Bà Deborah, sau khi đã xử lý đứa trẻ theo đúng ý nguyện của chủ nhân, liền chuẩn bị đi đến những xóm ngõ được cho là đang che giấu người mẹ của nó.
Sự việc ấy cũng tựa như khi một con diều hâu, loài chim oai phong, xuất hiện lượn lờ trên cao trước mắt muôn loài chim chóc, khiến những con bồ câu đa tình cùng mọi loài chim nhỏ bé ngây thơ liền truyền tai nhau tiếng động, hoảng hốt bay tản tác tìm chỗ ẩn nấp. Nó kiêu hãnh vỗ cánh giữa không trung, tự hào về uy quyền của mình, và toan tính những mưu đồ hắc ám.
Cũng vậy, khi tiếng bước chân của bà Deborah vang dội khắp con phố, tất cả cư dân đều run rẩy chạy trốn vào nhà, người phụ nữ nào cũng nơm nớp lo sợ chuyến viếng thăm quái ác ấy sẽ giáng xuống đầu mình. Bà ta hiên ngang sải bước qua cánh đồng với dáng điệu kiêu kỳ: ngẩng cao đầu đầy vẻ tự đắc về sự siêu việt của bản thân, và âm mưu thực hiện cho bằng được cuộc điều tra.
Độc giả tinh tường hẳn sẽ không vì phép ẩn dụ này mà nghĩ rằng những con người khốn khổ kia lại mảy may đoán biết được mục đích mà bà Wilkins đang hướng tới họ; nhưng vì vẻ đẹp tuyệt vời của hình ảnh so sánh này có chìm vào quên lãng suốt cả trăm năm cho đến khi có một nhà chú giải tương lai nào đó cầm bút nghiên cứu tác phẩm này đi chăng nữa, thì tôi vẫn thiết nghĩ nên dành cho độc giả một chút sự trợ giúp ngay tại đây.
Do đó, ý định của tôi là muốn ngụ ý rằng, bản tính của diều hâu là nuốt chửng chim non, thì bản tính của những kẻ như bà Wilkins cũng là lăng mạ và áp bức những kẻ thấp cổ bé họng. Quả thực, đây chính là cách để họ bù đắp lại thái độ vô cùng luồn cúi và khép nép của mình trước những kẻ bề trên; bởi chẳng có gì hợp lý hơn việc những kẻ nô lệ và nịnh hót lại đi đòi hỏi ở tầng lớp dưới thứ thuế má y hệt như những gì họ phải cống nạp cho tầng lớp trên.
Mỗi khi bà Deborah buộc phải thể hiện sự nhún nhường thái quá trước bà Bridget, và vì thế mà tâm tính tự nhiên trở nên có chút bực dọc, bà ta thường hay đi dạo qua những xóm giếng này để thanh lọc lại tâm trạng, bằng cách trút bỏ và như thể tẩy sạch mọi bực bội trong lòng; chính vì thế, sự xuất hiện của bà ta chẳng hề mang lại chút niềm vui nào: nói cho đúng ra, tất cả bọn họ đều vô cùng khiếp sợ và căm ghét bà ta.
Vừa đặt chân đến nơi, bà ta tiến thẳng đến chỗ ở của một phụ nữ luống tuổi; và vì người phụ nữ này có may mắn sở hữu nhan sắc lẫn tuổi tác tương đương với mình, nên bà ta thường tỏ ra dễ dãi với mụ hơn là với bất kỳ ai khác. Tại đây, bà ta kể lại toàn bộ sự việc vừa xảy ra cùng mục đích chuyến viếng thăm vào sáng hôm nay. Cả hai liền bắt đầu săm soi lý lịch của từng thiếu nữ sống trong khu vực này, và cuối cùng dồn mọi mối nghi ngờ lớn nhất vào một cô gái tên là Jenny Jones, người mà cả hai cùng thống nhất là kẻ có khả năng cao nhất đã gây ra cơ sự này.
