Điền chủ bắt kịp người em gái ngay lúc bà đang bước lên xe ngựa, và bằng cả sức ép lẫn những lời van nài, ông đã thuyết phục được bà lệnh cho phu xe quay ngựa trở về chuồng. Ông đạt được mục đích này mà không gặp mấy khó khăn; bởi như chúng ta đã hé lộ, người phụ nữ ấy vốn có bản tính vô cùng ôn hòa và rất mực yêu thương người anh trai, dẫu bà có phần coi thường trí tuệ của ông, hay đúng hơn là sự hiểu biết ít ỏi của ông về thế giới bên ngoài.

Tội nghiệp Sophia, người đã khơi mào cho cuộc hòa giải này, nay lại trở thành vật hy sinh cho nó. Cả hai người họ đều đồng lòng chỉ trích cách hành xử của cô; cùng nhau tuyên chiến với cô, và lập tức bàn bạc xem nên tiến hành cuộc chiến đó cách nào cho mạnh mẽ nhất. Nhằm mục đích này, bà Western không chỉ đề nghị nhanh chóng kết thúc bản hiệp ước với Allworthy, mà còn phải thi hành nó ngay lập tức; bà nói rằng: “Chẳng còn cách nào khác để khuất phục cô cháu gái ngoài những biện pháp mạnh tay, và bà tin chắc Sophia không đủ kiên quyết để chống cự. Mạnh tay ở đây,” bà giải thích thêm, “ý tôi là những biện pháp gấp rút; chứ còn việc giam cầm hay dùng vũ lực tuyệt đối thì không thể và không được phép thử. Kế hoạch của chúng ta phải được trù tính để đánh úp, chứ không phải để vây hãm đánh chiếm.”

Mọi việc vừa được định đoạt thì ngài Blifil đến thăm người thương. Ngừa trước ý kiến của em gái, điền chủ vừa nghe tin hắn đến liền bước riêng sang một bên để dặn dò con gái cách đón tiếp người tình cho phải phép; và ông đã làm điều đó kèm theo những lời nguyền rủa cay độc nhất cùng những lời đe dọa trừng phạt nếu cô dám cự tuyệt.

Sự hung hăng bốc đồng của điền chủ quét sạch mọi chướng ngại trên đường, và Sophia, đúng như người cô đã khôn ngoan dự đoán, không tài nào chống lại nổi cha mình. Do đó, cô đành đồng ý gặp Blifil, dù trong lòng chẳng còn chút tinh thần hay sức lực nào để thốt lên lời ưng thuận. Quả thực, việc cự tuyệt thẳng thừng một người cha mà cô hết mực yêu thương chẳng phải chuyện dễ dàng gì. Giả sử không vướng vào hoàn cảnh ấy, có lẽ chỉ cần một chút quyết tâm ít ỏi thôi cũng đủ để cô đối phó; nhưng việc quy hoàn toàn sự sợ hãi cho những hành động vốn xuất phát phần lớn từ tình yêu là điều không hề hiếm thấy.

Do đó, tuân theo mệnh lệnh dứt khoát của cha, Sophia đành tiếp đón chuyến viếng thăm của ngài Blifil. Những cảnh tượng thế này, khi được miêu tả rườm rà, như chúng ta từng nhận xét, chẳng mang lại mấy giải trí cho độc giả. Vì thế, tại đây chúng ta sẽ tuân thủ nghiêm ngặt một nguyên tắc của Horace; theo đó các nhà văn được chỉ dẫn nên lướt qua tất cả những vấn đề mà họ không tài nào tô điểm cho rực rỡ được,—một quy tắc mà chúng tôi cho rằng vô cùng hữu ích cho cả sử gia lẫn nhà thơ; và nếu được tuân theo, nó ít nhất sẽ mang lại một tác dụng tốt là dẹp bỏ được rất nhiều đại họa (bởi các cuốn sách lớn đều được gọi như vậy) để thu gọn chúng lại.

Rất có thể sự khôn khéo tột độ mà Blifil sử dụng trong cuộc gặp gỡ này đã thuyết phục được Sophia biến một kẻ khác ở hoàn cảnh của hắn thành người tri kỷ, và thổ lộ toàn bộ bí mật đáy lòng mình cho hắn; nhưng cô đã có ấn tượng quá tồi tệ về thanh niên này nên quyết định chẳng đặt chút lòng tin nào vào hắn; bởi sự ngây thơ, một khi đã biết đề phòng, đôi khi lại là đối thủ xứng tầm của sự xảo quyệt. Do đó, thái độ của cô đối với hắn hoàn toàn là gượng gạo, và quả thực đúng theo những gì người ta thường vẽ đường cho các thiếu nữ trong chuyến thăm chính thức thứ hai từ một kẻ đã được định sẵn làm chồng họ.

