Kinh Thánh Phương Đông

Lượt đọc: 161 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 4

❊ ❊ ❊

Năm vị ấy, Asvagit, Vâshpa cùng những người khác, sau khi nghe tin rằng Kaundinya đã "thông hiểu" giáo pháp, với dáng vẻ khiêm nhường và tự chế, họ chắp tay cung kính bái lạy, nhìn lên khuôn mặt người thầy với sự tôn kính. Như Lai, bằng phương tiện khéo léo, đã khiến từng người một quy y giáo pháp. Thế là từ đầu đến cuối, năm vị Tỳ-kheo đã đạt được lý trí và chế ngự được lục căn, tựa như năm ngôi sao tỏa sáng trên trời cao, chầu chực vầng trăng rạng rỡ. Lúc bấy giờ, tại thị trấn Ku-i, có con trai của một nhà quý tộc tên là Yasas. Đang say ngủ trong đêm, chàng bỗng choàng tỉnh. Khi nhìn thấy tất cả đám tùy tùng, cả nam lẫn nữ, đang ngủ với xiêm y xộc xệch, lòng chàng tràn đầy sự chán ghét. Suy ngẫm về cội nguồn của khổ đau, chàng nghĩ về sự điên rồ ngu muội của con người khi đắm chìm trong đó. Khoác áo, đeo trang sức, chàng rời nhà và lang thang bước đi. Giữa đường, chàng đứng lại và than khóc lớn: "Ôi! Than ôi! Một chuỗi khổ đau vô tận."

Như Lai khi ấy đang đi dạo trong đêm, nghe thấy tiếng kêu than: "Than ôi! Khổ đau làm sao," liền đáp lời: "Chào con! Nơi đây, trái lại, có một chốn nghỉ ngơi - Niết-bàn mát mẻ, tối thượng, tĩnh lặng và bất động, không còn khổ đau." Yasas nghe lời khuyên bảo của Đức Phật, lòng tràn ngập niềm vui. Nơi sự chán ghét ngự trị trước đó, những dòng suối mát lành của thánh trí đã chảy vào, tựa như khi người ta bước chân vào hồ nước lạnh trong vắt lần đầu tiên. Rồi chàng tiến đến nơi Đức Phật ngự. Thân mình chàng còn điểm xuyết những trang sức thường nhật, nhưng tâm trí đã giải thoát khỏi mọi khiếm khuyết. Nhờ năng lực thiện căn tích tụ từ tiền kiếp, chàng nhanh chóng đạt quả vị A-la-hán. Ánh sáng huyền bí của đức hạnh trí tuệ thuần khiết giúp chàng thấu hiểu ngay khi lắng nghe giáo pháp, tựa như mảnh lụa trắng thuần dễ dàng nhuộm màu khác biệt. Đạt được sự tự soi sáng và hoàn tất những gì cần làm, chàng đã quy y. Khi nhìn lại thân mình được trang hoàng lộng lẫy, lòng chàng tràn đầy sự hổ thẹn.

Như Lai thấu suốt tâm tư của chàng, liền dùng kệ ngôn để nói những lời sau: "Dẫu trang sức đầy ngọc ngà, tâm có thể đã chế ngự được giác quan; nhìn chúng sinh bằng tâm bình đẳng, trong trường hợp ấy, hình tướng bên ngoài chẳng ảnh hưởng đến đạo pháp. Thân kia dẫu khoác áo tu hành, lòng vẫn đắm chìm trong suy nghĩ thế tục; sống nơi rừng sâu hoang vắng mà vẫn tham đắm vẻ bề ngoài, những kẻ ấy xét cho cùng cũng chỉ là người đời. Thân có thể mang vẻ thế tục, nhưng tâm vươn cao tới những điều thiêng liêng. Cư sĩ và ẩn sĩ cũng như nhau, khi cả hai đều đã xua tan ý niệm về 'cái tôi', nhưng nếu tâm vướng bận dây xích dục vọng, thì những dấu hiệu hình thức bên ngoài nào có ích chi? Kẻ mang huân chương võ công là vì nhờ lòng dũng cảm mà chiến thắng kẻ thù, thì kẻ khoác chiếc áo choàng màu của ẩn sĩ cũng là vì đã chiến thắng khổ đau như kẻ thù của chính mình." Đoạn, Ngài bảo chàng hãy đến và trở thành một thành viên trong giáo đoàn. Theo lời triệu thỉnh, kìa! y phục của chàng thay đổi! Chàng đứng đó, toàn thân hoàn toàn khoác y phục ẩn sĩ; trong tâm hồn và vẻ bề ngoài, chàng chính là một Sa-môn.

Trước đây, Yasas có năm mươi tư người bạn ham vui. Khi thấy bạn mình trở thành ẩn sĩ, họ cũng từng người một đạt được trí tuệ chân thật. Nhờ công đức đã tạo trong kiếp trước, nay những việc làm ấy đã đơm hoa kết trái viên mãn. Tựa như khi tro nóng được rưới nước, nước khô đi, ngọn lửa bùng lên. Vậy nên, cùng với những người trước đó, các đệ tử tổng cộng là sáu mươi vị, đều là A-la-hán; hoàn toàn vâng lời và được thụ giáo giáo pháp của hàng đệ tử hoàn hảo. Sau khi hoàn thiện, Ngài dạy bảo họ thêm: "Nay các con đã vượt dòng sông và đến 'bờ bên kia', băng qua biển sinh tử; những gì cần làm, các con đều đã làm xong! Giờ các con có thể nhận sự cúng dường của người khác. Hãy đi khắp mọi miền, độ những người chưa được độ; giữa thế gian đang bị khổ đau thiêu đốt, hãy thuyết pháp khắp nơi; chỉ dạy những ai thiếu hiểu biết đúng đắn. Vậy nên, hãy đi! Mỗi người một ngả đường; hãy mang lòng từ bi mà đi! Giải cứu và đón nhận họ. Ta cũng sẽ đi một mình, trở lại ngọn núi Kia-ke đằng kia; nơi có các bậc Đại Tiên, các Tiên vương, cả các Tiên Bà-la-môn, họ đều trú ngụ tại đó, gây ảnh hưởng đến con người theo trường phái của họ. Tiên nhân Kâsyapa, người chịu đựng gian khổ, được cả vùng tôn kính, cũng đã độ được nhiều người, Ta sẽ đến thăm và độ cho người ấy."

Sáu mươi vị Tỳ-kheo kính cẩn nhận lệnh đi truyền giáo, mỗi người tùy theo mục đích đã định sẵn, theo ý nguyện của mình mà đi khắp các vùng đất. Thế Tôn đi một mình, cho đến khi tới ngọn núi Kia-ke, rồi tiến vào một thung lũng ẩn dật thanh tịnh, Ngài đến nơi Tiên nhân Kâsyapa đang ở. Vị Tiên nhân này có một "hang lửa" nơi ông dâng lễ tế, cũng là nơi một ác Long cư ngụ, loài này thường lang thang khắp nơi tìm chốn nghỉ ngơi, qua những núi non và những nơi hoang dã trên thế gian. Thế Tôn, muốn giáo hóa và độ cho ẩn sĩ này, khi vừa tới nơi, liền xin một chỗ tá túc qua đêm.

Kâsyapa trả lời Đức Phật rằng: "Tôi không có chỗ nghỉ ngơi nào để mời ngài qua đêm, chỉ có hang lửa nơi tôi dâng lễ tế này; đây là nơi mát mẻ và phù hợp cho mục đích đó, nhưng có một con rồng ác trú ngụ tại đây, nó thường quen thói đầu độc con người bằng mọi cách nó có thể." Đức Phật đáp: "Chỉ cần ông cho phép, đêm nay ta sẽ trú ngụ ở đó." Kâsyapa đưa ra nhiều khó khăn, nhưng Thế Tôn vẫn khẩn khoản xin điều đó. Khi đó Kâsyapa nói với Đức Phật: "Tâm tôi không muốn tranh cãi, chỉ là tôi có nỗi sợ hãi và lo âu, nhưng tùy ý ngài muốn."

Đức Phật lập tức bước vào hang lửa, và ngồi xuống với sự uy nghiêm và thiền định sâu xa. Bấy giờ ác Long thấy Đức Phật, giận dữ phun ra nọc độc lửa, khiến nơi đó tràn ngập hơi nóng rực. Nhưng điều này chẳng thể chạm đến thân thể Đức Phật. Khắp hang động, ngọn lửa tự thiêu rụi, Thế Tôn vẫn ngồi tĩnh tại: Tựa như Phạm Thiên, giữa ngọn lửa kiếp thiêu rụi lan tới cõi trời Phạm Thiên, vẫn ngồi bất động, không một ý niệm sợ hãi hay lo âu, Đức Phật ngồi như vậy. Ác Long thấy Ngài, khuôn mặt tỏa rạng nét an bình và vẫn không hề thay đổi, liền ngừng hơi độc, lòng dịu xuống; nó cúi đầu đảnh lễ. Kâsyapa trong đêm nhìn thấy ánh lửa rực sáng, thở dài: "Ôi! Than ôi! Thật là bi kịch! Vị cao quý này cũng đã bị ác Long lửa thiêu rụi rồi." Thế là khi ánh bình minh ló rạng, Kâsyapa và các đệ tử đều kéo nhau đến xem.

Bấy giờ Đức Phật đã hàng phục được ác Long, Ngài đặt nó ngay vào bình bát của mình. Chứng kiến cảnh ấy, và thấy được năng lực của Đức Phật, trong lòng Kâsyapa nảy sinh những suy nghĩ sâu kín: "Gotama này," ông nghĩ, "rất tinh thông giáo pháp, nhưng vẫn còn tự xưng là 'Ta là bậc thầy về tôn giáo'." Sau đó, tùy cơ duyên, Đức Phật thị hiện đủ loại thần thông biến hóa, tác động đến tâm tư của Kâsyapa, thay đổi và nhiếp phục chúng, khiến tâm ông trở nên mềm mỏng và dễ tiếp nhận, cho đến khi cuối cùng, sẵn sàng trở thành pháp khí cho chân lý, ông thú nhận rằng trí tuệ hạn hẹp của mình không thể sánh bằng trí tuệ viên mãn của Thế Tôn. Và rồi, cuối cùng đã bị thuyết phục, ông khiêm cung phục tùng và tiếp nhận giáo pháp chân chính. Như vậy, Uravilva Kâsyapa cùng năm trăm đệ tử theo thầy mình, đã thuận lòng đức độ, lần lượt tiếp nhận sự dạy dỗ giáo pháp. Kâsyapa và toàn thể đệ tử của ông đã hoàn toàn quy y. Vị Tiên nhân sau đó đem tài sản và các vật dụng tế lễ ném xuống dòng sông, chúng trôi đi theo dòng nước. Hai người anh em là Nadi và Gada trú ngụ ở hạ lưu, thấy những y phục và vật dụng đó trôi bồng bềnh lộn xộn, liền nói: "Chắc hẳn có biến cố lớn xảy ra," và lòng đầy đau đớn, lo âu không yên. Hai anh em, mỗi người cùng năm trăm đệ tử, ngược dòng sông tìm anh mình. Khi thấy ông giờ đây khoác y phục ẩn sĩ, và tất cả đệ tử đều đi theo, họ đã thấu hiểu giáo pháp huyền diệu - những suy nghĩ lạ lùng nảy sinh trong tâm trí họ: "Anh chúng ta đã quy phục như vậy, chúng ta cũng nên theo ông ấy." Thế là ba anh em cùng toàn thể đệ tử của họ đều được nghe Đức Phật thuyết bài pháp so sánh về lễ tế lửa.

Trong bài pháp ấy, Ngài dạy: "Làm thế nào làn khói đen của vô minh bốc lên, trong khi những suy nghĩ rối ren, tựa như hai thanh gỗ chà xát vào nhau, tạo ra ngọn lửa. Tham, sân, si chính là ngọn lửa được tạo ra, chúng thiêu đốt mọi chúng sinh. Vậy nên ngọn lửa phiền não, một khi đã nhóm lên, thì không ngừng cháy, luôn tạo ra sinh tử; nhưng trong khi ngọn lửa phiền não này không ngừng cháy, thì lại có hai loại lửa, một loại cháy nhưng không còn nhiên liệu. Vậy nên khi tâm con người đã nảy sinh sự chán ghét tội lỗi, sự chán ghét này loại bỏ lòng tham muốn, lòng tham muốn bị dập tắt, thì có sự cứu rỗi; nếu một khi đã tìm thấy sự cứu rỗi này, thì cùng với nó, nhãn quan và trí tuệ được sinh ra, nhờ đó mà phân biệt được dòng sinh tử, thực hành hạnh thanh tịnh, tất cả những gì cần làm đều đã xong, và từ nay về sau sẽ không còn sự sống nữa." Thế là một nghìn vị Tỳ-kheo nghe Thế Tôn thuyết giảng, mọi khiếm khuyết đều bị dập tắt vĩnh viễn, tâm trí họ tìm thấy sự giải thoát hoàn hảo và trọn vẹn. Sau đó, vì lợi ích của Kâsyapa và một nghìn vị Tỳ-kheo, sau khi đã thuyết pháp và hoàn tất mọi điều cần làm, tự thân Ngài với sự thanh tịnh, trí tuệ và mọi phẩm chất cao thượng tô điểm, Ngài ban cho họ, như một sự bố thí, những quy tắc để gột rửa giác quan.

Vị Đại Tiên, lắng nghe lẽ phải, liền từ bỏ mọi ham muốn khổ hạnh thân xác, và như một người không có kẻ dẫn đường, ông trút bỏ cái tôi, và học hạnh đệ tử. Bấy giờ Thế Tôn cùng tất cả đệ tử tiến về phía hoàng thành (Râgagriha), nhớ đến lời hứa trước đó với vua Magadha. Khi Thế Tôn đến nơi, Ngài trú ngụ trong "rừng trượng"; vua Bimbisâra nghe tin ấy, cùng tất cả triều thần, các bậc vương tôn công chúa vây quanh, đến nơi bậc thầy đang ngự. Rồi từ xa trông thấy Đức Phật đang ngồi, với tâm hồn khiêm nhường và sự hiện diện tĩnh tại, vua cởi bỏ trang phục thường nhật, xuống xe, tiến bước; tựa như Sakra, vua của các vị thần, đi đến nơi Phạm Thiên vương trú ngụ. Đảnh lễ dưới chân Đức Phật, vua cung kính hỏi thăm sức khỏe của Ngài; Đức Phật sau khi đáp từ, mời vua ngồi sang một bên. Rồi tâm trí nhà vua suy ngẫm trong im lặng: "Sâkya này ắt hẳn có năng lực kiểm soát to lớn, mới khiến đám Kâsyapa này quy phục ý chí của mình mà giờ đây đang vây quanh ông như những đệ tử." Đức Phật, biết rõ mọi ý nghĩ, liền hỏi Kâsyapa: "Ông đã tìm thấy lợi ích gì khi từ bỏ giáo pháp thờ lửa của mình?" Kâsyapa nghe lời Đức Phật, đứng dậy một cách uy nghiêm trước đại chúng, cúi đầu thấp xuống, rồi chắp tay, lớn tiếng thưa với Đức Phật: "Lợi ích tôi nhận được khi thờ phụng thần lửa là điều này - sự tiếp nối trong vòng luân hồi, sinh tử, với tất cả nỗi khổ đau gia tăng - vì thế tôi đã vứt bỏ sự thờ phụng này. Tôi đã cần mẫn kiên trì trong việc thờ lửa, tìm cách chấm dứt ngũ dục, đổi lại tôi nhận thấy dục vọng không ngừng gia tăng: vì thế tôi đã từ bỏ sự thờ phụng này. Tế lửa bằng nhiều chú thuật như vậy, tôi chỉ bỏ lỡ sự giải thoát khỏi sinh tử; khi tái sinh, nỗi khổ đau đi kèm, vì thế tôi vứt bỏ nó và tìm kiếm chốn an nghỉ. Thật vậy, tôi đã tinh thông việc tự hành xác, phương pháp thờ cúng của tôi được áp dụng rộng rãi và được tất cả cho là xuất sắc nhất, thế mà tôi lại đi ngược với trí tuệ tối cao. Vì thế tôi đã từ bỏ nó và lên đường tìm kiếm Niết-bàn tối thượng. Xua tan đi sinh, lão, bệnh, tử, tôi tìm kiếm một chốn an nghỉ bất diệt và tĩnh lặng. Và khi tôi đạt được sự hiểu biết về chân lý này, thì tôi đã vứt bỏ giáo pháp thờ lửa."

