Ta hiểu lòng thiện theo nghĩa này: đó là sự quan tâm đến phúc lợi của con người, cái mà người Hy Lạp gọi là philanthropia (lòng nhân ái); còn từ "nhân tính" (như vẫn thường dùng) thì có phần hơi nhẹ để diễn tả điều đó. Ta gọi lòng thiện là một thói quen, còn bản tính thiện là thiên hướng. Trong tất cả các đức hạnh và phẩm giá của tâm hồn, đây là điều cao cả nhất, bởi nó là nét đặc trưng của Thượng Đế: nếu thiếu nó, con người chỉ là một sinh vật bận rộn, hiểm độc và khốn khổ, chẳng khác nào một loài sâu bọ. Lòng thiện tương ứng với đức hạnh thần học là bác ái, và nó không bao giờ thái quá, trừ phi dẫn đến sai lầm. Ham muốn quyền lực quá độ đã khiến các thiên thần sa ngã; ham muốn tri thức quá độ đã khiến loài người lầm lạc: nhưng trong lòng bác ái không hề có sự thái quá, cũng chẳng có thiên thần hay con người nào phải chịu hiểm nguy vì nó.

Thiên hướng thiện được khắc ghi sâu sắc trong bản tính con người; đến mức, nếu nó không hướng về đồng loại, nó sẽ tìm đến các sinh vật khác. Điều này thấy rõ ở người Thổ Nhĩ Kỳ, một dân tộc vốn tàn bạo, nhưng lại đối xử tử tế với loài vật, bố thí cho cả chó lẫn chim. Theo lời kể của Busbechius, một cậu bé Kitô giáo ở Constantinople suýt nữa bị ném đá chỉ vì đùa nghịch bịt mỏ một con chim mỏ dài.

Tất nhiên, đức hạnh thiện tâm hay bác ái này cũng có thể phạm phải sai lầm. Người Ý có một câu tục ngữ nghe chẳng mấy hay ho: Tanto buon che val niente: tốt quá hóa vô dụng. Và một trong những học giả của Ý, Nicholas Machiavel, đã tự tin viết ra gần như rành rọt rằng: đức tin Kitô giáo đã biến những người tốt thành con mồi cho kẻ bạo ngược và bất chính. Ông nói vậy bởi quả thật, chưa từng có giáo luật, giáo phái hay tư tưởng nào đề cao lòng thiện như tôn giáo Kitô giáo. Do đó, để tránh cả tai tiếng lẫn hiểm nguy, ta cần biết về những sai lầm của một thói quen cao quý như vậy. Hãy mưu cầu điều tốt cho người khác, nhưng đừng làm nô lệ cho sắc mặt hay ý muốn của họ; bởi đó chỉ là sự dễ dãi, nhu nhược, điều sẽ giam cầm một tâm hồn chính trực. Cũng đừng dâng tặng ngọc quý cho con gà trống trong truyện của Aesop; nó sẽ thấy hài lòng và hạnh phúc hơn nếu được một hạt lúa mạch. Ví dụ về Thượng Đế dạy ta bài học xác đáng: Ngài ban mưa, làm cho mặt trời tỏa sáng trên cả người công chính lẫn kẻ bất chính; nhưng Ngài không rưới đổ sự giàu sang, cũng không chiếu rọi vinh quang và đức hạnh lên mọi người một cách bình đẳng. Lợi ích chung cần được chia sẻ với tất cả, nhưng lợi ích riêng cần sự chọn lọc. Hãy cẩn trọng kẻo trong khi vẽ chân dung, ngươi lại phá vỡ mẫu hình. Bởi lẽ, thần học lấy lòng tự trọng làm mẫu hình, còn lòng yêu thương láng giềng chỉ là chân dung mà thôi. Hãy bán hết những gì ngươi có, đem cho người nghèo và đi theo ta: nhưng, đừng bán hết tất cả, trừ khi ngươi đến và đi theo ta; nghĩa là, trừ khi ngươi có thiên chức, nơi ngươi có thể làm điều thiện nhiều như nhau, dù với phương tiện ít ỏi hay lớn lao; nếu không, khi chăm chút cho những dòng suối, ngươi sẽ làm cạn kiệt cả mạch nguồn.

Không chỉ tồn tại thói quen làm việc thiện, vốn được dẫn dắt bởi lý trí đúng đắn; mà ở một số người, ngay trong bản tính đã có sẵn thiên hướng ấy; và ngược lại, cũng có sự ác độc tự nhiên. Bởi có những kẻ mà bản chất không hề mong cầu điều tốt lành cho người khác. Sự ác độc nhẹ nhàng hơn thì chỉ biểu hiện ở thói thô lỗ, ngang ngược, hay cản trở, hoặc những điều tương tự; nhưng sự ác độc thâm sâu hơn dẫn tới đố kỵ và những trò hiểm độc thuần túy. Những kẻ như vậy, khi thấy người khác gặp tai ương, dường như lại thấy "vào mùa", chúng luôn sẵn sàng dồn thêm gánh nặng: chẳng tốt đẹp bằng lũ chó liếm vết thương của Lazarus; mà giống như loài ruồi, cứ vo ve đậu vào bất cứ chỗ nào da thịt đang lở loét; chúng là những kẻ ghét người (misanthropi), coi việc xúi giục người ta tìm đến cành cây (treo cổ) là thú vui, nhưng lại chẳng bao giờ có cái cây nào trong vườn nhà chúng để dùng vào việc đó, như Timon vậy. Những khuynh hướng như thế chính là những sai lầm của bản tính con người; nhưng kỳ lạ thay, chúng lại là loại gỗ thích hợp nhất để tạo nên những nhà chính trị vĩ đại; cũng như loại gỗ cong (knee timber) rất tốt cho những con tàu vốn được định sẵn để chịu sóng gió; nhưng lại chẳng dùng được để xây những ngôi nhà cần sự vững chãi.

Những biểu hiện và dấu hiệu của lòng thiện thì rất nhiều. Nếu một người niềm nở và lịch thiệp với người lạ, điều đó cho thấy người ấy là một công dân của thế giới, và trái tim của anh ta không phải là một hòn đảo biệt lập, bị cắt rời khỏi những vùng đất khác, mà là một lục địa kết nối với tất cả. Nếu anh ta biết cảm thương trước nỗi đau của người khác, điều đó cho thấy trái tim anh ta giống như loài cây quý, tự làm mình bị thương để hiến dâng nhựa thơm. Nếu anh ta dễ dàng tha thứ và bỏ qua những xúc phạm, điều đó cho thấy tâm trí anh ta đã ở trên tầm của những tổn thương; để chẳng mũi tên nào có thể bắn tới. Nếu anh ta biết ơn vì những lợi ích nhỏ bé, điều đó cho thấy anh ta coi trọng tấm lòng của con người, chứ không phải những của cải tầm thường của họ. Nhưng trên hết, nếu anh ta đạt tới sự hoàn hảo như Thánh Paul, mong ước được tách rời khỏi Chúa để cứu rỗi anh em mình, thì điều đó cho thấy một bản tính thánh thiện, và một sự hòa hợp đồng điệu với chính Chúa Kitô.