Tầm quan trọng của "Koran" nằm ở chỗ nó là một cuốn sách tôn giáo của phương Đông, được hàng trăm triệu người thuộc các chủng tộc và nền văn minh khác nhau đọc và ghi nhớ, từ những vùng biên giới phía tây của Trung Quốc cho đến những cột trụ của Hercules. Người Hồi giáo coi cuốn sách này chứa đựng tất cả kiến thức và văn chương cần thiết cho nhân loại. Khi được yêu cầu chứng minh tính xác thực trong sứ mệnh của mình bằng một phép màu, Mohammed đã chỉ tay vào "Koran" và thốt lên: "Hãy nhìn xem, đây chính là phép màu vĩ đại nhất trong tất cả." Các bậc hiền triết ở Alexandria từng thỉnh cầu Caliph Omar trao cho họ thư viện đồ sộ tại Alexandria. Ông đáp: "Nếu những cuốn sách ấy chứa đựng điều gì trái với 'Koran', thì chúng đáng bị hủy diệt. Còn nếu chúng chứa đựng những điều đã được viết trong 'Koran', thì chúng trở nên không cần thiết." Ông ra lệnh phân phát chúng vào các nhà tắm trong thành phố để làm nhiên liệu đốt lò.
Tác phẩm "Koran" hoàn toàn là công trình của Mohammed. Chính ông tự nhận mình chỉ phát ngôn với tư cách là người truyền tin của Thượng đế. Những mệnh lệnh và giáo huấn trong sách đều ở ngôi thứ nhất, như thể chính Đấng Tối Cao đang phán truyền. Nguồn cảm hứng nồng cháy và sự thành tín tôn giáo của vị tiên tri được thể hiện rõ rệt trong những bản văn kỳ lạ này. Tuy nhiên, đôi lúc ông lại chìm xuống thành một người kể chuyện Ả Rập thuần túy, với mục đích giải trí cho dân chúng. Ông không phải là một nhà thơ, nhưng khi bàn về sự thống nhất của Thượng đế, về lòng nhân từ của Đấng Tối Cao, về những kỳ quan của Thiên nhiên, và vẻ đẹp của sự cam chịu, ông lại thể hiện một tài hùng biện rực rỡ, sức mạnh của những hình ảnh hoa mỹ, cùng sự cảm thương và lòng sùng đạo, biến "Koran" thành tác phẩm văn viết đầu tiên bằng tiếng Ả Rập.
Nếu căn cứ vào chính lời kể của Mohammed về quá trình sáng tác cuốn sách này, chúng ta phải tin rằng "Koran" hoàn chỉnh đã tồn tại từ vĩnh hằng trên một phiến đá được bảo tồn ở tầng trời cao nhất. Mỗi năm một lần, trong suốt giai đoạn hoạt động tích cực của vị tiên tri, những mảnh của phiến đá này được thiên thần Gabriel mang xuống tầng trời thấp hơn nơi mặt trăng ngự trị, và truyền đạt lại cho vị tiên tri, người thường xuyên được đưa đến cõi thiên giới đó. Những lời này được thiên thần đọc lại và vị tiên tri thuật lại cho thư ký của mình. Những mảnh rời rạc này được ghi lại trên xương sườn của lá cọ, xương bả vai cừu, hoặc da dê, và được cất trong một chiếc rương, lưu giữ cho đến thời kỳ của Abu Bekr vào thế kỷ thứ bảy, khi chúng được tập hợp lại thành một tập hoàn chỉnh. Những điều mặc khải kỳ diệu như vậy được thực hiện vào các thời kỳ khác nhau đối với vị tiên tri, được gọi là các Surah, và tạo thành những chương riêng biệt trong cuốn Koran mà chúng ta có ngày nay. Một vài Surah trong số này mâu thuẫn với những điều vị tiên tri đã thốt ra trước đó, nhưng sự khác biệt này được giải quyết bằng một phương thức gọi là "bãi bỏ", trong đó những lời răn mới hơn được coi là thay thế và hủy bỏ những lời cũ vốn mâu thuẫn với chúng trong các mặc khải trước đó.