Thế Tôn, nghe Kâsyapa tuyên bố về sự trải nghiệm chân lý của mình, mong muốn lay chuyển thế gian để nảy sinh một tâm hồn thanh tịnh và đức tin, nói với Kâsyapa: "Chào mừng! Đại sư, chào mừng! Ông đã phân biệt đúng đắn giáo pháp này với giáo pháp kia, và đạt được trí tuệ cao nhất; nay trước đại chúng này, hãy hiển lộ những tài năng xuất chúng của ông; như bất kỳ vị quý tộc giàu sang nào mở ra để mọi người chiêm ngưỡng những báu vật đắt giá, khiến đám đông nghèo khổ sầu muộn tạm thời quên đi nỗi buồn; và hãy tôn vinh xứng đáng lời dạy của bậc thầy các người." Ngay lập tức, trước mặt đại chúng, thu nhiếp thân thể và nhập vào Samâdhi, ông bình thản bay lên không trung, và tại đó hiển lộ chính mình, khi đi, đứng, ngồi, nằm, phát ra làn hơi lửa từ thân thể, bên phải và bên trái là nước và lửa, không thiêu đốt cũng không làm ướt ông. Rồi mây và mưa tuôn rơi từ Ngài, sấm sét cùng chớp giật rung chuyển cả thiên địa; cứ thế Ngài lôi cuốn thế gian nhìn vào chiêm ngưỡng, với đôi mắt không hề lóa khi họ nhìn; mỗi người mỗi lời, nhưng tất cả cùng một ngôn ngữ, họ tôn vinh và tán dương cảnh tượng kỳ diệu này, rồi sau đó bị lực tâm linh lôi cuốn, họ đến và đảnh lễ dưới chân bậc thầy, thốt lên: "Đức Phật là bậc thầy vĩ đại của chúng ta! Chúng ta là đệ tử của Thế Tôn." Thế là sau khi tôn vinh công hạnh của mình và hoàn tất mọi điều dự định, lôi cuốn thế gian làm nhân chứng phổ quát, đại chúng tin chắc rằng Ngài, Thế Tôn, thật sự là bậc "Toàn trí!" Đức Phật, nhận thấy toàn thể đại chúng đã sẵn sàng như bình chứa để tiếp nhận giáo pháp, liền nói với vua Bimbisâra: "Hãy lắng nghe và thấu hiểu: Tâm, các suy nghĩ và tất cả giác quan đều tuân theo quy luật sinh tử. Lỗi lầm của sinh tử này, một khi được thấu hiểu, thì có sự nhận thức sáng tỏ và rõ ràng. Đạt được sự nhận thức sáng tỏ này, thì sinh ra sự hiểu biết về 'cái tôi'; hiểu được chính mình và với sự hiểu biết này về quy luật sinh tử, thì không còn sự bám víu và không còn sự nhận thức giác quan. Biết được chính mình, và hiểu được các giác quan hoạt động thế nào, thì không còn chỗ cho 'cái tôi' (linh hồn) hay cơ sở để xây dựng nó; khi đó tất cả khối khổ đau tích tụ, những nỗi khổ sinh ra từ sinh tử, được nhận ra là thuộc tính của thân xác, và vì thân xác này không phải là 'cái tôi', cũng không cung cấp cơ sở cho 'cái tôi', thì đó là sự tối thượng, cội nguồn của sự an bình vô tận. Ý niệm về 'cái tôi' này làm nảy sinh tất cả những nỗi khổ đau, trói buộc thế gian như bằng những sợi dây, nhưng khi đã thấy rằng không có 'cái tôi' nào có thể bị trói buộc, thì tất cả những sợi dây này đều bị cắt đứt. Quả thật không có sự trói buộc nào cả - chúng biến mất - và khi thấy điều này thì có sự giải thoát. Thế gian bám víu vào ý niệm 'cái tôi' này, và thế là, từ đây, sinh ra nhận thức sai lầm. Trong số những kẻ tin vào chân lý ấy, kẻ thì nói 'cái tôi' trường tồn, kẻ thì nói nó diệt vong; nắm lấy hai thái cực của sinh tử, lỗi lầm của họ thật trầm trọng! Bởi nếu họ nói 'cái tôi' là diệt vong, thì quả vị họ phấn đấu cũng sẽ diệt vong; và vào lúc nào đó sẽ không còn kiếp sau: đây quả thực là sự giải thoát không công đức. Nhưng nếu họ nói 'cái tôi' không diệt vong, thì giữa tất cả những sinh tử này chỉ có một bản thể như hư không, không sinh và không diệt. Nếu đây là cái họ gọi là 'cái tôi', thì tất cả vạn vật đều là một - bởi tất cả đều có 'cái tôi' bất biến này - không được hoàn thiện bởi bất kỳ hành động nào, mà tự thân đã hoàn thiện. Nếu như vậy, nếu chính 'cái tôi' ấy hành động, thì chớ nên có hành vi hành xác, 'cái tôi' là chúa tể và bậc thầy; cần gì phải làm những việc đã được làm? Bởi nếu 'cái tôi' này bền vững và bất diệt, thì lý trí sẽ dạy rằng nó không bao giờ có thể thay đổi. Nhưng nay ta thấy những dấu hiệu của vui và buồn, thì chỗ nào cho sự kiên định ở đây? Biết rằng sinh mang lại sự giải thoát này, ta vứt bỏ mọi ý niệm về sự ô uế của tội lỗi; cả thế gian, mọi thứ, đều chịu đựng! vậy thì ý tưởng về sự cứu rỗi này sẽ đi về đâu? Chúng ta thậm chí không thể nói về việc vứt bỏ cái tôi, chân lý cũng giống như hư dối; không phải 'cái tôi' làm một việc, và thử hỏi, kẻ nào nói về 'cái tôi'? Nhưng nếu không phải 'cái tôi' làm việc đó, thì không có 'cái tôi' nào làm nó, và trong sự vắng mặt của cả hai, thực sự không hề có 'cái tôi' nào cả. Không kẻ làm và không kẻ biết, không chúa tể, tuy nhiên mặc dù vậy, sinh tử vẫn luôn tồn tại, như sáng và tối cứ tái diễn. Nhưng giờ hãy chú ý và lắng nghe ta: Sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng hợp lại gây ra sáu loại tri thức, ba thứ này hợp lại mang đến sự tiếp xúc, rồi những hiệu ứng đan xen của ký ức theo sau. Rồi giống như kính hội tụ và mồi lửa nhờ sức mạnh của mặt trời tạo ra lửa, thì thông qua tri thức sinh ra từ giác quan và đối tượng, chúa tể của tri thức ('cái tôi') được sinh ra. Chồi mọc từ hạt giống, hạt giống không phải là chồi, không phải một mà cũng không phải khác biệt: đó là sự sinh ra của tất cả những gì đang sống." Thế Tôn thuyết giảng chân lý, đệ nhất nghĩa bình đẳng, đã nói với nhà vua cùng tất cả tùy tùng như vậy. Khi đó vua Bimbisâra tràn ngập niềm vui, loại bỏ khỏi mình sự ô uế, đạt được nhãn quan tôn giáo, một trăm nghìn linh hồn cũng vậy, nghe những lời của giáo pháp bất tử, đã rũ bỏ và làm mất đi vết nhơ của tội lỗi.

Lúc này vua Bimbisâra, cúi đầu, thỉnh cầu Thế Tôn đổi nơi cư trú sang rừng trúc; Như Lai nhân từ chấp thuận và giữ im lặng. Rồi nhà vua, sau khi thấu hiểu chân lý, đã đảnh lễ và trở về cung điện. Thế Tôn, cùng đại chúng, đi bộ để nghỉ ngơi một thời gian trong vườn trúc. Tại đó, Ngài trú ngụ để giáo hóa tất cả chúng sinh, thắp sáng ngọn đèn trí tuệ một lần cho mãi mãi, thiết lập Phạm Thiên và các cõi trời, và xác nhận cuộc đời của các bậc thánh hiền. Lúc này, Asvagit và Vâshpa, với tâm hồn tĩnh tại và mọi giác quan được chế ngự, khi đến giờ khất thực, đã đi vào thị trấn Râgagriha. Không ai trên thế gian sánh bằng họ về sự duyên dáng của thân hình, và về tư thế đĩnh đạc họ vượt xa tất cả. Các bậc vương tôn công chúa trong thành nhìn thấy họ, lòng tràn đầy vui sướng; những người đang đi bộ đứng lại, những người phía trước đợi chờ, những người phía sau hối hả bước tới. Lúc bấy giờ, Tiên nhân Kapila giữa vô số đệ tử có một người nổi danh khắp nơi, tên là Sâriputra; ông, khi chiêm ngưỡng vẻ duyên dáng kỳ diệu của các Tỳ-kheo, dáng vẻ tĩnh tại và các giác quan được chế ngự của họ, dáng đi và tư thế uy nghi, liền chắp tay hỏi: "Tuổi còn trẻ, nhưng dung mạo thanh tịnh và duyên dáng, điều mà tôi chưa từng thấy bao giờ. Giáo pháp tối thượng nào các vị đã tuân theo? Và ai là bậc thầy của các vị đã dạy dỗ các vị? Và giáo lý nào các vị đã học? Xin hãy nói cho tôi biết, và giải tỏa những nghi ngờ của tôi." Khi đó, một trong các Tỳ-kheo, hoan hỷ trước câu hỏi của ông, với phong thái dễ chịu và lời lẽ nhân từ, đáp: "Đấng toàn tri, sinh ra trong dòng họ Ikshvâku, bậc đứng đầu trong cõi trời và cõi người, vị này chính là bậc thầy vĩ đại của tôi. Tôi quả thực còn trẻ, mặt trời trí tuệ chỉ mới vừa ló rạng, sao tôi có thể giải thích giáo lý của bậc thầy? Ý nghĩa của nó sâu xa và rất khó hiểu, nhưng nay, tùy theo trí tuệ nhỏ bé của tôi, tôi sẽ tóm tắt giáo lý của bậc thầy: 'Mọi sự vật tồn tại đều sinh ra từ nguyên nhân, các nguyên lý sinh tử có thể bị hủy diệt, con đường chính là phương tiện mà Ngài đã tuyên thuyết.'" Khi đó, Upata, bậc tái sinh, đón nhận những gì đã nghe một cách chân thành, gạt bỏ mọi sự ô uế của giác quan, và đạt được nhãn quan thuần khiết của giáo pháp. Những lời giải thích trước đây ông từng tin tưởng, liên quan đến nguyên nhân và cái không phải nguyên nhân rằng không có gì được tạo ra mà không phải do Isvara; tất cả điều này, nay khi đã nghe quy luật nhân quả chân chính, thấu hiểu trí tuệ về cái không có 'cái tôi', thêm vào đó tri thức về những phiền não vi tế, vốn không bao giờ có thể bị vượt qua một cách trọn vẹn nếu không nhờ giáo pháp của Như Lai, tất cả điều này ông nay đã vứt bỏ mãi mãi; không để lại chỗ cho ý niệm về 'cái tôi', ý niệm về 'cái tôi' sẽ biến mất. Khi ánh sáng mặt trời soi rọi, ai còn cần đến ánh đèn leo lét? Bởi, giống như việc cắt cánh sen, thân đã đứt, thì nụ cũng sẽ chết. "Vậy nên giáo pháp của Phật cắt đứt thân cây khổ đau, không còn hạt giống nào để lớn lên hay dẫn đến sự gia tăng thêm nữa." Rồi đảnh lễ dưới chân Tỳ-kheo, với vẻ biết ơn, ông trở về nhà. Các Tỳ-kheo sau khi khất thực xong cũng trở lại rừng trúc. Sâriputra khi về đến nhà, nghỉ ngơi với khuôn mặt vui tươi và tràn đầy bình an. Người bạn của ông, bậc đáng kính Mugalin, cũng nổi tiếng không kém về học vấn, nhìn thấy Sâriputra từ xa, phong thái dễ chịu và bước chân nhẹ nhàng, liền hỏi: "Như tôi thấy cậu lúc này, có một vẻ khác lạ tôi nhận thấy; bản tính cũ của cậu dường như đã thay đổi hoàn toàn, những dấu hiệu của hạnh phúc tôi quan sát thấy lúc này, tất cả đều chỉ ra việc sở hữu chân lý vĩnh cửu: những dấu hiệu này không phải là vô cớ." Đáp lại, ông nói: "Những lời của Như Lai là những lời chưa từng được thốt ra bao giờ," và sau đó, khi được hỏi, ông tuyên bố những gì mình đã nghe. Nghe những lời ấy và thấu hiểu chúng, ông cũng rũ bỏ sự ô uế của thế gian, và đạt được nhãn quan của tôn giáo chân chính, phần thưởng của một thiện căn đã gieo trồng từ lâu; và, như người ta nhìn thấy nhờ ngọn đèn trong tay, ông đã có được niềm tin bất động vào Phật; và giờ đây cả hai cùng lên đường đến trước Đức Phật, với một đám đông đệ tử lớn. Đức Phật thấy hai vị hiền triết đang đến, liền bảo các đệ tử: "Hai người đang đến đây sẽ là hai đệ tử xuất chúng nhất của ta, một người không ai sánh kịp về trí tuệ, người kia về năng lực thần thông." Và rồi với giọng Phạm Thiên, sâu lắng và ngọt ngào, Ngài lập tức mời họ "Chào mừng!" Đây là giáo pháp thuần khiết và hòa bình, Ngài nói; đây là sự kết thúc của mọi sự đệ tử! Tay họ nắm trượng ba, tóc xoắn giữ bình nước, nghe những lời chào mừng của Đức Phật, họ lập tức biến đổi hoàn toàn thành Sa-môn; hai vị lãnh đạo cùng tất cả đệ tử của họ, mang dáng vẻ hoàn toàn của các Tỳ-kheo, với thân hình phủ phục, họ đảnh lễ dưới chân Đức Phật, rồi đứng dậy, ngồi cạnh Ngài, và với trái tim vâng lời lắng nghe lời dạy, họ đều trở thành A-la-hán.

