Bản tính con người thường bị che giấu; đôi khi bị kìm nén; nhưng hiếm khi bị dập tắt hoàn toàn. Dùng vũ lực chỉ khiến bản tính trỗi dậy mãnh liệt hơn; dùng giáo điều và luận thuyết chỉ làm nó bớt quấy nhiễu; chỉ có thói quen mới thực sự thay đổi và thuần phục được bản tính. Ai muốn chiến thắng bản tính của chính mình, chớ nên đặt ra những mục tiêu quá cao, hay quá thấp; bởi mục tiêu thứ nhất sẽ khiến ta nản lòng vì thất bại liên miên; còn mục tiêu thứ hai, dù có thành công thường xuyên, lại khiến ta tiến bộ chẳng được bao nhiêu. Ban đầu, hãy luyện tập với sự trợ giúp, như người tập bơi dùng phao hay sậy đỡ; nhưng sau một thời gian, hãy luyện tập với những trở ngại, như vũ công tập nhảy với đôi giày nặng. Bởi lẽ, rèn luyện trong điều kiện khó khăn hơn thực tế sẽ tạo nên sự hoàn hảo tuyệt vời. Nơi nào bản tính quá mạnh mẽ, khiến việc chiến thắng trở nên khó khăn, thì cần phải có những bước đi từ từ: trước hết là kiềm chế và ngăn chặn bản tính đúng lúc, tựa như người tự nhủ hãy đọc hết bảng chữ cái trước khi nổi giận; sau đó là giảm dần số lượng, chẳng hạn như từ việc cạn ly chúc tụng chuyển sang chỉ uống một ngụm trong bữa ăn; và cuối cùng là đoạn tuyệt hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu một người có đủ nghị lực và quyết tâm để giải phóng bản thân ngay lập tức, đó mới là cách tốt nhất:
Optimus ille animi vindex laedentia pectus
Vincula qui rupit, dedoluitque semel.
Cổ nhân cũng có lời khuyên xác đáng, rằng hãy uốn nắn bản tính như uốn một cành cây, bẻ ngược về phía đối diện để nó trở lại thẳng hàng, với điều kiện là phía đối diện đó không phải là một thói xấu. Đừng tự ép mình vào một thói quen liên tục không ngừng nghỉ, mà hãy có những quãng nghỉ ngơi. Bởi lẽ, những khoảng lặng ấy không chỉ giúp củng cố cho đợt khởi đầu mới, mà còn vì nếu một người chưa hoàn hảo cứ mãi luyện tập, họ sẽ vô tình rèn cả cái sai lẫn cái đúng, rồi biến cả hai thành thói quen; và không có cách nào khắc phục được điều này ngoài những khoảng nghỉ hợp lý. Dẫu vậy, đừng quá tin tưởng vào chiến thắng của bản thân trước bản tính; bởi bản tính có thể bị chôn vùi rất lâu, nhưng vẫn sẽ sống dậy khi gặp cơ hội hoặc sự cám dỗ. Giống như cô gái trong truyện ngụ ngôn của Aesop, vốn là mèo biến thành người, ngồi rất mực đoan trang nơi cuối bàn, cho đến khi thấy một con chuột chạy qua. Vì vậy, tốt nhất là hãy tránh xa hoàn toàn những dịp như thế; hoặc thường xuyên đối mặt với nó để tâm trí không còn xao động. Bản tính con người bộc lộ rõ nhất lúc riêng tư, vì khi ấy không còn vẻ giả tạo; lúc nóng giận, vì khi ấy người ta quên mất những khuôn phép thường ngày; và trong hoàn cảnh hay thử thách mới mẻ, vì khi ấy thói quen không còn chỗ dựa. Thật hạnh phúc cho những ai có bản tính phù hợp với nghề nghiệp của mình; nếu không, họ sẽ phải thốt lên rằng, "multum incola fuit anima mea" - tâm hồn ta đã phải sống kiếp tha hương quá lâu - khi phải dấn thân vào những việc mình không ưa thích. Trong học tập, bất cứ việc gì phải gượng ép bản thân, hãy đặt ra khung giờ cố định; nhưng với những gì vốn thuận với bản tính, chẳng cần bận tâm đến thời gian biểu làm chi; vì tư tưởng sẽ tự tìm đến đó, và tận dụng ngay cả những khoảng thời gian trống giữa các công việc hay bài học khác là đủ. Bản tính con người tựa như mảnh vườn, hoặc mọc đầy cỏ thơm, hoặc um tùm cỏ dại; vì vậy, hãy tưới tắm cho cái này và nhổ bỏ cái kia cho kịp thời.
