặt, bằng những lời lẽ dịu dàng, và ngỏ ý: "Y phục của ngươi khiến ta thấy rất vừa ý, như thể nó không vấy bẩn, và ta sẽ đổi tấm y phục này của ta cho ngươi, nếu ngươi bằng lòng."

Người thợ săn thưa với hoàng tử: "Dẫu rằng con rất khó lòng rời bỏ tấm y phục này, thứ con dùng để ngụy trang giữa bầy hươu, để dụ chúng vào tầm ngắm mà săn bắn, tuy nhiên, vì người đã có ý, con xin sẵn lòng trao đổi nó lấy y phục của người." Người thợ săn sau khi nhận được y phục lộng lẫy, liền biến lại thân hình cõi trời.

Hoàng tử và người đánh xe Kandaka, chứng kiến cảnh này, suy tư sâu xa: "Tấm y phục này không phải vật tầm thường, không phải thứ mà người đời thường mặc"—và trong tim hoàng tử dâng trào niềm vui sướng, khi ngài nhìn chiếc áo với sự kính trọng gấp bội, rồi trao hết những thứ còn lại cho Kandaka, và tự mình khoác lên tấm y màu Kashâya; rồi như đám mây đen đặc bao phủ lấy vầng thái dương hay ánh trăng, ngài đứng lặng một lát, quan sát những bước chân của mình, rồi bước vào hang đá của ẩn sĩ; Kandaka dõi theo ngài bằng ánh mắt nuối tiếc, bóng dáng ngài dần khuất dạng, không còn thấy nữa. "Chúa tể và chủ nhân của con giờ đã rời bỏ nhà cha, người thân và cả con," anh khóc; "Người giờ đã khoác lên mình y phục ẩn sĩ, và bước vào khu rừng đầy khổ đau." Giơ hai tay lên, anh kêu cầu Trời cao, bị nỗi đau đớn chế ngự đến mức không thể bước đi; cho đến khi bám vào cổ con ngựa trắng, anh loạng choạng bước đi trên con đường về nhà, cứ quay đầu nhìn lại mãi, thân xác tiến về phía trước mà lòng thì hướng ngược về sau; lúc thì lạc vào suy tư, quên cả bản thân, lúc lại nhìn xuống đất, rồi lại ngước đôi mắt trĩu nặng nhìn lên trời, đôi lúc ngã xuống rồi lại đứng dậy, cứ thế vừa đi vừa khóc, anh lần mò trở về nhà.

Hoàng tử sau khi tiễn Kandaka, khi bước vào nơi ở của các ẩn sĩ, thân hình duyên dáng sáng ngời của ngài đã thắp sáng cả "nơi chịu khổ" trong rừng; bản thân ngài vốn sở hữu mọi đức hạnh, nên những đức hạnh ấy cũng phản chiếu ra xung quanh. Như sư tử, chúa tể muôn thú, khi đi vào giữa bầy thú, khiến chúng xóa bỏ mọi suy nghĩ về những chuyện tầm thường, khi chúng ngắm nhìn hình dáng chân thật của bậc vương giả, thì những ẩn sĩ bậc thầy đang tụ tập ở đó, chợt nhận ra điềm báo kỳ lạ, liền bị chấn động bởi sự kinh sợ và niềm vui sướng, khi họ nhìn với ánh mắt tha thiết và đôi tay chắp lại. Những người đàn ông và phụ nữ, vốn đang bận rộn với các công việc, trông thấy ngài, vẫn giữ nguyên tư thế, nhìn ngài như các vị thần nhìn Vua Sakra, với ánh mắt kiên định và không hề xao động; các ẩn sĩ cũng vậy, với đôi chân đứng vững, nhìn ngài ngay lúc đó; bất cứ vật gì họ đang cầm trong tay, dù không buông xuống, họ cũng dừng lại và ngắm nhìn; như con bò khi bị ách vào xe, thân thể bị ràng buộc, tâm trí cũng bị kiềm tỏa; thì những người theo chân các vị ẩn sĩ thánh thiện cũng vậy, người này gọi người kia cùng nhìn thấy phép lạ. Loài công và các loài chim khác cất tiếng kêu lẫn lộn, đập cánh; những người Bà-la-môn (Brahmakârins) tuân giữ luật lệ của loài hươu, theo sau lũ hươu lang thang qua những khe núi, như loài hươu vốn thô kệch bản tính, với đôi mắt chớp nháy, nhìn hoàng tử bằng cái nhìn cố định; thì theo sau lũ hươu, những người Bà-la-môn kia cũng chăm chú nhìn theo, chiêm ngưỡng vẻ huy hoàng vượt bậc của dòng Ikshvâku. Như ánh hào quang của mặt trời mọc có khả năng tác động đến những đàn bò sữa, làm tăng lượng sữa thơm ngọt của chúng, thì những người Bà-la-môn kia, với niềm vui kỳ diệu, nói với nhau: "Chắc chắn đây là một trong tám vị Vasu Devas"; những người khác nói, "đây là một trong hai vị Asvins"; người khác nữa, "đây là Mâra"; người khác, "đây là một trong những vị Brahmakâyikas"; những người khác lại bảo, "đây là Sûryadeva hoặc Kandradeva đang giáng trần; chẳng phải họ đang tìm kiếm một vật tế lễ ở đây sao? Hãy mau mau dâng lễ vật tôn giáo của chúng ta!"

Hoàng tử, về phần mình, với vẻ cung kính, đáp lại họ bằng lời chào lịch sự. Sau đó, Bồ-tát (Bodhisattva), cẩn thận nhìn khắp mọi hướng về phía những người Bà-la-môn đang chiếm cứ khu rừng, mỗi người đang bận rộn với bổn phận tôn giáo của mình, tất cả đều khao khát những lạc thú trên thiên giới, liền tiến đến vị Bà-la-môn trưởng lão, và hỏi về con đường đạo pháp chân chính. "Nay con mới đến đây, con vẫn chưa biết luật lệ về đời sống tu hành của các vị. Vì vậy con xin các vị chỉ dạy, và cầu xin các vị giải thích những điều con thắc mắc."

Trước câu hỏi đó, người "hai lần sinh" (Brahman) nọ liền đáp lại, giải thích lần lượt mọi phương thức tu khổ hạnh, và những quả báo được mong đợi từ kết quả đó. Cách một số người chẳng ăn gì mang từ nơi có người ở, mà chỉ ăn những thứ từ nước tinh khiết, những người khác ăn rễ cây và cành non, những người khác nữa ăn hoa quả phù hợp để làm thực phẩm, mỗi người theo quy tắc của giáo phái mình, trang phục và thực phẩm mỗi trường hợp đều khác nhau; một số sống giữa các loài chim, và giống như chúng, bắt và ăn thức ăn; những người khác ăn như hươu nai là cỏ và thảo mộc; những người khác sống như loài rắn, chỉ hít thở không khí; những người khác không ăn bất cứ thứ gì được giã bằng gỗ hoặc đá; một số ăn bằng hai chiếc răng, cho đến khi tạo thành vết thương; những người khác nữa, đi khất thực và đem chia sẻ, chỉ nhận lại phần thừa cho chính mình; những người khác nữa, để nước nhỏ giọt liên tục trên đầu, và những người dâng lễ bằng lửa; những người thực hành sống dưới nước như loài cá; vì vậy có những người Bà-la-môn thuộc mọi loại, những người thực hành khổ hạnh, để cuối đời có thể được tái sinh trên thiên giới, và nhờ những nỗi khổ hiện tại mà sau đó có được quả báo an bình.