Lúc này có một vị hiền triết Bà-la-môn, Kâsyapa Shi-ming-teng, nổi tiếng và hoàn hảo về dung mạo, giàu có về của cải, và người vợ rất đức hạnh. Nhưng tất cả những điều này ông đã từ bỏ và trở thành ẩn sĩ, tìm kiếm con đường giải thoát. Và giờ đây trên con đường bên tháp To-tseu, ông đột ngột gặp Sâkya Muni, người nổi bật với vẻ ngoài uy nghiêm và lẫm liệt, như lá cờ thêu của một ngôi chùa. Cung kính và tôn trọng tiến lại gần, với cái đầu cúi thấp, ông đảnh lễ dưới chân Ngài, rồi nói: "Thật vậy, Thế Tôn, ngài là thầy của con, và con là đệ tử của ngài: con đã bị giày vò với những nghi ngờ rất nhiều và từ lâu, ôi! ước gì ngài thắp sáng ngọn đèn trí tuệ." Đức Phật biết vị hiền triết Bà-la-môn này đang tha thiết tìm kiếm phương thức giải thoát tốt nhất, với giọng nói nhẹ nhàng và ôn hòa, Ngài mời ông hãy đến và chào mừng. Nghe lời triệu thỉnh và tâm hồn tuân theo, đánh mất mọi sự lười biếng của thân thể hay tinh thần, linh hồn ông đón nhận những điều kiện của sự giải thoát tối thượng này. Tĩnh lặng và bình thản, gạt bỏ sự ô uế, đấng từ bi vĩ đại, như chỉ mình Ngài biết cách, đã giải thích ngắn gọn phương thức của sự giải thoát này, hiển lộ những bí mật của giáo pháp của mình, kết thúc bằng bốn thành tựu không thể phá hủy. Vị hiền triết vĩ đại, nổi tiếng khắp nơi, được gọi là Mahâ Kâsyapa. Đức tin ban đầu của ông là "thân và hồn là khác biệt", nhưng ông cũng từng giữ quan điểm rằng chúng là một; rằng có cả "cái tôi" và một nơi cho "cái tôi"; nhưng nay ông vứt bỏ mãi mãi đức tin cũ, và chỉ coi rằng "khổ đau" là luôn tích tụ; vì vậy bằng cách loại bỏ khổ đau sẽ "không còn dư thừa"; sự vâng lời các giới luật và thực hành kỷ luật, dù tự thân chúng không phải là nguyên nhân, nhưng ông coi đây là phương thức cần thiết để tìm kiếm sự giải thoát. Với tâm hồn bình đẳng và vô tư, ông suy ngẫm về bản chất của khổ đau, mãi mãi giải thoát khỏi trái tim bám víu. Dù chúng ta nghĩ "cái này là" hay "cái này không phải", ông nghĩ, cả hai đều có khuynh hướng tạo ra một lối sống lười biếng, nhàn rỗi. Nhưng khi với tâm hồn bình đẳng, chúng ta nhìn thấy chân lý, thì sự chắc chắn được tạo ra và không còn nghi ngờ nữa. Nếu chúng ta dựa vào sự hỗ trợ của của cải hay hình thức, thì kết quả là sự hỗn loạn và dục vọng hoang dại: vô thường và bất tịnh. Nhưng khi lòng tham và sự ham muốn bị loại bỏ, lòng yêu thương và những suy nghĩ bình đẳng được tạo ra, thì khi đó không thể có kẻ thù hay bạn bè, mà trái tim đầy lòng trắc ẩn và tử tế với tất cả, và nhờ vậy sức mạnh của sân hận và thù ghét bị hủy diệt. Dựa vào những thứ bên ngoài và các mối quan hệ của chúng, thì những suy nghĩ chen lấn đủ loại được sinh ra. Suy ngẫm kỹ lưỡng, và đập tan những suy nghĩ gây rối, thì ham muốn khoái lạc bị hủy diệt. Dù sinh ra trong cõi Arûpa, ông thấy rằng vẫn còn một phần dư thừa của sự sống; không quen thuộc với bốn chân lý đúng đắn, ông đã cảm thấy một sự khao khát mãnh liệt cho sự giải thoát này, cho sự tĩnh lặng kết quả từ sự vắng bóng của mọi suy nghĩ. Và giờ đây, vứt bỏ mãi mãi lòng ham muốn một trạng thái tồn tại không hình tướng như vậy, trái tim không yên của ông vẫn còn xao động, như dòng suối bị kích động bởi cơn gió dữ. Rồi bước vào thiền định sâu xa trong tĩnh lặng, ông chế ngự tâm trí bối rối của mình, và nhận ra chân lý về việc không có "cái tôi", và do đó sinh tử không phải là thực tại; nhưng vượt qua điểm này ông không vươn lên: ý nghĩ về "cái tôi" của ông bị hủy diệt, mọi thứ khác đều mất đi. Nhưng giờ đây ngọn đèn trí tuệ được thắp sáng, bóng tối của mọi nghi ngờ bị xua tan, ông nhìn thấy sự kết thúc của cái tưởng chừng vô tận; vô minh cuối cùng bị xua tan, ông suy ngẫm về mười điểm xuất sắc; mười hạt giống của khổ đau bị hủy diệt, ông trở lại cuộc sống một lần nữa, và những gì ông nên làm, ông đã làm. Và giờ đây, khi nhìn với sự tôn kính vào khuôn mặt của bậc thầy, ông vứt bỏ ba điều và đạt được ba điều; như vậy có ba đệ tử bổ sung vào ba vị; và như ba ngôi sao xoay quanh cõi trời Trayastrimsas, chầu chực ba và năm, thì ba vị chầu chực Đức Phật.

Lúc này có một vị đại gia cư tên là "Người bạn của trẻ mồ côi và kẻ khốn cùng"; ông rất giàu có và từ thiện rộng rãi trong việc giúp đỡ người nghèo và người túng thiếu. Lúc bấy giờ, người này, từ phương xa tới, tận từ đất nước Kosala, dừng chân tại nhà của một người bạn tên là Sheu-lo. Nghe tin Phật đang tại thế và trú ngụ trong rừng trúc gần đó, hơn nữa lại thấu hiểu danh tiếng và phẩm chất lẫy lừng của Ngài, ông lên đường ngay trong đêm đó đến khu rừng. Như Lai, biết rõ tính cách của ông, và rằng ông đã sẵn sàng để khơi dậy sự thanh tịnh và đức tin, tùy theo trường hợp, đã gọi ông bằng tên thật, và vì lợi ích của ông mà nói những lời tôn giáo:—"Đã hoan hỷ trong giáo pháp chân chính, và khao khát một cách khiêm nhường cho một trái tim thanh tịnh và đức tin, ngươi đã vượt qua ham muốn ngủ nghỉ, và ở đây để dâng lên ta sự tôn kính. Vậy thì bây giờ ta sẽ vì lợi ích của ngươi mà hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ của một cuộc gặp gỡ đầu tiên. Trong các kiếp sống trước của ngươi, hạt giống đức hạnh được gieo trồng vững chắc trong sự mong đợi thuần khiết và hiếm có, nay nghe danh hiệu Phật, ngươi đã hoan hỷ vì ngươi là một bình chứa thích hợp cho sự chính trực, khiêm tốn trong tâm hồn, nhưng lại giàu có trong những hành động nhân từ, tràn đầy sự từ thiện đối với người nghèo và kẻ bất lực. Danh hiệu ngươi sở hữu lan rộng và nổi tiếng, phần thưởng xứng đáng của công đức trước đây, những hành động ngươi thực hiện bây giờ được thực hiện bằng sự từ thiện: được thực hiện với mục đích trọn vẹn và trái tim đơn nhất. Vậy nên, hãy nhận từ ta sự từ thiện của sự an nghỉ hoàn hảo, và vì mục đích này hãy chấp nhận những quy tắc thanh tịnh của ta. Những quy tắc của ta đầy ân sủng, có khả năng giải cứu khỏi sự hủy diệt, và khiến một người thăng thiên và chia sẻ tất cả những niềm vui của nó. Nhưng tìm kiếm những điều này lại là một cái ác lớn, vì sự khao khát dục vọng khi gia tăng sẽ mang lại nhiều khổ đau. Hãy thực hành nghệ thuật 'từ bỏ' mọi sự tìm kiếm, vì 'từ bỏ' ham muốn là niềm vui của sự an nghỉ hoàn hảo. Vậy hãy biết! rằng tuổi già, bệnh tật và cái chết, đây là những nỗi khổ đau lớn của thế gian. Suy ngẫm đúng đắn về thế gian, chúng ta vứt bỏ sinh và lão, bệnh và tử; nhưng nay vì chúng ta thấy rằng con người nói chung thừa hưởng khổ đau gây ra bởi tuổi già, bệnh tật và cái chết, chúng ta suy ra rằng khi sinh trên thiên đàng, trường hợp cũng như vậy; vì ở đó không có sự tồn tại lâu dài cho bất kỳ ai, và nơi nào không có sự tồn tại lâu dài thì nơi đó có khổ đau, và khi có khổ đau thì không có 'cái tôi chân thật'. Và nếu trạng thái 'không tồn tại lâu dài' và khổ đau lại đối lập với 'cái tôi', thì chỗ nào cho ý tưởng hay cơ sở đó cho cái tôi? Hãy biết rằng! 'khổ đau' chính là sự khổ đau này và sự lặp lại của nó là 'sự tích tụ'; tiêu diệt khổ đau này và có niềm vui, con đường nằm ở chốn tĩnh lặng và yên bình. Bản tính bận rộn, không yên của thế gian, điều này ta tuyên bố là cội nguồn của nỗi đau. Vậy hãy chấm dứt sự kết thúc bằng cách ngăn chặn nguồn gốc. Đừng ham muốn sự sống hay mặt đối lập của nó; ngọn lửa dữ dội của sinh, lão, bệnh, tử thiêu đốt thế gian từ mọi phía. Nhìn thấy sự lao nhọc không ngừng của sinh tử, chúng ta nên cố gắng đạt được trạng thái thụ động: mục tiêu cuối cùng của Sammata, chốn bất tử và an nghỉ. Tất cả là trống rỗng! không có 'cái tôi', cũng không có chỗ cho 'cái tôi', mà cả thế gian giống như một ảo ảnh; đây là cách để coi chính chúng ta, chỉ là một đống các phẩm chất tổng hợp."

