Tác Phẩm Tuyển Chọn Của Rudyard Kipling

Lượt đọc: 998 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Bimi

❊ ❊ ❊

Con đười ươi trong chiếc lồng sắt lớn buộc cạnh chuồng cừu chính là kẻ khơi mào câu chuyện. Đêm hôm ấy oi bức đến ngột ngạt, và khi Hans Breitmann với tôi đi ngang qua nó để mang đệm ra khu mũi tàu, nó liền chồm dậy và rít lên những âm thanh tục tĩu. Nó bị bắt ở một xó xỉnh nào đó quần đảo Mã Lai, đang trên đường đến nước Anh để đem ra triển lãm với giá một xu một vé. Suốt bốn ngày trời, nó không ngừng giãy giụa, gào thét và bấu cấu vào những thanh sắt nặng nề của ngục tù, suýt chút nữa đã tước mạng một gã thủy thủ Lascar bất cẩn lọt vào tầm với của bàn tay lông lá to lớn ấy.

Hans Breitmann dừng lại bên lồng, cất tiếng: “Sẽ tốt cho anh bạn hơn, nếu anh bị say sóng một chút. Cậu có quá nhiều cái Tôi trong Vũ trụ của mình rồi đấy.”

Cánh tay con đười ươi bất ngờ luồn qua các song sắt một cách thờ thớt. Không ai có thể ngờ rằng nó lại vung ra một cú táp hiểm hóc tựa loài rắn nhằm thẳng ngực gã người Đức. Tấm vải lụa mỏng của bộ đồ ngủ rách toạc: Hans thối lui bình thản, với tay bẻ lấy một nải chuối đang treo lủng lẳng gần một chiếc xuồng cứu sinh.

Vừa bóc quả chuối đưa cho con quỷ bị giam cầm – kẻ đang xé tan tành mảnh vải lụa – hắn vừa điềm nhiên nói: “Quá nhiều cái Tôi.”

Đoạn, chúng tôi trải đệm ở phần mũi tàu, giữa đám thủy thủ Lascar đang ngủ say, để hứng lấy chút gió trời do tốc độ tàu chạy tạo ra. Mặt biển phẳng lặng tựa lớp dầu đặc quánh khói, ngoại trừ khoảng không gian bùng cháy dưới mũi tàu rồi xoáy tạt vào màn đêm bằng những vệt lửa mờ đục. Đâu đó cách đây vài dặm có một trận dông bão: chúng tôi có thể nhìn thấy ánh chớp lóe lên. Con bò cái của tàu, vì bức bách bởi cái nóng và mùi của con thú trong lồng, cứ chốc chốc lại rống lên buồn bã, khớp đến từng nốt nhạc với tiếng vọng lại của gã thủy thủ canh gác ở mũi tàu khi đáp lời tiếng chuông giờ từ đài chỉ huy. Tiếng máy tàu thình thịch đều đặn, cùng với tiếng động cơ nâng tro cất lên rồi trút xuống biển, đã làm vẩn đục bầu không khí tĩnh mịch. Hans nằm xuống bên cạnh tôi và châm một điếu xì gà hút trước khi ngủ. Đây vốn dĩ là khúc dạo đầu tự nhiên cho một cuộc trò chuyện. Hắn sở hữu một giọng nói êm dịu như tiếng sóng vỗ, cùng kho tàng trải nghiệm mênh mông chẳng kém gì đại dương; bởi lẽ nghề nghiệp của hắn là bôn ba khắp chốn trên thế giới để sưu tầm phong lan, thú hoang cùng các mẫu vật nhân chủng học cho các thương gia người Đức và người Mỹ. Tôi ngắm nhìn đốm đỏ của điếu xì gà loé lên rồi lụi dần trong bóng tối, theo nhịp câu chuyện lúc trầm lúc bổng, cho đến khi chìm dần vào giấc ngủ. Con đười ươi, bị quấy rầy bởi giấc mộng về những cánh rừng tự do, bỗng gào thét như một linh hồn nơi luyện ngục vàên cuồng bấu lấy những song sắt.

Hans thong thả lên tiếng: “Nếu bây giờ nó sổng chuồng thì quanh đây chẳng còn lại mấy mạng chúng ta đâu. Nó hét tốt thật. Này, hãy xem tôi thuần hóa nó ra sao khi nó tự ngậm miệng lại nhé.”

Tiếng gào thét vừa dứt, từ miệng Hans phát ra tiếng rít y hệt loài rắn, hoàn hảo đến mức suýt làm tôi bậtmình đứng dậy. Âm thanh đe dọa kéo dài ấy vang dọc boong tàu, và tiếng lất phất bấu víu vào song sắt cũng ngừng bặt. Con đười ươi đang run lẩy bẩy trong cơn khiếp hoàng thuần khiết.

