60

Tất nhiên, Herpes B và Ebola là những loại virus rất khác nhau. Nhưng cô ấy đã đúng; có những điểm tương đồng đáng chú ý. Cả hai loại virus đều có thể khiến bệnh nhân tử vong, nhưng nếu không bị hạn chế về khả năng lây truyền, chúng gần như sẽ không gây hậu quả nặng nề như vậy. Chúng không có sức mạnh phi thường. Chúng coi con người là vật chủ cuối. Chúng ta lại không biết gì về các đặc tính thực tế của chúng và có xu hướng tưởng tượng mức độ rủi ro không thực tế. Trong số các điểm khác biệt giữa hai loài, có một điều này: Ebola vô cùng nổi tiếng còn herpes B thì lại ít được biết đến. Bạn sẽ không biết đến nó, trừ khi bạn làm việc trong một phòng thí nghiệm có khỉ hoặc điều hành một công viên động vật hoang dã.

Lisa nhấn mạnh: Việc giết khỉ đang nuôi nhốt là điều không nên, ngay cả trong những quần thể có thể đang mang virus, miễn là khả năng chúng lây truyền virus sang người là cực kỳ thấp. Và thậm chí kết quả xét nghiệm dương tính với kháng thể cũng không chứng minh được rằng virus vẫn còn tồn tại.

Cô ấy đề cập đến một trường hợp gần đây, chỉ ba tháng trước đó, một trung tâm nghiên cứu về khỉ ở một trường đại học tại Pháp đã bị buộc đóng cửa. Tại đây, các nhà tập tính học đã tìm ra và nghiên cứu một số cá thể khỉ trong 25 năm. Khu nghiên cứu này khá nổi tiếng vì đã tìm ra được những tập tính thú vị của khỉ. Một nghìn nhà nghiên cứu linh trưởng từ Hiệp hội Linh trưởng Quốc tế và các nhóm khoa học khác, đã ký vào bản kiến nghị yêu cầu giải thích logic của việc buộc tội hàng loạt. Họ tranh luận rằng, “Nghe này, đừng làm thế. Các ngài không thật sự hiểu những kết quả này có ý nghĩa như thế nào đâu.” Dù vậy, vào một ngày chủ nhật trong tháng tám, Hội đồng trường đại học vẫn đưa ra quyết định giết toàn bộ số khỉ trước khi các nhà khoa học và những người chăm sóc chúng kịp phản kháng.

Mặc dù herpes B rất nguy hiểm đối với người bị nhiễm, cơ hội nó lây truyền từ khỉ sang người dường như cực kỳ nhỏ. Đó là kết quả của nghiên cứu từ Rừng Khỉ Sangeh tại Bali. Lisa và Gregory đã phát hiện tỷ lệ khỉ nhiễm virus ở đây rất cao, và tỷ lệ người bị khỉ cắn và cào cũng cao, nhưng không có bằng chứng về sự lây truyền herpes B. Nếu có ca bệnh nào xảy ra ở Bali, chắc chắn họ đã trốn khai báo y tế, hoặc đã bị mắc một số bệnh đáng sợ khác, chẳng hạn như bại liệt hoặc bệnh dại, một vấn đề nghiêm trọng ở Bali do tình trạng mắc bệnh dại khá phổ biến trên những con chó thuộc hòn đảo này. Không ai biết liệu có bất kỳ trường hợp nhiễm herpes B nào chưa được phát hiện đã lây từ Sangeh hay không. Có thể là, chưa hề có ca nào như vậy.

Các dữ liệu do một nhóm khác công bố trước đó gần một thập kỷ, cũng nhấn mạnh rằng herpes B không dễ gì lây sang người. Nghiên cứu này thực hiện lấy mẫu máu của 321 cán bộ phòng thí nghiệm — các nhà khoa học và kỹ thuật viên làm việc với những con linh trưởng đang sống hoặc các tế bào linh trưởng trong quá trình nuôi cấy. Hầu hết những người đó đã làm việc với khỉ. Nhiều người trong số họ đã bị cắn, cào hoặc bị dịch bắn vào người. Tuy nhiên, không ai trong số 321 cán bộ có kết quả xét nghiệm dương tính chỉ ra việc phơi nhiễm với herpes B. Rõ ràng là virus không dễ lây truyền, và cũng hiển nhiên là nó không gây ra tình trạng nhiễm trùng nhẹ, không triệu chứng ở những người tiếp xúc gần với khỉ.

Hồ sơ y tế chỉ ghi nhận 43 trường hợp nhiễm bệnh do có sự tiếp xúc giữa khỉ và người, bắt đầu từ William Brebner. Đúng là bốn mươi ba ca bệnh này đều gặp biến chứng nặng.

Nhưng trong cùng một khoảng thời gian, trong hàng ngàn hoặc hàng triệu lần tiếp xúc tương tự — tại các phòng thí nghiệm, nơi hoang dã, từ đền khỉ đến đĩa Petri, qua các vết cào, cắn, nước dãi, tai nạn kim tiêm hay bị nước tiểu bắn vào — herpes B vẫn không lây truyền từ khỉ sang người. Tại sao lại như vậy? Rõ ràng là virus này chưa sẵn sàng.

Nói theo một cách khác: Hệ sinh thái đã mang đến các cơ hội lây nhiễm, nhưng sự tiến hóa vẫn chưa nắm bắt được chúng. Có lẽ nó sẽ không bao giờ nắm bắt được.