Vị quý tộc, nghe giáo pháp được thuyết giảng, lập tức đạt được cấp độ thánh thiện đầu tiên: ông đã làm rỗng, như thể, biển cả sinh tử, chỉ còn lại một giọt duy nhất. Bằng cách thực hành, tách biệt khỏi con người, việc xua tan mọi ham muốn, ông sớm đạt được trạng thái phi nhân cách một, không giống như những người bình thường ngày nay, những kẻ suy đoán về phương thức giải thoát chân chính; vì kẻ nào không xua tan những samskâras (hành) gây khổ đau thì chỉ tự liên lụy mình vào mọi loại câu hỏi; và dù đạt đến hình thái tồn tại cao nhất, nhưng vẫn không nắm bắt được chân lý duy nhất và độc nhất. Những suy nghĩ sai lầm về niềm vui thiên đàng vẫn bị quấn chặt bởi những sợi dây thừng của dục vọng. Vị quý tộc chú tâm vào giáo pháp được thuyết giảng, đám mây đen tối mở ra trước ánh hào quang chói lọi. Như vậy ông đạt được nhãn quan chân chính, những quan điểm sai lầm bị tan biến mãi mãi; ngay cả khi những cơn gió giận dữ của mùa thu lay động qua lại và xua tan tất cả những đám mây tích tụ. Ông không tranh luận rằng Isvara là nguyên nhân, cũng không ủng hộ một nguyên nhân dị giáo nào, cũng không khẳng định rằng không có nguyên nhân cho sự khởi đầu của thế giới. "Nếu thế giới được tạo ra bởi Isvara deva, thì không nên có trẻ hay già, trước hay sau, cũng không nên có năm nẻo tái sinh; và một khi đã sinh ra thì không nên có sự hủy diệt. Cũng không nên có những thứ như khổ đau hay tai họa, cũng không có làm điều ác hay làm điều thiện; vì tất cả, cả những hành động thanh tịnh và bất tịnh, tất cả phải đến từ Isvara deva. Một lần nữa, nếu Isvara deva tạo ra thế giới thì không bao giờ nên có nghi ngờ về sự kiện đó, giống như một đứa con sinh ra từ cha mình luôn thừa nhận ông và tôn kính ông. Con người khi bị tai họa dày vò không nên nổi loạn chống lại ngài, mà thay vào đó nên tôn kính ngài một cách trọn vẹn, như đấng tự tồn. Cũng không nên thờ phụng nhiều vị thần hơn một. Một lần nữa, nếu Isvara là đấng sáng tạo thì không nên được gọi là đấng tự tồn, bởi lẽ trong việc ngài là đấng sáng tạo bây giờ, ngài luôn luôn phải là đấng sáng tạo; nhưng nếu luôn sáng tạo, thì luôn tự ghi nhớ, và do đó không phải là đấng tự tồn - và nếu ngài tạo ra mà không có mục đích thì ngài giống như đứa trẻ đang bú; nhưng nếu ngài tạo ra khi có một mục đích luôn thúc đẩy, thì ngài không phải là, với một mục đích như vậy, đấng tự tồn? Khổ đau và niềm vui nảy sinh ở tất cả những gì đang sống, những điều này ít nhất không phải là tác phẩm của Isvara; vì nếu ngài gây ra đau khổ và niềm vui, thì chính ngài phải có tình yêu và lòng thù ghét; nhưng nếu ngài yêu thương quá mức, hoặc có lòng thù ghét, thì ngài không thể được gọi đúng là đấng tự tồn. Một lần nữa, nếu Isvara là đấng sáng tạo, tất cả chúng sinh nên lặng lẽ phục tùng, kiên nhẫn dưới quyền lực của đấng sáng tạo, và sau đó thực hành đức hạnh để làm gì? Thì việc làm đúng hay sai cũng ngang nhau: không nên có phần thưởng cho các công việc; chính các công việc là sự sáng tạo của ngài, thì tất cả mọi thứ đều giống với ngài, đấng sáng tạo, nhưng nếu tất cả mọi thứ đều là một với ngài, thì những hành động của chúng ta, và chúng ta là những kẻ thực hiện chúng, cũng là tự tồn. Nhưng nếu Isvara là vô sinh, thì tất cả mọi thứ, là một với ngài, đều là vô sinh. Nhưng nếu các người nói rằng có một nguyên nhân khác bên cạnh ngài như đấng sáng tạo, thì Isvara không phải là 'sự kết thúc của tất cả'; Isvara, người đáng lẽ phải là vô tận, lại không phải như vậy, và do đó tất cả những gì đang sống cuối cùng có thể đều là vô sinh - không có đấng sáng tạo. Như vậy, các người thấy, ý nghĩ về Isvara bị lật đổ trong cuộc thảo luận này; và tất cả những khẳng định mâu thuẫn như vậy nên được vạch trần; nếu không, lỗi là ở chúng ta. Một lần nữa, nếu nói rằng tự nhiên là đấng sáng tạo, điều này cũng sai lầm như khẳng định đầu tiên; cũng không có Hetuvidyâ sâstras nào khẳng định một điều như thế này, cho đến bây giờ. Cái mà không phụ thuộc vào bất cứ điều gì thì không thể như một nguyên nhân tạo ra cái đang là; nhưng tất cả mọi thứ xung quanh chúng ta đến từ một nguyên nhân, như cây mọc lên từ hạt giống; vì vậy chúng ta không thể nói rằng tất cả mọi thứ đều được tạo ra bởi tự nhiên. Một lần nữa, tất cả mọi thứ tồn tại không sinh ra từ một tự nhiên như một nguyên nhân; vậy mà các người nói tự nhiên chỉ là một: thì nó không thể là nguyên nhân của tất cả. Nếu các người nói rằng tự nhiên đó bao trùm và lấp đầy tất cả mọi nơi, nếu nó bao trùm và lấp đầy tất cả mọi thứ, thì chắc chắn nó không thể tạo ra chúng nữa; vì khi đó sẽ không còn gì để tạo ra, và do đó điều này không thể là nguyên nhân. Nếu, một lần nữa, nó lấp đầy tất cả mọi nơi và vẫn tạo ra tất cả những gì tồn tại, thì nó nên trong suốt 'mọi thời gian' đã tạo ra mãi mãi cái đang là. Nhưng nếu các người nói nó tạo ra mọi thứ như thế này, thì không có gì để được tạo ra 'trong thời gian'; vậy hãy biết, chắc chắn, tự nhiên không thể là nguyên nhân của tất cả. Một lần nữa, họ nói rằng tự nhiên đó loại trừ mọi sự biến đổi, vì vậy tất cả những gì được tạo ra bởi nó cũng nên tương tự như vậy mà không có sự biến đổi. Nhưng chúng ta thấy, trên thực tế, tất cả mọi thứ trên thế gian đều bị trói buộc khắp nơi bởi các biến đổi; vì vậy, một lần nữa, chúng ta nói rằng tự nhiên không thể là nguyên nhân của tất cả. Nếu, một lần nữa, các người nói rằng tự nhiên đó khác với những phẩm chất như vậy, chúng ta trả lời, vì tự nhiên phải luôn tạo ra, nó không thể khác biệt về bản chất với chính nó; nhưng nếu thế giới khác với những phẩm chất này, thì tự nhiên không thể là nguyên nhân. Một lần nữa, nếu tự nhiên là không thay đổi, thì vạn vật cũng nên không bị suy tàn; nếu chúng ta coi tự nhiên là nguyên nhân, thì nguyên nhân và hệ quả của lý trí nên là một; nhưng vì chúng ta thấy sự suy tàn trong tất cả mọi thứ, chúng ta biết rằng ít nhất chúng đều có nguyên nhân. Một lần nữa, nếu tự nhiên là nguyên nhân, tại sao chúng ta nên tìm cách tìm 'sự giải thoát'? vì chính chúng ta sở hữu bản tính này; vậy thì chúng ta nên kiên nhẫn chịu đựng cả sinh và tử. Bởi hãy lấy trường hợp mà một người có thể tìm thấy 'sự giải thoát', tự nhiên vẫn sẽ tái cấu trúc cái ác của sự sinh ra. Nếu tự nhiên tự thân nó là mù quáng, tuy nhiên nó là đấng sáng tạo của thế giới có thể nhìn thấy. Vì lý do này, một lần nữa, nó không thể là đấng sáng tạo, bởi vì, trong trường hợp này, nguyên nhân và hệ quả sẽ khác biệt về tính chất, nhưng trong tất cả thế giới xung quanh chúng ta, nguyên nhân và hệ quả luôn đi đôi với nhau. Một lần nữa, nếu tự nhiên không có mục đích, nó không thể tạo ra cái có mục đích như vậy. Chúng ta biết khi nhìn thấy khói thì phải có lửa, và nguyên nhân và kết quả luôn được phân loại cùng nhau như vậy. Vì vậy, chúng ta bị cấm nói rằng một nguyên nhân không suy nghĩ có thể tạo ra một thứ có trí tuệ. Vàng dùng để làm chiếc cốc là vàng xuyên suốt từ đầu đến cuối, vậy thì tự nhiên, tạo ra những thứ này, từ đầu đến cuối phải thấm nhuần tất cả những gì nó tạo ra. Một lần nữa, nếu 'thời gian' là đấng sáng tạo thế giới, thì không cần phải tìm kiếm 'sự giải thoát', vì 'thời gian' là hằng số và không thay đổi: chúng ta hãy kiên nhẫn chịu đựng các 'khoảng thời gian'. Thế giới trong các chuỗi kế tiếp của nó không có giới hạn, các 'khoảng thời gian' cũng vô biên. Những kẻ thực hành một cuộc sống tôn giáo do đó không cần phải dựa vào các 'phương pháp' hay 'phương tiện'. To-lo-piu Kiu-na, bộ Sâstra kỳ lạ duy nhất trên thế giới, mặc dù có rất nhiều lý thuyết, nhưng vẫn, hãy biết rằng, nó đối lập với bất kỳ nguyên nhân đơn lẻ nào. Nhưng nếu, một lần nữa, các người nói rằng 'cái tôi' là đấng sáng tạo, thì chắc chắn cái tôi nên tạo ra mọi thứ một cách dễ chịu; nhưng nay mọi thứ lại không dễ chịu đối với chính mình, vậy làm sao có thể nói rằng cái tôi là đấng sáng tạo? Nhưng nếu ngài không muốn tạo ra mọi thứ như vậy, thì kẻ khao khát những thứ dễ chịu, lại đối lập với cái tôi, đấng sáng tạo. Khổ đau và niềm vui không tự tồn tại, làm sao chúng có thể được tạo ra bởi cái tôi? Nhưng nếu chúng ta cho phép rằng cái tôi là đấng sáng tạo, thì ít nhất không nên có ác nghiệp; nhưng những hành động của chúng ta lại tạo ra kết quả cả thiện và ác; vậy hãy biết rằng 'cái tôi' không thể là đấng sáng tạo. Nhưng có lẽ các người nói 'cái tôi' là đấng sáng tạo tùy theo hoàn cảnh, và khi đó hoàn cảnh chỉ nên dành cho điều thiện mà thôi. Nhưng vì cả thiện và ác đều xuất phát từ 'nguyên nhân', nên không thể nào 'cái tôi' đã tạo ra như vậy. Nhưng nếu các người chấp nhận lập luận - không có đấng sáng tạo - thì việc thực hành các phương tiện là vô ích; tất cả mọi thứ đều cố định và chắc chắn tự thân chúng: cố gắng làm cho chúng khác đi thì có lợi ích gì? Những hành động đủ loại, được thực hiện trên thế gian, tuy nhiên, mang lại đủ loại quả; vì vậy chúng ta lập luận rằng tất cả những gì tồn tại đều không phải là không có nguyên nhân này hay nguyên nhân khác. Có cả 'tâm' và 'sự thiếu tâm' - tất cả mọi thứ đều đến từ nhân quả cố định; thế giới và tất cả trong đó không phải là kết quả của 'không có gì' như một nguyên nhân." Vị quý tộc, tâm hồn tiếp nhận ánh sáng, thấu hiểu xuyên suốt hệ thống chân lý xuất sắc nhất. Đơn giản, và sinh ra từ trí tuệ; được thiết lập vững chắc trong giáo lý chân chính như vậy, ông cúi đầu tôn kính dưới chân Đức Phật và với đôi bàn tay chắp lại đưa ra lời thỉnh cầu:

"Con thực sự trú ngụ tại Srâvasti, một vùng đất trù phú về nông sản, và tận hưởng hòa bình; Prasenagit là vị vua vĩ đại của vùng đất đó, hậu duệ của dòng dõi 'sư tử'; danh tiếng lẫy lừng của ngài lan truyền khắp nơi, được tất cả cả xa lẫn gần tôn kính. Nay con mong muốn xây dựng tại đó một Vihâra, con cầu xin lòng từ bi của ngài hãy chấp nhận nó từ con. Con biết trái tim của Đức Phật không có sự thiên vị, Ngài cũng không tìm kiếm chốn nghỉ ngơi khỏi sự lao nhọc, nhưng vì lợi ích của tất cả chúng sinh, xin ngài đừng từ chối lời thỉnh cầu của con."

Đức Phật, thấu hiểu trái tim của người cư sĩ, rằng sự từ thiện vĩ đại của ông giờ đây là nguyên nhân thúc đẩy - sự từ thiện không bị vấy bẩn và không vị kỷ, cao thượng quan tâm đến trái tim của tất cả chúng sinh - Ngài nói:

"Nay ngươi đã thấy giáo lý chân chính, trái tim ngây thơ của ngươi yêu thích việc thực hành sự từ thiện: vì của cải và tiền bạc là những kho báu vô thường, tốt hơn hết hãy nhanh chóng ban phát những thứ như vậy cho người khác. Vì khi một kho báu đã bị thiêu rụi, bất cứ thứ quý giá nào thoát khỏi ngọn lửa, người khôn ngoan, biết sự vô thường của chúng, sẽ cho đi một cách tự do, thực hiện các hành động tử tế với của cải đã được cứu của mình. Nhưng kẻ keo kiệt lại bảo vệ chúng cẩn thận, sợ mất chúng, bị lo âu dày vò, nhưng không bao giờ sợ 'sự vô thường', và nỗi khổ đau tích tụ đó, khi hắn mất tất cả! Có một thời điểm thích hợp và một phương thức thích hợp trong sự từ thiện; giống như chiến binh dũng mãnh ra trận, thì người 'có khả năng cho đi' - cũng là một chiến binh có khả năng; một nhà vô địch mạnh mẽ và khôn ngoan trong hành động. Người từ thiện được tất cả yêu mến, nổi tiếng và lừng danh xa gần! tình bạn của họ được những người hiền lành và tốt bụng trân trọng, khi chết trái tim họ an nghỉ và tràn đầy niềm vui! Họ không chịu sự hối hận, không nỗi sợ hãi dày vò, cũng không sinh ra như một linh hồn hay ác quỷ khốn khổ! đây là bông hoa nở rộ của phần thưởng dành cho họ, quả ngọt theo sau - khó mà đoán định được! Trong tất cả sáu điều kiện tái sinh, không có người bạn đồng hành nào ngọt ngào như sự từ thiện thuần khiết; nếu sinh làm Chư thiên hay con người, thì sự từ thiện mang lại sự tôn kính và danh tiếng khắp mọi nơi; nếu sinh trong số các chúng sinh thấp kém, kết quả của sự từ thiện sẽ theo sau trong sự mãn nguyện đạt được; trí tuệ dẫn đường đến sự tĩnh lặng cố định mà không phụ thuộc và không có giới hạn, và nếu chúng ta thậm chí đạt đến con đường bất tử, thì nhờ những hành động từ thiện liên tục, chúng ta tự hoàn thiện mình như là kết quả của sự từ thiện tử tế được thực hiện ở nơi khác. Rèn luyện bản thân trên con đường tám phần của sự ghi nhớ, trong mỗi suy nghĩ trái tim đều tràn đầy niềm vui; vững chắc trong sự chiêm nghiệm thánh thiện, nhờ thiền định chúng ta thêm vào trí tuệ, có khả năng nhìn thấy đúng đắn nguyên nhân của sinh tử; sau khi nhìn thấy đúng đắn nguyên nhân của những điều này, thì theo thứ tự thích hợp là sự giải thoát hoàn hảo. Người từ thiện vứt bỏ của cải trần thế, cao thượng loại trừ sức mạnh của lòng tham muốn; yêu thương và trắc ẩn lúc này, ông cho đi với sự tôn kính và xua tan mọi thù hận, đố kỵ, giận dữ. Như vậy, chúng ta có thể thấy rõ quả ngọt của sự từ thiện, vứt bỏ mọi con đường tham lam và không tin tưởng, các sợi dây khổ đau đều bị hủy diệt: đây là quả ngọt của sự từ thiện tử tế. Vậy hãy biết! người từ thiện đã tìm thấy nguyên nhân của sự cứu rỗi cuối cùng; cũng như người trồng cây con nhờ đó đảm bảo bóng mát, những bông hoa, trái ngọt của cái cây đã trưởng thành; kết quả của sự từ thiện cũng như vậy, phần thưởng của nó là niềm vui và Niết-bàn vĩ đại. Sự từ thiện làm vơi bớt của cải dẫn đến sự quay trở lại của quả ngọt được lưu trữ tốt. Cho đi thức ăn chúng ta nhận được sức mạnh, cho đi quần áo chúng ta nhận được vẻ đẹp, thành lập những chốn nghỉ ngơi tôn giáo chúng ta gặt hái quả ngọt hoàn hảo của sự từ thiện tốt nhất. Có một cách cho đi, tìm kiếm niềm vui từ nó; có một cách cho đi, ham muốn có được nhiều hơn; một số cũng cho đi để lấy danh tiếng về sự từ thiện, những người khác để có được hạnh phúc của thiên đàng, những người khác để tránh nỗi đau của việc nghèo khổ sau này, nhưng của ngươi, ôi người bạn! là một sự từ thiện không có những suy nghĩ như vậy: cấp độ cao nhất và tốt nhất của sự từ thiện, không có tư lợi hay suy nghĩ về việc có được nhiều hơn. Những gì trái tim ngươi thúc đẩy ngươi làm bây giờ, hãy để nó được thực hiện nhanh chóng và hoàn thành tốt! Trái tim không chắc chắn và đầy dục vọng cứ lang thang đây đó, nhưng những đôi mắt thuần khiết của đức hạnh mở ra, trái tim quay trở lại và nghỉ ngơi!" Vị quý tộc chấp nhận lời dạy của Đức Phật, trái tim tử tế của ông nhận được nhiều ánh sáng hơn nữa.

Ông mời Upatishya, người bạn xuất sắc của mình, cùng ông trở về Kosala; và rồi đi vòng quanh để chọn một địa điểm dễ chịu, ông nhìn thấy khu vườn của thái tử, Geta, những khu rừng và những dòng suối trong vắt thuần khiết nhất. Tiến tới nơi hoàng tử đang trú ngụ, ông xin phép mua khu đất; hoàng tử, vì coi trọng nó quá mức, lúc đầu không có ý định bán, nhưng cuối cùng nói:—"Nếu ngươi có thể phủ đầy nó bằng vàng, thì được, nếu không thì không, ngươi có thể sở hữu nó."

Vị quý tộc, trái tim hoan hỷ, lập tức bắt đầu rải vàng của mình. Sau đó Geta nói: "Ta sẽ không cho, vậy tại sao ngươi rải vàng?" Vị quý tộc đáp, "Không cho; vậy tại sao ngài nói, 'Lấp đầy nó bằng vàng ròng'?" Và như vậy họ bất đồng và tranh cãi cả hai, cho đến khi họ tìm đến quan tòa.

Trong khi đó người dân bàn tán nhiều về sự từ thiện khác thường của ông, và Geta cũng vậy, biết được sự chân thành của người đàn ông, đã hỏi thêm về vấn đề này: lý do của ông là gì. Khi ông đáp, "Tôi muốn xây dựng một Vihâra, và dâng cúng nó cho Như Lai và tất cả các đệ tử Tỳ-kheo của Ngài," hoàng tử, nghe tên Phật, lập tức nhận được sự chiếu sáng, và chỉ lấy một nửa số vàng, mong muốn được chia sẻ trong việc thành lập: "Của ngươi là đất," hoàng tử nói, "nhưng của ta là cây cối; những thứ này ta sẽ dâng cho Phật như phần đóng góp của ta." Rồi vị quý tộc lấy đất, Geta lấy cây cối, và cả hai cùng trao phó cho Sâriputra. Sau đó họ bắt đầu xây dựng hội trường, lao động ngày đêm để hoàn thành nó. Nó cao vút và được trang trí tinh xảo, như một trong những cung điện của bốn vị vua, với tỷ lệ cân đối, theo đúng những chỉ dẫn mà Đức Phật đã tuyên bố là đúng. Chưa bao giờ có một phép màu vĩ đại như thế này! các vị sư tỏa sáng trên đường phố Srâvasti! Như Lai, nhìn thấy nơi trú ẩn thần thánh, cùng với tất cả các bậc thánh hiền của mình, đã tìm đến nơi đó để nghỉ ngơi. Không có đệ tử nào ở đó để cúi đầu phục vụ, các đệ tử của Ngài chỉ giàu có về trí tuệ. Vị quý tộc gặt hái phần thưởng của mình, vào cuối đời đã thăng thiên, để lại cho con cháu một nền tảng tốt, qua các thế hệ nối tiếp, để cày xới cánh đồng công đức.