Hans bảo: “Thế là nó tịt ngòi. Tôi học được mánh khóe ấy ở Mogoung Tanjong hồi còn đi săn mấy con khỉ nhỏ cho đám người ở Berlin. Trên đời này mọi thứ đều sợ khỉ, ngoại trừ loài rắn. Thế nên tôi dùng rắn trị khỉ, và nó phải ngoan ngoãn nằm im. Hẳn đã có quá nhiều cái Tôi ngự trị trong Vũ trụ của nó. Đó là bản chất tâm hồn loài khỉ. Cậu đang ngủ hay muốn nghe tiếp để tôi kể cho cậu nghe một câu chuyện mà cậu sẽ chẳng đời nào tin nổi?”

Tôi đáp: “Trên đời này chẳng có câu chuyện nào mà tôi không thể tin.”

“Nếu cậu đã học được cách tin tưởng thì tức là cậu đã vớ được chút vốn liếng rồi đấy. Giờ thì tôi sẽ thử thách lòng tin của cậu xem sao. Tốt lắm! Hồi tôi đang đi gom mấy con khỉ nhỏ ấy—đó là vào năm 79 hoặc '80, khi tôi còn lênh đênh ở các hòn đảo thuộc quần đảo... tít đằng kia trong bóng tối” — hắn chỉ tay về hướng nam, ám chỉ vùng New Guinea nói chung — “Chúa tôi! Tôi thà đi gom lũ quỷ đỏ sống còn hơn là bắtấy con khỉ nhỏ. Khi chúng không ngoạm đứt ngón cái của cậu, thì chúng cũng lăn đùng ra chết vì bệnh hoài hương — nhớ nhà — bởi chúng mang một tâm hồn khuyết thiếu, thứ linh hồn bị kẹt lại giữa chừng trong quá trình tiến hóa — và có quá nhiều cái Tôi. Tôi ở đó ngót nghét một năm, và ở đó tôi gặp một gã tên là Bertran. Hắn là người Pháp, và là một gã tốt bụng — một nhà tự nhiên học đến tận xương tủy. Người ta đồn hắn là một tên tù vượt ngục, nhưng hắn là nhà tự nhiên học, và thế là đủ đối với tôi. Hắn chỉ cần gọi một tiếng là muôn thú từ rừng già sẽ kéo đến. Tôi bảo hắn chẳng khác nào thánh Francis xứ Assisi chuyển sinh, còn hắn thì cười xòa bảo chưa bao giờ thuyết pháp cho loài cá nghe cả. Hắn đem bán chúng để đổi lấy hải sâm — beche-de-mer.”

“Và gã đàn ông ấy, kẻ vốn là vua của những bậc thuần hóa thú rừng, lại nuôi trong nhà đúng một cỗ máy ác ma y hệt như con thú trong lồng kia — một con đười ươi to lớn tự tưởng mình là con người. Hắn nhặt được nó từ hồi nó còn đỏ hỏn — con đười ươi ấy — và nó vừa là đứa con, là người em, lại vừa là một gã hề pha trò đúng nghĩa đối với Bertran. Nó có hẳn một căn phòng trong ngôi nhà đó — không phải cái lồng, mà là một căn phòng — có giường và ga gối hẳn hoi, nó biết tự lên giường ngủ rồi thức dậy vào buổi sáng, hút xì gà và ăn tối cùng Bertran, rồi dắt tay hắn đi dạo, trông mới kinh dị làm sao. Lạy Chúa! Tôi từng tận mắt thấy con quái vật ấy ngửa cổ cười sằng sặc khi Bertran đem tôi ra làm trò đùa. Nó không phải là một con thú; nó là một con người, và nó trò chuyện với Bertran, và Bertran hiểu được, bởi tôi đã từng chứng kiến cảnh đó. Và nó luôn lịch thiệp với tôi, trừ những lúc tôi nói chuyện với Bertran quá lâu mà chẳng thèm đếm xỉa gì đến nó. Những lúc ấy, nó sẽ kéo tay tôi ra — con quỷ đen đúa to lớn này, với đôi bàn tay khổng lồ y như thể tôi chỉ là một đứa trẻ. Nó không phải là con thú, nó là một con người. Điều này tôi nhận ra trước khi quen nó được ba tháng, và Bertran cũng nhận ra điều tương tự; còn Bimi, con đười ươi ấy, đã hiểu cả hai chúng tôi, với điếu xì gà ngậm giữa những chiếc răng nanh chó và phần nướu thâm sì.”

