Sophia đang ngồi trong phòng đọc sách thì người cô bước vào. Vừa thoáng thấy bà Western, cô liền vội vã gấp cuốn sách lại đến mức vị phu nhân tốt bụng không khỏi lên tiếng hỏi đó là cuốn sách gì mà cháu gái lại có vẻ sợ người khác nhìn thấy đến vậy. Sophia đáp: “Thưa cô, xin thưa thật với cô, đây là một cuốn sách mà con đọc mà không hề cảm thấy hổ thẹn hay e ngại gì cả. Nó là tác phẩm của một tiểu thư khuê nữ, mà trí tuệ của cô ấy, theo con nghĩ, mang lại niềm vinh dự cho phái nữ chúng con, còn trái tim nhân hậu của cô ấy là niềm tự hào của nhân loại.” Bà Western bèn cầm cuốn sách lên, rồi ngay lập tức vứt phịch xuống, vừa nói: “Ừ, tác giả cũng thuộc dòng dõi danh giá đấy; nhưng con bé đó ít khi giao du với những người mà chúng ta biết. Ta chưa đọc bao giờ; vì những nhà phê bình sành sỏi nhất đều bảo trong đó chẳng có mấy nội dung hay ho.” Sophia liền thưa: “Con không dám đem ý kiến của mình ra để đối đầu với các bậc phê bình sành sỏi, thưa cô, nhưng con thấy trong sách chứa đựng biết bao điều chân thực về bản chất con người; và có rất nhiều đoạn đong đầy sự dịu dàng cùng nét thanh tao đích thực, đến mức nó đã khiến con rơi không biết bao nhiêu giọt nước mắt.” Người cô vặn lại: “Thế hả, vậy ra cháu thích khóc lóc lắm cơ à?” Cháu gái đáp: “Con yêu những rung cảm dịu dàng, và sẵn sàng đánh đổi bằng nước mắt bất cứ lúc nào.” Người cô lại bảo: “Ừ thì được, nhưng hãy cho ta xem, lúc nãy ta bước vào thì cháu đang đọc cái gì thế; chắc là có gì đó tình tứ lắm đây, và cũng ngọt ngào lắm phải không. Cháu đang đỏ mặt kìa, Sophia thân mến của ta. À này con bé kia, lẽ ra cháu phải đọc những cuốn sách dạy cho mình chút ít lòng giả dối, chỉ cho cháu cách giấu giếm suy nghĩ của mình đi một chút mới phải chứ.” Sophia thưa: “Con hy vọng rằng, thưa cô, con chẳng có suy nghĩ nào mà phải hổ thẹn khi để lộ ra cả.” Người cô liền la lên: “Hổ thẹn ư! Không, ta không nghĩ là cháu có điều gì phải hổ thẹn; thế nhưng hỡi ôi, cháu vừa mới đỏ mặt khi ta nhắc đến hai từ 'tình tứ' đấy thôi. Sophy thân mến, hãy tin rằng không có một suy nghĩ nào của cháu mà ta lại không nắm rõ như lòng bàn tay; cũng giống như người Pháp nắm rõ mọi di chuyển của chúng ta từ rất lâu trước khi chúng ta kịp hành động vậy, hỡi con bé ngốc. Cháu tưởng rằng vì qua mắt được cha mình, là cháu có thể qua mắt được cả ta chắc? Cháu tưởng là ta không biết lý do tại sao hôm qua cháu lại tỏ ra quá mức vồn vã với ngài Blifil đấy phỏng? Ta đã từng trải sự đời quá nhiều để mà có thể bị lừa phỉnh như vậy. Thôi nào, thôi nào, đừng có đỏ mặt nữa chứ. Ta nói cho cháu hay, đó là một thứ tình cảm mà cháu chẳng việc gì phải thẹn thùng cả. Đó là thứ tình cảm mà chính bản thân ta hoàn toàn tán thành, và ta đã thuyết phục được cha cháu cũng phải xuôi theo rồi. Thật đấy, ta chỉ nghĩ đến hạnh phúc của riêng cháu thôi; vì ta luôn muốn những mong ước của cháu được thỏa mãn, nếu có thể, dẫu cho đôi khi ta phải hy sinh những triển vọng cao sang hơn. Nào, ta có một tin này sẽ khiến tâm hồn cháu phải ngập tràn sung sướng. Hãy tin tưởng trao phó cho ta, ta đảm bảo cháu sẽ được hạnh phúc viên mãn đến tận cùng những mong ước của mình.”

