95
Để nghe về những điều ngạc nhiên đó, tôi đã đến thăm Brandon Keele, người tại thời điểm đó đã hoàn thành nghiên cứu sau tiến sĩ với Hahn và chuyển tới vị trí nghiên cứu tại một chi nhánh của Viện Ung thư Quốc gia, ở Frederick, Maryland. Ông vẫn đang nghiên cứu về phát sinh chủng loài virus và AIDS, với tư cách là người đứng đầu một đơn vị chuyên nghiên cứu về sự tiến hóa của virus. Văn phòng và phòng thí nghiệm mới của ông nằm trong khuôn viên của Fort Detrick, cùng khu vực với USAMRIID, nơi Kelly Warfield đã làm việc về Ebola và, sau tai nạn của cô, đã dành ba tuần trong Slammer. Lần này, vì tôi đi vào mà không có người hộ tống, những người lính tại khu bảo vệ đã khám xét bên dưới chiếc xe thuê của tôi xem có bom không trước khi cho tôi đi qua. Keele, đang đợi để vẫy chào tôi bên ngoài cửa tòa nhà của anh ấy, mặc một chiếc áo sơ mi màu xanh với quần jean, mái tóc đen vuốt ngược và bộ râu đã để hai ngày. Anh ấy là một thanh niên cao ráo, cực kỳ lịch thiệp, lớn lên và học hành ở Utah. Chúng tôi ngồi trong văn phòng nhỏ của anh ấy và nhìn vào bản đồ của Cameroon.Điều ngạc nhiên đầu tiên từ các mẫu phân đó là tỷ lệ nhiễm SIVcpz cao trong một số cộng đồng tinh tinh ở Cameroon. Keele cho biết hai nơi có tỷ lệ cao nhất là tại địa điểm gắn nhãn là Mambele (gần một ngã tư có tên đó) và Lobeke (trong công viên quốc gia). Trong khi tất cả các đợt lấy mẫu khác trên tinh tinh đều cho rằng nhiễm SIV là rất hiếm, thì lần lấy mẫu ở đông nam Cameroon cho thấy tỷ lệ nhiễm lên đến 35٪. Nhưng ngay cả ở đó, phân bố mắc rất “rải rác”, Keele nói. “Chúng tôi có thể lấy mẫu hàng trăm con tinh tinh tại một địa điểm và không tìm thấy gì.” Nhưng chỉ cần đi xa hơn một chút về phía đông, băng qua một con sông, lấy mẫu lại, và tỷ lệ mắc sẽ tăng đột biến. Đó là điều họ không nghĩ tới. Tỷ lệ này đặc biệt cao ở góc đông nam xa nhất của đất nước, nơi hai con sông hội tụ, tạo thành ranh giới quốc gia hình nêm. Cái nêm Cameroon này trông như như hướng thẳng vào Cộng hòa Congo, nước láng giềng ở phía đông nam. Cái nêm là một điểm nóng của SIVcpz.
Điều ngạc nhiên thứ hai xuất hiện khi Keele trích xuất các đoạn virus từ các mẫu, khuếch đại chúng, giải trình tự và đưa các trình tự gen vào một phần mềm để so sánh các chủng mới này với nhiều chủng SIV và HIV đã biết khác. Phần mềm thể hiện kết quả so sánh của nó dưới dạng phát sinh loài có khả năng xảy ra cao nhất – một cây phả hệ. Keele nhớ lại khi anh xem kết quả của một con tinh tinh đặc biệt, một cá thể có nhãn là LB7, đã lấy phân ở Lobeke. “Chúng tôi bị sốc,” anh nói. “Ý tôi là, có mười người vây quanh máy tính của tôi, tất cả đều chờ xem trình tự đó trông như thế nào.” Nó trông giống như virus AIDS.
Khi máy tính của anh ấy xuất hiện hình cây phả hệ cuối cùng, SIVcpz phân lập từ LB7 xuất hiện như một cành cây nằm giữa nhánh nhỏ chứa tất cả các chủng trên người đã biết của HIV-1 nhóm M. (Theo thuật ngữ khoa học, chúng nằm trong cùng một nhánh.) Đó là điểm «gần nhất» về độ tương đồng, Keele nói với tôi, từng được tìm thấy ở một con tinh tinh hoang dã. “Và sau đó chúng ta phải tiếp tục tìm, đúng không? Càng đào bới, chúng tôi càng tìm thấy nhiều hơn”. Các mẫu tương đồng khác cũng đến từ cùng khu vực nhỏ đó: phía đông nam Cameroon. Cả Keele và đồng nghiệp đều rộn lên khi nhận ra tính bước ngoặt, lịch sử của những gì đang xảy ra. “Bạn không thể bịa ra được những thứ này, như Beatrice nói. Đây quả là một kết quả quá tốt.» Niềm vui của họ kéo dài chỉ trong chốc lát, sau đó mọi người lại thêm khao khát lấy được nhiều mẫu và thu được nhiều kết quả hơn. Việc ăn mừng của bạn luôn chỉ là tạm thời, Keele nói với tôi, cho tới khi bạn viết xong bài báo và nhận được thư chúc mừng vì bài được đăng từ ban biên tập của Science.
Keele và nhóm hiện đã giải trình tự toàn bộ bộ gen (không chỉ các đoạn nhỏ) từ bốn mẫu, tất cả đều được thu thập từ cùng một khu vực, và phân tích gen trên các trình tự đó một lần nữa. Một lần nữa, họ lại phát hiện thấy virus SIVcpz mới tương đồng một cách đáng kinh ngạc với HIV-1 nhóm M.
Sự tương đồng quá cao, gần như không còn cơ hội có thể phát hiện được bất kỳ biến thể nào khác giống hơn thế nữa. Phòng thí nghiệm của Hahn đã xác định được nguồn gốc địa lý của đại dịch.