Bậc quân chủ, vị thầy xuất chúng, lắng nghe mọi cách tu khổ hạnh sinh ra nỗi khổ của họ, mà không thấy bất kỳ yếu tố chân lý nào trong đó, tâm không hề nảy sinh niềm hoan hỉ; chìm đắm trong suy tư, ngài nhìn những người đó với lòng thương xót, và với trái tim đồng điệu, miệng ngài cất lời: "Thật đáng thương thay cho những nỗi khổ đau này! Và chỉ vì tìm kiếm một phần thưởng nhân gian hay thiên giới, mà cứ luẩn quẩn trong vòng sinh tử, nỗi khổ của các vị thật lớn lao, mà phần thưởng lại thật nhỏ bé! Rời bỏ bạn bè, từ bỏ địa vị cao quý; với mục đích kiên định là đạt được niềm vui thiên giới, dù các vị có thể thoát khỏi những nỗi khổ nhỏ, nhưng rốt cuộc lại dính líu vào nỗi đau lớn hơn; thúc đẩy sự hủy hoại hình hài bên ngoài, và chịu đựng mọi loại khổ hạnh, mà vẫn tìm kiếm một kiếp sống khác; gia tăng và kéo dài nguyên nhân của năm dục vọng, không xem xét rằng từ đây sinh ra sinh tử, chịu đựng đau khổ và, bằng cách đó, lại tìm kiếm thêm đau khổ; vì thế mà thế giới loài người, dù sợ hãi cái chết đang đến gần, vẫn khao khát sự tái sinh; và khi đã sinh ra, họ lại phải chết lần nữa. Dẫu vẫn sợ hãi sức mạnh của nỗi khổ, nhưng lại kéo dài sự ở lại trong biển khổ. Không ưa thích cuộc sống hiện tại từ tận đáy lòng, nhưng vẫn không ngừng khao khát một cuộc sống khác; chịu đựng đau đớn để có thể hưởng chút niềm vui; tìm kiếm sự tái sinh trên thiên giới, để chịu thêm những rắc rối; tìm kiếm niềm vui, trong khi trái tim lại chìm xuống vì yếu đuối. Vì điều này đúng với những ai đi ngược lại lý trí đúng đắn; họ không thể không bị gò bó và nghèo nàn trong tâm hồn. Nhưng bằng sự nghiêm túc và siêng năng, chúng ta sẽ chinh phục. Đi trên con đường của trí tuệ chân thật, buông bỏ cả hai thái cực, chúng ta sẽ đạt đến sự hoàn thiện tối hậu; để làm khổ thân xác, nếu đây là đạo, thì để tận hưởng sự nghỉ ngơi, là điều gì đó không xuất phát từ đạo. Hành đạo rồi sau đó mới nhận lấy hạnh phúc, đây là làm cho quả báo của đạo trở nên khác biệt với đạo; nhưng khổ hạnh thân xác chỉ là nguyên nhân của cái chết, sức mạnh chỉ đến từ ý định của tâm trí; nếu các vị loại bỏ mục đích của tâm trí khỏi hành vi, thì hành động cơ thể cũng chỉ như gỗ mục; vì vậy, hãy điều phục tâm trí, rồi cơ thể sẽ tự nhiên đi đúng hướng. Các vị nói rằng ăn những thứ tinh khiết là nguyên nhân tạo công đức tôn giáo, nhưng lũ thú hoang và những đứa trẻ nghèo khổ vẫn luôn ăn những loại trái cây và thảo dược này; vậy thì những kẻ đó đáng lẽ phải đạt được nhiều công đức tôn giáo. Nhưng nếu các vị nói rằng trái tim là tốt thì nỗi đau thân xác mới là nguyên nhân của công đức thêm nữa, thì ta hỏi tại sao những người sống trong nhàn nhã lại không thể sở hữu một trái tim đức hạnh? Nếu niềm vui đối lập với một trái tim đức hạnh, thì một trái tim đức hạnh cũng có thể đối lập với nỗi đau thân xác; nếu, ví dụ, tất cả những kẻ dị giáo kia tuyên xưng sự thanh tịnh vì họ dùng nước theo nhiều cách, thì những người dùng nước như thế giữa loài người, ngay cả với một tâm địa độc ác, vẫn phải luôn thanh tịnh. Nhưng nếu sự chính trực là nền tảng của sự thanh tịnh của ẩn sĩ, thì ý tưởng về một nơi linh thiêng là nơi ở của ông ta, là nguyên nhân của sự chính trực đó, là sai lầm. Điều gì được tôn sùng, nên được biết và thấy. Sự tôn kính thực sự là dành cho hành vi chính trực, nhưng đừng để nó mang lại danh tiếng cho địa điểm hay lối sống."

Cứ như thế, họ tranh luận về những câu hỏi tôn giáo cho đến lúc mặt trời lặn. Ngài nhìn thấy các nghi lễ liên quan đến việc cúng lửa, việc khoan gỗ để lấy tia lửa và thổi cho bùng lên ngọn lửa, cũng như việc rưới dầu bơ cúng tế, cũng như việc tụng đọc những lời cầu nguyện huyền bí, cho đến khi mặt trời khuất bóng. Hoàng tử cân nhắc những hành động này, không thể nhận thấy lý do đúng đắn của chúng, và giờ đây mong muốn quay bước ra đi. Sau đó, tất cả những người Bà-la-môn kia tụ tập lại, khẩn cầu ngài ở lại; nhìn sự uy nghiêm của Bồ-tát với lòng tôn kính, họ hết sức mong muốn, thiết tha cầu xin ngài: "Người đã đến từ một nơi không có đạo, đến khu rừng này nơi đạo pháp chân chính đang hưng thịnh, và giờ đây, người lại muốn rời đi; chúng con xin người, vì lý do này, hãy ở lại." Tất cả những người Bà-la-môn già, với mái tóc tết và y phục vỏ cây, đi theo sau Bồ-tát, cầu xin ngài như một vị thần hãy ở lại một thời gian ngắn. Bồ-tát nhìn thấy những bậc lão niên này đi theo sau mình, thân thể họ tiều tụy vì sự khắc khổ, liền đứng lại và nghỉ chân dưới gốc cây; và xoa dịu họ, thúc giục họ quay về. Sau đó, tất cả những người Bà-la-môn, già trẻ, bao quanh ngài, thưa thốt với đôi bàn tay chắp lại: "Người, bậc vừa đến đây một cách bất ngờ, giữa những vườn tược đầy sức hút này, tại sao giờ đây người lại rời bỏ chúng và ra đi, để tìm kiếm sự hoàn hảo nơi hoang dã? Như một người yêu cuộc sống dài lâu, không muốn buông bỏ thân xác mình, chúng con cũng như vậy; ước gì người hãy dừng lại một lúc. Đây là nơi mà các vị Bà-la-môn và ẩn sĩ từng trú ngụ, các bậc ẩn sĩ hoàng gia và ẩn sĩ thiên giới, họ đều đã sống trong những khu rừng này. Những nơi ở biên giới các ngọn núi tuyết, nơi những bậc người cao quý thực hành khổ hạnh, những nơi đó không thể so sánh với nơi này. Toàn bộ các bậc thầy uyên bác từ nơi này đã đạt đến cõi trời; tất cả các ẩn sĩ uyên bác từng tìm kiếm công đức tôn giáo, đều đã tìm thấy nó từ nơi này và các vùng phía bắc; những ai đã đạt được kiến thức về chân lý và đạt được trí tuệ thiên giới đều không đến từ phía nam; nếu người thực sự thấy chúng con lơ là và không đủ nghiêm túc, thực hành những quy tắc không tinh khiết, và vì lý do đó mà không vui lòng ở lại, thì chúng con mới là những người nên ra đi; người vẫn có thể ở lại và trú ngụ nơi này; tất cả những người Bà-la-môn khác nhau này đều luôn mong muốn tìm kiếm những người bạn đồng hành trong sự khổ hạnh. Và người, vì người nổi bật với sự nghiêm túc tôn giáo, không nên nhanh chóng ruồng bỏ sự đồng hành của họ: nếu người có thể ở lại đây, họ sẽ tôn kính người như thần Sakra, vâng! như cách các Chư Thiên tôn thờ Brihaspati."

Bồ-tát đáp lại những người Bà-la-môn và nói cho họ biết những mong muốn của mình: "Ta đang tìm kiếm một phương pháp giải thoát chân chính, ta khao khát tiêu diệt hoàn toàn mọi ảnh hưởng trần tục; nhưng các vị, với trái tim mạnh mẽ, thực hành các quy tắc của mình như những người khổ hạnh, và đối xử tôn trọng với những vị khách ghé thăm. Trái tim ta thực sự rung động bởi tình cảm đối với các vị, vì cuộc trò chuyện dễ chịu luôn làm hài lòng tất cả mọi người, những ai lắng nghe đều cảm thấy lay động; và vì thế, lắng nghe lời các vị, tâm trí ta càng kiên định hơn trong cảm xúc tôn giáo; các vị thực sự đã dành cho ta rất nhiều sự tôn trọng, phù hợp với sự lịch thiệp trong nghề tu hành của các vị; nhưng giờ đây ta bắt buộc phải ra đi, lòng ta đau buồn vì điều đó vô cùng: trước hết, đã lìa bỏ chính người thân của mình, và giờ đây lại sắp phải chia lìa với các vị. Nỗi đau chia lìa với những người đồng hành, nỗi đau này cũng lớn như nỗi đau kia; không thể nào tâm trí ta không đau buồn, cũng như không thể nào không thấy những lỗi lầm của người khác. Nhưng các vị, bằng cách chịu đựng đau đớn, mong muốn tha thiết đạt được niềm vui tái sinh trên thiên giới; trong khi ta khao khát thoát khỏi ba cõi, và do đó ta từ bỏ những gì lý trí bảo ta phải từ chối. Pháp mà các vị thực hành, các vị thừa hưởng từ hành động của những vị thầy đi trước, nhưng ta, vì khao khát tiêu diệt mọi sự kết hợp, tìm kiếm một pháp không chấp nhận bất kỳ sự ngẫu nhiên nào như thế. Và vì vậy, ta không thể trì hoãn lâu hơn nữa trong khu rừng này với những cuộc thảo luận vô ích."

Vào lúc này, tất cả những người Bà-la-môn, nghe những lời Bồ-tát nói, những lời đầy lý lẽ đúng đắn và chân thật, rất xuất sắc trong việc phân biệt các nguyên lý, trái tim họ vui mừng và phấn chấn vô cùng, và những cảm xúc tôn kính sâu sắc được khơi dậy trong họ.

