Lịch Sử Chú Bé Tom Jones

Lượt đọc: 1169 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 5
— Một Cuộc Đối Thoại Giữa Ông Jones Và Người Thợ Cạo.

❊ ❊ ❊

Cuộc trò chuyện này diễn ra một phần trong lúc Jones đang dùng bữa ở căn hầm giam của mình, và một phần trong lúc anh đang chờ người thợ cạo ở phòng khách. Ngay khi cuộc trò chuyện kết thúc, như chúng ta đã nói, tiểu Benjamin đã đến hầu chuyện, và được anh niềm nở mời ngồi. Jones bấy giờ liền rót một ly rượu vang, nâng lên chúc sức khỏe vị khách bằng danh hiệu doctissime tonsorum. “Ago tibi gratias, domine,” người thợ cạo đáp; rồi nhìn thẳng vào Jones với vẻ đầy nghiêm trang và có chút ngạc nhiên ra mặt, như thể vừa nhận ra một gương mặt quen thuộc từng gặp trước đó, ông ta liền cất lời: “Thưa ngài, tôi xin mạn phép được hỏi có phải ngài tên là Jones không?” Đáp lại lời ấy, chàng trai thừa nhận: “Đúng vậy.” — “Proh deum atque hominum fidem!” thợ cạo kêu lên; “sự đời sao mà khéo trớ trêu thay! Thưa ngài Jones, tôi xin tận tụy kính chào ngài. Tôi thấy ngài không nhận ra tôi, điều đó cũng chẳng có gì lạ, bởi ngài chưa từng gặp tôi quá một lần, và lúc ấy ngài lại còn rất trẻ. Xin ngài cho hỏi, vị đại điền chủ Allworthy nhân hậu dạo này ra sao? Ville optimus omniums patronus ấy thế nào rồi?” — “Tôi thấy,” Jones đáp, “ông quả thực có biết tôi; nhưng ngậm ngùi thay tôi lại không có được cái phúc may nhớ ra ông.” — “Tôi không lấy làm lạ về điều đó,” Benjamin thốt lên; “nhưng tôi ngạc nhiên vì sao mình lại không nhận ra ngài sớm hơn, bởi ngài chẳng thay đổi chút nào cả. Và thưa ngài, nếu không phiền, tôi có thể mạn phép hỏi ngài đang định hành phương nào trên con đường này không?” — “Hãy rót đầy ly đi, ông thợ cạo,” Jones nói, “và đừng hỏi thêm điều gì nữa.” — “Dạ thưa ngài,” Benjamin đáp, “tôi không có ý làm phiền; và tôi mong ngài đừng nghĩ tôi là kẻ tò mò xấc láo, bởi đó là cái thói chẳng ai có thể quy chụp cho tôi được; nhưng xin ngài lượng thứ; khi một quý ông có phong thái như ngài lại đi lại mà không có gia nhân theo hầu, chúng ta có thể đoán rằng ngài đang ở trong tình trạng mà người ta hay gọi là casu incognito, và có lẽ tôi không nên thốt lên tên ngài thì hơn.” — “Tôi thừa nhận,” Jones nói, “tôi không ngờ mình lại được nhiều người ở vùng này biết đến thế; dẫu vậy, vì một vài lý do riêng tư, tôi rất biết ơn nếu ông không nhắc đến tên tôi với bất kỳ ai khác cho đến khi tôi rời khỏi nơi này.” — “Pauca verba,” người thợ cạo đáp; “và tôi ước gì chẳng có ai ở đây ngoài tôi biết đến ngài; bởi người ta vốn lắm điều; nhưng tôi xin hứa với ngài rằng tôi giữ kín được bí mật. Kẻ thù của tôi cũng phải công nhận đức tính ấy ở tôi.” — “Dù vậy, đó lại chẳng phải là đặc điểm nghề nghiệp của ông đâu, thợ cạo ạ,” Jones đáp. “Than ôi! Thưa ngài,” Benjamin đáp lại, “Non si male nunc et olim sic erit. Tôi sinh ra vốn không phải thợ cạo, cũng chẳng lớn lên với nghề đó, xin ngài cứ tin là như vậy. Tôi đã dành phần lớn thời gian giao du với các bậc vương giả, và dẫu nói ra thì ngài lại bảo tôi khoe khoang, tôi cũng dăm phần hiểu biết về phép lịch sự của giới thượng lưu. Và nếu ngài coi tôi đáng được tin cậy như một số kẻ khác, tôi đã cho ngài thấy rằng mình còn giữ bí mật giỏi hơn họ nhiều. Tôi đã chẳng đem cái tên của ngài ra bêu riếu nơi gian bếp công cộng; bởi thực tình mà nói, thưa ngài, có những kẻ đã đối xử tệ bạc với ngài; ngoài việc ra rả khắp chốn về vụ cãi vã giữa ngài và đại điền chủ Allworthy mà ngài đã tâm sự, chúng còn bị đặt thêm những điều bị thêu dệt, toàn chuyện mà tôi thừa biết là giả dối.”