Đức Phật tại đất nước Magadha dấn thân vào việc chuyển hóa tất cả các loại người không tin đạo, thay đổi hoàn toàn họ bằng chính một giáo pháp mà Ngài đã thuyết giảng, tựa như mặt trời nhấn chìm tất cả các ngôi sao bằng ánh sáng của nó. Sau đó rời thành phố của năm ngọn núi cùng với đoàn tùy tùng một nghìn đệ tử của mình, và với một đám đông lớn đi trước và theo sau Ngài, Ngài tiến về phía ngọn núi Ni-kin, gần Kapilavastu; và tại đó, Ngài nảy sinh trong tâm mình một mục đích cao cả là chuẩn bị một lễ cúng dường theo giáo lý tôn giáo của mình để dâng lên cho cha mình, nhà vua. Và giờ đây, để đón đợi sự trở lại của Ngài, người thầy hoàng gia và vị đại thần đã cử một số sĩ quan và tùy tùng của họ đi quan sát bên phải và bên trái những gì đang diễn ra; và họ sớm nhìn thấy Ngài (Phật) khi Ngài tiến bước hoặc dừng lại trên đường. Biết rằng Đức Phật giờ đây đang trở về đất nước của mình, họ vội vã quay lại và nhanh chóng loan báo tin tức, "Vị hoàng tử đã lang thang xa xôi để đạt được sự giác ngộ, sau khi đã hoàn thành mục đích của mình, giờ đang trở về." Nhà vua nghe tin vô cùng hoan hỷ, và lập tức đi ra với đoàn tùy tùng sặc sỡ của mình để đón con trai; và toàn thể tầng lớp quý tộc thuộc về đất nước, đã đi ra cùng ông trong đoàn tùy tùng của ông. Dần dần tiến bước, ông nhìn thấy Đức Phật từ xa, những dấu hiệu vẻ đẹp của Ngài lấp lánh với ánh hào quang lớn gấp đôi so với ngày xưa; đặt ở giữa đám đông vĩ đại, Ngài dường như là Phạm Thiên vương. Xuống xe và tiến bước với sự uy nghiêm, nhà vua lo lắng liệu có khó khăn tôn giáo nào trên con đường nhận diện tức thì hay không; và giờ đây khi chiêm ngưỡng vẻ đẹp của Ngài, ông thầm hoan hỷ, nhưng miệng không tìm thấy lời nào để thốt ra. Ông cũng suy ngẫm về việc ông vẫn còn trú ngụ giữa đám đông chưa được chuyển hóa, trong khi con trai ông đã tiến bước và trở thành một vị thánh; và mặc dù ông là cha của Ngài, nhưng vì Ngài giờ đây chiếm vị trí của một bậc thầy tôn giáo, ông không biết nên xưng hô với Ngài bằng danh xưng nào. Hơn nữa, ông nghĩ trong tâm mình về việc từ lâu ông đã khao khát cuộc gặp gỡ này, điều mà giờ đây đã xảy ra một cách bất ngờ. Trong khi đó, con trai ông trong im lặng ngồi xuống, hoàn toàn tĩnh tại và với khuôn mặt không thay đổi. Thế là trong một thời gian ngồi đối diện với nhau, không có biểu hiện cảm xúc nào, nhà vua suy ngẫm như vậy, "Sao con lại làm trái tim ta trở nên hoang vắng và buồn bã như thế, như một người, khi ngất xỉu, khao khát nước, trên đường nhìn thấy một đài phun nước trong lành và mát lạnh; với sự vội vã, anh ta lao về phía đó và khao khát được uống, thì đột nhiên suối nước khô cạn và biến mất. Vậy nên, nay ta nhìn thấy con trai mình, những nét đặc trưng quen thuộc như xưa; nhưng sao trái tim con lại xa cách đến thế! và sao phong thái của con lại cao xa và nâng cao đến thế! Không có sự bộc lộ lòng biết ơn nào của tâm hồn, cảm xúc của con dường như không muốn thể hiện bản thân; con ngồi đó một cách lạnh lùng và trống rỗng; và như một người khát nước trước một đài phun nước khô cạn, ta cũng vậy."

Vẫn ngồi cách xa như vậy, với những suy nghĩ chen lấn ùa về trong tâm trí, ánh mắt họ gặp nhau, nhưng không có niềm vui phản hồi; mỗi người nhìn người kia, dường như kẻ đang nghĩ về một người bạn xa xôi, kẻ vô tình nhìn thấy hình ảnh của bạn mình. "Con," nhà vua suy ngẫm, "người theo lẽ phải có thể cai trị thế giới, giống như Mândhâtri râga đó, mà giờ đây phải đi khất thực đây đó để tìm thức ăn! cuộc sống như thế này có niềm vui hay sự quyến rũ nào? Điềm tĩnh và vững chắc như Sumeru, với những dấu hiệu của vẻ đẹp tươi sáng như ánh nắng mặt trời, với tư thế uy nghi như vị vua bò, không sợ hãi như bất kỳ con sư tử nào, và tuy nhiên không nhận được sự cống nạp của thế giới, mà phải khất thực đủ thức ăn cho sự nuôi dưỡng cơ thể của con!"

Đức Phật, biết tâm tư của cha mình, vẫn giữ mục đích hiếu thảo của riêng mình. Và rồi để mở lòng mình ra, và được lay động bởi lòng trắc ẩn đối với đám đông con người, bằng năng lực thần thông của mình, Ngài bay lên không trung và với đôi tay dường như nắm lấy mặt trời và mặt trăng. Rồi Ngài đi lại trên không trung, và trải qua tất cả các loại biến đổi, chia thân thể mình thành nhiều phần, rồi hợp tất cả lại thành một. Bước đi vững chãi trên nước như trên đất khô, đi vào lòng đất như vào nước, đi xuyên qua tường đá không bị cản trở, từ bên phải và bên trái tạo ra nước và lửa! Nhà vua, cha của Ngài, tràn ngập niềm vui, giờ đây xua tan mọi ý nghĩ về cha và con; rồi trên một tòa sen, ngồi giữa không trung, Ngài (Phật) vì lợi ích của cha mình đã tuyên bố giáo pháp:—

"Con biết rằng trái tim của nhà vua tràn đầy tình yêu và sự ghi nhớ, và rằng vì lợi ích của con trai mình mà cha thêm nỗi đau vào nỗi đau; nhưng nay hãy để những sợi dây tình yêu trói buộc cha, khi nghĩ về con trai mình, được lập tức tháo gỡ và tiêu diệt hoàn toàn. Chấm dứt những suy nghĩ về tình yêu, hãy để tâm trí tĩnh tại của cha đón nhận từ con, con trai của cha, sự nuôi dưỡng tôn giáo mà chưa có người con nào dâng hiến cho cha mình: đây là điều con xin dâng lên cha, thưa nhà vua, cha của con. Và điều mà chưa người cha nào nhận được từ người con, nay từ con trai mình cha có thể chấp nhận, một món quà kỳ diệu cho bất kỳ vị vua trần gian nào để tận hưởng, và hiếm có ở bất kỳ vị vua thiên đàng nào! Con đường tối thượng của sự sống bất tử con xin dâng lên Mahârâga; từ những hành động tích tụ sinh ra sự sinh ra, và như là kết quả của hành động đến sự đền đáp. Vậy hãy biết rằng hành động mang lại quả ngọt, cha nên cần mẫn như thế nào để thoát khỏi những hành động trần thế! cẩn thận như thế nào để trên thế gian những hành động của cha chỉ nên là tốt đẹp và dịu dàng! Bị ảnh hưởng một cách trìu mến bởi mối quan hệ hoặc bị ràng buộc vững chắc bởi những sợi dây tình yêu lẫn nhau, vào cuối đời linh hồn đi một mình - khi đó, chỉ có những hành động tốt của chúng ta mới làm bạn với chúng ta. Bị xoáy vào năm nẻo của bánh xe luân hồi, ba loại hành động tạo ra ba loại sinh ra, và những điều này được gây ra bởi sự khao khát dục vọng, mỗi loại khác nhau về tính chất của nó. Hãy tước đoạt sức mạnh của chúng bằng cách thực hành ngay bây giờ những hành động đúng đắn của thân và khẩu; bằng sự chuẩn bị đúng đắn như vậy, ngày đêm hãy cố gắng thoát khỏi mọi sự bối rối của tâm trí và thực hành sự chiêm nghiệm im lặng; chỉ điều này mang lại lợi ích cuối cùng, ngoài điều này không có thực tại nào khác; vì hãy chắc chắn! ba cõi chỉ như bọt biển và bong bóng của đại dương. Cha muốn có niềm vui, hay cha muốn thực hành điều mang lại nó? thì hãy chuẩn bị cho chính mình bằng những hành động mang lại lần sinh thứ tư: nhưng năm nẻo trong bánh xe sinh tử vẫn như sự lang thang không chắc chắn của các vì sao; vì các chúng sinh thiên đàng cũng phải chịu sự thay đổi: làm sao chúng ta tìm thấy ở con người hy vọng về sự hằng định; Niết-bàn! đó là sự nghỉ ngơi chính; sự tĩnh tại! đó là điều tốt nhất trong tất cả những thú vui! Năm sự nuông chiều được hưởng bởi các vị vua trần gian đầy rẫy sự nguy hiểm và đau khổ, giống như sống với một con rắn độc; trong trường hợp đó có thể có niềm vui nào, dù chỉ trong một khoảnh khắc? Người khôn ngoan nhìn thấy thế gian như được bao quanh bởi những ngọn lửa thiêu đốt; anh ta luôn lo sợ, cũng không thể nghỉ ngơi cho đến khi anh ta đã xua tan, một lần cho mãi mãi, sinh, lão, và tử. Vô cùng tĩnh lặng là nơi mà người khôn ngoan tìm thấy chốn trú ngụ của mình; không cần vũ khí hay khí giới ở đó! không có voi hay ngựa, xe ngựa hay binh lính ở đó! Chế ngự sức mạnh của lòng tham muốn và những suy nghĩ giận dữ và vô minh, không còn gì trên thế giới rộng lớn để chinh phục! Biết khổ đau là gì, anh ta cắt đứt nguyên nhân của khổ đau. Điều này bị tiêu diệt, bằng cách thực hành các phương tiện đúng đắn, được giác ngộ đúng đắn trong bốn nguyên lý chân thật, anh ta xua tan nỗi sợ hãi và thoát khỏi những con đường sinh ra xấu xa."

Nhà vua khi lần đầu nhìn thấy năng lực thần thông kỳ diệu của Ngài đã hoan hỷ trong lòng; nhưng giờ đây cảm xúc của ông bị ảnh hưởng sâu sắc bởi niềm vui khi nghe chân lý, ông trở thành một bình chứa hoàn hảo để tiếp nhận tôn giáo chân chính, và với đôi bàn tay chắp lại, ông thốt lên lời tán dương: "Thật kỳ diệu thay! quả ngọt từ quyết tâm của con đã hoàn thành như vậy! Thật kỳ diệu thay! nỗi khổ đau tràn ngập đã trôi qua! Thật kỳ diệu thay, lợi ích này đến với ta! Lúc đầu trái tim sầu muộn của ta nặng nề, nhưng nay nỗi đau của ta chỉ mang lại lợi ích! Thật kỳ diệu thay! vì nay, hôm nay, ta gặt hái quả ngọt trọn vẹn của một người con trai. Thật đúng khi con từ chối những thú vui tuyệt vời của một bậc quân chủ, thật đúng khi con nên thực hành khổ hạnh một cách nghiêm túc và siêng năng; thật đúng khi con từ bỏ gia đình và họ hàng; thật đúng khi con cắt đứt mọi tình cảm yêu thương và gắn bó. Những vị vua Tiên nhân cổ xưa khoe khoang về sự khổ hạnh của họ không đạt được công đức gì; nhưng con, sống trong một nơi hòa bình, tĩnh lặng, đã làm tất cả và hoàn thành tất cả; tự thân con giờ đây an nghỉ, con mang lại sự nghỉ ngơi cho người khác, bị lay động bởi sự đồng cảm mạnh mẽ của con đối với tất cả chúng sinh! Nếu con giữ vị thế đầu tiên với con người, và như một vị vua Kakravartin cai trị thế giới, khi đó không sở hữu sức mạnh thần thông tự thân, làm sao linh hồn ta có thể đạt được sự giải thoát? Khi đó sẽ không có giáo pháp xuất sắc nào được tuyên bố, khiến ta hoan hỷ như hôm nay; không! nếu con là một vị quân chủ vạn năng, những sợi dây sinh tử vẫn sẽ không bị cắt đứt, nhưng nay con đã thoát khỏi sinh tử; nỗi đau to lớn của luân hồi được khắc phục, con có thể, vì lợi ích của mọi sinh linh, tuyên thuyết rộng rãi giáo pháp về sự sống bất tử, và hiển lộ năng lực thần thông của con, và cho thấy sức mạnh trí tuệ sâu rộng; nỗi đau sinh tử vĩnh viễn bị tiêu diệt, con nay đã vươn xa hơn cả chư thiên và con người. Con có thể giữ vị thế thánh thiện của một vị quân chủ Kakravartin; nhưng sẽ không có điều tốt đẹp nào như thế này xảy ra." Như vậy những lời tán dương của ông kết thúc, tràn đầy sự tôn kính và tình yêu tôn giáo ngày càng tăng, ông, người chiếm vị trí cao quý của một người cha hoàng gia, cúi đầu một cách tôn trọng và đảnh lễ. Sau đó tất cả người dân trong vương quốc, chiêm ngưỡng năng lực thần thông của Đức Phật, và được nghe giáo pháp sâu sắc và xuất sắc, hơn nữa lại nhìn thấy sự tôn kính nghiêm trang của nhà vua, với đôi bàn tay chắp lại cúi đầu và đảnh lễ. Bị chiếm hữu bởi những suy nghĩ sâu xa, chán ngấy những nỗi khổ đau gắn liền với cuộc sống tại gia, họ đều nảy sinh mong muốn rời bỏ nhà cửa. Các hoàng tử, thuộc bộ tộc Sâkya, tâm trí họ được khai sáng để nhìn thấy quả ngọt hoàn hảo của sự chính trực, hoàn toàn chán ngấy những niềm vui lấp lánh của thế gian, từ bỏ nhà cửa, hoan hỷ gia nhập đoàn tùy tùng của Ngài. Ânanda, Nanda, Kin-pi, Anuruddha, Nandupananda, với Kundadana, tất cả những nhà quý tộc chính và những người khác thuộc dòng họ Sâkya, từ lời dạy của Đức Phật đã trở thành đệ tử và chấp nhận giáo pháp. Các con trai của vị đại thần của nhà nước, Udâyin là người đứng đầu, cùng tất cả các hoàng tử hoàng gia theo thứ tự trở thành những ẩn sĩ. Hơn nữa, con trai của Atalî, tên là Upâli, nhìn thấy tất cả những hoàng tử này và con trai của vị đại thần trở thành ẩn sĩ, tâm trí mở ra để quy y, ông, cũng vậy, nhận được giáo pháp từ bỏ. Người cha hoàng gia nhìn thấy con trai mình sở hữu những phẩm chất vĩ đại của Riddhi, chính mình cũng bước vào những dòng chảy tĩnh lặng của tư duy, cánh cửa của giáo pháp chân chính về sự sống vĩnh cửu. Từ bỏ vị thế hoàng gia và đất nước, đắm chìm trong thiền định, ông uống sương ngọt. Thực hành các nghĩa vụ tôn giáo của mình trong sự cô độc, im lặng và chiêm nghiệm, ông trú ngụ trong cung điện của mình, một Tiên nhân hoàng gia. Như Lai đi theo một cuộc sống hòa bình, được bộ tộc của mình công nhận hoàn toàn, lặp lại tin vui của tôn giáo, làm vui lòng trái tim của tất cả những người thân yêu khi nghe Ngài. Và giờ đây, khi đến thời điểm thích hợp để khất thực, Ngài đi vào đất nước Kapila; trong thành tất cả các nhà quý tộc và phụ nữ, trong sự ngưỡng mộ, đã cất lên bài thánh ca tán dương: "Siddhârtha! đấng giác ngộ hoàn toàn! đã trở lại!" Tin tức bay nhanh vào và ra khỏi cửa, người lớn và trẻ nhỏ đi ra để nhìn Ngài; mọi cánh cửa và mọi cửa sổ đều chật kín, trèo lên vai, cúi đầu, họ chiêm ngưỡng những dấu hiệu của vẻ đẹp trên thân thể Ngài, lấp lánh và vinh quang! Khoác chiếc áo Kashâya bên ngoài, vinh quang của thân thể Ngài từ bên trong tỏa ra, như bánh xe hoàn hảo của mặt trời; bên trong, bên ngoài, Ngài dường như là một khối rạng rỡ. Những người chiêm ngưỡng đều tràn đầy niềm vui đồng cảm; đôi bàn tay chắp lại, họ khóc vì hoan hỷ; và thế là họ dõi theo Ngài khi Ngài bước đi một cách uy nghi trên đường, thân hình Ngài thu nhiếp, tất cả các cơ quan được kiểm soát tốt! Thân thể đáng yêu của Ngài hiển lộ sự hoàn hảo của vẻ đẹp tôn giáo, lòng trắc ẩn uy nghi của Ngài làm tăng thêm niềm vui pha lẫn nuối tiếc của họ; đầu cạo trọc, vẻ đẹp cá nhân của Ngài bị hy sinh! thân thể Ngài khoác chiếc áo tối màu và ảm đạm, phong thái tự nhiên và giản dị, vẻ ngoài không trang sức; sự thận trọng của Ngài khi Ngài nhìn xuống đất khi đi bộ! "Vị lẽ ra phải có chiếc lọng lông vũ che trên đầu," họ nói, "vị lẽ ra phải nắm giữ 'dây cương của con rồng bay', hãy nhìn cách Ngài đi bộ giữa ban ngày trên con đường bụi bặm! cầm chiếc bát khất thực của mình, đi khất thực! Có đủ năng lực để dẫm nát mọi kẻ thù, đủ đáng yêu để làm vui lòng trái tim phụ nữ, với trang phục lấp lánh và vương miện thần thánh, Ngài đáng lẽ có thể được tôn kính bởi đám đông nô lệ! Nhưng nay, vẻ đẹp nam tính của Ngài bị che giấu, với trái tim bị kiềm chế, và hình dáng bên ngoài được chế ngự, từ chối trang phục được khao khát và vinh quang, thân thể tỏa sáng của Ngài khoác những bộ quần áo xám, mục đích gì, đối tượng gì, bây giờ! Ghét năm thú vui làm lay động thế gian, từ bỏ người vợ đức hạnh và đứa con thơ, yêu thích sự cô độc, Ngài lang thang không bạn bè; thật khó, thực sự đối với người vợ đức hạnh suốt đêm dài, ấp ủ nỗi đau của mình; và giờ đây nghe tin Ngài là một ẩn sĩ! Nàng không còn hỏi vua Suddhodana hoàng gia xem ông có nhìn thấy con trai mình hay không! Nhưng khi nàng nhìn thấy thân thể đẹp đẽ của Ngài, để nghĩ rằng hình dáng đã thay đổi của Ngài giờ là một ẩn sĩ! ghét nhà của mình, nhưng vẫn đầy tình yêu; cha của Ngài, cũng vậy, sự nghỉ ngơi nào cho ông! Và rồi đứa con yêu dấu Râhula của Ngài, khóc với nỗi khao khát đau buồn không dứt! Và giờ đây không thấy sự thay đổi nào, hay sự nhượng bộ của trái tim; và đây là sự kết thúc của sự giác ngộ như vậy! Tất cả những dấu hiệu hấp dẫn này, bằng chứng của một cuộc gọi tôn giáo, trong khi đó, khi sinh ra, tất cả đều nói, đây là những dấu hiệu của một 'người vĩ đại', người đáng lẽ phải nhận sự cống nạp từ bốn biển! Và giờ đây nhìn xem điều mà Ngài đã trở thành! tất cả những lời tiên đoán này thật phù phiếm và ảo ảnh."