Lúc này có một người Bà-la-môn, người luôn ngủ trong bụi bẩn, với mái tóc rối bời và y phục bằng vỏ cây, đôi mắt mờ đục, tự chuẩn bị trong một thực hành khổ hạnh gọi là "mũi cao"97. Người này nói với Bồ-tát những lời sau: "Mạnh mẽ về ý chí! Sáng suốt về trí tuệ! Kiên định trong quyết tâm thoát khỏi giới hạn của sinh tử, biết rằng trong sự thoát khỏi sinh tử mới có sự nghỉ ngơi, không bị ảnh hưởng bởi bất kỳ ham muốn nào sau sự ban phước của thiên giới, tâm trí hướng tới sự hủy diệt vĩnh viễn của hình hài cơ thể, người quả thật có diện mạo kỳ diệu, như thể người là duy nhất sở hữu một tâm trí như vậy. Hy sinh cho các vị thần, và thực hành mọi loại khổ hạnh, tất cả điều này nhằm mục đích đảm bảo một sự tái sinh trên thiên giới, nhưng ở đây không có sự chế ngự dục vọng ích kỷ, vẫn còn đó một mục đích cá nhân ích kỷ; nhưng uốn nắn ý chí để tìm kiếm sự giải thoát cuối cùng, đây quả thật là công việc của một vị thầy chân chính, đây là mục tiêu của một bậc thầy giác ngộ; nơi này không phải là nơi dừng chân đúng đắn cho người; người nên tiến về núi Pinda: ở đó có một vị Muni vĩ đại, tên là A-lo-lam. Chỉ có ông ấy mới đạt đến mục đích cuối cùng của tôn giáo, con mắt tuyệt vời nhất của pháp. Do đó, hãy đến nơi ông ấy cư ngụ, và lắng nghe lời giải thích chân thật về pháp ở đó. Điều này sẽ làm cho trái tim người vui mừng, khi người học cách tuân theo các giới luật trong hệ thống của ông ấy. Còn phần con, chiêm ngưỡng niềm vui từ quyết tâm của người, và lo sợ rằng mình sẽ không đạt được sự an nghỉ, con phải một lần nữa để những người theo mình ra đi, và tìm kiếm những đệ tử khác; duỗi thẳng đầu và nhìn với đôi mắt đầy đủ; bôi trơn đôi môi và làm sạch răng; che vai và làm sáng khuôn mặt, vuốt lưỡi và làm cho nó mềm dẻo. Như vậy, hỡi ngài có những dấu hiệu xuất sắc! uống đầy đủ tại nguồn nước mà người ban tặng, con sẽ thoát khỏi những vực sâu không đáy. Trên thế giới không gì có thể sánh được với điều này, điều mà những người già và các ẩn sĩ chưa từng biết, con sẽ biết và đạt được."

Bồ-tát sau khi lắng nghe những lời này, rời bỏ nhóm ẩn sĩ, trong khi tất cả họ, quay quanh ngài về bên phải, trở về nơi của họ.

Kandaka dắt ngựa trở về, mở đường cho nỗi đau của trái tim mình, khi đi, anh than khóc và rơi lệ: không thể trút bỏ gánh nặng cho linh hồn. Trước hết cùng với hoàng tử, đi dọc đường trong một đêm, nhưng giờ đây bị đuổi và ra lệnh quay về. Khi bóng tối của đêm bao trùm lấy anh, anh do dự trong tâm trí. Vào ngày thứ tám khi đến gần thành phố, con ngựa cao quý ép mình đi tới, thể hiện tất cả những phẩm chất về tốc độ của nó; nhưng vẫn do dự khi nhìn quanh và không thấy dáng dấp của hoàng tử; bốn chi của nó chùng xuống vì mệt mỏi, đầu và cổ mất đi vẻ bóng mượt, hí vang khi bước đi trong nỗi buồn, nó từ chối cỏ và nước cả ngày lẫn đêm, vì đã mất đi chủ nhân, vị cứu tinh của loài người. Trở về Kapilavastu như thế, cả vương quốc dường như héo úa và trơ trọi, như khi người ta trở về một ngôi làng hoang vắng; hoặc như khi mặt trời ẩn sau núi Sumeru khiến bóng tối lan tỏa khắp thế giới. Những vòi nước không còn lấp lánh, hoa và trái cây héo úa và chết chóc, những người đàn ông và phụ nữ trên đường phố dường như mất đi sự đau buồn và kinh hoàng. Vì vậy Kandaka cùng con ngựa trắng tiến bước buồn bã và chậm chạp, im lặng trước những người hỏi thăm, lê bước mệt mỏi như khi đi đưa đám; họ cứ đi như thế, trong khi tất cả những khán giả nhìn thấy Kandaka, nhưng không thấy hoàng tử Sâkya, đã cất tiếng than khóc thảm thiết và rơi lệ; như khi người đánh xe trở về mà không có Râma.

Sau đó, một người bên lề đường, với thân hình khòm xuống, gọi Kandaka: "Hoàng tử, người được thế giới yêu mến, người bảo vệ dân chúng, người mà anh đã lén lút đưa đi, giờ đang ở đâu?" Kandaka, với trái tim đầy đau buồn, đáp lại mọi người và nói: "Tôi với mục đích yêu thương đã theo người mà tôi yêu mến; không phải tôi là kẻ đã bỏ rơi hoàng tử, mà chính tôi đã bị người đuổi về; bởi người, người giờ đây đã từ bỏ những trang sức thông thường, và với cái đầu cạo trọc cùng y phục tôn giáo, đã bước vào khu rừng đầy đau thương."

Sau đó, những người đàn ông nghe tin người đã trở thành một ẩn sĩ, bị đè nặng bởi những suy nghĩ về điềm báo kỳ lạ; họ thở dài nặng nề và rơi lệ, và khi nước mắt chảy dài trên má, họ nói với nhau: "Vậy chúng ta phải làm gì đây?" Sau đó, tất cả họ đồng thanh kêu lên: "Hãy mau đuổi theo người; vì khi các chức năng cơ thể của một người thất bại, khung xương chết đi và linh hồn chạy trốn, thì hoàng tử cũng là cuộc sống của chúng ta, và người, cuộc sống của chúng ta đã ra đi, làm sao chúng ta có thể sống sót? Thành phố này, hoàn thiện với những sườn dốc và khu rừng; những khu rừng bao phủ các sườn dốc của thành phố, tất cả đều bị tước mất vẻ duyên dáng, các ngươi nằm đó như Bharata khi bị giết!"

Sau đó, những người đàn ông và phụ nữ trong thị trấn, vì cho rằng hoàng tử đã quay trở lại, vội vã chạy ra các đầu đường, và thấy con ngựa trở về một mình, không biết liệu hoàng tử còn an toàn hay đã mất tích, bắt đầu khóc và phát ra mọi âm thanh thảm thiết; và nói: "Nhìn kìa! Kandaka tiến bước chậm chạp với con ngựa, trở về với những tiếng thở dài và nước mắt; chắc chắn anh ta đau buồn vì hoàng tử đã mất tích." Và thế là nỗi đau lại chồng chất nỗi đau!

Sau đó, như một chiến binh bị bắt làm tù binh được kéo trước nhà vua, chủ nhân của mình, anh bước vào cổng trong nước mắt, đôi mắt tràn đầy nên anh không nói được gì. Rồi nhìn lên trời, anh rên rỉ lớn tiếng; và con ngựa trắng cũng hí vang thảm thiết; rồi tất cả các loài chim và thú khác nhau trong sân cung điện, và tất cả những con ngựa trong chuồng, nghe tiếng hí buồn bã của chiến mã hoàng gia, liền đáp lại, nghĩ rằng "giờ hoàng tử đã trở về." Nhưng không thấy người, chúng ngừng kêu!

Và giờ đây, những người phụ nữ trong hậu cung, nghe tiếng kêu của ngựa, chim và thú, tóc rối bời, khuôn mặt nhợt nhạt và vàng vọt, cơ thể trông ốm yếu, miệng và môi nứt nẻ, quần áo rách rưới và không giặt giũ, bụi bẩn và cái nóng không được làm sạch khỏi cơ thể, tất cả trang sức đều vứt bỏ, chán nản và buồn bã, vẻ mặt không tươi tắn, nâng thân mình lên, không có chút duyên dáng nào, thậm chí như ngôi sao buổi sáng nhỏ bé yếu ớt; quần áo rách rưới và thắt nút, lấm lem như vẻ ngoài của một tên cướp, nhìn Kandaka và con ngựa hoàng gia đang rơi lệ thay vì sự trở về hy vọng, tất cả họ, tụ tập như thế, cất tiếng khóc, thậm chí như những người khóc cho một người thân yêu vừa qua đời. Bối rối và hoang dại, họ chạy loạn, như đàn bò bị lạc đường.