“Tôi ở đó tròn một năm, ở đấy và ở các hòn đảo khác nữa — lúc thì săn khỉ, lúc thì bắt bướm và hái phong lan. Có bận Bertran bảo với tôi rằng hắn sắp sửa kết hôn, vì hắn đã tìm được một cô gái nết na, và hắn hỏi ý kiến tôi xem ý tưởng cưới vợ ấy có ổn không. Tôi chẳng dám bàn, bởi người sắp lấy vợ đâu phải là tôi. Thế rồi hắn đi tán tỉnh cô gái ấy — nàng là một thiếu nữ lai Pháp — vô cùng xinh đẹp. Cậu có lửa châm xì gà không? Ồ! Xinh lắm chứ. Chỉ có điều tôi bảo rằng: 'Anh đã nghĩ đến Bimi chưa? Nếu nó dám kéo tay tôi ra khi tôi nói chuyện với anh, thì nó sẽ làm gì với vợ anh? Nó sẽ xé cô ấy ra thành từng mảnh đấy. Nếu tôi là anh, Bertran, tôi sẽ đem cái xác nhồi bông của Bimi làm quà cưới cho vợ.' Đến lúc đó thì tôi đã dắt túi ít hiểu biết về giống loài khỉ rồi. Bertran liền hỏi: 'Bắn nó ư?' Tôi đáp: 'Nó là con thú của anh; nếu nó là của tôi thì giờ này nó đã ăn đạn rồi.'”

“Ngay lúc đó, tôi cảm thấy những ngón tay của Bimi đang chạm vào sau gáy mình. Lạy Chúa! Tôi nói thật với cậu là nó đang trò chuyện qua những ngón tay ấy. Đó chính là bảng chữ cái dành cho người câm điếc trọn vẹn. Nó luồn cánh tay đầy lông quanh cổ tôi, ngẩng cằm tôi lên và nhìn thẳng vào mặt tôi, cốt để xem tôi có hiểu ngôn ngữ của nó giỏi như nó hiểu ngôn ngữ của tôi không.

“Bertran liền lên tiếng: 'Cậu xem kìa, thế mà cậu lại định bắn nó trong lúc nó đang âu yếm cậu á? Đúng là cái đồ vô ơn người Teuton!'”

“Nhưng tôi thừa biết rằng mình đã chuốc lấy một kẻ thù không đội trời chung với Bimi, bởi những ngón tay của nó vừa thì thầm lời giết chóc dọc theo sau gáy tôi. Lần tới khi gặp lại Bimi, tôi đã dắt sẵn một khẩu súng lục bên hông, và nó chạm tay vào đó một lần, tôi liền bật chốt ổ đạn để cho nó thấy súng đã được lên đạn. Nó từng chứng kiến cảnh những con khỉ nhỏ bị bắn chết trong rừng, và nó hiểu điều đó.

“Thế rồi Bertran làm đám cưới, và hắn hoàn toàn quên bẵng đi mất Bimi — kẻ đang nhảy nhót cô độc trên bờ cát với một nửa linh hồn con người ẩn chứa trong bụng. Tôi đã tận mắt thấy nó nhảy nhót, và nó vớ lấy một cành cây lớn quất túi bụi xuống cát cho đến khi khoét được một cái hố to như huyệt mộ. Thế là tôi bảo Bertran: 'Làm ơn vì ơn trên, hãy giết quách Bimi đi. Nó đang phát điên vì ghen tuông rồi đấy.'

“Bertran gạt đi: 'Nó có điên tí nào đâu. Nó vẫn vâng lời và yêu quý vợ tôi đấy chứ, và chỉ cần cô ấy cất tiếng là nó sẵn sàng mang dép đến ngay,' rồi hắn nhìn sang người vợ đang ngồi ở phía bên kia căn phòng. Nàng là một thiếu nữ vô cùng xinh đẹp.

“Khi ấy tôi mới bảo hắn: 'Mày tưởng mình hiểu về loài khỉ và con quái thú đang phát điên lên vì tức tối trên bãi cát kia chỉ vì mày không thèm đếm xỉa đến nó chắc? Hãy bắn hạ nó ngay khi nó bén mảng đến nhà, bởi trong mắt nó đang ánh lên tia lửa của sự sát phạt — tột cùng sát phạt.' Bimi quả nhiên đến nhà, nhưng trong mắt nó chẳng có tia lửa nào cả. Mọi thứ đều được giấu nhẹm đi, cực kỳ xảo quyệt — xảo quyệt vô cùng — và nó ngoan ngoãn mang dép ra cho cô chủ. Bertran quay sang tôi và nói: 'Cậu tưởng mình hiểu nó trong chín tháng hơn là tôi thấu hiểu nó suốt mười hai năm trời chắc? Lại có chuyện đứa con nếm mật nằm gai lại đi đâm sau lưng cha mình ư? Ta đã nuôi nấng nó, và nó chính là đứa con của ta. Đừng thốt ra những lời nhảm nhí này với vợ tôi hay với tôi nữa.'