Như vậy họ trò chuyện cùng nhau, đám đông buôn chuyện, với những giọng điệu bối rối. Như Lai, trái tim không bị ảnh hưởng, không cảm thấy niềm vui và không hối tiếc. Nhưng Ngài bị lay động bởi tình yêu bình đẳng đối với tất cả thế gian, mong muốn duy nhất của Ngài là con người thoát khỏi nỗi đau của dục vọng; để khiến gốc rễ của đức hạnh gia tăng, và vì lợi ích của những thế hệ mai sau, để lại những dấu hiệu của sự tự chối bỏ, để xua tan những đám mây và sương mù của ham muốn nhục dục.

Ngài đi vào, với ý định như vậy, trong thị trấn để khất thực. Ngài chấp nhận thức ăn cả tốt lẫn xấu, bất cứ thứ gì đến, từ người giàu hay người nghèo, không phân biệt; sau khi làm đầy chiếc bát khất thực của mình, Ngài trở lại sự cô độc.

Thế Tôn, sau khi chuyển hóa người dân Kapilavastu tùy theo hoàn cảnh của họ, công việc đã hoàn thành, Ngài đi cùng với đoàn tùy tùng lớn gồm các đệ tử của mình, và hướng về đất nước Kosala, nơi trú ngụ của vua Prasenagit. Getavana giờ đây đã được tô điểm hoàn toàn, và các hội trường và sân bãi của nó được chuẩn bị cẩn thận. Những đài phun nước và dòng suối chảy qua khu vườn lấp lánh với hoa và trái cây; những loài chim quý hiếm ngồi bên các hồ nước, và trên mặt đất chúng hót vang hòa hợp, tùy theo loài của chúng.

Đẹp đẽ về mọi mặt như cung điện của núi Kilas, Getavana như vậy. Sau đó người bạn quý tộc của những đứa trẻ mồ côi, được bao quanh bởi các tùy tùng của ông, những người gặp ông trên đường, rải hoa và đốt hương, mời Thế Tôn vào Getavana. Trong tay ông mang theo một chiếc bình rồng bằng vàng, và cúi thấp đầu gối, ông đổ dòng nước chảy như một dấu hiệu của việc cúng dường Getavana Vihâra cho việc sử dụng của giáo hội trên toàn thế giới. Thế Tôn sau đó nhận lấy nó, với lời cầu nguyện rằng "chiến thắng mọi ảnh hưởng xấu xa, nó có thể mang lại cho vương quốc sự an nghỉ lâu dài, và rằng hạnh phúc của Anâthapindada có thể chảy ra thành vô số dòng suối." Sau đó vua Prasenagit, nghe tin Thế Tôn đã đến, với đoàn tùy tùng hoàng gia của mình đi đến Getavana để đảnh lễ dưới chân Thế Tôn. Sau khi đến nơi và ngồi sang một bên, với đôi bàn tay chắp lại, vua thưa với Đức Phật rằng:—

"Ôi, mong rằng vương quốc không xứng đáng và mơ hồ của con đột nhiên gặp được vận may như vậy! Vì làm sao những bất hạnh hay tai họa thường xuyên có thể ảnh hưởng đến nó, trong sự hiện diện của một con người vĩ đại như vậy? Và nay con đã nhìn thấy những nét thiêng liêng của Ngài, con có lẽ có thể chia sẻ những dòng suối chuyển hóa của lời dạy của Ngài. Một thị trấn mặc dù được tạo thành từ nhiều phần, nhưng cả những người hèn hạ và thánh thiện đều có thể bước vào dòng suối vượt trội; và như làn gió quạt vào khu rừng thơm khiến các mùi hương hòa quyện và tạo thành một làn gió dễ chịu; và như những loài chim tập trung trên núi Sumeru là rất nhiều, và những sắc thái khác nhau pha trộn trong vàng sáng, thì một đại chúng có thể bao gồm những người có năng lực khác nhau: riêng lẻ thì không đáng kể, nhưng là một cơ thể vinh quang. Vị chủ nhân sa mạc bằng cách nuôi dưỡng Tiên nhân, đã đạt được sự tái sinh như ba chân, hay ngôi sao chân; lợi nhuận trần thế là phù du và dễ hư hỏng, lợi nhuận tôn giáo là vĩnh cửu và vô tận; một người mặc dù là vua nhưng đầy rẫy rắc rối, một người bình thường, người thánh thiện, có sự nghỉ ngơi vĩnh hằng."

Đức Phật, biết rõ trạng thái trái tim của nhà vua - rằng ông hoan hỷ trong tôn giáo như Sakrarâga - cân nhắc hai trở ngại đã đè nặng lên ông - nghĩa là, quá yêu tiền bạc và những thú vui bên ngoài, rồi nắm bắt cơ hội, và biết rõ những xu hướng trong trái tim ông, Ngài bắt đầu, vì lợi ích của nhà vua, để thuyết giảng: "Ngay cả những kẻ, do nghiệp ác, đã sinh ra trong tầng lớp thấp kém, khi họ nhìn thấy một người có phẩm chất đức hạnh, đều cảm thấy tôn kính đối với người đó; huống chi một vị vua độc lập, người mà do điều kiện sống trước đây đã tích lũy được nhiều công đức, khi gặp Đức Phật, càng nên nảy sinh sự tôn kính hơn nữa. Cũng không khó để hiểu rằng, một đất nước nên tận hưởng sự an nghỉ và hòa bình hơn, nhờ sự hiện diện của Đức Phật, hơn là nếu Ngài không trú ngụ ở đó. Và nay, khi ta tuyên bố giáo pháp của mình một cách ngắn gọn, hãy để Mahârâga lắng nghe và cân nhắc những lời của ta, và nắm chặt lấy những gì ta ban tặng! Hãy nhìn xem sự kết thúc của công đức hoàn hảo của ta, cuộc đời ta đã xong, đối với ta không còn thân xác hay linh hồn nào nữa, mà là sự giải thoát khỏi mọi sợi dây ràng buộc của họ hàng hay thân thích! Những hành động tốt hay xấu chúng ta làm từ đầu đến cuối theo sau chúng ta như những cái bóng; vậy thì cao quý nhất là những hành động của vị vua của giáo pháp. Vị quân chủ chăm sóc người dân của mình, trong cuộc sống hiện tại đạt được danh tiếng, và sau đó thăng thiên; nhưng bằng sự bất tuân và bỏ bê nhiệm vụ, nỗi đau khổ hiện tại được cảm nhận và nỗi đau khổ tương lai! Như thời xưa vua Lui-'ma râga, bằng cách vâng lời các giới luật, đã sinh ra trên thiên đàng, trong khi vua Kin-pu râga, hành động xấu xa, vào cuối đời đã sinh ra trong nỗi khổ đau. Nay thì, vì lợi ích của vị vua vĩ đại, ta sẽ kể lại một cách ngắn gọn giáo pháp thiện và ác. Yêu cầu lớn nhất là một trái tim yêu thương! coi người dân như chúng ta coi một đứa con duy nhất, không áp bức, không hủy diệt; giữ trong sự kiểm soát thích hợp mọi thành viên của cơ thể, từ bỏ giáo lý bất chính và đi trên con đường thẳng; không tự đề cao mình bằng cách chà đạp người khác, mà an ủi và kết bạn với những người đang đau khổ; không tự rèn luyện mình trong những lý thuyết sai lầm, cũng không suy ngẫm nhiều về sự uy nghiêm hoàng gia, cũng không lắng nghe những lời lẽ mượt mà của những giáo viên giả tạo. Không tự làm phiền mình bằng sự khổ hạnh, không vượt quá hay vi phạm các quy tắc đúng đắn của hành vi hoàng gia, mà chiêm nghiệm về Đức Phật và cân nhắc giáo pháp chính nghĩa của Ngài, và đàn áp và điều chỉnh tất cả những gì trái với tôn giáo; để hiển lộ sự vượt trội chân chính bằng hành vi đức hạnh và sự thực hành cao nhất của lý trí, để suy ngẫm sâu sắc về sự phù phiếm của những thứ trần thế, để nhận ra sự vô thường của cuộc sống bằng sự ghi nhớ không ngừng; để nâng cao tâm trí đến điểm cao nhất của sự chiêm nghiệm, để tìm kiếm đức tin chân thành (chân lý) với mục đích vững chắc; để giữ lại một cảm giác hạnh phúc bên trong kết quả từ chính mình, và hướng tới hạnh phúc gia tăng sau này; để tích lũy một danh tiếng tốt cho những thời đại xa xôi, điều này sẽ đảm bảo sự ưu ái của Như Lai, như con người hiện nay yêu trái cây ngọt sẽ được con cháu khen ngợi sau này. Có một con đường tối tăm thoát ra khỏi ánh sáng, có một con đường ánh sáng thoát ra khỏi bóng tối; có bóng tối theo sau sự ảm đạm, có ánh sáng gây ra sự tươi sáng của ánh sáng. Người khôn ngoan, từ bỏ những nguyên tắc đầu tiên, nên tiếp tục để có được nhiều ánh sáng hơn; những lời xấu xa sẽ được lặp lại rộng rãi bởi đám đông, nhưng có rất ít người làm theo sự hướng dẫn tốt: Tuy nhiên, không thể tránh khỏi kết quả của các công việc, người làm không thể trốn thoát; nếu không có công việc đầu tiên, thì cuối cùng sẽ không có kết quả của việc làm - không có phần thưởng cho cái thiện, không có niềm vui kiếp sau; nhưng vì công việc được thực hiện, nên không có sự trốn thoát. Vậy chúng ta hãy thực hành những công việc tốt; chúng ta hãy kiểm tra những suy nghĩ của mình để chúng ta không làm điều ác, vì chúng ta gieo gì thì gặt nấy. Như khi bị bao vây trong một ngọn núi đá bốn mặt, không có lối thoát hay nơi trú ẩn cho bất kỳ ai, thì bên trong bức tường núi này của tuổi già, sinh, bệnh, và cái chết, không có lối thoát cho thế gian. Chỉ bằng cách suy ngẫm và thực hành giáo pháp chân chính, chúng ta mới có thể thoát khỏi ngọn núi đầy khổ đau này. Thật vậy, không có sự hằng định trên thế gian, sự kết thúc của những thú vui của giác quan giống như tia chớp, trong khi tuổi già và cái chết giống như những tia sét xuyên thấu; vậy thì làm điều bất chính có ích lợi gì! Tất cả các vị vua chinh phục cổ xưa, những người giống như các vị thần trên trái đất, nghĩ bằng sức mạnh của mình để vượt qua sự suy tàn; nhưng sau một cuộc sống ngắn ngủi, họ cũng biến mất. Ngọn lửa kiếp sẽ làm tan chảy núi Sumeru, nước đại dương sẽ bị cạn kiệt, con người chúng ta, vốn như một bong bóng, lại càng ít có khả năng tồn tại lâu trên trái đất! Ngọn gió dữ xua tan lớp sương mù dày đặc, tia nắng mặt trời bao quanh núi Sumeru, ngọn lửa dữ dội liếm sạch nơi ẩm ướt, vì vậy vạn vật luôn sinh ra lần nữa để bị hủy diệt! Thân thể là một điều không thực tại, được giữ qua sự đau khổ của đêm dài được nuông chiều bởi của cải, sống nhàn rỗi và bất cẩn, cái chết đột ngột đến và nó bị cuốn đi như gỗ mục trong dòng suối! Người khôn ngoan, chờ đợi những thay đổi này, với sự siêng năng phấn đấu chống lại sự lười biếng; nỗi sợ hãi sinh tử đóng vai trò như một sự thúc đẩy để giữ anh ta không tụt hậu trên đường; anh ta giải thoát mình khỏi các cam kết, anh ta không bị chiếm đóng bởi sự tự làm hài lòng, anh ta không bị vướng bận bởi bất kỳ nỗi lo nào của cuộc sống, anh ta không giữ công việc kinh doanh nào, không tìm kiếm tình bạn nào, không tham gia vào bất kỳ sự nghiệp học tập nào, cũng không hoàn toàn tách biệt khỏi nó; vì học vấn của anh ta là trí tuệ của việc không nhận thức trí tuệ, nhưng tuy nhiên nhận thức được những gì cho anh ta biết về sự vô thường của chính mình; có thân thể, nhưng giữ xa sự ô uế, anh ta học cách coi sự ô uế là cái ác lớn nhất. Anh ta biết rằng, dù sinh ra trong cõi Arûpa, vẫn không có sự trốn thoát khỏi những thay đổi của thời gian; học vấn của anh ta, vì vậy, là để có được cơ thể không thay đổi; vì nơi không có thay đổi, thì có sự an nghỉ. Như vậy việc sở hữu cơ thể hay thay đổi này là nền tảng của mọi khổ đau. Do đó, một lần nữa, tất cả những ai khôn ngoan đều đặt mục tiêu này - tìm kiếm một trạng thái không có thân thể; tất cả các trật tự khác nhau của chúng sinh, từ sự nuông chiều dục vọng, nhận lấy đau khổ; do đó tất cả những ai ở trong điều kiện này nên nảy sinh một trái tim, chán ghét dục vọng; vứt bỏ và chán ghét điều kiện này, thì họ sẽ không nhận thêm đau khổ nữa; dù sinh ra trong một trạng thái có hoặc không có hình thái bên ngoài, sự chắc chắn của thay đổi trong tương lai là cội nguồn của khổ đau; vì chừng nào không có sự chấm dứt hoàn hảo của sự tồn tại cá nhân, thì chắc chắn không thể không có sự vắng bóng của ham muốn cá nhân; chiêm nghiệm, theo cách này, tính chất của ba cõi, sự vô thường và không thực tại của chúng, sự hiện diện của nỗi đau luôn thiêu đốt, làm sao người khôn ngoan có thể tìm kiếm sự tận hưởng trong đó? Khi một cái cây đang cháy với ngọn lửa dữ dội, làm sao loài chim có thể tụ tập trong đó? Người khôn ngoan, người được coi là một vị hiền triết giác ngộ, nếu không có kiến thức này là vô minh; có kiến thức này, thì trí tuệ chân chính ló rạng; nếu không có nó, không có sự giác ngộ. Đạt được trí tuệ này là mục tiêu duy nhất, bỏ bê nó là sai lầm của cuộc sống. Tất cả sự dạy dỗ của các trường phái nên tập trung ở đây; nếu không có nó thì không có lý trí chân chính. Kể lại hệ thống xuất sắc này không dành cho những người sống trong mối quan hệ gia đình; cũng không phải, vì lý do đó, mà không được nói ra, vì tôn giáo liên quan đến một người một cách cá nhân. Bị thiêu đốt bởi khổ đau, bằng cách đi vào dòng suối mát lạnh, tất cả đều có thể đạt được sự nhẹ nhõm và dễ dàng; ánh sáng của một ngọn đèn trong căn phòng tối soi sáng các vật thể ở mọi màu sắc, cũng vậy với những người cống hiến mình cho tôn giáo - không có sự phân biệt giữa đệ tử xuất gia và người chưa học. Đôi khi kẻ cư ngụ trên núi rơi vào sự hủy hoại, đôi khi người cư sĩ khiêm tốn vươn lên trở thành Tiên nhân; sự thiếu đức tin là biển cả nhấn chìm, sự hiện diện của đức tin bừa bãi là dòng nước cuộn trào. Thủy triều của dục vọng cuốn trôi thế giới; bị vướng vào các xoáy nước của nó không có lối thoát; trí tuệ là chiếc thuyền tiện dụng, sự suy ngẫm là cái giữ chặt. Tiếng trống của tôn giáo, rào cản của tư duy, chỉ những điều này mới có thể cứu thoát khỏi biển cả vô minh."