Mahâpragâpati Gotamî, nghe tin hoàng tử đã không trở về, ngã gục xuống đất, chân tay hoàn toàn mất hết sức lực, thậm chí như một cơn lốc xoáy điên cuồng đè nát cây chuối màu vàng; và một lần nữa, nghe tin con trai mình đã trở thành một ẩn sĩ, thở dài sâu thẳm và với nỗi buồn tăng thêm, bà nghĩ: "Than ôi! Những lọn tóc bóng mượt đó uốn cong sang phải, mỗi sợi tóc từ mỗi lỗ chân lông, đen và tinh khiết, tỏa sáng duyên dáng, quét xuống đất khi xõa ra, hoặc khi quyết tâm, buộc lại thành một vương miện thiên giới, và giờ đây bị cắt bỏ và nằm trên cỏ! Những bờ vai tròn trịa và bước đi oai vệ đó! Những đôi mắt rộng như mắt vua bò, cơ thể tỏa sáng rực rỡ như vàng ròng; cái ngực vuông vức và giọng nói Brahma đó; người! sở hữu tất cả những phẩm chất xuất sắc này, lại bước vào khu rừng đầy đau thương; vận may nào còn lại cho thế giới, khi mất đi vị vua thánh thiện của trái đất như thế! Rằng đôi chân tinh tế và mềm mại đó, tinh khiết như hoa huệ và cùng màu, giờ đây lại bị đá và gai làm rách; Ôi làm sao đôi chân đó có thể bước trên mặt đất như thế! Sinh ra và nuôi dưỡng trong cung điện được canh giữ, mặc những bộ quần áo tinh tế nhất, tắm trong nước thơm quý giá, xức những loại nước hoa tuyệt nhất, và giờ đây tiếp xúc với những luồng gió lạnh và sương đêm, Ôi! ở đâu trong cái nóng hay buổi sáng lạnh lẽo có thể tìm thấy sự nghỉ ngơi! Hỡi bông hoa của toàn tộc người! Được tất cả những người nổi tiếng thừa nhận! Phẩm chất đức hạnh của người ở đâu cũng được ca ngợi và tôn sùng, luôn được kính trọng, không vì tư lợi! tại sao người lại bất ngờ mang thân mình vào một buổi sáng để đi khất thực suốt đời! Người, người từng nằm trên chiếc giường mềm mại và vương giả, và tận hưởng mọi thú vui trong những giờ thức giấc: làm sao người có thể chịu đựng được núi rừng hoang dã, trên bãi cỏ trần trụi để làm cho mình một nơi nghỉ ngơi!"

Cứ nghĩ về con trai mình—trái tim bà đầy nỗi buồn, chán nản bà nằm trên đất. Những người phụ nữ hầu hạ nâng bà dậy, và lau nước mắt trên mặt bà, trong khi tất cả những quý bà cung đình khác, bị nỗi đau đớn chế ngự, chân tay thả lỏng, tâm trí bị buộc chặt bởi nỗi đau, họ ngồi bất động như những người trong tranh.

Và giờ đây Yasodharâ, quở trách sâu sắc, nói với Kandaka: "Giờ anh ta ở đâu, người luôn ở trong tâm trí tôi? Hai người đã đi, con ngựa là thứ ba, nhưng giờ chỉ có hai trở về! Trái tim tôi hoàn toàn bị đè nặng bởi nỗi đau, đầy những suy nghĩ lo âu, nó không thể nghỉ ngơi. Và ngươi, kẻ dối trá! Người bạn không đáng tin và giả dối! kẻ bày mưu ác độc! bộc lộ rõ là một kẻ phản bội, một nụ cười ẩn dưới những giọt nước mắt của ngươi! Hộ tống anh ấy đi; giờ trở về với những tiếng kêu la! Không phải một lòng—mà liên kết chống lại anh ấy—công khai là một người bạn và người cầu chúc tốt đẹp, giấu giếm bên dưới một mục đích phản trắc; vì thế ngươi đã khiến hoàng tử thiêng liêng đi một lần và không bao giờ trở lại nữa! Không có nghi ngờ về niềm vui ngươi cảm thấy! Đã làm điều xấu, giờ ngươi tận hưởng quả báo; thà ở với kẻ thù của trí tuệ, còn hơn làm việc với kẻ, trong khi là một tên ngốc, lại xưng là tình bạn. Công khai tuyên xưng sự ngọt ngào và ánh sáng, bên trong là một kẻ thù mưu mô và hủy diệt. Và giờ đây ngôi nhà hoàng gia và vua chúa này, trong một buổi sáng ngắn ngủi đã bị nghiền nát và hủy hoại! Tất cả những người phụ nữ xinh đẹp và như hoàng hậu này, bị nỗi đau đớn áp đảo, vẻ đẹp bị hủy hoại, hơi thở bị nghẹn bởi nước mắt và tiếng nức nở, khuôn mặt lấm lem những vệt đau buồn! Ngay cả hoàng hậu (Mâyâ) khi còn sống, nương tựa vào người, như những ngọn núi tuyết vĩ đại nương tựa vào trái đất đang rộng mở, vì nỗi đau trong suy nghĩ về những gì sẽ xảy ra, đã chết. Thật buồn thay cho số phận của những người này—trong những khung cửa mở này—những người khóc than này, những người than vãn sâu sắc! Sinh ra trong một trạng thái khác với bà ấy ở thiên giới, làm sao nỗi đau của họ có thể chịu đựng được!" Sau đó nói với con ngựa, bà nói: "Ngươi thật bất công! sự ngu ngốc này là gì—khi mang đi một người đàn ông, như trong bóng tối, một tên trộm độc ác mang đi một viên ngọc quý. Khi cưỡi ngươi trong thời chiến, gươm, lao và tên, không thứ nào trong số đó làm ngươi sợ hãi hay kinh hãi! Nhưng giờ đây sự thất thường của tính khí này là gì, khi mang đi bằng bạo lực, cướp mất linh hồn ta một người, món trang sức quý giá nhất trong bộ tộc của mình. Ôi! ngươi chỉ là một con bò sát độc ác, khi làm điều xấu xa như thế này! hôm nay tiếng than vãn thảm thiết của ngươi vang lên khắp nơi trong những bức tường cung điện này, nhưng khi ngươi lén mang đi người thân yêu của ta, tại sao lúc đó ngươi lại câm lặng và im tiếng! nếu lúc đó giọng nói của ngươi vang lên lớn tiếng, và đánh thức những người trong cung điện khỏi giấc ngủ, nếu lúc đó họ đã thức dậy và không ngủ thiếp đi, thì đã không có nỗi đau hiện tại."

Kandaka, nghe những lời buồn bã này, hít một hơi và bình tĩnh lại, lau nước mắt, với đôi tay chắp lại, trả lời: "Xin hãy nghe tôi, tôi cầu xin, để tự bào chữa—xin đừng nghi ngờ, cũng đừng trách móc con ngựa hoàng gia, và cũng đừng giận tôi. Vì thực sự không có lỗi lầm nào được phạm bởi chúng tôi. Chính các vị thần đã thực hiện điều này. Vì tôi, thực sự, vô cùng kính trọng mệnh lệnh của nhà vua, chính các vị thần đã thúc đẩy người đến những nơi cô quạnh, khẩn trương dẫn con ngựa cùng với người: như vậy họ đi cùng nhau nhanh như có cánh, hơi thở của người im bặt! mọi âm thanh đều bị kìm nén, chân người hầu như không chạm đất! Cổng thành mở rộng tự thân! không gian tự chiếu sáng! đây là công việc thực sự của các vị thần; và tôi là ai, hay sức mạnh của tôi là gì, so với sức mạnh của họ?"

Yasodharâ nghe những lời này, trái tim bà lạc vào sự suy ngẫm sâu sắc! những hành động được thực hiện bởi các vị thần không thể đổ lỗi cho người khác, như những sai lầm; và vì thế bà ngừng quở trách giận dữ, và để nỗi đau tiêu thụ lớn của mình âm ỉ. Vì vậy nằm gục trên mặt đất, bà lẩm bẩm những lời than phiền buồn bã của mình, "Rằng hai con chim bồ câu nên bị chia cắt! Giờ đây," bà khóc, "chỗ ở và sự hỗ trợ của tôi đã mất, giữa những người từng đồng ý trong cuộc sống, sự chia ly đã nảy sinh! những người từng là một về tôn giáo giờ đã bị chia cắt! tôi sẽ tìm kiếm một lối sống khác ở đâu? Trong những ngày xưa, những người chinh phục trước đây vô cùng vui mừng khi thấy tùy tùng vương giả của họ; họ cùng với vợ của mình, để tìm kiếm trí tuệ cao nhất, lang thang qua những khu rừng và đồng bằng. Và giờ đây, rằng anh ấy nên bỏ rơi tôi! và trạng thái tôn giáo mà anh ấy tìm kiếm là gì! nghi lễ Bà-la-môn tôn trọng sự hy sinh, đòi hỏi người vợ phải tham gia vào việc dâng cúng, và vì họ cùng chia sẻ trong việc phục vụ, họ sẽ cùng nhận được một phần thưởng chung sau này! nhưng anh ôi hoàng tử! anh thật keo kiệt trong các nghi lễ tôn giáo của mình, đuổi tôi đi, và lang thang một mình! Có phải anh thấy tôi ghen tuông, và vì vậy chống lại tôi! rằng giờ anh tìm kiếm một người không có sự ghen tuông! hay anh thấy lý do nào khác để ghét tôi, rằng giờ anh tìm kiếm một nữ thần sinh ra trên thiên giới! Nhưng tại sao một người xuất sắc về mọi phẩm chất cá nhân lại tìm cách thực hành những khổ hạnh từ bỏ bản thân! có phải anh khinh thường một số phận chung với tôi, rằng sự khác biệt nảy sinh trong ngực anh chống lại vợ mình! Tại sao Râhula không âu yếm nằm trên đầu gối anh. Than ôi! than ôi! chủ nhân không may mắn! đầy sự duyên dáng bên ngoài, nhưng cứng rắn trong trái tim! Sự vinh quang và niềm tự hào của toàn bộ bộ tộc của anh, nhưng lại ghét những người tôn kính anh! Ôi! có thể nào, anh đã quay lưng vĩnh viễn với đứa con nhỏ của mình, mới chỉ có thể mỉm cười! Trái tim tôi đã mất! và tất cả sức mạnh của tôi! chủ nhân của tôi đã chạy trốn, để lang thang trong núi! anh ấy chắc chắn không thể quên tôi như vậy! anh ấy chỉ là một người đàn ông bằng gỗ hoặc đá." Sau khi nói xong, tâm trí bà bị làm mờ và tối sầm lại, bà lẩm bẩm, hoặc nói những lời điên rồ hoang dại, hoặc tưởng tượng rằng bà thấy những cảnh tượng kỳ lạ, và nức nở quá khả năng tự kiềm chế, hơi thở của bà yếu dần, và chìm dần như thế, bà thiếp ngủ trên mặt đất đầy bụi bẩn! Những người phụ nữ trong cung điện nhìn thấy điều này, bị vắt kiệt với nỗi đau từ trái tim, chỉ như bông hoa huệ nở rộ, bị gió và mưa đá đánh trúng, bị bẻ gãy và héo úa.

