Tác Phẩm Tuyển Chọn Của Rudyard Kipling

Lượt đọc: 998 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ngoài Vòng Lễ Giáo.

❊ ❊ ❊

“Tình yêu chẳng màng giai cấp, giấc ngủ chẳng chọn giường đau. Ta đi tìm tình yêu để rồi lạc mất chính mình.” — Tục ngữ Ấn Độ.

Dù có chuyện gì xảy ra đi nữa, con người vẫn phải giữ lấy giai cấp, chủng tộc và dòng giống của mình. Người Da Trắng hãy về với Da Trắng, và người Da Đen hãy về với Da Đen.

Khi ấy, mọi rắc rối xảy ra đều nằm trong quy luật thông thường của vạn vật — chẳng có gì đột ngột, xa lạ hay bất ngờ.

Đây là câu chuyện về một kẻ đã cố tình bước qua những giới hạn an toàn của xã hội thường nhật đoan trang, và phải trả giá đắt cho hành động đó.

Ban đầu, hắn biết quá nhiều; rồi sau đó, hắn lại thấy quá nhiều. Hắn quá ư tha thiết với đời sống bản xứ, nhưng hắn sẽ chẳng bao giờ dám tái phạm điều đó thêm lần nào nữa.

Nằm sâu trong trái tim Thành phố, phía sau khu ổ chuột của Jitha Megji, là con hẻm Amir Nath, kết thúc bằng một bức tường cụt bị khoét thủng bởi một ô cửa sổ có chấn song. Ngay đầu hẻm là một chuồng bò lớn, còn những bức tường hai bên hẻm hoàn toàn không có cửa sổ. Cả Suchet Singh lẫn Gaur Chand đều không đồng tình việc phụ nữ nhà họ ngó ra thế giới bên ngoài. Giá như Durga Charan cũng có chung quan điểm ấy, hẳn giờ này hắn đã là một người đàn ông hạnh phúc hơn, và cô bé Bisesa đã có thể tự tay nhào bột làm bánh mì cho mình. Căn phòng của con bé nhìn qua ô cửa sổ có chấn song hướng thẳng ra con hẻm nhỏ tối tăm, nơi ánh mặt trời chẳng bao giờ chiếu tới và lũ trâu đầm mình trong thứ bùn nhão nhoét màu xanh sẫm. Con bé là một quả phụ, tuổi chừng mười lăm, ngày đêm khẩn cầu các vị thần ban cho mình một người tình; bởi nó vốn chẳng màng đến cảnh sống cô độc.

Một ngày nọ, người đàn ông ấy — tên hắn là Trejago — lang thang vô định bước vào hẻm Amir Nath; và sau khi đi qua bầy trâu, hắn vấp phải một đống thức ăn cho gia súc lớn.

Bấy giờ hắn mới nhận ra con hẻm vốn là một cái bẫy cụt, đồng thời nghe thấy một tiếng cười khe khẽ phát ra từ phía sau ô cửa sổ chấn song. Đó là một tiếng cười nhỏ nhắn và xinh xắn. Vốn biết rằng, xét trên thực tế, những câu chuyện Nghìn Lẻ Một Đêm cổ xưa vẫn là cẩm nang hữu ích, Trejago liền bước tới bên cửa sổ và thì thầm những câu thơ trong “Khúc ca tình yêu của Har Dyal” bắt đầu bằng:

Liệu người ta có thể đứng thẳng trước vầng Thái Dương trần trụi;

hay kẻ tình nhân trước dung nhan Người mình yêu?

Nếu đôi chân tôi khuỵu ngã, ôi Trái Tim của Trái Tim tôi, liệu tôi có đáng trách,

khi phải chói lòa trước vẻ đẹp lướt qua?

Từ sau khung chấn song vang lên tiếng vòng xuyến của phụ nữ khẽ chạm vào nhau, và một giọng nói nhỏ nhẹ tiếp lời bài hát ở câu thứ năm:

Hỡi ôi! Hỡi ôi! Liệu Trăng có thể thổ lộ tình yêu với Sen

khi Cổng Trời khép kín và mây tụ kéo mùa mưa?