Người ta hoàn toàn có thể tin rằng những lời tiên tri của đạo Hồi này hợp thành một tập hợp pha tạp của nhiều yếu tố khác nhau. Một số chương thì dài, số khác lại ngắn; đôi khi vị tiên tri như thể bị cơn gió lốc cuốn đi, đối mặt với những huyền bí khôn tả mà ông diễn tả bằng ngôn ngữ đầy cảm hứng. Những lúc khác, ông lại khô khan và văn xuôi, sa đà vào những cách diễn đạt lặp đi lặp lại đầy mệt mỏi và những điều vụn vặt trẻ con. Có lúc ông đảm nhận giọng điệu rõ ràng, mạch lạc của một nhà lập pháp, hoặc nâng giọng thành những lời đe dọa giận dữ của một kẻ cuồng tín không khoan nhượng và khát máu. Thế nhưng, xuyên suốt toàn bộ tập sách là một mạch ngầm của lòng cam chịu tôn giáo, sự tin tưởng vào Thượng đế, niềm hy vọng trong nghịch cảnh, và lòng nhân ái đối với con người. Những điều này bộc lộ một lý tưởng cao quý, sự giản dị và thuần khiết trong quan niệm về Đấng Tối Cao cũng như các mối quan hệ trong đời sống nhân loại, khiến tác phẩm này không phải là thiếu đi nguồn cảm hứng, ngay cả đối với những người suy tư của thế kỷ mười chín. Koran luôn phải được coi là một trong những cuốn sách tôn giáo có sức ảnh hưởng mạnh mẽ nhất, một trong những tài liệu vĩ đại nhất hé lộ cuộc đấu tranh của trái tim con người trên hành trình tìm kiếm tri thức về Thượng đế và sự hoàn thành đức tin theo thánh ý. Có lẽ tinh hoa của tác phẩm, trong việc cung cấp một triết lý sống, được gói gọn trong những châm ngôn của Abu Bekr, một trong những người có phẩm cách cao quý nhất trong số những người kế vị Mohammed. Ông nói: "Những hành động tốt là tấm khiên che chở trước những đòn giáng của nghịch cảnh." Và lại rằng: "Cái chết là điều dễ dàng nhất sau khi nó xảy ra, và là điều khó khăn nhất trước khi nó tới." Chúng ta có thể thêm vào đó câu nói của Ali: "Sự giàu sang thiếu vắng Thượng đế chính là sự nghèo khổ và khốn cùng lớn nhất."
Có hai mươi chín chương của "Koran" bắt đầu bằng các chữ cái nhất định trong bảng chữ cái: một số bắt đầu bằng một chữ cái đơn lẻ, số khác bằng nhiều hơn. Người Hồi giáo tin rằng những chữ cái này là dấu hiệu đặc trưng của "Koran" và che giấu nhiều bí ẩn sâu xa; những người thông tuệ hơn cũng thừa nhận rằng hiểu biết chắc chắn về chúng chưa bao giờ được truyền đạt cho bất kỳ phàm nhân nào, ngoại trừ vị tiên tri của họ. Mặc dù vậy, một số người vẫn tự do suy đoán ý nghĩa của chúng bằng loại hình Cabbala mà người Do Thái gọi là Notarikon, và cho rằng các chữ cái này đại diện cho những từ ngữ diễn đạt danh xưng và thuộc tính của Thượng đế, các công trình, giáo lệnh và sắc chỉ của Người; do đó, những chữ cái bí ẩn này, cũng như chính các câu thơ, dường như được gọi là "dấu hiệu" trong "Koran". Những người khác giải thích ý định của các chữ cái này dựa trên bản chất hoặc cơ quan phát âm, hoặc từ giá trị số của chúng, theo một nhánh khác của Cabbala Do Thái gọi là Gematria; sự không chắc chắn của những phỏng đoán này thể hiện rõ qua việc chúng không thống nhất với nhau. Ví dụ, năm chương, trong đó có chương thứ hai, bắt đầu bằng các chữ cái A.L.M., mà một số người tưởng tượng là viết tắt của "Allah latîf magîd"—"Thượng đế nhân từ và đáng tôn vinh"—hoặc "Ana li minni"—"thuộc về ta và từ ta"—mọi sự hoàn hảo đều thuộc về Người và mọi điều tốt đẹp đều xuất phát từ Người; hoặc viết tắt của "Ana Allah âlam"—"Ta là Thượng đế thông thái nhất"—với giả định rằng chữ cái đầu đánh dấu sự bắt đầu của từ thứ nhất, chữ thứ hai là giữa của từ thứ hai, và chữ thứ ba là phần cuối của từ thứ ba: hoặc đại diện cho "Allah, Gabriel, Mohammed," người sáng tạo, người mặc khải và người thuyết giảng "Koran". Những người khác lại nói rằng vì chữ A thuộc về phần dưới cổ họng, cơ quan phát âm đầu tiên; L thuộc về vòm miệng, cơ quan trung tâm; và M thuộc về môi, cơ quan cuối cùng; nên các chữ cái này biểu thị rằng Thượng đế là sự khởi đầu, điểm giữa và kết thúc, hoặc đáng được ca tụng ở phần đầu, giữa và cuối trong mọi lời nói và hành động của chúng ta; hoặc, vì tổng giá trị số của ba chữ cái đó là bảy mươi mốt, chúng biểu thị rằng trong khoảng thời gian nhiều năm như vậy, tôn giáo được thuyết giảng trong "Koran" sẽ được thiết lập hoàn toàn. Phỏng đoán của một học giả Cơ đốc giáo cũng chắc chắn không kém bất kỳ phỏng đoán nào ở trên, khi cho rằng những chữ cái đó được người thư ký ghi vào đó, với ý nghĩa "Amar li Mohammed"—"theo lệnh của Mohammed"—cũng như năm chữ cái đặt trước chương mười chín dường như được một thư lại người Do Thái viết vào đó với ý nghĩa "Cob yaas"—"vậy là ông truyền lệnh".
