Sophia đã trải qua hai mươi bốn giờ vừa qua trong một tâm trạng chẳng lấy gì làm dễ chịu cho cam.

Phần lớn thời gian ấy, nàng bị người dì lải nhải những bài giảng về sự khôn ngoan, đem lối sống của giới thượng lưu ra làm gương cho cháu gái. Theo lời người phụ nữ tốt bụng ấy thì ở đời nay, người ta hoàn toàn coi tình yêu là trò cười, và phụ nữ cũng như đàn ông nhìn nhận hôn nhân chẳng khác nào những chức vụ công quyền – nghĩa là chỉ cốt để làm giàu và tiến thân trên đường đời. Bình luận về đề tài ấy, bà Western đã tuôn ra bao lời hùng biện suốt mấy tiếng đồng hồ.

Những bài giáo huấn đầy vẻ khôn ngoan từng trải ấy, dẫu chẳng mảy hợp với khẩu vị hay sở thích của Sophia, nhưng lại đỡ phiền toái hơn chính những suy nghĩ của nàng – thứ đã làm bạn với nàng suốt cả đêm trường khiến đôi mắt chẳng thể chợp nổi lấy một lần.

Thế nhưng, dẫu chẳng tài nào ngủ hay nghỉ ngơi được trên giường, và vì chẳng có việc gì khác để làm, nàng vẫn nằm đó khi người cha từ nhà Allworthy trở về vào lúc hơn mười giờ sáng. Ông đi thẳng lên phòng con gái, đẩy cửa bước vào, và khi thấy nàng vẫn chưa dậy liền kêu lên: "À! Con vẫn ngoan ngoãn ở đây, và ta quyết sẽ giữ con được như vậy."

Ông bèn khóa cửa lại, giao chìa khóa cho Honour, trước hết là dặn dò nàng thật nghiêm ngặt, hứa hẹn sẽ thưởng lớn nếu nàng trung thành, đồng thời đe dọa những hình phạt khủng khiếp nhất nếu dám phản bội lòng tin của ông.

Mệnh lệnh dành cho Honour là không được phép để tiểu thư bước ra khỏi phòng nếu không có sự cho phép của chính bác địa chủ, và không ai được vào gặp nàng ngoài ông và bà cô; bản thân Honour sẽ là người mang vào cho Sophia bất cứ thứ gì nàng muốn, ngoại trừ bút, mực và giấy – những thứ nàng bị cấm tuyệt đối không được dùng.

Bác địa chủ ra lệnh cho con gái phải sửa soạn trang phục và xuống ăn trưa cùng ông; nàng vâng lời; và sau khi ngồi đúng khoảng thời gian thường lệ, nàng lại được dẫn trở về "ngục thất" của mình.

Vào buổi tối, người "ngục sử" Honour mang đến cho nàng lá thư nhận được từ người giữ rừng. Sophia đọc đi đọc lại rất chăm chú chừng hai, ba lượt, rồi ngã quỵ xuống giường và òa khóc nức nở. Bà Honour tỏ ra vô cùng kinh ngạc trước thái độ ấy của tiểu thư nhà mình; nàng không sao kìm nén được sự tò mò, cứ nài nỉ hỏi cho bằng được nguyên nhân của cơn chấn động ấy. Sophia lặng thím đi một lúc lâu, rồi bỗng chồm dậy, nắm chặt lấy tay cô hầu gái và kêu lên: "Ôi Honour! Ta tiêu đời rồi."