Sophia, với vẻ mặt ngơ ngác khờ khạo hơn bất cứ lúc nào trong đời, thưa rằng: “Trời ơi, thưa cô, con chẳng biết phải nói gì nữa — sao cô lại có thể ngờ vực như vậy chứ, thưa cô?” Bà Western đáp lại: “Nào, đừng có chối quanh chối quẩn nữa. Hãy nghĩ xem, cháu đang nói chuyện với một người cùng phái, với người cô ruột của mình, và ta hy vọng cháu thừa biết rằng cháu đang nói chuyện với một người bạn. Hãy nghĩ xem, cháu chỉ đang bộc lộ cho ta biết những điều mà ta đã tường tận từ trước, và những điều mà ngày hôm qua ta đã nhìn thấu một cách rõ mồn một qua lớp ngụy trang tinh vi nhất mà cháu đã dụng công bày ra — một lớp ngụy trang hẳn đã qua mặt bất cứ ai chưa từng từng trải sự đời. Cuối cùng, hãy nhớ rằng đó là một thứ tình cảm mà ta vô cùng tán thành.”

Sophia thưa: “Trời ơi, thưa cô, cô đường đột xuất hiện và bất ngờ quá chừng. Dĩ nhiên là con, thưa cô, đâu có mù lòa — và quả thực, nếu việc nhìn thấy tất cả những phẩm chất tuyệt mỹ của nhân loại cùng tụ hội một nơi là một cái tội — nhưng mà liệu cha con và cô, thưa cô, có thể nhìn đời bằng đôi mắt của con được cơ chứ?” Người cô đáp ngay: “Ta nói cho cháu biết, chúng ta hoàn toàn tán thành; và chính vào chiều nay, cha cháu đã định sẵn để cháu tiếp kiến người trong mộng của mình rồi đấy.” Sophia thưa, mặt cắt không còn giọt máu: “Cha con, ngay chiều nay á!” Người cô bảo: “Đúng thế, con bé ạ, ngay chiều nay. Cháu biết cái tính nóng như Trương Phi của anh ta rồi đấy. Ta đã cho anh ta biết về thứ tình cảm mà ta đã sớm phát hiện ở cháu từ cái buổi chiều cháu ngất xỉu ngoài đồng cỏ. Ta đã nhận ra điều đó qua cơn ngất của cháu. Ta nhận ra ngay lúc cháu vừa tỉnh lại. Ta thấy nó vào cái buổi tối hôm đó khi ăn tối, và sáng hôm sau lúc ăn điểm tâm (cháu biết đấy, con bé ạ, ta là kẻ từng trải sự đời). Thế là, ta vừa mới nói với anh trai ta một tiếng, là anh ấy liền muốn ngỏ lời ngay với Allworthy. Anh ấy đã ngỏ lời vào ngày hôm qua, và Allworthy đã đồng ý (dĩ nhiên là ông ấy phải vui mừng khôn xiết rồi), và chiều nay, ta bảo cho cháu hay, cháu phải trưng diện tất cả những bộ dáng kiều diễm nhất của mình ra.”

Sophia kêu lên: “Chiều nay ư! Ôi lạy cô, cô làm con hoảng hồn đến phát rồ lên mất.” Người cô bảo: “Ôi, cháu yêu của ta, rồi cháu sẽ sớm hồn vía trở lại thôi; vì ngả nào thì cậu ta cũng là một chàng thanh niên vô cùng tuấn tú, đó là sự thật.” Sophia đáp: “Thưa, con xin thừa nhận là con chẳng biết một ai có được những phẩm chất tuyệt vời đến thế. Vừa dũng cảm lại vừa dịu dàng; vừa hóm hỉnh mà lại vô hại; lại còn nhân hậu, lịch thiệp, tao nhã và đẹp trai nhường ấy! Việc chàng ấy mang thân phận con hoang thì thấm tháp gì khi đem so sánh với ngừng ấy đức tính?” Người cô giật mình: “Con hoang ư? Ý cháu là thế nào? Ngài Blifil mà là con hoang á?” Sophia lập tức tái mét mặt mày khi nghe cái tên đó, và cất tiếng lắp bắp nhắc lại. Ngay lập tức, người cô quát lên: “Ngài Blifil — ừ, ngài Blifil chứ còn ai vào đây nữa, từ nãy đến giờ chúng ta đang bàn về ai cơ chứ?”