Và giờ đây nhà vua, cha của người, sau khi mất đi hoàng tử, tràn ngập, cả ngày lẫn đêm, với nỗi đau; và nhịn ăn, tìm kiếm các vị thần để được giúp đỡ. Người cầu nguyện rằng họ sẽ sớm trả lại người, và sau khi cầu nguyện và kết thúc sự hy sinh, người đi ra khỏi những cánh cổng thiêng liêng; sau đó nghe tất cả những tiếng kêu và âm thanh của sự tang tóc, tâm trí đau khổ của người trở nên bối rối, như khi sấm sét của thiên đường làm cho một đàn voi hoảng loạn bỏ chạy. Sau đó nhìn thấy Kandaka với con ngựa hoàng gia, sau khi chất vấn dài lâu, tìm thấy con trai mình là một ẩn sĩ, ngất xỉu người ngã xuống đất, như khi lá cờ của Indra rơi xuống và gãy. Sau đó tất cả các bộ trưởng của nhà nước, nâng người lên, khuyến khích người, như lẽ phải, hãy bình tĩnh lại. Sau một thời gian, tâm trí người hồi phục phần nào, nói chuyện với con ngựa hoàng gia, người nói: "Bao nhiêu lần ta đã cưỡi ngươi ra trận, và mỗi lần đều nghĩ về sự xuất sắc của ngươi! nhưng giờ ta ghét và khinh bỉ ngươi, hơn bao giờ hết ta đã yêu hay khen ngợi ngươi! Con trai ta, nổi tiếng với những phẩm chất cao quý, ngươi đã mang đi và lấy mất khỏi ta; và bỏ lại nó giữa những khu rừng núi; và giờ ngươi trở về một mình; đưa ta, sau đó, nhanh chóng ra khỏi đây và đi! Và đi, đừng bao giờ quay lại với ta nữa! Vì từ khi ngươi không mang nó trở lại, cuộc sống của ta không còn đáng giữ nữa; không còn quan tâm đến việc cai trị! Con trai ta quanh ta là niềm vui duy nhất của ta; như người Bà-la-môn Gayanta gặp cái chết vì con trai mình, vì vậy ta, bị tước đoạt đứa con trai tôn giáo của ta, sẽ tự tước đoạt cuộc sống của chính mình. Vì vậy Manu, chúa tể của tất cả những gì sống, luôn than khóc cho con trai mình; huống chi ta, một người phàm bị tước đoạt đứa con của mình, phải mất hết sự nghỉ ngơi! Trong thời cổ xưa, vua Aga, yêu con trai mình, lang thang qua những ngọn núi, chìm trong suy tư, kết thúc cuộc sống, và ngay lập tức được sinh ra trên thiên giới. Và giờ đây ta không thể chết! Suốt đêm dài bị giam hãm trong trạng thái buồn bã này, với cung điện vĩ đại này xung quanh ta, nghĩ về con trai ta, cô đơn và khát nước như bất kỳ linh hồn đói khát nào; như một người, khát nước, cầm nước trong tay, nhưng khi anh ta cố gắng uống thì để tất cả trốn thoát, và vì vậy vẫn khát cho đến khi cái chết xảy ra, và sau cái chết trở thành một hồn ma lang thang; vì vậy ta, trong sự cực đoan của sự khát khao, vì sự mất mát, từng sở hữu một đứa con trai, nhưng giờ đây không có con trai, vẫn sống và không thể kết thúc những ngày của mình! Nhưng hãy đến! nói cho ta biết ngay lập tức con trai ta ở đâu! đừng để ta chết khát vì thiếu biết điều này và rơi vào số những Pretas. Trong những ngày trước, ít nhất, ý chí của ta mạnh mẽ và kiên định, khó di chuyển như trái đất vĩ đại; nhưng giờ đây ta đã mất con trai, tâm trí ta bị choáng váng, như trong thời cổ xưa vua Dasaratha."

Và giờ đây vị thầy hoàng gia (Purohita), một nhà hiền triết lừng lẫy, cùng với bộ trưởng chính, nổi tiếng về trí tuệ, với tâm trí nghiêm túc và ân cần, cả hai đều khuyến khích với những lời phản đối, nhà vua. "Cầu xin người (họ nói) hãy tự đánh thức bản thân để suy nghĩ, và đừng để nỗi đau làm chuột rút và giữ lấy tâm trí người! trong những ngày xưa đã có những vị vua hùng mạnh, những người đã rời bỏ đất nước của họ, như hoa bị rải rác; con trai người giờ đang thực hành con đường của trí tuệ; tại sao lại nuôi dưỡng nỗi đau và sự khốn khổ của người; người nên nhớ lại lời tiên tri của Asita, và hợp lý tính toán những gì có khả năng xảy ra! Hãy nghĩ về những niềm vui thiên giới mà người, một vị vua toàn cầu, đã thừa hưởng! Nhưng giờ đây, bị bối rối và gò bó trong tâm trí, làm sao người không nói, 'Chúa tể của trái đất có thể thay đổi trái tim-trang-sức-vàng của mình!' Do đó, bây giờ, hãy cử chúng tôi đi, và ra lệnh cho chúng tôi tìm nơi người cư ngụ, sau đó bằng một mưu mẹo nào đó và những lời phản đối mạnh mẽ, và cho người thấy sự nghiêm túc về mục đích của chúng tôi, chúng tôi sẽ phá vỡ quyết tâm của người, và do đó làm dịu đi nỗi đau vương giả của người."

Nhà vua, với niềm vui, trả lời và nói: "Ước gì cả hai người sẽ đi thật nhanh, nhanh như chim Saketa bay qua khoảng không vì con cái của mình; nghĩ về không gì ngoài hoàng tử, và buồn bã trong tim—ta sẽ chờ đợi sự tìm kiếm của các ngươi!"

Hai người sau khi nhận lệnh, nhà vua lui về giữa những người thân của mình, trái tim có phần yên bình hơn, và hít thở tự do qua cổ họng.

Nhà vua giờ đây kìm nén nỗi đau của mình, thúc giục người thầy vĩ đại và bộ trưởng chính của mình, như người ta thúc giục bằng roi một con ngựa sẵn sàng, hãy nhanh chóng tiến về phía trước như dòng suối nhanh; trong khi họ mệt mỏi, nhưng với nỗ lực không mệt mỏi, đến nơi của khu rừng mang lại nỗi đau; sau đó đặt sang một bên năm dấu hiệu bên ngoài của phẩm giá và điều tiết tốt những cử chỉ bên ngoài của họ, họ bước vào ẩn thất yên tĩnh của những người Bà-la-môn, và trả sự tôn kính cho các ẩn sĩ.

Họ, về phần mình, cầu xin họ ngồi xuống, và nhắc lại luật để họ bình yên và thoải mái.

Sau đó ngay lập tức họ nói với các ẩn sĩ và nói: "Chúng tôi có trong tâm trí một chủ đề mà chúng tôi muốn hỏi lời khuyên. Có một người được gọi là Suddhodana râga, hậu duệ của gia đình Ikshvâku nổi tiếng, chúng tôi là thầy và bộ trưởng của ông ấy, người hướng dẫn ông ấy trong những cuốn sách thiêng liêng như được yêu cầu. Nhà vua thực sự giống như Indra về phẩm giá; con trai của ông ấy, giống như Ke-yan-to, để thoát khỏi tuổi già, bệnh tật và cái chết, đã trở thành một ẩn sĩ, và phụ thuộc vào điều này; vì anh ấy mà chúng tôi đã đến đây, với quan điểm để các vị thờ phụng biết về điều này."

Đáp lại, họ nói: "Liên quan đến thanh niên này, anh ta có cánh tay dài và những dấu hiệu của một người vĩ đại không? Chắc chắn anh ta là người đã hỏi về thực hành của chúng tôi, đã diễn thuyết rất tự do về vấn đề sống và chết. Anh ta đã đi đến nơi ở của Arâda, để tìm kiếm một phương thức hoàn chỉnh để thoát khỏi."