"Lạy Chúa phù hộ," Honour kêu lên: "Ước gì lá thư ấy bị thiêu ra tro trước khi tôi mang đến tay tiểu thư. Tôi chắc mẩm nó sẽ an ủi tiểu thư cơ chứ, nếu không thì tôi có quỷ tha ma bắt cũng chẳng thèm chạm tay vào." "Honour," Sophia nói, "em là một cô gái tốt, và ta chẳng còn thiết che giấu sự yếu đuối của mình trước em nữa; ta đã trao trọn trái tim cho một kẻ đã ruồng bỏ ta." "Chẳng lẽ cậu Jones lại là một kẻ phản trắc..." cô hầu gái đáp. "Hắn đã từ biệt ta," Sophia nói, "vĩnh viễn trong lá thư này. Hơn thế nữa, hắn còn mong ta hãy quên hắn đi. Liệu hắn có thể thốt ra điều đó nếu còn yêu ta? Liệu hắn có thể nỡ nghĩ đến điều đó? Liệu hắn có thể viết ra một câu như thế?" "Dạ thưa, chắc chắn là không rồi, thưa tiểu thư," Honour kêu lên; "và quả thật, nếu người đàn ông tuyệt vời nhất nước Anh này mà bảo tôi hãy quên anh ta đi, tôi sẽ bắt anh ta giữ đúng lời. Lạy Chúa tôi! Chắc chắn tiểu thư đây đã ban cho anh ta vinh dự quá lớn khi thèm nghĩ đến anh ta—một tiểu thư đài các có thể tùy ý lựa chọn bất kỳ chàng trai nào trong cả xứ này. Và thưa tiểu thư, nếu tôi mạo muội xin đóng góp chút ý kiến mọn của mình, thì ở đây có cậu Blifil trẻ tuổi, ngoài việc sinh ra trong một gia đình gia phong và sau này sẽ là một trong những điền chủ lớn nhất vùng này, thì theo ý kiến mọn của tôi, cậu ta vừa đẹp trai hơn lại vừa lịch thiệp hơn gấp bội; thêm vào đó, cậu ta lại là một thanh niên có lối sống mực thước, đố ai trong xóm giang tay bới móc được điều gì không phải; cậu ta chẳng tà lưa với mấy ả lăng loàn nào, cũng chẳng có đứa con hoang nào réo tên gọi cửa cả. Quên anh ta ư, thật nực cười! Cảm tạ Thiên Chúa, bản thân tôi đây chưa đến nỗi tuyệt vọng đến mức để cho bất kỳ gã đàn ông nào dám bảo tôi quên hắn tới lần thứ hai. Giả sử có gã đầu đội mũ nào dám thốt ra cái điều lăng mạ ấy với tôi, thì dù trong vương quốc này chỉ còn mỗi mình hắn, tôi cũng chẳng thèm đi lại nữa là. Và như tôi vừa nói đấy, dâng trào làm sao khi có cậu Blifil trẻ tuổi..." "Đừng có nhắc cái tên đáng ghét ấy nữa," Sophia kêu lên. "Thưa tiểu thư," Honour đáp, "nếu tiểu thư không thích cậu ta, thì vẫn còn khối anh chàng trẻ tuổi khôi ngô tuấn tú khác sẵn sàng theo đuổi tiểu thư, miễn là họ nhận được dù chỉ một chút ánh mắt khích lệ. Tôi không tin là có một chàng trai trẻ nào ở cái hạt này, hay ở cả hạt bên cạnh, mà nếu tiểu thư chỉ cần tỏ ý một chút thôi, lại không xúm lại để tỏ tình ngay lập tức." "Ngươi nghĩ ta là loại đàn bà khốn nạn nào," Sophia kêu lên, "mà dám làm ô uế đôi tai ta bằng những lời nhảm nhí đó! Ta căm ghét hết thảy đàn ông." "Vâng, dĩ nhiên rồi, thưa tiểu thư," Honour đáp, "tiểu thư đã nếm trải đủ điều để mà phát tởm họ rồi. Lại bị đối xử tệ bạc bởi một kẻ khốn cùng, nghèo mạt rượi, lại là con hoang ấy chứ..." "Cái lưỡi báng bổ của ngươi hãy ngậm lại," Sophia quát: "Sao ngươi dám nhắc đến tên anh ấy với vẻ bất kính trước mặt ta? Anh ấy đối xử tệ với ta ư? Không, trái tim tội nghiệp đang rỉ máu của anh ấy còn phải chịu đựng nhiều đớn đau hơn khi viết những dòng chữ tàn nhẫn ấy, so với nỗi đau của ta khi đọc chúng. Ôi! Anh ấy là hiện thân của lòng cao thượng và sự tốt đẹp thánh thiện. Ta cảm thấy xấu hổ vì sự yếu mềm của chính mình khi dám trách cứ điều mà ta phải ngưỡng mộ. Ôi, Honour! Anh ấy chỉ nghĩ cho hạnh phúc của một mình ta. Vì lợi ích của ta mà anh ấy hy sinh cả bản thân lẫn ta. Nỗi sợ hãi làm hại đời ta đã đẩy anh ấy vào đường cùng tuyệt vọng." "Tôi rất mừng," Honour nói, "khi nghe tiểu thư nghĩ đến điều đó; bởi vì chắc chắn, việc vướng mắc vào một kẻ bị đuổi cổ ra đường, chẳng có nổi một xu dính túi trên cõi đời này, thì chẳng khác nào tự chuốc lấy sự tàn mạt." "Đuổi cổ ra đường!" Sophia hốt hoảng kêu lên: "Sao cơ! Ý ngươi là gì?" "Thì thưa tiểu thư, cậu chủ vừa mới thưa với ngài đại địa chủ Allworthy chuyện cậu Jones dám tỏ tình với tiểu thư là ngài địa chủ lột sạch đồ đạc rồi đuổi cổ hắn ra khỏi nhà ngay lập tức!" "Hả!" Sophia kêu lên: "Chính ta đã trở thành nguyên nhân khốn nạn, tội lỗi giáng xuống sự hủy diệt của anh ấy! Bị lột sạch đồ đuổi ra đường ư! Nào Honour, hãy cầm lấy tất cả số tiền ta có; tháo những chiếc nhẫn trên tay ta ra. Cả chiếc đồng hồ này nữa: mang tất cả đến cho anh ấy. Đi tìm anh ấy ngay lập tức." "Lạy Chúa tôi, thưa tiểu thư," bà Honour đáp, "xin tiểu thư hãy suy nghĩ lại, nếu cậu chủ mà phát hiện thiếu bất cứ món nào trong số này, tôi sẽ là kẻ phải gánh tội thay đấy. Thế nên xin tiểu thư đừng rời xa chiếc đồng hồ và đám trang sức. Hơn nữa, tôi nghĩ chừng ấy tiền cũng là quá đủ rồi; và vả lại, cậu chủ chẳng bao giờ có thể biết được chuyện này đâu." "Vậy thì," Sophia kêu lên, "hãy cầm lấy từng xu ta có, đi tìm anh ấy ngay lập tức và đưa cho anh ấy. Đi đi, đi mau lên, đừng chần chừ một phút nào." Bà Honour tuân lệnh lên đường, và khi xuống đến tầng dưới liền gặp Đen George, bèn trao cho anh ta chiếc túi đựng mười sáu đồng guinea, vốn là toàn bộ gia tài của Sophia; bởi dẫu cha nàng rất rộng rãi với con gái, nàng lại quá hào phóng nên chẳng bao giờ giữ nhiều tiền.