Nhưng dẫu Blifil có bày tỏ với điền chủ rằng hắn vô cùng thỏa mãn với sự tiếp đón ấy, thì ngài điền chủ – kẻ cùng người em gái đã nghe lén tất cả – lại chẳng mấy vui lòng. Chiếu theo lời khuyên của vị nữ sĩ thông thái, ông quyết định thúc đẩy mọi chuyện nhanh nhất có thể; và hướng về phía người con rể tương lai bằng thứ ngôn ngữ đi săn, sau một tiếng hô vang dội, ông hét lớn: “Bám theo nó, con trai, bám theo; xông lên, xông lên; đúng thế đấy, mấy cưng. Chết tươi rồi. Đừng có ngượng ngùng hay chần chừ do dự nữa nhé. Ta với Allworthy có thể định đoạt mọi chuyện giữa hai nhà vào chiều nay, và chúng ta cứ tổ chức đám cưới vào ngày mai luôn.”

Blifil bèn nở nụ cười rạng rỡ đầy thỏa mãn trên khuôn mặt, rồi đáp: “Thưa ngài, trên đời này chẳng có gì con khát khao bằng việc kết thông gia với gia đình ngài, ngoại trừ việc được liên kết cùng nàng Sophia đáng yêu và xứng đáng nhất, ngài có thể dễ dàng tưởng tượng con đang nóng lòng đến nhường nào để sớm nắm trong tay hai ước nguyện lớn nhất đời mình. Nếu con chưa từng nài nỉ ngài về vấn đề này, xin ngài hãy hiểu cho rằng con chỉ sợ làm vị tiểu thư đây phật ý, vì đã cố tình thúc đẩy một sự kiện hồng phúc diễn ra nhanh hơn mức mà sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc phép tắc và trang nhã cho phép. Nhưng nếu nhờ uy tín của ngài, nàng có thể được thuyết phục để châm chước bỏ qua vài thủ tục hình thức—”

“Hình thức cái con khỉ khô!” điền chủ đáp lời. “Hừ, toàn chuyện vớ vẩn nhảm nhí! Ta nói cho câuvbiết, con bé sẽ gả cho cậu vào ngày mai: sau này bằng tuổi ta rồi cậu sẽ rành đời hơn. Đàn mày chẳng bao giờ chịu tự nguyện đâu, anh bạn ạ, chẳng có cái mốt đó đâu. Nếu ngày xưa ta cứ ngồi chờ sự đồng ý của mẹ nó, chắc có lẽ ta đã ế vợ đến tận bây giờ.—Tiến lên, xáp vào nó, xông lên đi chú mày lực lưỡng. Ta bảo đảm ngày mai cậu sẽ cưới được nó.”

Blifil đành phó mặc cho sức mạnh hùng biện của điền chủ cuốn đi; và sau khi thống nhất rằng Western sẽ chốt hạ mọi chuyện với Allworthy ngay chiều hôm đó, chàng trai liền ra về, trước đó không quên khẩn khoản xin đừng dùng đến bạo lực với tiểu thư chỉ vì sự vội vã này, y hệt như cách một vị thẩm phán tòa án dị giáo theo đạo Công giáo cầu xin thế quyền đừng dùng bạo lực đối với kẻ dị giáo đã bị phán quyết giao cho họ và bị giáo hội tuyên án.

Và nói cho ngay, Blifil thực ra cũng đã tuyên án đối với Sophia; bởi dẫu hắn có bày tỏ với Western rằng mình rất hài lòng về cuộc gặp, thực chất hắn chẳng lấy làm thỏa mãn chút nào, trừ việc hắn đã tận mắt thấy rõ sự căm ghét và khinh miệt của người thương dành cho mình; và điều này cũng khơi dậy trong lòng hắn một mối thù hằn cùng sự khinh miệt tương đương. Có lẽ sẽ có người hỏi: Thế sao hắn không chấm dứt ngay mọi ý định theo đuổi nữa? Tôi xin trả lời: chính vì lý do đó, cùng một số lý do xác đáng khác mà chúng ta sẽ bắt đầu bày tỏ cho độc giả rõ ngay sau đây.