Jenny Jones này không phải là một cô gái có dung mạo hay thân hình quá ư xinh xắn, nhưng bù lại, tạo hóa đã ban cho cô sự hiểu biết vượt xa mức bình thường, thứ mà những người phụ nữ đã trải sự đời thường đánh giá cao hơn nhiều so với sắc đẹp. Món quà ấy đã được Jenny mài giũa thêm rất nhiều nhờ việc học hành. Cô từng có nhiều năm làm hầu gái cho một ông thầy giáo, người đã sớm nhận ra tư chất lanh lợi cùng khát khao học hỏi phi thường của cô — bởi trong mọi giờ phút rảnh rỗi, người ta luôn bắt gặp cô miệt mài đọc sách của học trò — nên vị thầy giáo ấy đã tốt bụng, hay dại dột tùy theo cách gọi của độc giả, truyền dạy cho cô đến mức cô nắm vững ngữ pháp tiếng Latinh, và có lẽ cũng uyên bác chẳng kém gì hầu hết các công tử bột cùng thời.
Tuy nhiên, lợi thế này, cũng giống như hầu hết những ưu điểm khác thường khác, lại đi kèm với một vài phiền toái nhỏ: chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi một cô gái tài sắc vẹn toàn như vậy lại chẳng mấy mặn mà với tầng lớp mà số phận đã xếp vào hàng ngang hàng với cô, nhưng tri thức lại kém xa cô; và cũng chẳng có gì lạ khi sự vượt trội của Jenny, cùng với cách ứng xử tất yếu phát xuất từ đó, lại khơi gợi sự ghen tị và ác cảm ít nhiều trong lòng những kẻ xung quanh; và có lẽ những ngọn lửa ấy vẫn ngấm ngầm nung nấu trong lồng ngực những người hàng xóm kể từ ngày cô trở về từ nơi làm thuê.
Dù vậy, sự ghen tị ấy vẫn chưa bộc lộ rõ ra ngoài cho đến khi tội nghiệp Jenny, khiến ai nấy đều ngỡ ngàng và tất cả các thiếu nữ trong vùng vô cùng tức tối, diện nguyên một bộ váy lụa mới tinh vào một ngày Chủ nhật, đi kèm cái mũ ren cùng những phụ kiện xúng xính tương xứng.
Ngọn lửa vốn âm ỉ bấy lâu nay giờ đây bùng cháy dữ dội. Nhờ học vấn của mình, Jenny đã nuôi dưỡng sự kiêu hãnh cá nhân, thứ mà chẳng một người hàng xóm nào buồn vun đắp bằng sự kính trọng mà cô ngầm đòi hỏi; và giờ đây, thay vì nhận được sự nể nang và ngưỡng mộ, cô chẳng chuốc lấy gì ngoài sự căm ghét và phỉ báng vì vẻ ngoài chưng diện của mình. Cả giáo xứ đồng thanh tuyên bố rằng cô không thể nào kiếm được những thứ đó một cách lương thiện; và các bậc phụ huynh, thay vì mong ước con gái mình được như thế, lại thầm thấy may mắn vì con cái họ không có những thứ ấy.
Có lẽ vì thế mà người phụ nữ đầu tiên đã nêu tên cô gái khốn khổ này với bà Wilkins; nhưng còn một tình tiết khác đã củng cố thêm mối nghi ngờ của bà ta; bởi thời gian gần đây Jenny thường xuyên lui tới dinh cơ của ông Allworthy. Cô từng đóng vai trò y tá chăm sóc cho tiểu thư Bridget trong một trận ốm nặng, và đã thức trắng nhiều đêm liền bên cạnh vị tiểu thư ấy; bên cạnh đó, người ta còn bắt gặp cô ở đó ngay trước ngày ông Allworthy trở về, chính tay bà Wilkins trông thấy, mặc dù vị nữ quản gia tinh ranh ấy thoạt đầu không mảy may nghi ngờ cô vì chuyện đó: bởi như lời bà ta tự thú nhận, “Bà vẫn luôn đánh giá Jenny là một cô gái rất mực đoan trang (mặc dù thực ra bà chẳng hiểu mấy về cô ta), và từ trước đến nay chỉ nghi ngờ đám đàn bà lẳng lơ chuyên làm bộ làm tịch, đơn giản chỉ vì chúng tưởng mình đẹp.”