Người ta đã bắt Người tôi yêu, và lùa nàng đi cùng đoàn súc vật thồ về Phương Bắc.

Có những xiềng xích bằng sắt trên đôi chân từng đặt lên trái tim tôi.

Hãy gọi cung thủ sẵn sàng —

Giọng nói đột ngột ngừng bặt, và Trejago rảo bước rời khỏi hẻm Amir Nath, tự hỏi trên đời này là ai mà lại có thể đối đáp “Khúc ca tình yêu của Har Dyal” một cách ăn ý đến thế.

Sáng hôm sau, khi đang đánh xe tới sở làm, một bà lão ném một gói nhỏ vào chiếc xe ngựa du lịch của hắn. Trong gói đồ có một mảnh vòng thủy tinh bị vỡ, một bông hoa dhak đỏ như máu, một nhúm bhusa tức thức ăn cho gia súc, cùng mười một quả bạch đậu khấu. Gói nhỏ ấy chính là một bức thư — không phải thứ thư từ vụng về dễ gây tai tiếng, mà là một thông điệp tình ái ngây thơ và khó hiểu.

Như tôi đã nói, Trejago vốn am hiểu quá nhiều về những chuyện này. Chẳng có người Anh nào lại có thể dịch nổi những bức thư bằng vật phẩm. Thế nhưng Trejago đã bày tất cả những món đồn vặt ấy lên nắp hòm đựng tài liệu ở sở làm và bắt đầu suy ngẫm để giải mã chúng.

Một chiếc vòng thủy tinh bị vỡ tượng trưng cho một góa phụ theo đạo Hindu trên khắp Ấn Độ; bởi khi chồng qua đời, vòng tay của người phụ nữ sẽ bị đập vỡ trên cổ tay nàng. Trejago đã hiểu được ngụ ý từ mảnh thủy tinh nhỏ bé ấy.

Bông hoa dhak mang nhiều tầng ý nghĩa khác nhau như “khát khao”, “hãy đến”, “hãy viết” hoặc “nguy hiểm”, tùy thuộc vào những vật đi kèm với nó. Một hạt bạch đậu khấu biểu thị cho “sự ghen tuông”; thế nhưng khi bất kỳ vật phẩm nào bị lặp lại trong một bức thư vật vật, nó sẽ mất đi ý nghĩa biểu tượng ban đầu mà chỉ đại diện cho một con số trong chuỗi chỉ thời gian, hoặc chỉ địa điểm nếu có thêm hương trầm, sữa chua hay nghệ tây được gửi kèm.

Thông điệp khi ấy được luận giải như sau: “Một góa phụ — hoa dhak và bhusa — vào lúc mười một giờ.” Nhúm bhusa đã soi sáng cho Trejago. Hắn hiểu ra — thứ thư từ kiểu này đòi hỏi rất nhiều vào trực giác — rằng bhusa ám chỉ đống thức ăn gia súc lớn mà hắn từng vấp phải trong hẻm Amir Nath, và rằng bức thông điệp chắc chắn xuất phát từ người ở phía sau khung cửa sổ; nàng vốn là một quả phụ. Do đó, nội dung bức thư là: “Một góa phụ, đang ở trong con hẻm có đống bhusa, muốn chàng đến vào lúc mười một giờ.”

Trejago ném tất cả đám đồ rác rưởi ấy vào lò sưởi rồi cười lớn. Hắn thừa biết đàn ông ở phương Đông không hẹn hò dưới cửa sổ vào lúc mười một giờ trưa, và phụ nữ cũng chẳng dại dột ấn định thời gian gặp mặt trước cả tuần lễ.

Thế nên, đúng mười một giờ đêm hôm ấy, hắn đã bước vào hẻm Amir Nath, khoác trên mình chiếc áo choàng boorka che kín mít từ đầu đến chân như cả đàn ông lẫn phụ nữ vùng này vẫn mặc. Ngay khi những tiếng chiêng trong Thành phố ngân lên điểm giờ, giọng nói nhỏ nhẹ sau khung chấn song lại cất lên “Khúc ca tình yêu của Har Dyal”, bắt đầu từ đoạn cô gái người Pathan khẩn nàn gọi Har Dyal hãy quay về. Bài hát thực sự rất hay khi cất lên bằng thổ ngữ địa phương. Bằng tiếng Anh, bạn sẽ bỏ lỡ cái âm điệu ai oán của nó. Đại khái là thế này:

Cô độc trên những mái nhà, hướng về Phương Bắc

Tôi xoay người ngắm ánh chớp xé ngang bầu trời,

Hơi ấm bước chân chàng vương vấn miền Phương Bắc,

Hãy trở về với em, Người Hỡi, nếu không em sẽ chết!