Sophia, tưởng chừng sắp ngất xỉu đến nơi, thưa rằng: “Lạy Chúa tôi, con cứ tưởng là nhắc đến ngài Jones; con chắc chắn rằng chẳng còn ai khác xứng đáng…” Người cô kêu lên: “Ta phải phát hoảng lên với cháu mất thôi. Hóa ra ngài Jones, chứ không phải ngài Blifil, mới là đối tượng trong mộng của cháu đấy phỏng?” Sophia lặp lại: “Ngài Blifil ư! Chắc chắn là cô không nói đùa chứ; nếu cô nói thật, thì con đúng là người phụ nữ bất hạnh nhất trên đời này rồi.” Bà Western đứng lặng đi vài giây, trong khi những tia giận dữ tóe lên từ ánh mắt bà. Cuối cùng, gom hết sức lực vào giọng nói, bà gầm lên những lời rõ mồn một:

“Và đời nào cháu lại có thể nghĩ đến chuyện bôi nhọ dòng họ của mình bằng cách kết hôn với một đứa con hoang? Dòng máu nhà Western há lại có thể dung thứ cho sự nhơ nhuốc ấy sao? Nếu cháu không đủ lý trí để kiềm chế những thứ tình cảm quái đản đó, ta cứ ngỡ lòng kiêu hãnh của dòng tộc chúng ta cũng phải ngăn cháu không được phép mảy may cổ vũ cho một thứ tình cảm đê tiện như vậy; chứ đừng nói đến chuyện ta lại có thể tưởng tượng ra có ngày cháu dám cả gan thừa nhận nó ngay trước mặt ta.”

Sophia run rẩy đáp: “Thưa cô, những điều con vừa thốt ra đều là do cô ép buộc con phải nói. Con không nhớ là mình đã từng mở lời ca ngợi ngài Jones với bất kỳ ai trước đây; và giờ thì con cũng chẳng thốt ra nếu như con không đinh ninh rằng chàng đã được sự chấp thuận của cô. Dù con có suy nghĩ thế nào về người thanh niên tội nghiệp và bất hạnh ấy đi nữa, con vốn định mang theo những tâm sự đó xuống tận mồ — xuống cái chốn tuyền đài mà nay con nhận ra đó là nơi duy nhất con có thể tìm thấy sự bình yên.” Nói rồi, cô quỵ xuống chiếc ghế, đầm đìa nước mắt, và trong sự im lặng não nề của nỗi đau đớn khôn nguôi, cô hiện lên như một bức tranh thảm hại đủ sức lay động cả những trái tim sắt đá nhất.

Thế nhưng, sự đau khổ đầy xót xa ấy lại chẳng hề gợi lên chút lòng trắc ẩn nào ở người cô. Trái lại, bà ta lúc này nổi trận lôi đình: “Và ta thà,” bà hét lên với giọng đầy căm phẫn, “tiễn chân cháu xuống mồ còn hơn là phải chứng kiến cháu tự làm nhục bản thân và bôi nhọ gia tộc bằng một cuộc hôn nhân như thế. Ôi trời đất quỷ thần ơi! Liệu ta có bao giờ ngờ được có ngày mình lại sống để nghe một đứa cháu gái ruột thịt tuyên bố đem lòng yêu mến một kẻ hạ tiện như vậy không? Cháu là người đầu tiên — phải rồi, tiểu thư Western, chính cháu là người đầu tiên trong cái dòng họ này dám cất lên một suy nghĩ thấp hèn đến thế. Một dòng họ nổi danh với sự đoan chính của những người phụ nữ…” — đến đây bà ta cứ tuôn một lèo suốt một phần tư tiếng đồng hồ, cho đến khi cạn kiệt hơi sức hơn là cạn giận, bà kết thúc bằng lời đe dọa sẽ đi tìm ngay người anh trai để thông báo sự việc.

