Có một sự khôn ngoan nằm ngoài các quy tắc y học: chính sự tự quan sát của mỗi người, nhận biết điều gì có lợi và điều gì gây hại cho bản thân, mới là phương thuốc tốt nhất để bảo vệ sức khỏe. Nhưng kết luận "điều này không hợp với tôi, nên tôi sẽ không dùng nữa" vẫn an toàn hơn là "tôi thấy điều này chẳng gây hại gì, nên tôi cứ dùng". Bởi lẽ, sức mạnh của tuổi trẻ có thể vượt qua nhiều thói quá đà, nhưng những hậu quả đó sẽ tích tụ lại cho đến khi ta già. Hãy nhận biết những năm tháng đang dần qua đi, và đừng nghĩ mình mãi làm được những việc như thời trai trẻ; bởi tuổi già không thể bị thách thức.
Hãy thận trọng với những thay đổi đột ngột trong bất kỳ khía cạnh quan trọng nào của chế độ ăn uống, và nếu hoàn cảnh bắt buộc, hãy điều chỉnh những thói quen còn lại sao cho phù hợp. Bởi trong tự nhiên cũng như trong quản lý quốc gia, thay đổi nhiều thứ cùng lúc vẫn an toàn hơn là chỉ thay đổi một thứ. Hãy xem xét các thói quen về ăn uống, ngủ nghỉ, vận động, trang phục và những thứ tương tự; hãy thử từ bỏ những điều bạn cho là có hại, từng chút một; nhưng nếu thấy việc thay đổi gây bất tiện, hãy quay lại với thói quen cũ: vì rất khó để phân biệt đâu là điều được cho là tốt và bổ dưỡng nói chung, với điều gì là tốt và phù hợp riêng cho cơ thể bạn. Giữ cho tâm trí thư thái, vui vẻ trong những giờ ăn uống, ngủ nghỉ và vận động là một trong những lời khuyên tốt nhất để sống thọ.
Đối với những cảm xúc và những mối bận tâm của trí tuệ: hãy tránh xa lòng đố kỵ, nỗi sợ hãi lo âu; cơn giận dữ gặm nhấm từ bên trong; những suy tư phức tạp, rối rắm; niềm vui và sự phấn khích quá độ; nỗi buồn không được chia sẻ. Hãy nuôi dưỡng hy vọng; tìm kiếm sự vui vẻ thay vì chỉ là khoái lạc; sự đa dạng trong những niềm vui thay vì sự sa đà vào chúng; hãy giữ lòng ngưỡng mộ, kinh ngạc, và vì thế, hãy đón nhận những điều mới mẻ; hãy theo đuổi những kiến thức lấp đầy tâm trí bằng những hình ảnh rực rỡ và cao đẹp, như sử học, ngụ ngôn, và sự chiêm nghiệm về tự nhiên.
Nếu lúc khỏe mạnh mà bạn hoàn toàn xa lánh thuốc men, thì khi cần đến, cơ thể bạn sẽ quá lạ lẫm với chúng. Nếu bạn dùng thuốc quá thường xuyên, thì khi bệnh tật ập đến, chúng sẽ chẳng còn tác dụng gì đáng kể. Tôi thiên về việc áp dụng chế độ ăn uống phù hợp theo từng mùa hơn là lạm dụng thuốc men, trừ khi đó đã trở thành thói quen. Vì những chế độ ăn uống đó thay đổi cơ thể nhiều hơn mà lại ít gây phiền toái hơn. Đừng coi thường bất kỳ triệu chứng bất thường nào trên cơ thể, mà hãy xin ý kiến tư vấn về nó. Khi ốm đau, hãy ưu tiên việc hồi phục sức khỏe; còn khi khỏe mạnh, hãy ưu tiên cho hành động. Vì những ai biết rèn luyện cơ thể khi khỏe mạnh, thì trong hầu hết các bệnh không quá nặng, họ có thể chỉ cần điều trị bằng chế độ ăn uống và chăm sóc là khỏi.
Celsus hẳn đã không thể nói lên những lời đó với tư cách một thầy thuốc, nếu ông không đồng thời là một người khôn ngoan, khi ông đưa ra một trong những lời răn dạy lớn nhất về sức khỏe và sự trường thọ: con người hãy biết thay đổi và đan xen những thái cực đối lập, nhưng hãy thiên về phía có lợi hơn: hãy xen kẽ nhịn ăn và ăn uống đủ đầy, nhưng thiên về ăn đủ đầy; xen kẽ thức và ngủ, nhưng thiên về ngủ; xen kẽ ngồi tĩnh tại và vận động, nhưng thiên về vận động; và những điều tương tự. Như vậy, tự nhiên sẽ được trân trọng, mà vẫn được rèn luyện để làm chủ.
Một số thầy thuốc quá nuông chiều và thuận theo ý muốn của bệnh nhân đến mức họ không thúc đẩy việc chữa trị tận gốc căn bệnh; còn một số khác lại quá cứng nhắc trong việc tuân thủ nguyên tắc chữa bệnh mà không quan tâm đầy đủ đến tình trạng cụ thể của bệnh nhân. Hãy chọn một người có phong thái trung dung; hoặc nếu không tìm thấy người như vậy, hãy kết hợp hai kiểu thầy thuốc trên; và đừng quên mời cả người hiểu rõ cơ thể bạn nhất, lẫn người có uy tín nhất về chuyên môn của họ.