Sau khi nhận được thông tin chắc chắn này, tôn trọng xem xét các mệnh lệnh khẩn cấp của nhà vua lo lắng, họ không dám do dự trong công việc của mình, nhưng ngay lập tức đi theo con đường và vội vã. Sau đó nhìn thấy khu rừng mà hoàng tử cư ngụ, và người, bị tước đoạt tất cả các dấu hiệu bên ngoài của phẩm giá, cơ thể vẫn vinh quang với sự sáng chói, như khi mặt trời xuất hiện từ đám mây đen; sau đó vị thầy tôn giáo của đất nước và bộ trưởng vĩ đại giữ luật thật, trút bỏ khỏi họ trang phục cung đình của họ, và xuống khỏi cỗ xe dần dần tiến lên, như hoàng gia Po-ma-ti và ẩn sĩ Vasishtha, đi qua những khu rừng và rừng rậm, và nhìn thấy hoàng tử Râma, mỗi người theo cách quy định của riêng mình, trả sự tôn kính cho người, khi người tiến tới chào người; hoặc như Sukra, cùng với Angiras, với trái tim nghiêm túc trả sự tôn kính, và hy sinh cho Indra râga.

Sau đó hoàng tử trả sự tôn kính cho thầy giáo hoàng gia và bộ trưởng vĩ đại, như Indra thiêng liêng đặt họ vào sự thoải mái Sukra và Angiras; sau đó, theo lệnh của người, hai người ngồi xuống trước mặt hoàng tử, như Pou-na và Pushya, hai ngôi sao sinh đôi tham dự bên cạnh mặt trăng; sau đó Purohita và bộ trưởng vĩ đại tôn trọng giải thích cho hoàng tử, thậm chí như Pi-li-po-ti đã nói với Gayanta đó: "Cha hoàng gia của người, nghĩ về hoàng tử, bị đâm vào trái tim, như với một điểm sắt; tâm trí người bị phân tâm, cuồng loạn trong sự cô độc; người ngủ trên mặt đất đầy bụi; cả ngày lẫn đêm người thêm vào những suy tư đau buồn của mình; nước mắt người chảy xuống như mưa không dứt; và giờ đây để tìm kiếm người, người đã cử chúng tôi đến đây. Ước gì người sẽ lắng nghe với tâm trí chú ý; chúng tôi biết rằng người thích hành động tôn giáo; chắc chắn, sau đó, không còn nghi ngờ gì nữa, đây không phải là thời điểm để người bước vào những khu rừng hoang dã; một cảm giác thương hại sâu sắc tiêu thụ trái tim chúng tôi! Người, nếu người thực sự bị lay động bởi tôn giáo, nên cảm thấy một chút thương hại cho trường hợp của chúng tôi; hãy để cảm xúc tử tế của người chảy ra ngoài, để an ủi chúng tôi, những người bị mòn mỏi trong trái tim; đừng để thủy triều của nỗi đau và sự buồn bã hoàn toàn lấn át các cửa ra vào của trái tim chúng tôi; như những dòng thác đổ xuống những ngọn núi đầy cỏ; hoặc những thiên tai của bão, nhiệt nóng, và sấm sét; vì trái tim đau buồn có bốn nỗi đau này, hỗn loạn và hạn hán, niềm đam mê và lật đổ. Nhưng hãy đến! quay trở lại nơi bản địa của người, thời gian sẽ đến khi người có thể ra đi một lần nữa như một ẩn sĩ. Nhưng giờ đây, bỏ qua các nhiệm vụ gia đình của người, chống lại cha và mẹ, làm sao điều này có thể được gọi là tình yêu và tình cảm? tình yêu bao trùm và ôm ấp tất cả. Tôn giáo không đòi hỏi những nơi hoang dã; người có thể thực hành các nhiệm vụ của một ẩn sĩ trong nhà của mình; suy nghĩ học hỏi, siêng năng trong các phương tiện, đây là để dẫn đầu một cuộc sống ẩn sĩ trong sự thật. Một cái đầu cạo trọc, và quần áo bẩn thỉu với bụi bẩn—lang thang một mình qua những vùng hoang dã—đây chỉ là để khuyến khích nỗi sợ hãi liên tục, và không thể được gọi đúng là 'cuộc sống của một ẩn sĩ đã thức tỉnh.' Ước gì chúng tôi có thể nắm lấy tay người, và rưới nước lên đầu người, và đội cho người một chiếc vương miện thiên giới, và đặt người bên dưới một tán hoa, để tất cả đôi mắt có thể nhìn chằm chằm với sự háo hức vào người; sau đó, sự thật, chúng tôi sẽ rời bỏ nhà của mình với niềm vui. Các vị vua trước đây, Teou-lau-ma, A-neou-ke-o-sa, Po-ke-lo-po-yau, Pi-po-lo-'anti, Pi-ti-o-ke-na, Na-lo-sha-po-lo, tất cả các vị vua này không từ chối vương miện hoàng gia, những viên ngọc, và những món đồ trang trí của người; tay và chân của họ được trang trí bằng đá quý, xung quanh họ là những người phụ nữ để làm vui lòng, những thứ này họ không ném bỏ, vì mục đích của sự thoát khỏi; sau đó người cũng có thể quay trở lại nhà, và đảm nhận cả hai nhiệm vụ cần thiết; tâm trí người chuẩn bị cho chính mình trong luật cao hơn, trong khi vì lợi ích của trái đất người cầm quyền trượng; hãy không còn nước mắt nữa, nhưng hãy tuân thủ những gì chúng tôi nói, và hãy để chúng tôi công bố nó; và sau khi công bố nó với thẩm quyền của người, sau đó người có thể quay trở lại và nhận sự chào đón tôn trọng. Cha của người và mẹ của người, vì lợi ích của người, trong nỗi đau đổ nước mắt như đại dương vĩ đại; không có sự ở lại và không có sự phụ thuộc nào cả—không có nguồn gốc nào từ đó gốc Sâkya có thể phát triển—người nên, như thuyền trưởng của con tàu, đưa nó một cách an toàn đến một nơi an toàn. Hoàng tử Pi-san-ma, cũng như Lo-me-po-ti, họ tôn trọng tham dự mệnh lệnh của cha mình: người cũng nên làm như vậy! Mẹ yêu thương của người, người đã yêu thương người rất tử tế, không có sự xem xét cho bản thân, qua những năm tháng chăm sóc, như con bò bị tước đoạt con của mình, khóc và than vãn, quên ăn hoặc ngủ; người chắc chắn nên quay trở lại với bà ấy ngay lập tức, để bảo vệ cuộc sống của bà ấy khỏi cái ác; như một con chim cô độc, xa bạn đồng hành của nó, hoặc như con voi cô đơn, lang thang qua rừng rậm, mất đi sự chăm sóc của con cái chúng, luôn nghĩ đến việc bảo vệ và bảo vệ chúng, vì vậy người đứa con duy nhất, trẻ và không có khả năng tự vệ, không biết mình đang làm gì, gây ra rắc rối và sự lo lắng; nguyên nhân, sau đó, nỗi đau này tiêu tán; như một người cứu mặt trăng khỏi bị nuốt chửng, người hãy trấn an những người đàn ông và phụ nữ của vùng đất, và loại bỏ khỏi họ nỗi đau tiêu thụ, và kìm nén những tiếng thở dài trỗi dậy như hơi thở lên thiên đường, gây ra bóng tối che khuất tầm nhìn của họ; tìm kiếm người, như nước, để dập tắt ngọn lửa; ngọn lửa dập tắt, đôi mắt họ sẽ mở ra."

