Bạn đọc hẳn còn nhớ đã được cho biết rằng Jenny Jones từng sống vài năm với một ông thầy đồ nọ — người, theo lời khẩn khoản thiết tha của cô, đã dạy cô tiếng Latinh. Phải công bằng mà thừa nhận rằng năng lực của cô tiến bộ nhanh đến mức cô đã trở thành một học giả uyên bác hơn cả thầy mình.

Thực ra, dẫu người tội nghiệp ấy theo đuổi một nghề nghiệp đòi hỏi phải có học thức, thì đó lại là ưu điểm ít đáng kể nhất ở ông. Ông là một trong những kẻ có bản tính hiền lành nhất trên đời, đồng thời lại rất có duyên và hóm hỉnh, đến mức được coi là bậc trí tuệ của cả vùng. Tất cả các bậc tao nhân mặc khách làng nước xung quanh đều tha thiết muốn giao du với ông; và vì từ chối vốn không phải sở trường của ông, ông thường dành phần lớn thời gian tại dinh cơ của họ — khoảng thời gian lẽ ra ông có thể dùng vào việc dạy học để thu về nhiều lợi ích hơn thế.

Người ta có thể hình dung rằng một quý ông có tài nghệ và tính cách như vậy hoàn toàn chẳng khiến cho các trường danh tiếng ở Eton hay Westminster phải e dè. Nói một cách thành thực, học sinh của ông được chia làm hai lớp: lớp trên gồm một thiếu niên là con trai của một điền chủ trong vùng, khi ấy vừa tròn mười bảy tuổi và mới bắt đầu học phần Cú pháp; còn lớp dưới gồm một người con trai khác của vị điền chủ ấy, học cùng với bảy đứa trẻ trong giáo xứ đang vỡ lòng tập đọc tập viết.

Khoản tiền thù lao thu được từ công việc này khó lòng có thể mang lại cho ông thầy đồ những tiện nghi xa hoa của cuộc sống, nếu ông không kiêm thêm nhiệm vụ thư ký giáo xứ và thợ cạo, và nếu ông thiện nam Allworthy không ban thêm cho ông một khoản trợ cấp mười bảng mỗi năm — món tiền mà người khốn khổ ấy nhận được vào mỗi dịp Giáng sinh, nhờ đó mà lòng ông được sưởi ấm trong mùa lễ hội linh thiêng ấy.

Bên cạnh những báu vật khác, ông thầy khóa còn có một người vợ — người mà ông đã cưới từ nhà bếp của ông Allworthy chỉ vì gia tài của nàng, tức là hai mươi bảng mà nàng dành dụm được ở đó.

Người đàn bà này không lấy gì làm nhan sắc. Tôi không dám chắc bà có làm mẫu cho người bạn Hogarth của tôi vẽ hay không; nhưng trông bà y hệt như cô hầu đang rót trà cho bà chủ trong bức tranh thứ ba của bộ Cuộc đời kỹ nữ. Không những thế, bà còn là một tín đồ thuần thành của giáo phái cao quý do nàng Xantippe thời cổ đại sáng lập; chính vì thế, bà trở nên đáng sợ trong trường học hơn cả chồng mình. Bởi lẽ, thú thật là, chưa bao giờ ông làm chủ được ở đó, hay ở bất cứ nơi nào khác, khi có mặt bà.

Dù nét mặt bà không biểu lộ mấy vẻ hiền dịu tự nhiên, thì điều này có lẽ lại càng trở nên cay đắng hơn bởi một hoàn cảnh thường tus hủy hoại hạnh phúc lứa đôi; vì trẻ thơ vẫn được ví là bảo chứng của tình yêu, thế mà chồng bà, dù họ đã kết hôn được chín năm, vẫn chưa hề trao cho bà một bảo chứng nào như thế. Đó là một sự thiếu sót mà ông chẳng thể lấy tuổi tác hay sức khỏe ra để biện hộ, bởi ông chưa đầy ba mươi tuổi, vẫn là một thanh niên tráng kiện và vui tươi.

Từ đó nảy sinh một mối họa khác, gây ra không ít phiền muộn cho ông thầy đồ tội nghiệp. Người vợ luôn giữ lòng ghen tuông đến mức ông hầu như chẳng dám mở miệng nói chuyện với bất kỳ người phụ nữ nào trong giáo xứ; bởi chỉ một chút lịch sự nhỏ nhặt nhất, hay thậm chí một sự giao thiệp nào với phái nữ, cũng đủ khiến vợ ông lồng lộn lôi ông ra đòn hội chợ.

Để đề phòng những tai họa chốn phòng the ngay trong chính ngôi nhà mình, vì chỉ thuê một nữ gia nhân duy nhất, bà luôn cẩn trọng chọn lựa những người mà nét mặt thoạt nhìn đã đủ là thứ bảo chứng cho đức hạnh của họ; và như bạn đọc đã biết từ trước, Jenny Jones chính là một trong số đó.

Vì gương mặt của thiếu nữ này có thể coi là thứ bảo chứng khá tốt cho loại đức hạnh kể trên, lại thêm tư chất vốn vô cùng đoan trang — hệ quả tất yếu của sự hiểu biết ở phụ nữ — nên cô đã sống hơn bốn năm nhà ông Partridge (đó là tên ông thầy đồ) mà không hề mảy may gợi lên chút nghi ngờ nào ở người vợ. Thậm chí, cô còn được đối đãi vô cùng tử tế, và bà chủ đã cho phép ông Partridge truyền thụ cho cô những bài học mà chúng ta vừa nhắc tới.