Nội dung tổng quát của "Koran" có thể chia làm ba phần chính: Thứ nhất là các giới luật và luật lệ về tôn giáo như cầu nguyện, nhịn ăn, hành hương; cũng có những đạo luật quy định trong các vấn đề đời sống dân sự như hôn nhân, quyền sở hữu và thừa kế tài sản, và việc thực thi công lý. Phần thứ hai bao gồm các câu chuyện lịch sử, phần lớn là những sự kiện từ Kinh Thánh, theo cách hiểu của người Cơ đốc giáo. Có lẽ Mohammed đã thu thập được khá nhiều kiến thức qua nghe kể lại về mảng này từ người Do Thái và Cơ đốc giáo. Một số tình tiết lịch sử của ông hoàn toàn là hư cấu, số khác lại là sự xuyên tạc hoặc làm sai lệch các tường thuật trong Kinh Thánh. Phần này của "Koran", dù thú vị và đậm chất giai thoại, lại là phần ít thỏa đáng nhất của tác phẩm, và cho thấy sự thiếu hiểu biết chân thực cùng thái độ coi thường việc xác minh lịch sử của tác giả. Ví dụ, khi ông đánh đồng Miriam, chị gái của Moses, với Mary, Mẹ của Chúa Kitô, ông đã cho thấy mình lạc lối trong những đám mây sai lầm huyền bí đậm chất phương Đông. Yếu tố thứ ba trong "Koran" là một khối lượng lớn các lời khuyên răn, nhiều lời trong đó hướng tới thế giới bên ngoài và những người không có đức tin, kêu gọi họ chấp nhận tín điều rằng chỉ có một Thượng đế duy nhất và Mohammed là vị tiên tri của Người. Chiến tranh được đưa ra như một phương thức hợp pháp để truyền bá đức tin. Các nghĩa vụ trong cuộc sống như công lý, sự tiết độ, đức cam chịu và sự cần cù được nhấn mạnh. Địa ngục được dùng để đe dọa những kẻ ngoại đạo và những người vô đạo đức; và dù tác giả đã lấy tài liệu từ bất cứ nguồn nào, không thể nghi ngờ rằng hệ thống đạo đức mà ông truyền bá xét trên mọi phương diện đều là một sự mặc khải đối với những kẻ thờ ngẫu tượng và thờ lửa đầy sa đọa, những người mà ông đã thực hiện sứ mệnh cuộc đời mình ở giữa họ. Mohammed đã rao giảng điều mà ông gọi là chân lý, với thanh kiếm trong một tay và "Koran" trong tay kia. Nhưng đế chế được thiết lập bằng kiếm gươm lẽ ra đã tan thành cát bụi từ lâu như của Alexander hay Augustus, nếu "Koran" không khắc sâu giáo lý của nó vào tâm trí những kẻ bị chinh phục, không điều tiết đời sống xã hội và chính trị của họ bằng các giới luật của nó, không nâng đỡ và tôn vinh đức tin của họ bằng giáo thuyết về một Thượng đế duy nhất toàn năng và nhân từ; nếu nó không cổ vũ họ bằng hy vọng về sự Phục sinh, và soi sáng tâm trí họ bằng viễn cảnh về một Thiên đàng, nơi mà những khoái lạc thô sơ nhất sau này đã được các nhà bình luận Ả Rập diễn giải phù hợp với những khả năng tâm linh cao nhất của nhân loại.
E.W.