“Ông khiến tôi ngạc nhiên tột độ đấy,” Jones kêu lên. “Xin thưa với ngài,” Benjamin đáp, “tôi nói thật lòng, và tôi cũng chẳng cần phải giấu giếm rằng chính bà chủ nhà trọ là kẻ đã tung hê mọi chuyện. Nghe xong câu chuyện mà tôi không khỏi chạnh lòng, và tôi hy vọng tất cả đều là bị đặt; bởi tôi vô cùng kính trọng ngài, xin ngài hãy tin là thế, và tôi vẫn luôn kính trọng ngài kể từ dạo ngài bày tỏ lòng tốt với Black George, chuyện đó đồn vang khắp chốn, và tôi nhận được chẳng dưới một bức thư nhắc đến nó. Quả thực, điều đó khiến ngài được tất cả mọi người yêu mến. Mong ngài lượng thứ cho tôi; chính nỗi xót xa thực sự trước những gì tai nghe mắt thấy đã khiến tôi gặng hỏi nhiều điều như vậy; chứ bản thân tôi hoàn toàn không mang chút tò mò vô lối nào; nhưng tôi vốn quý mến tấm lòng nhân hậu và từ đó mới sinh ra amoris abundantia erga te.”

Mọi lời bày tỏ tình thân ái đều dễ bề chiếm được lòng tin của những kẻ khốn cùng; thế nên chẳng có gì lạ khi Jones, ngoài việc đang chìm trong khốn đốn lại còn là một người vô cùng bộc trực, đã rất sẵn lòng tin tưởng mọi lời lẽ của Benjamin và ôm ấp ông ta vào lòng. Những mảnh tiếng Latinh, dẫu được Benjamin dùng khá đúng lúc dù chẳng mang dáng dấp của một học thức uyên thâm, vẫn phần nào cho thấy ông ta vượt trội hơn một gã thợ cạo thông thường; và quả thực toàn bộ cách cư xử của ông ta cũng thế. Vì vậy, Jones đã tin vào những điều ông ta kể về xuất thân và học thức của mình; để rồi cuối cùng, sau bao lời nài nỉ, anh cất lời: “Bạn hiền, vì anh đã nghe quá nhiều về chuyện của tôi và có vẻ vô cùng thiết tha muốn biết sự thật, nếu anh đủ kiên nhẫn lắng nghe, tôi sẽ kể lại toàn bộ sự tình.” — “Kiên nhẫn ư!” Benjamin kêu lên, “tôi xin sẵn lòng, dẫu cho chương sách ấy có dài đến đâu chăng nữa; và tôi vô cùng biết ơn vinh dự mà ngài đã dành cho tôi.”

Jones bấy giờ bắt đầu kể lại toàn bộ câu chuyện, chỉ quên mất một hoặc hai tình tiết, đó là tất cả những gì diễn ra vào cái ngày anh giao chiến với Thwackum; và khép lại bằng quyết định ra khơi làm thủy thủ, cho đến khi cuộc nổi dậy ở miền Bắc khiến anh thay đổi dự định và đưa anh đến nơi chốn này.

Tiểu Benjamin, từ đầu đến cuối vẫn chăm chú lắng nghe, chưa từng ngắt lời câu chuyện dù chỉ một lần; nhưng khi câu chuyện vừa khép lại, ông ta không khỏi nhận xét rằng hẳn phải có thêm điều gì đó đầy ác ý đã được kẻ thù thêu dệt và tâu lên tai ông Allworthy chống lại anh, bằng không thì một người tốt như thế đã chẳng nhẫn tâm rẫy bỏ một người mà ông từng yêu thương sâu sắc đến vậy theo cái cách phũ phàng ấy. Đáp lại, Jones nói rằng: “Anh ta không mảy may nghi ngờ việc những thủ đoạn đê hèn nhường ấy đã được giở ra để hãm hại mình.”

Và quả thực, thật khó cho bất kỳ ai không nghe từ miệng Jones lấy một tình tiết duy nhất dẫn đến việc anh bị kết tội mà lại có thể tránh được suy nghĩ giống như người thợ cạo; bởi những hành động của anh lúc bấy giờ không còn bị đặt dưới những lăng kính méo mó đầy ác ý mà người ta đã dùng để bôi nhọ anh trước mặt Allworthy; anh cũng chẳng thể kể hết những lời vu cáo sai sự thật cứ hết lần này đến lần khác được dâng lên Allworthy để chống lại mình: vì chính anh còn chẳng hề hay biết về những điều đó. Hơn nữa, như chúng ta đã thấy, anh cũng đã lược bỏ nhiều sự việc trọng yếu trong lời kể hiện tại của mình. Chung quy lại, mọi chuyện giờ đây hiện lên trước mắt Jones với những sắc thái tốt đẹp đến mức dẫu là ác ý tột cùng cũng khó lòng mà bắt bẻ hayổn trách được anh.