Sophia bèn lao đến sụp xuống dưới chân cô, hai tay ôm lấy đôi bàn tay bà, nghẹn ngào nài nỉ bà hãy giữ kín những điều cô vừa lỡ miệng thổ lộ; cô viện dẫn tính khí dữ dằn của cha mình và thề thốt rằng sẽ không bao giờ có chuyện cô chiều theo ý muốn nào của bản thân để làm những việc khiến cha phải phiền lòng.

Bà Western đứng sững lại nhìn cô một lát, rồi sau khi đã trấn tĩnh lại, liền nói: “Rằng chỉ vì một lý do duy nhất này thôi, bà sẽ giữ kín bí quyết với anh trai; đó là Sophia phải hứa sẽ tiếp đón ngài Blifil ngay vào chiều nay như một người tình, và coi chàng ta như đức lang quân tương lai của mình.”

Tội nghiệp Sophia, cô hoàn toàn bị người cô kìm kẹp nên chẳng dám cự tuyệt dứt khoát điều gì; cô đành ngậm ngùi hứa sẽ gặp mặt ngài Blifil và đối xử với chàng ta niềm nở nhất có thể; nhưng cô cũng van xin cô mình đừng ép buộc cuộc hôn nhân này diễn ra quá gấp gáp. Cô thưa rằng: “Ngài Blifil hoàn toàn không phải là người hợp ý con, và con hy vọng cha sẽ được thuyết phục để không biến con thành người phụ nữ bất hạnh nhất cuộc đời.”

Bà Western quả quyết với cô rằng: “Cuộc hôn nhân này đã được định đoạt hoàn toàn rồi, và chẳng có gì có thể hay có quyền ngăn cản nó nữa. Ta phải thú nhận thế này,” bà nói tiếp, “trước đây ta từng coi nó là chuyện bình thường; thậm chí, có lúc ta còn vài mối bận tâm về nó, nhưng chúng đã được gạt sang một bên khi ta nghĩ rằng nó hoàn toàn phù hợp với ước nguyện của chính cháu; còn bây giờ thì ta coi đó là điều tuyệt vời nhất trên đời: và sẽ chẳng có một khoảnh khắc nào bị lãng phí vì chuyện này đâu, nếu như ta có thể ngăn chặn điều đó.”

Sophia đáp lại: “Ít ra thì con cũng có thể mong đợi sự khoan hồng, thưa cô, từ cả lòng tốt của cô lẫn của cha. Chắc chắn cô sẽ cho con chút thời gian để cố gắng vượt qua nỗi ác cảm quá lớn mà con đang dành cho con người này.”

Người cô đáp rằng: “Ta đã quá từng trải sự đời để mà bị lừa phỉnh như vậy; và vì ta thừa biết một kẻ khác đang chiếm giữ trái tim cháu, ta sẽ xúi giục ngài Western phải đẩy nhanh đám cưới này càng sớm càng tốt. Thật là một sách lược tồi tệ,” bà bổ sung thêm, “nếu cứ dây dưa kéo dài một cuộc vây hãm trong khi quân địch của đối phương đã áp sát và có nguy cơ đến giải vây. Không, không, Sophy ạ,” bà nói, “vì ta đinh ninh rằng cháu đang vướng vào một thứ tình cảm cuồng nhiệt mà cháu không bao giờ có thể thỏa mãn một cách chính đáng, ta sẽ làm mọi cách để tước bỏ trách nhiệm giữ gìn danh tiết ấy khỏi tay gia đình cháu: bởi vì khi cháu đã lấy chồng, những chuyện đó sẽ chỉ còn là mối bận tâm của riêng chồng cháu mà thôi. Ta hy vọng, con bé ạ, cháu sẽ luôn có đủ sự khôn ngoan để hành xử sao cho xứng đáng; nhưng nếu lỡ không được như vậy, thì hôn nhân cũng đã từng cứu rỗi biết bao người phụ nữ khỏi cảnh lầm than rồi.”

Sophia thừa hiểu ngụ ý trong lời của cô mình; nhưng cô không cho là thích hợp để đáp lại. Dẫu vậy, cô vẫn quyết định sẽ gặp ngài Blifil và đối xử với chàng ta lịch sự nhất có thể, bởi vì chỉ có điều kiện đó mới giúp cô đổi lấy lời hứa giữ kín cái tình ý mà trớ trêu thay, do vận rủi đưa đẩy chứ chẳng phải ý đồ gì của bà Western, đã khơi gợi ra từ miệng cô.