Luận Văn Chính Trị Và Đạo Đức

Lượt đọc: 95 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Về Vẻ Khôn Ngoan

❊ ❊ ❊

Người ta vẫn thường bảo rằng, người Pháp thì khôn ngoan hơn vẻ ngoài của họ, còn người Tây Ban Nha thì lại tỏ ra khôn ngoan hơn thực tế. Dẫu sự thật về các quốc gia có thế nào đi chăng nữa, thì giữa người với người, chuyện này chắc chắn là có thật. Như vị Tông đồ đã nói về đức tin, rằng có kẻ mang vẻ ngoài mộ đạo, nhưng lại chối bỏ sức mạnh thực sự của đức tin ấy; thì chắc chắn cũng có những kẻ, xét về khôn ngoan và năng lực, chẳng làm được gì hoặc làm rất ít nhưng lại tỏ ra vô cùng nghiêm trọng: magno conatu nugas. Thật nực cười, và đáng là đối tượng châm biếm cho những người có đầu óc phán đoán, khi chứng kiến đủ mọi mánh khóe của những kẻ ưa hình thức này, và thấy cách họ dựng lên những bức bình phong để đánh lừa mắt thiên hạ, khiến vẻ bề ngoài nông cạn trông có vẻ dày dặn và trầm sâu. Có những kẻ giữ kẽ và kín tiếng đến mức không bao giờ phô bày năng lực của mình, trừ khi ở nơi ánh sáng mờ ảo; lúc nào cũng tỏ ra như còn đang giấu kín điều gì đó; và khi tự biết rằng mình đang bàn về điều bản thân không thực sự hiểu, họ vẫn cố tỏ ra với người khác rằng mình đang nói về thứ mà họ không tiện tiết lộ. Có những kẻ dựa vào thần thái và cử chỉ, ra vẻ khôn ngoan thông qua những cái nhíu mày, cái bĩu môi; như Cicero đã nói về Piso, rằng khi ông ta trả lời, ông ta nhướng một bên lông mày lên trán, rồi lại hạ thấp bên kia xuống tận cằm; Respondes, altero ad frontem sublato, altero ad mentum depresso supercilio, crudelitatem tibi non placere. Có kẻ tưởng rằng có thể áp đặt bằng cách nói những lời đao to búa lớn và thái độ độc đoán; rồi cứ thế lấn tới, mặc nhiên coi những điều mình không thể thực hiện được là đã hoàn thành. Có kẻ, bất cứ điều gì vượt quá tầm với của mình, họ đều tỏ ra khinh miệt hoặc coi thường, cho đó là chuyện không đâu hoặc kỳ quặc; và nhờ vậy, họ biến sự thiếu hiểu biết của mình thành vẻ ngoài của sự sáng suốt. Có những kẻ lúc nào cũng phải tìm ra sự khác biệt, và thường dùng những lý lẽ vụn vặt để đánh lạc hướng người khác, làm lu mờ bản chất vấn đề; về họ, A. Gellius từng nói: Hominem delirum, qui verborum minutiis rerum frangit pondera. Cũng thuộc loại này, trong tác phẩm Protagoras, Plato đã đưa nhân vật Prodicus vào như một đối tượng để châm biếm, cho ông ta một bài diễn văn mà từ đầu đến cuối chỉ toàn là những sự phân biệt vụn vặt. Nhìn chung, những kẻ này trong mọi cuộc thảo luận đều thấy dễ dàng hơn khi đứng về phe phản đối, và cố tạo dựng uy tín bằng cách đưa ra các phản biện và tiên đoán về những khó khăn; bởi lẽ khi các đề xuất bị bác bỏ, mọi chuyện coi như kết thúc; nhưng nếu chúng được chấp thuận, cần phải bắt tay vào làm việc mới; loại khôn ngoan giả tạo này chính là tai họa cho mọi công việc. Kết luận lại, chẳng có tay thương gia nào đang lụn bại, hay kẻ khốn cùng bên trong nào, lại có nhiều mánh khóe để duy trì vẻ ngoài giàu sang bằng những kẻ rỗng tuếch này trong việc duy trì uy tín về năng lực của mình. Những kẻ tỏ vẻ khôn ngoan có thể xoay xở để được người đời đánh giá cao; nhưng chớ dại mà chọn họ vào làm việc; bởi chắc chắn rằng, thà thuê một người có phần ngớ ngẩn làm việc còn hơn là chọn một kẻ quá chú trọng hình thức.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 25 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.