Sau khi cầm chiếc túi trong tay, Đen George rảo bước tiến về phía quán rượu; nhưng dọc đường, trong đầu anh ta nảy sinh ý định không biết có nên giữ luôn số tiền này hay không. Lương tâm anh ta lập tức giật mình trước ý nghĩ ấy, và bắt đầu cắn rứt vì thói vô ơn đối với người ân nhân của mình. Để đáp lại, lòng tham liền cãi rằng lẽ ra lương tâm phải nghĩ đến điều này từ trước, vào lúc anh ta tước đoạt khoản tiền năm trăm bảng của tội nghiệp Jones. Một khi đã dửng dưng im lặng trước một việc tày đình như thế, thì bây giờ lại tỏ ra cắn rứt hay bày đặt ra vẻ đạo đức giả trước một chuyện vặt vãnh này thật là ngớ ngẩn. Đáp lại lý lẽ đó, Lương tâm, như một luật sư cừ khôi, cố gắng phân định sự khác nhau giữa việc phạm vào một lời ủy thác thiêng liêng — như trường hợp này, khi của cải đã được trao tận tay — với việc chỉ lờ đi số tiền nhặt được như ở trường hợp trước. Lòng tham liền đem điều đó ra chế giễu, gọi đó là một sự phân biệt chẳng có chút khác biệt nào, và khăng khăng cho rằng một khi đã vứt bỏ mọi danh dự và đức hạnh trong một lần rồi, thì chẳng có tiền lệ nào để vin vào đó lần thứ hai. Tóm lại, có lẽ viên lương tâm tội nghiệp đã phải chịu thua trong cuộc tranh luận ấy, nếu không có Nợ Nợ (Sợ hãi) bước ra ứng cứu và kiên quyết gióng lên một hồi chuông rằng sự khác biệt thực chất giữa hai hành động ấy không nằm ở mức độ danh dự khác nhau, mà nằm ở mức độ an toàn: bởi vì việc ém nhẹm khoản tiền năm trăm bảng là một việc ít rủi ro, trong khi việc chiếm đoạt mười sáu đồng guinea lại có nguy cơ bị phát hiện cao nhất.

Nhờ sự cứu viện đầy tính thực tế ấy của lòng sợ hãi, Lương tâm đã giành chiến thắng hoàn toàn trong tâm trí của Đen George, và sau khi ban cho anh ta vài lời khen ngợi về sự trung thực, nó đã ép anh ta phải mang tiền đến trao tận tay cho Jones.