Dù ngài Blifil không mang dòng máu nhiệt huyết như Jones, cũng chẳng sẵn sàng ngấu nghiến mọi người phụ nữ hắn nhìn thấy; nhưng hắn không hề thiếu đi thứ khát vọng vốn được xem là bản năng chung của mọi loài động vật. Cùng với điều này, hắn cũng có cái gu tinh tế riêng biệt giúp con người ta định hướng trong việc lựa chọn đối tượng hoặc nguồn cơn cho những ham muốn khác nhau của mình; và điều đó đã dạy cho hắn biết nhìn nhận Sophia như một miếng mồi ngon tuyệt hảo, quả thực là ngắm nghía cô với những thèm khát y như thứ hương vị chim sơn ca mang lại cho tâm hồn một kẻ sành ăn. Giờ đây, những giằng xé giày vò tâm can Sophia chẳng những không làm giảm đi mà ngược lại còn tô điểm thêm cho nhan sắc của cô; bởi những giọt nước mắt khiến đôi mắt cô thêm phần long lanh, và bầu ngực cô phập phồng cao hơn theo từng tiếng thở dài. Quả thật, chưa ai từng chiêm ngưỡng nhan sắc ở độ rực rỡ nhất nếu chưa từng thấy nó trong cơn hoạn nạn. Do đó, Blifil nhìn “miếng mồi sơn ca” bằng da bằng thịt này với khao khát lớn hơn cả lần trước; và khao khát ấy chẳng hề suy giảm chút nào dẫu hắn nhận thấy sự chán ghét rõ mồn một mà cô dành cho hắn. Ngược lại, điều này càng làm tăng thêm sự phấn khích mà hắn trù tính khi được giày xéo những nét kiều diễm của cô, bởi nó mang lại cảm giác chiến thắng cho lòng dâm dục; thậm chí, hắn còn nuôi dưỡng những mưu đồ xa hơn từ việc hoàn toàn chiếm đoạt thể xác cô, những điều mà chúng ta căm ghét đến mức không dám nhắc tới; và ngay cả sự trả thù cũng góp phần không nhỏ vào những hoan lạc mà hắn tự hứa hẹn với bản thân. Việc được vượt mặt kẻ nghèo hớt tay trên Jones, cướp lấy trái tim cô nàng, lại càng châm ngòi cho cuộc săn đuổi và hứa hẹn thêm một tầng khoái lạc ngút ngàn cho cuộc tận hưởng của hắn.

Bên cạnh những mưu mô đó, dẫu đối với một số người câu nệ có vẻ mang đậm tính ác độc, hắn còn nhắm đến một viễn cảnh khác mà ít độc giả nào lại cảm thấy quá mức căm phẫn. Đó chính là gia tài của ngài Western; toàn bộ sẽ được sang tên cho con gái và hậu duệ của cô ta; bởi tình yêu thương của người cha si tình ấy lớn đến mức, miễn là đứa con chịu đồng ý sống trong cảnh khổ sở với người chồng do ông chọn, ông chẳng màng phải trả giá đắt đến nhường nào để mua đứt gã đó.

Vì những lý do này, ngài Blifil vô cùng khao khát cuộc hôn nhân ấy đến mức hắn định lừa dối Sophia bằng cách giả vờ yêu cô; đồng thời lừa dối cha cô và chính người bác của mình bằng cách giả vờ rằng mình đang được cô yêu lại. Khi làm vậy, hắn đã vận dụng giáo lý đạo đức của Thwackum – kẻ luôn cho rằng nếu mục đích hướng tới là tôn giáo (mà hôn nhân chắc chắn là thế), thì thủ đoạn có tồi tệ đến đâu cũng chẳng thành vấn đề. Còn trong những hoàn cảnh khác, hắn áp dụng triết lý của Square, vốn dạy rằng phương tiện chẳng quan trọng, miễn là hành động đó hợp lý và phù hợp với sự chính trực luân lý. Nói thật lòng, có rất ít tình huống trong đời mà hắn không thể rút ra lợi lộc từ những lời răn dạy của một trong hai bậc thầy vĩ đại ấy.