Không phải là Jones muốn che đậy hay ngụy biện cho sự thật; trái lại, anh còn thà để những lời khiển trách giáng xuống chính những hành động đáng trách của bản thân mình hơn là để chúng vấy bẩn lên ông Allworthy vì đã trừng phạt anh; thế nhưng thực tế vẫn diễn ra như vậy, và muôn đời vẫn thế; bởi dù một con người có chính trực đến đâu chăng nữa, thì khi tự thuật lại hành vi của chính mình, bất chấp ý muốn, lời kể ấy vẫn sẽ trở nên vô cùng tốt đẹp, đến mức những thói hư tật xấu của anh ta sẽ được gạn lọc qua đôi môi, và giống như thứ rượu đục được lọc thật kỹ, chúng sẽ để lại toàn bộ cặn bã ở phía sau. Bởi dẫu cho bản chất sự việc có hiển hiện đi chăng nữa, thì động cơ, hoàn cảnh và hệ quả khi một người tự kể câu chuyện của chính mình lại khác xa một trời một vực so với khi kẻ thù của anh ta kể lại, đến mức ta hầu như chẳng thể nhận ra đó cùng là một sự việc.

Dẫu người thợ cạo đã nuốt lấy câu chuyện ấy với đôi tai háu hức, ông ta vẫn chưa cảm thấy thỏa mãn. Vẫn còn một uẩn khúc ở phía sau mà sự tò mò, dẫu có lạnh lùng đến mấy, cũng vô cùng khao khát được tỏ tường. Jones từng nhắc đến mối tình của mình và việc anh là tình địch của Blifil, nhưng lại cố tình giấu kín tên tuổi của tiểu thư. Do đó, sau một hồi chần chừ cùng vô số tiếng hắng giọng ậm ừ, người thợ cạo cuối cùng cũng đành mạn phép xin được biết tên của vị tiểu thư, người dường như là nguyên nhân chính gây ra mọi rắc rối này. Jones chần chừ giây lát, đoạn cất lời: “Vì tôi đã đặt trọn niềm tin ở ông đến vậy, và vì tôi e rằng cái tên của nàng giờ đây cũng đã bị loan truyền quá rộng rãi trong vụ này rồi, nên tôi sẽ không giấu ông nữa. Tên nàng là Sophia Western.”

“Proh deum atque hominum fidem! Điền chủ Western đã có một cô con gái trưởng thành thành thiếu nữ rồi cơ à!” — “Ừ, và là một thiếu nữ,” Jones thốt lên, “đến mức trên đời chẳng ai sánh kịp. Chưa từng có đôi mắt nào ngắm nhìn một tuyệt sắc nhân gian nhường ấy; nhưng đó lại là điểm kém quan trọng nhất ở nàng. Thật là trí tuệ! Thật là đức độ! Ồ, tôi có thể ca ngợi nàng đến muôn đời mà vẫn bỏ sót một nửa những phẩm chất cao quý ấy!” — “Ông Western đã có con gái lớn khôn rồi ư!” người thợ cạo kêu lên: “Tôi vẫn nhớ người cha hồi còn là một cậu nhóc; chà, Tempus edax rerum.”

Chai rượu vang nay đã cạn, người thợ cạo tha thiết nài nỉ được mời thêm chai nữa; nhưng Jones kiên quyết từ chối, nói rằng: “Anh đã uống quá mức cho phép rồi; và giờ anh chỉ muốn lui về phòng, nơi anh ao ước có thể kiếm được một cuốn sách để đọc.” — “Một cuốn sách ư!” Benjamin kêu lên; “ngài muốn đọc sách gì nào? Tiếng Latinh hay tiếng Anh? Tôi có vài cuốn sách thú vị bằng cả hai thứ tiếng ấy; chẳng hạn như Erasmi Colloquia, Ovid de Tristibus, Gradus ad Parnassum; còn tiếng Anh thì tôi có dăm ba cuốn thuộc loại hay nhất, dẫu vài cuốn hơi rách một chút; nhưng tôi có nguyên một phần lớn của cuốn Stowe's Chronicle; tập sáu bộ Pope's Homer; tập ba bộ The Spectator; tập hai bộ Echard's Roman History; tờ The Craftsman; Robinson Crusoe; cuốn Thomas a Kempis; và hai tập tác phẩm của Tom Brown.”

“Những cuốn sau cùng ấy,” Jones nói, “là loại sách tôi chưa từng đọc bao giờ, vậy nếu được xin hãy cho tôi mượn một tập.” Người thợ cạo quả quyết rằng anh sẽ vô cùng thích thú, bởi ông đánh giá tác giả ấy là một trong những bộ óc trào phúng vĩ đại nhất mà đất nước từng sản sinh. Ông liền bước sang ngôi nhà của mình vốn nằm ngay sát bên, rồi trở lại ngay lập tức; sau đó, khi người thợ cạo đã nhận được những lời dặn dò vô cùng nghiêm ngặt về việc giữ kín bí mật từ Jones và đã thề độc sẽ tuân thủ tuyệt đối, hai người liền chia tay nhau; người thợ cạo đi về nhà, còn Jones lui về phòng riêng.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.