Nhưng bệnh ghen tuông cũng giống như chứng thống phong: một khi những căn bệnh ấy đã ngấm vào máu, chẳng bao giờ có sự bảo đảm nào ngăn được chúng bùng phát, và điều đó thường xảy ra vào những dịp bất ngờ nhất, khi người ta ít ngờ tới nhất.

Sự việc đã diễn ra như vậy với bà Partridge — người suốt bốn năm qua vẫn nhẫn nhịn để chồng dạy học cho cô thiếu nữ, thậm chí còn thường xuyên để cô xao lãng công việc nhà để theo đuổi việc học hành. Cho đến một hôm, khi đi ngang qua lúc cô gái đang đọc sách còn thầy giáo thì đang cúi người bên cạnh, không hiểu vì lý do gì, cô gái bỗng bật dậy khỏi ghế; và đây là lần đầu tiên sự nghi ngờ bén rễ trong tâm trí bà chủ. Dù vậy, lúc bấy giờ nó chưa bộc lộ ra ngoài mà vẫn ngấm ngầm ẩn giấu trong lòng bà như một kẻ thù giấu mặt, đang chờ đợi được tăng cường thêm viện binh trước khi chính thức công khai tuyên chiến và tiến hành các hoạt động thù địch. Và thứ viện binh ấy chẳng bao lâu sau đã xuất hiện để củng cố thêm mối hoài nghi của bà; bởi không lâu sau đó, khi hai vợ chồng đang dùng bữa trưa, ông thầy liền bảo người hầu: Da mihi aliquid potum. Nghe vậy, cô gái tội nghiệp liền mỉm cười — có lẽ vì câu tiếng Latinh lủng củng — và khi bà chủ liếc nhìn, cô bỗng đỏ mặt, có lẽ vì thẹn thùng khi nhận ra mình đã cười cợt thầy giáo. Ngay lập tức, bà Partridge nổi cơn thịnh nộ, vung luôn chiếc đĩa mình đang ăn ném thẳng vào đầu tội nghiệp Jenny, miệng thét lên: “Đồ đĩ thõa trơ trẽn, mày dám giở trò với chồng tao ngay trước mặt tao sao?” Cùng lúc ấy, bà chồm dậy khỏi ghế, tay lăm lăm con dao — thứ mà rất có thể bà đã dùng để thực hiện một màn trả thù đẫm máu, nếu cô gái không nhanh chân lợi thế đứng gần cửa hơn nên đã chạy trốn kịp thời khỏi cơn lôi đình của bà. Còn về phần ông chồng tội nghiệp, chẳng rõ vì sự kinh hoàng đã làm ông chết trân, hay vì nỗi sợ hãi (điều này có lẽ đúng hơn) đã kìm chân ông lại khiến ông không dám có bất kỳ hành động phản kháng nào, ông cứ ngồi ngẩn ngơ run lẩy bẩy trên ghế; và ông chẳng hề hé môi hay nhích người cho đến khi vợ quay về sau cuộc truy đuổi Jenny, khiến ông buộc phải có những biện pháp tự vệ để bảo toàn tính mạng; và noi gương cô hầu gái, ông cũng đành phải tháo chạy.

Người đàn bà tốt này, cũng chẳng khác gì Othello, thuộc tuýp người...

Cả nàng cũng như hắn...

thế nên bà lập tức lệnh cho Jenny thu dọn toàn bộ hành lý và xéo đi ngay, bởi bà quyết không để con nhỏ ấy đặt lưng ngủ lại dưới mái nhà này thêm một đêm nào nữa.

Ông Partridge đã rút ra quá nhiều bài học xương máu để không dại gì xen vào một việc thế này. Do đó, ông lại quay về với phương thuốc quen thuộc là sự kiên nhẫn; bởi dẫu không phải là bậc cao thủ chữ nghĩa Latinh, ông vẫn nhớ và hiểu rất rõ lời khuyên được gói gọn trong những từ này

bằng tiếng Anh:

mà ông vẫn thường hay lẩm bẩm trong miệng, và thú thật là, ông đã có không ít lần phải nếm trải tính chân thực của nó.

Jenny ngỏ ý muốn thanh minh cho sự trong sạch của mình; nhưng cơn cuồng phong quá dữ dội khiến chẳng ai thèm nghe cô nói. Cô đành quay sang việc thu dọn đồ đạc, chỉ cần một ít giấy gói nâu là đủ, và sau khi nhận lấy chút tiền công ít ỏi, côủi lủi ra về.

Buổi tối hôm ấy, ông thầy đồ và vợ trải qua trong bầu không khí chẳng mấy dễ chịu; nhưng một chuyện gì đó đã xảy ra trước sáng hôm sau, làm dịu bớt phần nào cơn thịnh nộ của bà Partridge. Cuối cùng, bà đã cho phép chồng mình giãi bày; và bà càng dễ dàng tin tưởng hơn khi ông, thay vì nài nỉ gọi Jenny quay lại, lại tỏ ra vô cùng thỏa mãn vì cô đã bị sa thải. Ông bảo rằng cô chẳng còn mấy hữu dụng trong việc nhà, suốt ngày chỉ cắm mặt vào đọc sách, lại thêm phần xấc láo và bướng bỉnh; bởi quả thực, thời gian gần đây ông và cô học trò thường xuyên tranh cãi về văn chương, lĩnh vực mà như đã nói, cô đã vượt trội hơn ông rất nhiều. Thế nhưng, điều này thì ông kiên quyết không đời nào thừa nhận; và vì coi sự kiên trì bảo vệ lẽ phải của cô là tính ngoan cố, ông bắt đầu căm ghét cô với một mối thù hằn sâu sắc.