Lúc này nhà vua, chú tâm một cách chân thành vào những lời của bậc Toàn trí, nảy sinh sự chán ghét đối với vẻ hào nhoáng của thế gian và không hài lòng với những thú vui của hoàng gia, giống như người ta tránh một con voi say, hay quay trở lại với lý trí đúng đắn sau một cuộc chè chén say sưa. Sau đó tất cả các giáo viên dị giáo, thấy rằng nhà vua có thiện cảm với Đức Phật, đã cầu xin nhà vua, bằng một tiếng nói, gọi Đức Phật hiển lộ những món quà thần thông của mình. Rồi nhà vua thưa với Thế Tôn: "Con cầu xin Ngài, hãy chấp thuận yêu cầu của họ!" Sau đó Đức Phật im lặng chấp thuận. Và giờ đây tất cả các giáo sư tôn giáo khác nhau, những bác sĩ khoe khoang về sức mạnh tâm linh của mình, đã tập hợp lại thành một nhóm đến nơi Đức Phật ở; rồi Ngài hiển lộ trước mặt họ năng lực thần thông của mình: bay lên không trung, Ngài vẫn ngồi, lan tỏa vinh quang của mình như ánh sáng mặt trời Ngài tỏa ra sự rạng rỡ của sự hiện diện của mình. Các giáo viên dị giáo đều bối rối, người dân tất cả đều tràn đầy đức tin. Sau đó vì lợi ích thuyết pháp cho mẹ mình, Ngài lập tức bay lên cõi trời của ba mươi ba vị thần, và trong ba tháng trú ngụ trong các dinh thự trên thiên đàng. Tại đó Ngài chuyển hóa những cư dân của cõi trú ngụ đó, và sau khi kết thúc sứ mệnh tôn giáo của mình đối với mẹ, thời gian trú ngụ trên thiên đàng kết thúc, Ngài lập tức trở về, các thiên thần đi cùng Ngài trên đôi cánh; Ngài đi xuống một chiếc thang bảy báu, và một lần nữa đến Gambudvîpa. Bước xuống, Ngài đáp xuống nơi mà tất cả các vị Phật trở về, vô số thiên thần đi cùng Ngài, mang theo các dinh thự trên thiên đàng của họ như một món quà.

Người dân Gambudvipa, với đôi bàn tay chắp lại, ngước nhìn với sự tôn kính, chiêm ngưỡng Ngài.

Sau khi hướng dẫn mẹ mình trên thiên đàng cùng với toàn bộ thiên binh, và một lần nữa trở về với con người, Ngài đi khắp nơi chuyển hóa những người có khả năng tiếp nhận. Gutika, Gîvaka, Sula, và Kûrna, con trai của quý tộc Anga và con trai của vị vua không sợ hãi Abhaya Nyagrodha và những người khác; Srîkutaka, Upâli vị Nirgrantha; tất cả những người này đều được chuyển hóa hoàn toàn. Cũng như vị vua của Gandhâra, tên là Fo-kia-lo; ông, sau khi nghe giáo pháp sâu sắc và xuất sắc, rời bỏ đất nước của mình và trở thành một ẩn sĩ. Cũng như các con quỷ Himapati và Vâtagiri, trên núi Vibhâra, đã bị khuất phục và chuyển hóa. Vị Brahmakârin Prayantika, trên núi Vagana, nhờ ý nghĩa tinh tế của một nửa bài kệ, Ngài đã thuyết phục và khiến ông hoan hỷ trong đức tin; làng Dânamati có một Kûtadanta, đứng đầu các vị Bà-la-môn tái sinh; lúc bấy giờ ông đang tế lễ vô số nạn nhân; Như Lai bằng phương tiện đã chuyển hóa ông, và khiến ông đi vào con đường chân chính. Trên núi Bhatika một vị thần có sự phân biệt xuất chúng, tên là Pañkasikha, tiếp nhận giáo pháp, đạt được Dhyâna; trong làng Vainushta, Ngài chuyển hóa mẹ của Nanda nổi tiếng. Trong thị trấn Añkavari, Ngài khuất phục con quỷ mahâbâla mạnh mẽ; Bhanabhadra, Sronadanta, những con rồng Nâgas độc ác và mạnh mẽ, vua của đất nước và hậu cung của ông, cùng tiếp nhận giáo pháp chân chính, khi Ngài mở ra cho họ cánh cửa bất tử. Trong làng Viggi nổi tiếng, Kina và Sila, tha thiết tìm kiếm sự tái sinh trên thiên đàng, Ngài chuyển hóa và khiến họ đi vào con đường đúng đắn. Angulimâla, trong làng Sumu đó, thông qua sự hiển lộ năng lực thần thông của mình, Ngài chuyển hóa và khuất phục; có con trai của quý tộc đó, Purigîvana, giàu có về của cải và kho tàng như Punavatî, ngay khi được đưa đến với Phật, chấp nhận giáo lý, ông trở nên vô cùng hào phóng. Cũng trong làng Padatti đó Ngài chuyển hóa Patali nổi tiếng, và cả Patala, anh em, và cả hai đều là quỷ. Ở Bhidhavali có hai vị Bà-la-môn, một người tên là Đại-tuổi, người kia Bà-la-môn-tuổi. Những vị này nhờ sức mạnh của một bài giảng Ngài khuất phục, và khiến họ đạt được tri thức về giáo pháp chân chính; khi Ngài đến Vaisâlî, Ngài chuyển hóa tất cả các con quỷ Raksha, và sư tử của Likkhavis, và tất cả người Likkhavis, Saka vị Nirgrantha, tất cả những vị này Ngài khiến họ đạt được giáo pháp chân chính. Hama kinkhava có một con quỷ Potala, và một con khác Potalaka, những vị này Ngài chuyển hóa. Một lần nữa Ngài đến núi Ala, để chuyển hóa con quỷ Alava, và con thứ hai tên là Kumâra, và con thứ ba Asidaka; rồi quay lại núi Gaga Ngài chuyển hóa con quỷ Kañgana, và Kamo vị Yaksha, cùng chị gái và con trai. Sau đó đến Benares, Ngài chuyển hóa Katyâyana nổi tiếng; rồi sau đó đi, bằng năng lực thần thông của mình, đến Sruvala, Ngài chuyển hóa các thương nhân Davakin và Nikin, và nhận lấy hội trường gỗ đàn hương của họ, tỏa hương thơm ngát cho đến nay. Đi đến Mahîvatî, Ngài chuyển hóa Tiên nhân Kapila, và vị Muni ở lại với ông; bàn chân Ngài bước lên đá, cặp bánh xe nghìn nan hoa xuất hiện, không bao giờ có thể bị xóa nhòa.

Sau đó Ngài đến nơi Po-lo-na, nơi Ngài chuyển hóa con quỷ Po-lo-na; đến đất nước Mathurâ, Ngài chuyển hóa con quỷ Godama. Ở Thurakusati Ngài cũng chuyển hóa Pindapâla; đến làng Vairañga, Ngài chuyển hóa vị Bà-la-môn; ở làng Kalamasa, Ngài chuyển hóa Savasasin, và cả Agirivasa nổi tiếng đó. Một lần nữa trở về đất nước Srâvastî, Ngài chuyển hóa Gautamas Gâtisruna và Dakâtili; trở về đất nước Kosala, Ngài chuyển hóa các nhà lãnh đạo của những kẻ dị giáo Vakrapali và tất cả các Brahmakârins. Đến Satavaka, trong sự tĩnh lặng của khu rừng, Ngài chuyển hóa các Tiên nhân dị giáo, và ép buộc họ đi vào con đường của Phật Tiên. Đến đất nước Ayodhyâ, Ngài chuyển hóa các con quỷ Nâgas; đến đất nước Kimbila, Ngài chuyển hóa hai vị Nâgarâgas; một người tên là Kimbila, người kia tên là Kâlaka. Một lần nữa đến đất nước Vaggi, Ngài chuyển hóa con quỷ Yaksha, tên là Pisha, cha và mẹ của Nâgara, và cả vị quý tộc vĩ đại, Ngài khiến họ tin tưởng một cách hoan hỷ vào giáo pháp chân chính. Đến đất nước Kausârubî, Ngài chuyển hóa Goshira, và hai vị Upasikâs, Vaguttarâ và bạn của bà là Uvari; và ngoài những người này, nhiều người khác, lần lượt từng người một. Đến đất nước Gandhâra Ngài chuyển hóa Nâga Apalâla; như vậy theo thứ tự, tất cả những bản tính bay trên không, ưa thích nước này Ngài đã hoàn toàn chuyển hóa và cứu rỗi, như mặt trời khi chiếu sáng lên một hang động tối tăm và ảm đạm. Lúc này Devadatta, nhìn thấy những phẩm chất xuất chúng đáng kinh ngạc của Đức Phật, nảy sinh trong trái tim mình một lòng thù ghét đố kỵ; đánh mất mọi sức mạnh của sự trừu tượng suy nghĩ ông luôn âm mưu những kế hoạch độc ác, để ngăn chặn sự lan rộng của giáo pháp chân chính; leo lên núi Gridhrakûta ông lăn một tảng đá xuống để đập trúng Đức Phật; tảng đá chia làm hai phần, mỗi phần đi qua hai bên Ngài. Một lần nữa, trên con đường hoàng gia ông thả một con voi say, hung dữ. Với chiếc vòi nâng lên gầm vang như sấm, nó chạy, hơi thở điên cuồng của nó tạo ra một đám mây quanh nó, bước chân hoang dại của nó như cơn gió dữ, cần tránh xa hơn cả cơn bão dữ dội; vòi và ngà và đuôi và chân của nó, khi chỉ cần chạm vào, mang lại cái chết tức thì. Như vậy nó chạy qua các đường phố và lối đi của Râgagriha, điên cuồng làm bị thương và giết chết con người; xác chết của họ nằm khắp đường, bộ não và máu của họ vương vãi khắp nơi. Sau đó tất cả đàn ông và phụ nữ tràn đầy nỗi sợ hãi, ở lại trong nhà; khắp thành phố có sự khủng khiếp phổ quát, chỉ nghe thấy những tiếng thét và tiếng khóc thương tâm; bên ngoài thành phố con người chạy nhanh, trốn mình trong các hang hốc. Như Lai, với năm trăm đệ tử, lúc này đi về phía thành phố; từ đỉnh cổng và mọi cửa sổ, con người, lo sợ cho Đức Phật, cầu xin Ngài đừng tiến bước; Như Lai, trái tim bình tĩnh và tĩnh lặng, với sự tự chủ hoàn hảo, chỉ nghĩ đến nỗi khổ đau gây ra bởi thù hận, trái tim yêu thương của Ngài khao khát xoa dịu nó, theo sau là thiên thần-nâgas hộ vệ, chậm rãi tiến lại gần con voi điên cuồng. Các Tỳ-kheo đều bỏ rơi Ngài, chỉ có Ânanda ở lại bên cạnh Ngài; gắn kết bởi mọi nghĩa vụ, bản tính kiên định của Ngài không hề lay chuyển hay run sợ. Con voi say, hung dữ và cay nghiệt, nhìn thấy Đức Phật, liền tỉnh lại ngay lập tức, và cúi đầu, đảnh lễ dưới chân Ngài tựa như một ngọn núi vĩ đại đổ xuống đất. Với bàn tay hoa sen bậc thầy vỗ đầu nó, như mặt trăng chiếu sáng một đám mây bay. Và giờ đây, khi nó nằm phủ phục trước chân bậc thầy, vì nó Ngài thốt lên những lời thiêng liêng: "Con voi không thể làm hại con rồng vĩ đại, thật khó để chiến đấu với một người như vậy; con voi khao khát làm như vậy cuối cùng sẽ không đạt được trạng thái sinh ra hạnh phúc nào; bị lừa dối bởi dục vọng, giận dữ và si mê, những thứ khó chế ngự, nhưng Phật đã chế ngự. Vậy thì, chính ngày hôm nay, hãy từ bỏ dục vọng, sự giận dữ và si mê này! Ngươi! bị nuốt chửng trong bùn lầy của khổ đau! nếu không từ bỏ bây giờ, chúng sẽ gia tăng nhiều hơn nữa và lớn mạnh."