Quả thực, chẳng cần phải dùng đến nhiều mưu mẹo đối với ngài Western; kẻ vốn xem tình cảm của con gái mình chẳng có chút trọng lượng nào y như cách Blifil nhìn nhận; thế nhưng, vì lập trường của ngài Allworthy lại hoàn toàn khác biệt, nên việc qua mặt ông là điều tuyệt đối cần thiết. Tuy nhiên, trong chuyện này Blifil đã được Western hỗ trợ đắc lực đến mức hắn thành công vô cùng suôn sẻ; bởi vì khi ngài Allworthy đã được chính cha cô bảo đảm rằng Sophia có tình cảm tốt đẹp với Blifil, và mọi ngờ vực của ông về Jones hoàn toàn là bịa đặt, thì Blifil chẳng cần làm gì hơn ngoài việc hùa theo xác nhận những điều đó; và hắn đã làm việc đó bằng những lời lẽ lấp lửng khéo léo đến mức vẫn giữ được sự thanh thản cho lương tâm mình, lại vừa có được sự thỏa mãn khi truyền đi một lời nói dối cho người bác mà không hề vướng tội nói dối. Khi bị Allworthy gặng hỏi về tâm tư của Sophia – vị người mà tuyên bố rằng “ông tuyệt đối không bao giờ nhúng tay vào việc ép buộc một thiếu nữ kết hôn trái với ý nguyện của con bé”, – hắn liền đáp rằng: “Tâm tư thực sự của các tiểu thư vốn rất khó đoán; thái độ của nàng đối với con nhiệt tình đúng như con mong đợi, và nếu tin lời cha nàng, con bé thực sự có tình cảm sâu đậm với con như bất kỳ kẻ si tình nào hằng ao ước. Còn về phần Jones,” hắn tiếp lời, “kẻ mà con ngần ngại gọi là đồ đạc giả mạo dẫu cách hành xử của hắn với ngài đã đủ để minh chứng cho danh xưng ấy, thì chính sự tự phụ của hắn, hoặc có lẽ dăm ba mưu đồ đê tiện nào đó, đã khiến hắn khoác lác về một chuyện không có thật; bởi nếu tình yêu của tiểu thư Western dành cho hắn là thật lòng, sự giàu có của cô ấy chẳng bao giờ dung túng cho việc hắn nhẫn tâm bỏ rơi cô, hệt như những gì ngài đã rõ. Cuối cùng, thưa ngài, con xin hứa với ngài rằng dù có đánh đổi bằng bất cứ giá nào, vâng, dù là cả thế giới này, con cũng nhất quyết không đồng ý kết hôn với vị tiểu thư đây nếu con không đinh ninh rằng nàng dành cho con trọn vẹn thứ tình cảm tha thiết mà con hằng mong cầu.”

Phương pháp tuyệt vời để truyền đạt một lời dối trá chỉ bằng cõi lòng mà không làm vấy bẩn cái lưỡi qua những mánh khóe lấp lửng và bịp bóm ấy, đã ru ngủ lương tâm của biết bao kẻ lừa đảo sừng sỏ; thế nhưng, khi ngẫm lại rằng Đấng Toàn Tri mới là đối tượng mà những kẻ này đang cố qua mặt, thì nó dường như chỉ mang lại một sự an ủi vô cùng hời hợt; và cái ranh giới ranh mãnh đầy tinh vi giữa việc “truyền đạt” một lời nói dối và “nói ra” một lời nói dối ấy thật sự chẳng đáng tốn chút công sức nào.

Allworthy cảm thấy khá hài lòng trước những gì ngài Western và ngài Blifil thuật lại; và thế là sau hai ngày, bản hiệp ước đã được chốt xong. Chẳng còn vướng bận gì trước khi thực hiện nghi lễ của linh mục ngoài thủ tục của đám luật sư, thứ vốn đe dọa kéo dài đến mức Western đệ đơn tự nguyện ràng buộc mình bằng mọi loại khéo léo cam kết còn hơn là phải hoãn lại niềm hạnh phúc của đôi trẻ. Quả thực, ông sốt sắng và nài nỉ đến mức một người bàng quan cũng có thể kết luận rằng ông mới chính là nhân vật chính trong cuộc hôn nhân này hơn là thực chất; nhưng sự hăng hái ấy vốn là bản tính của ông trong mọi hoàn cảnh: và ông tiến hành mọi kế hoạch với một thái độ cứ như thể sự thành công của riêng việc đó cũng đủ cấu thành toàn bộ hạnh phúc trong đời ông.

Sự nài nỉ đồng lòng của cả cha lẫn rể có lẽ đã thuyết phục được ngài Allworthy – kẻ vốn chẳng tài nào chịu nổi sự chậm trễ trong việc mang lại hạnh phúc cho người khác – nếu như chính Sophia không đứng ra ngăn cản, đồng thời thực hiện các biện pháp để chấm dứt hoàn toàn bản hiệp ước, hòng tước đoạt khỏi tay cả giáo hội lẫn luật pháp những khoản thuế mà hai định chế khôn ngoan này vẫn thường thu từ việc nhân giống loài người một cách hợp pháp. Câu chuyện ấy sẽ được kể tiếp trong chương sau.