Dưới chân tôi khu chợ yên ắng nằm trầm mặc

Tận sâu phía dưới là những con lạc đà mỏi mệt nằm dài,—

Những con lạc đà và cả những tù binh từ cuộc cướp bóc của chàng,

Hãy trở về với em, Người Hỡi, nếu không em sẽ chết!

Người vợ của cha tôi đã già nua và cay nghiệt theo năm tháng,

Còn tôi chỉ là kẻ tôi đòi cho mọi ngóc ngách trong nhà cha mình.

Bánh mì của tôi là nỗi buồn và thức uống là nước mắt,

Hãy trở về với em, Người Hỡi, nếu không em sẽ chết!

Khi tiếng hát vừa dứt, Trejago bước đến sát khung cửa sổ và thì thầm: “Anh đã đến.”

Bisesa là một mỹ nhân rất đỗi đài trang.

Đêm hôm ấy là khởi đầu cho vô vàn điều kỳ lạ, và cho một cuộc sống song trùng đầy điên cuồng đến mức đôi khi ngày nay Trejago vẫn tự hỏi liệu tất cả có phải chỉ là một giấc mơ. Bisesa hoặc mụ nhũ mẫu già từng ném bức thư vật phẩm đã tháo rời khung chấn song nặng nề ra khỏi cấu trúc gạch của bức tường; nhờ đó ô cửa sổ có thể trượt vào trong, chỉ để lại một khoảng trống tường gạch thô sơ mà một kẻ nhanh nhẹn có thể leo qua.

Ban ngày, Trejago trải qua guồng quay công việc quen thuộc ở văn phòng, hoặc diện những bộ đồ lịch sự để đi thăm hỏi các phu nhân tại Trạm; trong lòng thầm tự hỏi họ sẽ duy trì thái độ với hắn trong bao lâu nếu biết về cô bé Bisesa tội nghiệp. Ban đêm, khi cả Thành phố chìm trong tĩnh mịch, là những bước chân len lỏi dưới lớp áo boorka nặng mùi khó chịu, cuộc tuần tra xuyên qua khu ổ chuột của Jitha Megji, cú rẽ gấp vào hẻm Amir Nath giữa bầy gia súc đang ngủ say và những bức tường cụt, rồi cuối cùng — Bisesa cùng tiếng thở đều đặn, sâu thẳm của bà lão ngủ canh ngay ngoài cửa căn phòng trống trải nghèo nàn mà Durga Charan dành cho đứa cháu gái của em gái hắn. Durga Charan là ai hay ra sao, Trejago chưa bao giờ gặng hỏi; và tại sao hắn ta lại không hề bị phát hiện rồi đâm chết — ý nghĩ đó thậm chí chưa từng xẹt qua đầu Trejago cho đến khi sự u mê của hắn chấm dứt, và Bisesa... nhưng chuyện này hãy để nói sau.

Bisesa mang lại cho Trejago niềm vui thích vô tận. Con bé ngây thơ chẳng khác nào một chú chim nhỏ; và những lời đồn đại méo mó từ thế giới bên ngoài mà con bé lọt tai được trong căn phòng chật hẹp ấy khiến Trejago buồn cười chẳng kém gì cách con bé ngọng nghịu tập phát âm tên hắn — “Christopher”. Âm tiết đầu tiên luôn là thứ quá sức đối với nó, và con bé thường làm những điệu bộ ngộ nghĩnh bằng đôi bàn tay mềm như cánh hoa hồng, hệt như đang vứt bỏ cái tên đi, rồi quỳ xuống trước mặt Trejago, hỏi hắn xem hắn có chắc chắn là yêu nó không — y hệt cách mà một phụ nữ Anh quốc vẫn làm. Trejago thề rằng hắn yêu con bé hơn bất kỳ ai trên đời này. Điều đó hoàn toàn là sự thật.

