Đi du lịch, ở người trẻ tuổi, là một phần của sự học; ở người lớn tuổi, là một phần của kinh nghiệm. Kẻ nào đi du lịch tới một đất nước khi chưa hề biết chút gì về ngôn ngữ ở đó, thì kẻ ấy là đi học chứ chẳng phải đi du lịch. Tôi cho rằng việc thanh niên đi du lịch dưới sự kèm cặp của một gia sư hoặc người phục vụ đáng tin cậy là điều nên làm, miễn là người đó thông thạo ngôn ngữ và đã từng đặt chân đến đất nước đó trước đây; nhờ vậy, họ có thể chỉ cho chàng trai trẻ biết đâu là những điều đáng xem tại nơi họ đến, nên tìm kiếm những mối quan hệ nào, cũng như những bài tập hay kỷ luật mà nơi đó mang lại. Bằng không, những thanh niên ấy sẽ chỉ như kẻ bị bịt mắt, chẳng nhìn thấy gì mấy nơi xứ người. Thật là một điều kỳ lạ, rằng trong các chuyến hải trình, nơi chẳng có gì đáng xem ngoài trời và biển, người ta lại tỉ mỉ ghi nhật ký; nhưng khi du lịch trên bộ, nơi có biết bao điều cần quan sát, thì phần lớn họ lại bỏ qua; như thể chuyện tình cờ lại đáng ghi chép hơn là những gì ta quan sát được. Vậy nên, hãy tập thói quen viết nhật ký. Những điều cần xem và quan sát bao gồm: triều đình của các bậc vương giả, nhất là khi họ tiếp kiến đại sứ; các tòa án công lý khi đang xét xử; các hội đồng giáo hội; nhà thờ và tu viện cùng các di tích hiện hữu; tường thành và công sự của các đô thị, thị trấn, cũng như các cảng biển và bến tàu; cổ vật và phế tích; thư viện; trường đại học, các buổi tranh luận và thuyết giảng (nếu có); tàu bè và hải quân; lâu đài và vườn tược của các bậc quyền quý gần các đô thị lớn; kho vũ khí; kho quân nhu; ngân khố; các sàn giao dịch; nhà kho; các hoạt động cưỡi ngựa, đấu kiếm, tập luyện của binh lính và những việc tương tự; các vở hài kịch, nhất là những nơi mà tầng lớp thượng lưu lui tới; kho báu trang sức và phục sức; các bộ sưu tập cùng những vật quý hiếm; và cuối cùng, bất cứ điều gì đáng nhớ tại nơi họ đặt chân đến. Sau tất cả những thứ đó, gia sư hoặc người phục vụ cần phải cẩn trọng tìm hiểu.

Còn về các dịp khải hoàn, vũ hội, tiệc tùng, đám cưới, tang lễ, các vụ hành quyết và những sự kiện trình diễn tương tự, người ta không cần phải nhắc cũng sẽ tự tìm đến; tuy vậy, cũng không nên bỏ qua chúng. Nếu muốn một chàng trai trẻ thu hái được nhiều điều từ chuyến đi trong khoảng thời gian ngắn, bạn phải làm như sau. Trước hết, như đã nói, cậu ta phải có chút vốn liếng về ngôn ngữ trước khi khởi hành. Sau đó, cậu ta cần có một người phục vụ hoặc gia sư am hiểu đất nước đó, như cũng đã nói ở trên. Hãy để cậu ta mang theo một tấm bản đồ hoặc cuốn sách mô tả về đất nước mà cậu ta sẽ du ngoạn; đó sẽ là chiếc chìa khóa hữu hiệu cho việc tìm hiểu. Hãy bảo cậu ta viết nhật ký. Đừng để cậu ta lưu lại quá lâu ở một thành phố hay thị trấn nào; thời gian ngắn dài tùy thuộc vào giá trị của nơi đó, nhưng nhìn chung đừng nên ở lâu; thậm chí, ngay cả khi dừng chân tại một thành phố, hãy để cậu ta đổi chỗ ở từ khu vực này sang khu vực khác; đó là một cách tuyệt vời để mở rộng các mối quan hệ. Hãy để cậu ta tách mình khỏi những người đồng hương, và dùng bữa ở những nơi có đông người dân bản địa. Khi di chuyển từ nơi này sang nơi khác, hãy để cậu ta tìm kiếm thư giới thiệu tới một nhân vật quyền thế đang sinh sống tại nơi mình sắp đến; nhờ đó, cậu ta có thể nhờ cậy sự giúp đỡ của họ trong những việc cậu ta muốn xem hay muốn biết. Bằng cách này, cậu ta có thể rút ngắn chuyến đi mà vẫn đạt được nhiều lợi ích.

Về các mối quan hệ nên tìm kiếm khi đi du lịch; điều hữu ích nhất chính là làm quen với các thư ký và những người làm việc cho các đại sứ: vì khi ấy, trong quá trình du hành tại một quốc gia, cậu ta sẽ hấp thụ được kinh nghiệm của biết bao người khác. Hãy để cậu ta tìm gặp và thăm hỏi những nhân vật kiệt xuất ở mọi lĩnh vực, những người có danh tiếng vang dội tại nước ngoài; để cậu ta có thể kiểm chứng xem con người thật có tương xứng với danh tiếng hay không. Đối với các cuộc cãi vã, cần phải tránh xa bằng sự cẩn trọng và khôn ngoan. Các mâu thuẫn thường nảy sinh vì chuyện tình cảm, những lời mời rượu, chuyện thứ bậc và lời qua tiếng lại. Và hãy cảnh báo một người đừng nên kết giao với những kẻ nóng nảy, hay gây gổ; vì họ sẽ kéo cậu ta vào những cuộc tranh chấp của chính họ. Khi một người du hành trở về quê hương, chớ nên bỏ lại hoàn toàn những đất nước mình đã đi qua; hãy duy trì liên lạc qua thư từ với những người bạn giá trị nhất mà mình đã quen biết. Và hãy để sự từng trải thể hiện qua cách trò chuyện thay vì qua y phục hay cử chỉ; trong đàm thoại, hãy điềm đạm khi đưa ra câu trả lời thay vì tỏ ra hăng hái kể chuyện; và hãy cho thấy rằng cậu ta không đánh mất phong thái quê hương để thay bằng những thói hư tật xấu nơi xứ người; mà chỉ điểm xuyết một vài nét hoa mỹ đã học được từ nước ngoài vào phong tục tập quán của chính quốc gia mình.