Bồ-tát, nghe về cha mình là nhà vua, trải nghiệm sự đau khổ lớn nhất của tâm trí, và ngồi yên, dâng mình cho sự suy ngẫm; và sau đó, trong quá trình thích hợp, trả lời một cách tôn trọng: "Tôi thực sự biết rằng cha hoàng gia của tôi sở hữu một tâm trí yêu thương và rất ân cần, nhưng nỗi sợ hãi của tôi về sinh, già, bệnh và cái chết, đã dẫn tôi không vâng lời, và bỏ qua sự tử tế cực độ của người. Bất cứ ai bỏ bê sự xem xét đúng đắn về cuộc sống hiện tại của mình, và vì anh ta hy vọng thoát khỏi cuối cùng, do đó bỏ qua mọi biện pháp phòng ngừa trong hiện tại: đối với người đàn ông này đến số phận không thể tránh khỏi của cái chết. Chính kiến thức về điều này, do đó, đã đè nặng lên tôi, và sau một thời gian dài trì hoãn đã ép buộc tôi vào cuộc sống của một ẩn sĩ; nghe về cha tôi, nhà vua, và nỗi đau của người, trái tim tôi bị lay động bởi tình yêu tăng thêm; nhưng dù vậy, tất cả chỉ như sự tưởng tượng của một giấc mơ, nhanh chóng quay trở lại hư không. Biết rồi, không sợ sự mâu thuẫn, rằng bản chất của những thứ hiện có không đồng nhất; nguyên nhân của nỗi đau không nhất thiết là mối quan hệ của con cái với cha mẹ, nhưng điều tạo ra nỗi đau của sự chia ly, kết quả từ ảnh hưởng của sự ảo tưởng; như những người đi dọc theo một con đường bất ngờ gặp giữa đường với những người khác, và sau đó một khoảnh khắc nữa bị chia cắt, mỗi người đi con đường riêng của mình, vì vậy bởi lực của sự đồng hành, các mối quan hệ được xây dựng, và sau đó, theo số phận của mỗi người, có sự chia ly; người nghiên cứu kỹ lưỡng kết nối giả tạo này của mối quan hệ không nên nuôi dưỡng trong chính mình nỗi đau; trên thế giới này có sự rạn nứt của tình yêu gia đình, trong một cuộc sống khác nó được tìm kiếm một lần nữa; mang lại với nhau trong một khoảnh khắc, một lần nữa bị chia cắt thô bạo, khắp nơi các xiềng xích của người thân được hình thành! Luôn bị ràng buộc, và luôn được nới lỏng! ai có thể than khóc đủ cho những sự chia ly liên tục như vậy; sinh ra vào thế giới, và sau đó dần dần thay đổi, liên tục bị chia cắt bởi cái chết và sau đó được sinh ra một lần nữa. Tất cả những thứ tồn tại trong thời gian phải chết; các khu rừng và núi, tất cả những thứ tồn tại; trong thời gian tất cả những thứ cảm giác được sinh ra, như vậy là cả với vật chất thế gian và thời gian. Vì, sau đó, cái chết bao trùm tất cả thời gian, loại bỏ cái chết, và thời gian sẽ biến mất. Các người mong muốn biến tôi thành vua, và thật khó để chống lại các văn phòng của tình yêu; nhưng như một căn bệnh khó chịu đựng mà không có thuốc, vì vậy tôi cũng không thể chịu đựng được gánh nặng của phẩm giá này; trong mọi điều kiện, cao hay thấp, chúng ta tìm thấy sự ngu ngốc và thiếu hiểu biết, và đàn ông bất cẩn theo lệnh của niềm đam mê dâm dục; cuối cùng, chúng ta đến để sống trong nỗi sợ hãi liên tục; nghĩ lo âu về hình thức bên ngoài, tinh thần chùng xuống; theo cách của con người, tâm trí chống lại quyền; nhưng, hành vi của những người khôn ngoan không phải như vậy. Cung điện trang trí lộng lẫy và huy hoàng tôi nhìn như đầy lửa; một trăm món ăn tinh tế của nhà bếp thiên giới, như trộn lẫn với chất độc hủy diệt; hoa huệ mọc trên hồ yên tĩnh, ở giữa nó chứa đựng vô số loài côn trùng hôi thối; và vì vậy nơi ở cao chót vót của người giàu là ngôi nhà của tai họa; người khôn ngoan sẽ không sống ở đó. Trong thời xưa những vị vua lẫy lừng, nhìn thấy nhiều tội ác của ngôi nhà và đất nước của họ, ảnh hưởng như với chất độc những người sống ở đó, trong sự chán ghét buồn bã đã tìm kiếm sự an ủi trong sự cô lập; chúng ta biết, do đó, rằng những rắc rối của một vương quốc hoàng gia không thể so sánh với sự nghỉ ngơi của một cuộc sống tôn giáo; tốt hơn nhiều là sống trong những ngọn núi hoang dã, và ăn các loại thảo mộc như thú vật trên cánh đồng; do đó tôi không dám sống trong cung điện rộng lớn, vì con rắn đen có nơi ở của nó ở đó. Tôi từ chối vương quốc hoàng gia và năm dục vọng; để thoát khỏi những nỗi đau như vậy tôi lang thang qua những vùng hoang dã núi. Đây, sau đó, sẽ là hậu quả của sự tuân thủ: rằng tôi, người, thích tôn giáo, đang dần dần đạt được trí tuệ, giờ đây nên rời bỏ những khu rừng yên tĩnh này, và quay trở lại nhà, tham gia vào những thú vui giác quan, và do đó cả ngày lẫn đêm làm tăng cửa hàng đau khổ của mình. Chắc chắn đây không phải là điều nên làm! rằng người lãnh đạo vĩ đại của một bộ tộc lẫy lừng, đã rời bỏ nhà mình vì tình yêu tôn giáo, và mãi mãi quay lưng lại với danh dự bộ tộc, khao khát khẳng định mục đích của mình như một nhà lãnh đạo—rằng người—bỏ hình thức bên ngoài, mặc trang phục tôn giáo, yêu thích thiền định tôn giáo, lang thang qua những vùng hoang dã—giờ đây nên từ chối y phục ẩn sĩ của mình, giẫm lên cảm giác xấu hổ phù hợp của mình và từ bỏ mục tiêu của mình. Điều này, mặc dù tôi đã đạt được trạng thái vua của thiên đường, không thể thực hiện được! huống chi là đạt được một ngôi nhà trần thế, mặc dù xuất sắc!"

"Vì đã nhổ ra sự dâm dục, đam mê, và thiếu hiểu biết, tôi sẽ quay trở lại để ăn nó? như một người đàn ông có thể quay trở lại với sự nôn mửa của mình! sự đau khổ như vậy, làm sao tôi có thể chịu đựng được? Giống như một người đàn ông có ngôi nhà đã bắt lửa, bởi một biện pháp nào đó tìm cách trốn thoát, người đàn ông đó sẽ ngay lập tức quay trở lại và vào đó một lần nữa? hành vi như vậy sẽ làm nhục một người đàn ông! Vì vậy tôi, nhìn thấy những điều ác, sinh, già, bệnh, và cái chết, để thoát khỏi sự đau khổ, đã trở thành một ẩn sĩ; tôi sẽ quay trở lại và vào, và như một kẻ ngốc sống trong công ty của họ? Người tận hưởng một vương quốc hoàng gia và vẫn tìm kiếm sự giải cứu, không thể sống như vậy, đây không phải là nơi cho anh ta; sự giải thoát sinh ra từ sự yên tĩnh và nghỉ ngơi; là một vị vua là thêm nỗi đau và chất độc; để tìm kiếm sự nghỉ ngơi và vẫn khao khát điều kiện hoàng gia chỉ là những mâu thuẫn; vương quyền và giải cứu, chuyển động và nghỉ ngơi, như lửa và nước, có hai nguyên tắc, không thể đoàn kết. Vì vậy, một người quyết tâm tìm kiếm sự thoát khỏi không thể sống sót khi sở hữu phẩm giá hoàng gia! Và nếu bạn nói một người đàn ông có thể là một vị vua, và cùng lúc chuẩn bị sự giải thoát cho chính mình, không có sự chắc chắn trong điều này! để tìm kiếm sự thoát khỏi chắc chắn không phải là mạo hiểm như vậy; chính thông qua trạng thái tâm trí không chắc chắn này mà một người đàn ông đã ra đi được dẫn đến việc quay trở về nhà; nhưng tôi, tâm trí tôi không không chắc chắn; cắt đứt lưỡi câu mồi của mối quan hệ, với mục đích thẳng thắn, tôi đã rời bỏ nhà mình. Vậy hãy nói cho tôi biết, tại sao tôi nên quay trở lại một lần nữa?"