Sau một tháng chìm đắm trong trò chơi dại dột ấy, những ràng buộc từ cuộc sống bên kia buộc Trejago phải tỏ ra đặc biệt săn đón một phu nhân trong số những người quen của hắn. Bạn có thể đinh ninh một điều rằng những chuyện thế này không chỉ bị soi mói và bàn tán bởi chính những người đồng hương, mà còn bởi khoảng một trăm rưỡi người bản xứ nữa. Trejago buộc phải sánh bước cùng vị phu nhân ấy, trò chuyện với nàng tại khu vực cắm trại có ban nhạc, thậm chí có một hai lần còn đánh xe chở nàng đi dạo; hắn chưa từng mảy may tơ tưởng rằng điều này sẽ gây ảnh hưởng đến cuộc sống riêng tư đầy trắc trở nhưng vô cùng trân quý của mình. Thế nhưng tin đồn cứ thế bay đi theo cái cách thần bí quen thuộc từ miệng người này sang miệng người khác, cho đến khi người giám hộ của Bisesa hay tin và kể lại cho con bé. Đứa trẻ đau khổ đến mức làm việc nhà chểnh mảng và hệ quả là bị vợ của Durga Charan tra tấn đòn roi.

Một tuần sau, Bisesa đem chuyện tán tỉnh ấy ra chất vấn Trejago. Con bé không hề biết cách uyển chuyển lách luật mà cứ thế nói thẳng thừng. Trejago bật cười còn Bisesa thì dậm chân thình thịch — đôi bàn chân nhỏ nhắn, nhẹ tựng những cánh hoa cúc vạn thọ, có thể nằm gọn lỏn trong lòng một bàn tay đàn ông.

Phần lớn những gì được viết về “niềm đam mê và sự bốc đồng phương Đông” đều đã bị phóng đại và gom nhặt từ những nguồn kể lại qua tay người khác, nhưng quả thực vẫn có một phần nhỏ trong đó là sự thật; và khi một người Anh chạm trán với chút ít sự thật ấy, nó cũng đủ gây sốc chẳng kém gì bất kỳ cơn cuồng phong tình ái nào trong chính cuộc đời vốn dĩ của hắn. Bisesa lôi đình cuồng nộ, giận dữ tột cùng, và cuối cùng đe dọa sẽ tự vẫn nếu Trejago không lập tức dứt khoát với ả Memsahib ngoại tộc kẻ đã đứng vào giữa chen ngang hai người. Trejago tìm cách giải thích, muốn cho con bé hiểu rằng nó không thể nhìn nhận những chuyện này theo lăng kính của phương Tây. Bisesa ngẩng cao đầu, điềm đạm cất lời:

“Em không hiểu. Em chỉ biết điều này — thật chẳng hay ho gì khi em lại trót xem chàng là người còn quan trọng hơn cả trái tim mình, hỡi Sahib. Chàng là một người Anh. Còn em chỉ là một cô gái da đen” — thực ra làn da nàng còn sáng hơn cả vàng thỏi trong Xưởng đúc tiền — “và là quả phụ của một kẻ da đen.”

Rồi nàng nức nở: “Nhưng thấu triệt linh hồn em và linh hồn Mẹ em, em yêu chàng. Sẽ chẳng có tai họa nào giáng xuống đầu chàng đâu, dẫu có chuyện gì xảy ra với em đi chăng nữa.”

Trejago tìm cách tranh biện với đứa trẻ, cố vỗ về nàng, nhưng có vẻ như nàng đang chìm đắm trong nỗi bất an đến mức phi lý. Chẳng gì có thể làm nàng nguôi ngoai ngoại trừ việc mọi mối liên hệ giữa hai người phải chấm dứt ngay lập tức. Hắn phải rời đi ngay lập tức. Và hắn đã đi. Khi hắn buông người tuột qua ô cửa sổ, nàng đã hôn lên trán hắn hai lần, để lại trong lòng hắn muôn vàn ngơ ngác bước đi.