Jenny lập tức được triệu tập đến trước mặt bà Deborah. Khi bà Deborah khoác lên mình vẻ nghiêm nghị của một vị quan tòa, thậm chí còn có phần khắc nghiệt hơn thế, liền cất lời bằng câu: “Đồ mặt dày trơ trẽn!”, qua đó bà ta nhanh chóng tuyên án kẻ tội đồ hơn là tra hỏi.
Mặc dù bà Deborah đã vô cùng chắc chắn về tội lỗi của Jenny dựa trên những lý lẽ kể trên, nhưng có lẽ ông Allworthy sẽ cần đến những bằng chứng đanh thép hơn để kết tội cô; thế nhưng cô đã tự giúp những kẻ buộc tội mình thoát khỏi rắc rối đó bằng cách thành thật khai nhận toàn bộ sự việc mà cô bị cáo buộc.
Lời thú tội này, dù thoạt nhìn có vẻ được thốt lên bằng giọng điệu hối hận, lại chẳng hề làm bà Deborah nguôi giận, người lúc này đã đưa ra phán quyết thứ hai với những ngôn từ miệt mài cay độc hơn trước; và nó cũng chẳng mang lại kết quả khả quan nào từ đám đông hiếu kỳ đang tụ tập ngày một đông đúc xung quanh. Nhiều kẻ la lớn rằng: “Họ sớm muộn gì cũng biết cái bộ váy lụa của mụ ta sẽ kết thúc ra sao mà!”; kẻ khác thì buông lời châm chọc về học thức của cô. Chẳng có nổi một người phụ nữ nào có mặt ở đó lại không tìm cách bày tỏ sự căm ghét đối với tội nghiệp Jenny, người đã nhẫn nhịn chịu đựng tất cả, ngoại trừ sự cay độc của một ả mồm mép đã buông lời lăng mạ dung mạo của cô, vừa hếch mũi lên vừa chì chiết: “Kẻ nào nuốt trôi được để mà đem dâng váy lụa cho cái loại hàng chợ ấy chắc phải có cái dạ dày sắt đá lắm đây!” Jenny liền đáp trả lại bằng một giọng điệu cay đắng đến mức có thể khiến bất kỳ nhà quan sát tinh tế nào cũng phải ngạc nhiên, bởi từ trước đến nay cô vẫn luôn điềm tĩnh chịu đựng mọi lời lăng mạ nhắm vào trinh tiết của mình; nhưng có lẽ sự kiên nhẫn của cô đã cạn kiệt, vì dẫu sao đó cũng là một đức tính rất dễ bị mệt mỏi khi phải thử thách quá nhiều.
Bà Deborah, sau khi gặt hái được thành công vượt ngoài mong đợi trong cuộc điều tra, liền đắc thắng quay về và trình bày một cách trung thực với ông Allworthy đúng vào giờ hẹn. Ông vô cùng ngạc nhiên trước câu chuyện đó; bởi ông từng nghe kể về tài năng và học thức xuất chúng của cô gái này, người mà ông dự định sẽ gả cho một vị mục sư phó xứ lân cận, kèm theo một bổng lộc nhỏ. Do đó, nỗi buồn lo của ông trong hoàn cảnh này ít nhất cũng tương đương với niềm hân hoan hiện rõ trên gương mặt bà Deborah, và trong mắt nhiều độc giả thì điều đó có lẽ còn hợp lý hơn nhiều.
Tiểu thư Bridget thầm cầu kinh rồi thốt lên: “Riêng phần mình, từ nay về sau ta sẽ chẳng bao giờ dám tin tưởng bất kỳ người phụ nữ nào nữa.” Bởi trước đó, Jenny từng có vinh dự rất được lòng vị tiểu thư này.
Vị quản gia chu đáo một lần nữa được phái đi để dẫn giải kẻ tội đồ bất hạnh ra trước mặt ông Allworthy, không phải để bị đày tới nhà tù cải tạo như điều mà vài người hằng mong ước và tất cả mọi người đều đinh ninh phỏng đoán, mà là để lắng nghe những lời huấn thị và quở trách đầy thiện ý; và những ai yêu mến thể loại văn chương giáo huấn ấy có thể tìm đọc ở chương tiếp theo.