Bộ trưởng vĩ đại, bên trong suy ngẫm, nghĩ, "Tâm trí của hoàng tử, chủ nhân của tôi, đầy trí tuệ, và đồng ý với đức hạnh, những gì anh ấy nói là hợp lý và được đóng khung một cách phù hợp." Sau đó anh nói với hoàng tử và nói: "Theo những gì cao quý của người tuyên bố, người tìm kiếm tôn giáo phải tìm kiếm nó một cách đúng đắn; nhưng đây không phải là thời điểm thích hợp cho người; cha hoàng gia của người, già và của những năm suy giảm, nghĩ về người con trai của mình, thêm nỗi đau vào nỗi đau; người nói thực sự, 'Tôi tìm thấy niềm vui của tôi trong sự giải cứu. Quay trở lại sẽ là sự phản bội.' Nhưng dù vậy niềm vui của người biểu thị sự thiếu khôn ngoan, và tranh luận về sự thiếu suy nghĩ sâu sắc; người không thấy, vì người tìm kiếm quả báo, làm thế nào vô ích khi từ bỏ nghĩa vụ hiện tại. Có một số người nói, Có 'sau này'; những người khác có những người nói, 'Không có gì sau này.' Vì vậy trong khi câu hỏi này treo trong sự hồi hộp, tại sao một người đàn ông nên từ bỏ niềm vui hiện tại của mình? Nếu tình cờ có 'sau này', chúng ta nên chịu đựng kiên nhẫn những gì nó mang lại; nếu người nói, 'Sau này không có,' sau đó cũng không có sự cứu rỗi! Nếu người nói, 'Sau này có,' người sẽ không nói, 'Sự cứu rỗi gây ra nó.' Vì trái đất cứng, hoặc lửa nóng, hoặc nước ẩm, hoặc gió có thể di động, 'Sau này' chỉ là như vậy. Nó có bản chất riêng biệt của nó. Vì vậy khi chúng ta nói về thuần khiết và không thuần khiết, mỗi cái đến từ bản chất riêng biệt của chính nó. Nếu người nên nói, 'Bởi một số phương kế điều này có thể bị loại bỏ,' ý kiến như vậy tranh luận về sự ngu ngốc. Mọi gốc rễ trong thế giới đạo đức đều có bản chất được xác định trước; ký ức yêu thương và sự lãng quên, những điều này có bản chất cố định và tích cực; cũng như tuổi già, bệnh tật, và cái chết, những nỗi đau này, ai có thể thoát khỏi bằng chiến lược? Nếu người nói, 'Nước có thể dập tắt lửa,' hoặc 'Lửa có thể làm nước sôi và biến mất,' thì điều này chứng tỏ chỉ có những bản chất đặc biệt có thể tiêu diệt lẫn nhau; nhưng bản chất hài hòa tạo ra những thứ sống; vì vậy con người khi lần đầu tiên được thụ thai trong tử cung, bàn tay của anh ấy, chân của anh ấy, và tất cả các thành viên riêng biệt của anh ấy, tinh thần của anh ấy và sự hiểu biết của anh ấy, tự chúng được hoàn thiện; nhưng ai là người thực hiện nó? Ai là người chỉ ra cái gai nhọn? Điều này cũng là bản chất, tự kiểm soát. Và lấy lại những loại thú khác nhau, đây là những gì chúng là, không có mong muốn về phía chúng; và như vậy, một lần nữa, những sinh vật được sinh ra trên thiên đường, những người mà sự tự tồn tại (Isvara) cai trị, và toàn thế giới của sự sáng tạo của ông ấy; những người này không có quyền tự sở hữu các biện pháp; vì nếu họ có một phương tiện gây ra sự sinh, cũng sẽ có các phương tiện để kiểm soát cái chết, và sau đó cần gì đến sự tự dàn xếp, hoặc tìm kiếm sự giải thoát? Có những người nói, 'Tôi' (linh hồn) là nguyên nhân của sự sinh, và những người khác khẳng định, 'Tôi' (linh hồn) là nguyên nhân của cái chết. Có một số người nói, 'Sự sinh đến từ hư vô, và không có bất kỳ kế hoạch nào của chúng ta chúng ta chết.' Vì vậy, một người được sinh ra là một đứa trẻ may mắn, thoát khỏi sự nghèo đói, của gia đình quý tộc, hoặc học hỏi trong kiến thức di chúc của Rishis, hoặc được gọi để dâng những sự hy sinh mạnh mẽ cho các vị thần, sinh ra trong cả hai trạng thái, không bị ảnh hưởng bởi sự nghèo đói, sau đó cái tên nổi tiếng của họ trở thành đối với họ 'sự thoát khỏi', những đức hạnh của họ được truyền lại bằng tên cho chúng ta; tuy nhiên nếu những người này đạt được hạnh phúc của họ, mà không có sự dàn xếp của chính họ, làm thế nào vô ích và vô ích là sự khó nhọc của những người tìm kiếm 'sự thoát khỏi'. Và người, khao khát sự giải thoát, mục đích thực hành một số phương kế cao, trong khi cha hoàng gia của người lo lắng và thở dài; trong một thời gian ngắn người đã thử nghiệm con đường, và rời bỏ nhà đã lang thang qua những vùng hoang dã, để quay trở lại thì bây giờ sẽ không sai; của cũ, vua Ambarisha trong một thời gian dài sống trong khu rừng đau buồn, rời bỏ tùy tùng của mình và tất cả người thân của mình, nhưng sau đó quay trở lại và nhận văn phòng hoàng gia; và vì vậy Râma, con trai của vua của đất nước, rời bỏ đất nước của mình chiếm đóng những ngọn núi, nhưng nghe rằng anh ấy đang hành động trái với cách sử dụng, quay trở lại và cai trị một cách chính đáng. Và vì vậy vua của Sha-lo-po, được gọi là To-lo-ma, cha và con, cả hai đều lang thang ra ngoài như những ẩn sĩ, nhưng cuối cùng quay trở lại cùng nhau; vì vậy Po-'sz-tsau Muni, với On-tai-tieh, trong những ngọn núi hoang dã thực hành như những người Bà-la-môn, những người này cũng quay trở lại đất nước của chính họ. Vì vậy, tất cả những người xứng đáng của một thời đại đã qua, nổi tiếng về sự tiến bộ của họ trong tôn giáo chân chính, quay trở lại nhà và cai trị một cách vương giả, như những chiếc đèn chiếu sáng thế giới. Do đó, để người rời bỏ những vùng hoang dã núi, để cai trị một cách tôn giáo, không phải là một tội ác."

Hoàng tử, lắng nghe những lời yêu thương của bộ trưởng vĩ đại mà không có sự nói quá, đầy những lập luận đúng đắn, rõ ràng và không bối rối, không có mong muốn tranh cãi theo cách của các trường học, với mục đích cố định, nói một cách có chủ ý, do đó trả lời bộ trưởng vĩ đại: "Câu hỏi về việc tồn tại và không tồn tại là một câu hỏi nhàn rỗi, chỉ thêm vào sự không chắc chắn của một tâm trí không ổn định, và nói về những vấn đề như vậy tôi không có khuynh hướng mạnh mẽ; sự tinh khiết của cuộc sống, trí tuệ, thực hành khổ hạnh, đây là những vấn đề mà tôi nghiêm túc áp dụng bản thân, thế giới đầy những nghiên cứu trống rỗng mà các giáo viên của chúng ta trong văn phòng của họ liên quan một cách khéo léo; nhưng chúng không có bất kỳ nguyên tắc thực sự nào, và tôi sẽ không có bất kỳ nguyên tắc nào trong số đó! Người đàn ông giác ngộ phân biệt sự thật với sự giả dối; nhưng làm sao sự thật có thể được sinh ra từ những người như thế? Vì họ giống như người đàn ông mù bẩm sinh, dẫn dắt người mù như một người hướng dẫn; như trong đêm, như trong bóng tối dày đặc cả hai lang thang, sự phục hồi nào cho họ? Liên quan đến câu hỏi về thuần khiết và không thuần khiết, thế giới liên quan đến sự nghi ngờ tự sinh ra không thể nhận thức được sự thật; tốt hơn là đi dọc theo con đường của sự tinh khiết, hoặc tốt hơn là làm theo luật thuần khiết của sự tự phủ nhận, ghét thực hành của sự không tinh khiết, suy ngẫm về những gì đã được nói của cũ, không cứng đầu trong một niềm tin hoặc một truyền thống, với tâm trí chân thành chấp nhận tất cả những lời thật, và luôn xua đuổi nỗi đau tội lỗi (tức là tội lỗi, nguyên nhân của nỗi đau). Những lời vượt quá sự chân thành là vô ích; người khôn ngoan không sử dụng những lời như vậy. Đối với những gì anh nói về Râma và những người còn lại, rời bỏ nhà của họ, thực hành một cuộc sống tinh khiết, và sau đó quay trở lại đất nước của họ, và một lần nữa trộn lẫn bản thân trong những thú vui giác quan, những người đàn ông như thế này đi bộ một cách vô ích; những người khôn ngoan không đặt sự phụ thuộc vào họ. Bây giờ, vì lợi ích của các anh, cho phép tôi, ngắn gọn, kể lại một nguyên tắc hành động chân thật này: Mặt trời, mặt trăng có thể rơi xuống trái đất, Sumeru và tất cả những ngọn núi tuyết lật đổ, nhưng tôi sẽ không bao giờ thay đổi mục đích của mình; thay vì bước vào một nơi bị cấm, hãy để tôi bị ném vào ngọn lửa dữ dội; không phải để hoàn thành đúng những gì tôi đã bước vào, và quay trở lại một lần nữa đến đất nước của chính tôi, ở đó để bước vào ngọn lửa của năm dục vọng, hãy để nó xảy ra với tôi như lời thề của chính tôi ghi lại." Vì vậy hoàng tử nói, những lập luận của anh ấy sắc bén như sự sáng chói của mặt trời hoàn hảo; sau đó đứng dậy anh đi qua một khoảng cách.

Purohita và bộ trưởng, lời nói và bài diễn thuyết của họ không thắng thế, trò chuyện cùng nhau, sau đó, quyết định khởi hành khi họ quay trở lại, với sự tôn trọng lớn họ lặng lẽ thông báo cho hoàng tử, không dám xâm phạm sự hiện diện của anh ấy thêm nữa; và vẫn tôn trọng các mệnh lệnh của nhà vua, không muốn quay trở lại với sự vội vàng không phù hợp. Họ lang thang lặng lẽ dọc theo con đường, và bất cứ ai họ gặp, chọn những người dường như là những người đàn ông khôn ngoan, họ trao đổi những suy nghĩ như vậy làm di chuyển những người học thức, che giấu vị trí thực sự của họ, như những người có danh hiệu; sau đó đi qua, họ tăng tốc trên con đường của họ.

Chú thích 97: (quay lại) Đó là, nâng mũi của anh ấy để nhìn lên mặt trời.

Chú thích 98: (quay lại) Mô tả này về mái tóc của hoàng tử dường như mâu thuẫn với cách sắp xếp đầu của các hình tượng Phật, trừ khi những lọn tóc biểu thị cái đầu cạo trọc của ẩn sĩ.

❀ ❀ ❀

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

Truyện bạn đang đọc dở dang

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.