Một tuần, rồi ba tuần trôi qua trong vô vọng mà chẳng hề có bất kỳ dấu hiệu nào từ Bisesa.

Nghĩ rằng cuộc cắt đứt này đã kéo dài quá đủ, Trejago liền quay lại hẻm Amir Nath lần thứ năm trong vòng ba tuần, với hy vọng tiếng gõ của hắn lên bệ khung cửa trượt sẽ nhận được lời hồi đáp. Hắn đã không phải thất vọng.

Trăng non vừa ló dạng, một dải ánh sáng rọi xuống hẻm Amir Nath, chiếu thẳng vào khung cửa sổ vốn đã được kéo lệch sang một bên khi hắn gõ cửa. Từ bóng tối mịt mùng, Bisesa giơ đôi tay hướng về phía ánh trăng. Cả hai bàn tay nàng đã bị chặt đứt lìa đến cổ tay, và những vết thương nham nhở ấy nay đã gần liền sẹo.

Bấy giờ, khi Bisesa cúi gục đầu giữa hai cánh tay và nức nở khóc, có tiếng ai đó trong phòng gầm lên như một con thú hoang, và một vật sắc nhọn — dao, kiếm hay giáo mác — đâm thốc về phía Trejago đang khoác chiếc áo boorka. Đòn tấn công hụt mất thân người hắn, nhưng đã rạch sâu vào một thớ thịt ở vùng bẹn, khiến hắn phải đi khập khiễng vì vết thương đó trong suốt quãng đời còn lại.

Khung cửa sổ được đẩy trở lại vị trí cũ. Tuyệt nhiên chẳng có bất kỳ động tĩnh nào phát ra từ bên trong căn nhà — ngoại trừ dải ánh trăng hắt lên bức tường cao và màn đêm đen đặc bao trùm hẻm Amir Nath phía sau.

Điều tiếp theo mà Trejago còn nhớ, sau những hồi gào thét và giận dữ như một kẻ mất trí giữa những bức tường vô cảm ấy, là việc hắn thấy mình đang đứng gần bờ sông khi rạng đông vừa hé lộ, liền vứt bỏ chiếc áo boorka rồi lủi thủi trở về nhà trong trạng thái đầu trần.

Bi kịch ấy thực chất là gì — liệu Bisesa có trong một phút tuyệt vọng vô cớ mà khai sạch mọi chuyện, hay mối tình lén lút đã bị phát hiện khiến nàng bị tra tấn đến mức phải khai ra, liệu Durga Charan có biết tên hắn hay không, và số phận của Bisesa rồi sẽ trôi dạt về đâu — cho đến tận hôm nay Trejago vẫn chẳng thể nào hay biết. Một điều gì đó vô cùng khủng khiếp đã xảy ra, và nỗi ám ảnh về những chuyện có lẽ đã diễn ra ấy cứ thế thỉnh thoảng lại ùa về trong đêm tối, miên man bầu bạn với Trejago cho đến tận sáng hôm sau. Một đặc điểm kỳ lạ của sự việc là hắn thậm chí chẳng biết mặt tiền nhà Durga Charan nằm ở hướng nào. Nó có thể mở ra một khoảng sân chung cho hai hoặc nhiều hộ gia đình, hoặc cũng có thể ẩn khuất đằng sau bất kỳ cánh cổng nào thuộc khu ổ chuột của Jitha Megji. Trejago hoàn toàn mù tịt.

Hắn chẳng thể nào đưa Bisesa — cô bé Bisesa tội nghiệp — trở lại được nữa. Hắn đã đánh mất nàng giữa Thành phố, nơi nhà của mỗi người đều được canh chừng cẩn mật và bí ẩn khôn cùng chẳng khác nào nấm mồ; và ô cửa sổ mở ra hẻm Amir Nath nay đã bị xây bịt kín bằng gạch đá.

Thế nhưng Trejago vẫn đều đặn đi thăm hỏi xã giao, và được mọi người nhìn nhận là một gã đàn ông vô cùng đàng hoàng, tử tế.

Chẳng có gì bất thường ở con người hắn, ngoại trừ một chút cứng nhắc ở chân phải — hệ quả để lại từ một di chứng chấn thương khi cưỡi ngựa.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.