Con voi, nghe lời Đức Phật, thoát khỏi sự say sưa, hoan hỷ trong lòng; tâm trí và thân thể đều tìm thấy sự nghỉ ngơi, như người khát tìm thấy niềm vui khi uống sương thiên đàng. Con voi được chuyển hóa như vậy, đám đông xung quanh tràn đầy niềm vui; tất cả họ thốt lên tiếng ngạc nhiên trước phép màu, và mang những lễ vật đủ loại đến. Những kẻ gần như tốt đạt đến đức hạnh trung bình, những người tốt trung bình bước lên cấp độ cao hơn, những người không tin đạo nay trở thành những người tin đạo, những người đã tin đạo được củng cố trong đức tin của họ. Agâtasatru, vị vua vĩ đại, nhìn thấy cách Đức Phật chinh phục con voi say, tâm hồn bị lay động bởi những suy nghĩ sâu sắc; rồi, tràn đầy niềm vui, ông tìm thấy sự gia tăng gấp đôi của lòng mộ đạo. Như Lai, bằng cách thực hành đức hạnh, hiển lộ tất cả các loại sức mạnh thần thông; như vậy Ngài chế ngự và hài hòa tâm trí của tất cả, và khiến họ theo thứ tự đạt được chân lý tôn giáo, và khắp vương quốc những hạt giống đức hạnh được gieo trồng, như lần đầu tiên khi con người bắt đầu sống. Nhưng Devadatta, điên cuồng vì giận dữ, vì bị mắc bẫy bởi chính sự độc ác của mình, lúc đầu nhờ sức mạnh thần thông có thể bay, nay sa ngã, trú ngụ trong địa ngục thấp nhất.

Thế Tôn sau khi kết thúc công việc chuyển hóa rộng lớn của mình đã nảy sinh trong tâm mình một mong muốn về Niết-bàn. Theo đó đi từ thành phố Râgagriha, Ngài tiếp tục hướng về thị trấn Pâtaliputra.

Sau khi đến đó, Ngài trú ngụ trong Pâtali ketiya nổi tiếng. Nay thị trấn Pâtaliputra này là thị trấn biên giới của Magadha, bảo vệ ngoại ô của đất nước. Cai trị đất nước là một vị Bà-la-môn nổi tiếng rộng rãi và học vấn uyên bác trong kinh điển; và cũng có một giám sát viên của đất nước, để xem điềm báo của vùng đất liên quan đến sự nghỉ ngơi hay tai họa. Lúc này vua Magadha cử đến viên chức thanh tra đó một sứ giả, để cảnh báo và ra lệnh cho ông xây dựng công sự ở vùng lân cận thị trấn để đảm bảo an ninh và bảo vệ nó. Và giờ đây Thế Tôn, khi họ đang xây dựng công sự, đã dự đoán rằng do các vị Chư thiên và linh hồn bảo vệ và giữ gìn vùng đất, nơi này sẽ tiếp tục vững mạnh và không bị tai họa hay sự hủy diệt. Vì điều này, trái tim của giám sát viên vô cùng hoan hỷ, và ông đã dâng những lễ vật tôn giáo lên Đức Phật, giáo pháp và giáo hội. Đức Phật nay rời khỏi cổng thành đi về phía sông Hằng. Giám sát viên, từ sự tôn kính sâu sắc của mình đối với Đức Phật, đặt tên cho cánh cổng mà Thế Tôn đã đi qua là "cổng Gautama". Trong khi đó tất cả người dân bên bờ sông Hằng đi ra để đảnh lễ Thế Tôn. Họ chuẩn bị cho Ngài đủ loại lễ vật tôn giáo, và mỗi người với chiếc thuyền sặc sỡ của mình mời Ngài đi qua. Thế Tôn, cân nhắc số lượng thuyền, sợ rằng bằng một sự xuất hiện của sự thiên vị khi chấp nhận một chiếc, Ngài có thể làm tổn thương tâm trí của tất cả những người còn lại. Vì vậy, trong một khoảnh khắc, bằng năng lực thần thông của mình, Ngài vận chuyển chính mình và đại chúng qua sông, rời bỏ bờ này Ngài đi thẳng đến bờ kia, biểu thị cho chuyến đi bằng chiếc thuyền trí tuệ từ thế giới này đến Niết-bàn: một chiếc thuyền đủ lớn để vận chuyển tất cả chúng sinh để cứu thế giới, cũng như không có thuyền Ngài đi qua không trở ngại sông Hằng. Sau đó tất cả mọi người trên bờ sông, với một tiếng nói, cất lên tiếng reo hò cuồng nhiệt, và tất cả tuyên bố bến phà này sẽ được gọi là bến phà Gautama. Như cổng thành được gọi là cổng Gautama, thì bến phà Gautama này được biết đến như vậy qua các thời đại; và sẽ được gọi như vậy qua các thế hệ mai sau. Sau đó Như Lai, vẫn tiếp tục đi về phía trước, đến ngôi làng Kuli nổi tiếng đó, nơi Ngài thuyết giảng và chuyển hóa nhiều người; Ngài tiếp tục đến làng Nâdi, nơi đã xảy ra nhiều cái chết trong số người dân. Những người bạn của người đã khuất sau đó đến gặp Thế Tôn và hỏi, "Những người bạn và người thân đã khuất của chúng con, nay đã đi đâu để tái sinh, sau khi cuộc sống này kết thúc?" Đức Phật, biết rõ trình tự của các hành động, đã trả lời mỗi người theo nhu cầu của họ. Rồi đi về phía trước đến Vaisâlî, Ngài định cư trong khu vườn Âmrâ. Người phụ nữ nổi tiếng Âmrâ, có thiện cảm với Đức Phật, đi đến khu vườn đó theo sau là những người phụ nữ hầu cận của mình, trong khi lũ trẻ từ các trường học bày tỏ sự tôn kính với bà. Như vậy với sự thận trọng và tự chế, thân hình bà ăn mặc nhẹ nhàng và giản dị, vứt bỏ tất cả những chiếc áo choàng trang trí và tất cả đồ trang sức của hương thơm và hoa, như một người phụ nữ thận trọng và đức hạnh đi ra để thực hiện các nghĩa vụ tôn giáo của mình, bà đi về phía trước, xinh đẹp để nhìn ngắm, như bất kỳ Devî nào về ngoại hình. Đức Phật nhìn thấy người phụ nữ từ xa tiến lại gần, nói với tất cả các Tỳ-kheo:—

"Người phụ nữ này thực sự vô cùng xinh đẹp, có khả năng làm say đắm tâm trí của những người tôn giáo; vậy thì bây giờ, hãy giữ sự ghi nhớ của các người thẳng thắn! hãy để trí tuệ giữ tâm trí các người trong sự phục tùng! Tốt hơn là rơi vào miệng con hổ dữ, hay dưới lưỡi dao sắc bén của đao phủ, hơn là trú ngụ với một người phụ nữ và kích thích trong chính các người những suy nghĩ ham muốn. Một người phụ nữ khao khát thể hiện hình thái và vóc dáng của mình, dù là đi, đứng, ngồi, hay ngủ. Ngay cả khi được thể hiện như một bức tranh, cô ấy khao khát nhất là làm nổi bật những sự quyến rũ của vẻ đẹp của mình, và do đó cướp đi trái tim kiên định của con người! Vậy thì các người nên bảo vệ chính mình như thế nào? Bằng cách coi những giọt nước mắt và nụ cười của cô ấy như kẻ thù, hình dáng cúi xuống của cô ấy, đôi tay buông thõng, và tất cả mái tóc rối bời của cô ấy như những cái bẫy được thiết kế để giam cầm trái tim con người. Vậy thì các người càng nên nghi ngờ vẻ đẹp amorous được nghiên cứu của cô ấy; khi cô ấy thể hiện đường nét tinh tế, hình dáng trang trí phong phú của mình, và trò chuyện vui vẻ với người đàn ông khờ dại! À, khi đó! sự xáo trộn và những suy nghĩ xấu xa nào, không nhìn thấy bên dưới hình dáng kinh tởm, bị vấy bẩn, nỗi khổ đau của sự vô thường, sự bất tịnh, sự không thực tại! Coi những điều này là thực tại, tất cả những suy nghĩ ham muốn đều chết đi; suy ngẫm đúng đắn về những điều này, trong giới hạn của chúng, ngay cả một Apsaras cũng sẽ không mang lại cho các người niềm vui. Nhưng sức mạnh của ham muốn lại to lớn đối với con người, và đáng sợ thay; vậy hãy lấy cây cung của sự kiên trì chân thành, và những mũi tên sắc nhọn của trí tuệ, che đầu các người bằng chiếc mũ sắt của tư duy đúng đắn, và chiến đấu với quyết tâm vững chắc chống lại năm ham muốn. Tốt hơn nhiều khi dùng những chiếc đinh sắt nung đỏ chọc thủng cả hai mắt, hơn là khuyến khích trong chính các người những suy nghĩ ham muốn, hay nhìn vào hình dáng của một người phụ nữ với những ham muốn như vậy. Ham muốn làm mờ mịt trái tim của một người, bối rối với vẻ đẹp của người phụ nữ, tâm trí bị lóa mắt, và vào cuối đời người đàn ông đó phải rơi vào một 'con đường xấu xa'. Vậy hãy sợ nỗi đau của 'con đường xấu xa' đó! và đừng chứa chấp những sự lừa dối của phụ nữ. Các giác quan không bị giới hạn trong giới hạn thích hợp, và các đối tượng của giác quan không bị giới hạn như lẽ ra chúng phải có, những suy nghĩ ham muốn và tham lam nảy sinh giữa hai bên, bởi vì các giác quan và đối tượng của chúng được ách lại một cách không đồng đều. Giống như khi hai con bò cày được ách lại với nhau vào một cái ách và thanh ngang, nhưng không kéo cùng nhau khi chúng đi, thì đó là khi các giác quan và đối tượng của chúng được khớp một cách không đồng đều. Do đó, ta nói, hãy chế ngự trái tim, đừng cho nó sự buông thả không kiềm chế."

Như vậy Đức Phật, vì lợi ích của các Tỳ-kheo, đã giải thích giáo pháp theo nhiều cách khác nhau. Và giờ đây người phụ nữ Âmrâ đó dần dần tiến lại gần sự hiện diện của Thế Tôn; nhìn thấy Đức Phật ngồi dưới một gốc cây, đắm chìm trong suy nghĩ và hoàn toàn bị hấp thụ bởi nó, bà nhớ lại rằng Ngài có một trái tim trắc ẩn vĩ đại, và do đó bà tin rằng Ngài sẽ vì thương xót mà tiếp nhận khu vườn của bà. Với trái tim kiên định và phong thái vui vẻ và cảm xúc được quản lý đúng đắn, hình dáng bên ngoài được kiềm chế, trái tim tĩnh tại, cúi đầu dưới chân Đức Phật, bà vào vị trí của mình khi Thế Tôn mời bà, trong khi Ngài theo trình tự thuyết giảng giáo pháp:

"Trái tim của cô, ôi người phụ nữ! dường như bình tĩnh và yên lặng, hình dáng của cô không có những đồ trang sức bên ngoài; trẻ tuổi và giàu có, cô dường như rất tài năng như cô xinh đẹp. Rằng một người, có năng khiếu như vậy, nên có đức tin để tiếp nhận giáo pháp của sự chính trực là, thực sự, một điều hiếm có trên thế gian! Trí tuệ của một bậc thầy có được từ các kiếp trước, cho phép ông ta tiếp nhận giáo pháp với niềm vui: đây không phải là điều hiếm có; nhưng rằng một người phụ nữ, yếu đuối về ý chí, thiếu thốn về trí tuệ, đắm chìm sâu sắc trong tình yêu, lại vẫn có thể vui thích trong sự mộ đạo, điều này, thực sự, là rất hiếm. Một con người sinh ra trên thế gian, nhờ tư duy đúng đắn mà đến để yêu thích sự thiện lành, anh ta nhận ra sự vô thường của của cải và sắc đẹp, và coi tôn giáo như đồ trang trí tốt nhất của mình. Anh ta cảm thấy rằng điều này chỉ có thể khắc phục được những căn bệnh của cuộc sống và thay đổi định mệnh của người trẻ và già; định mệnh xấu xa vốn làm hẹp cuộc sống của người khác không thể ảnh hưởng đến anh ta, khi sống một cách chính trực; luôn loại bỏ những gì kích thích ham muốn, anh ta mạnh mẽ trong sự vắng bóng của ham muốn; tìm cách để tìm thấy, không phải những gì những suy nghĩ phù phiếm gợi ý, mà là điều mà tôn giáo chỉ ra cho anh ta. Dựa vào sự giúp đỡ bên ngoài, anh ta có nỗi đau; tự lực, thì có sức mạnh và niềm vui. Nhưng trong trường hợp của phụ nữ, từ người khác đến sự lao nhọc, và sự nuôi dưỡng đứa con của người khác. Như vậy thì ai cũng nên suy ngẫm kỹ lưỡng, và chán ghét và vứt bỏ hình thái của phụ nữ."

Âmrâ, người phụ nữ, nghe giáo pháp, hoan hỷ. Trí tuệ của bà được củng cố, và được khai sáng hơn nữa, bà đã có thể vứt bỏ ham muốn, và tự bản thân không hài lòng với hình thái của phụ nữ, đã được giải thoát khỏi mọi suy nghĩ ô uế. Mặc dù vẫn bị giới hạn trong hình thái của phụ nữ, tràn đầy niềm vui tôn giáo, bà cúi đầu dưới chân Đức Phật và thốt lên: "Ôi! mong Thế Tôn, trong lòng trắc ẩn sâu sắc, tiếp nhận từ con, mặc dù ngu dốt, lễ vật này, và hoàn thành lời thề tha thiết của con." Sau đó Đức Phật biết sự chân thành của bà, và vì lợi ích của tất cả chúng sinh, im lặng chấp nhận yêu cầu của bà, và khiến bà có niềm vui trọn vẹn, kết quả là; trong khi tất cả những người bạn của bà chăm chú, gia tăng tri thức, và, sau sự tôn kính, đã trở về nhà.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

Truyện bạn đang đọc dở dang

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.