“Hôm sau, Bertran sang nhà tôi để giúp tôi đóng mấy cái hòm gỗ đựng mẫu vật, và hắn bảo rằng hắn vừa để vợ ở nhà một lát với Bimi ngoài khu vườn. Nghe vậy, tôi liền làm nhanh tay cho kịp xong mấy cái hòm, rồi bảo: 'Chúng ta sang nhà anh làm vài ly nhé.' Hắn cười lớn rồi đáp: 'Đi thôi, cái gã khô khan này.'

“Vợ hắn không có ngoài vườn, và Bimi cũng chẳng thèm xuất hiện khi Bertran cất tiếng gọi. Vợ hắn cũng chẳng ra khi hắn gọi lớn, và khi hắn đập cửa phòng ngủ thì cánh cửa đã bị khóa trái bên trong. Đoạn, hắn nhìn tôi, mặt tái xanh cắt không còn giọt máu. Tôi dùng vai tông thủng cánh cửa, tấm tranh lợp trên mái nhà bị xé toạc một mảng lớn, và ánh nắng rọi thẳng xuống sàn nhà. Cậu đã từng trông thấy giấy vụn trong sọt rác hay những lá bài chơi bài xì phé vương vãi trên bàn bao giờ chưa? Chẳng bóng dáng người vợ nào ở đó cả. Tôi khẳng định với cậu là trong căn phòng ấy không còn sót lại bất cứ thứ gì có thể coi là hình hài một người phụ nữ. Chỉ có những mảnh vụn vương vãi trên sàn, thế thôi. Tôi nhìn những thứ ấy và cảm thấy buồn nôn khủng khiếp; còn Bertran thì đăm đăm nhìn lâu hơn vào những gì vương vãi trên sàn, trên vách tường, và cái lỗ thủng trên mái tranh. Rồi hắn bắt đầu cười, một tiếng cười nhỏ và khô khốc, và lúc ấy tôi hiểu, đồng thời tạ ơn Chúa vì hắn đã phát điên. Hắn không hề khóc lác, cũng chẳng van xin. Hắn cứ đứng trân trân ở ngưỡng cửa rồi tự cười một mình. Sau đó hắn lẩm bẩm: 'Cô ấy tự khóa mình trong căn phòng này, và nó đã xé toạc mái tranh. Thật đáng đời. Đúng là như vậy. Chúng ta sẽ sửa lại mái nhà và chờ Bimi về. Chắc chắn nó sẽ quay lại thôi.'

“Tôi nói thật là chúng tôi đã đợi suốt mười ngày trong ngôi nhà ấy, sau khi căn phòng được dọn dẹp lại như cũ, và đôi ba lần chúng tôi thấy Bimi lấp ló từ phía bìa rừng. Nó sợ hãi vì biết mình đã gây ra tội lỗi. Đến ngày thứ mười, khi nó mò đến ngó nghiêng, Bertran liền cất tiếng gọi, và Bimi lon ton chạy dọc bờ cát, miệng phát ra những âm thanh lạ lùng, tay cầm một nhúm tóc dài dính máu. Ngay lúc đó, Bertran cười vang lên rồi lẩm bẩm 'Thật đáng đời' y như thể vừa có chiếc ly nào đó bị vỡ trên bàn; và Bimi tiến lại gần hơn, còn Bertran thì cất giọng ngọt ngào như rót mật vào tai, vừa cười rộ lên một mình. Suốt ba ngày liền, hắn lấy lòng Bimi, bởi Bimi nhất quyết không chịu để ai chạm vào người. Cho đến bữa nọ, Bimi đến ăn tối cùng bàn với chúng tôi, và túm lông trên tay nó đen sì, đặc quánh vì những thứ — những thứ đã khô cứng dính bết trên tay nó. Bertran chuốc rượu sangaree cho Bimi đến khi nó say mềm, mụ mẫm cả người, rồi đoạn—”

Hans ngưng lời để rít một hơi xì gà.

Tôi giục: “Và rồi sao nữa?”

“Và rồi Bertran dùng tay không bóp cổ nó cho đến chết, còn tôi thì đi dạo dọc bãi biển. Đó là chuyện riêng của Bertran. Lúc tôi quay lại, con đười ươi đã chết ngắt, còn Bertran thì đang hấp hối ngay bên trên xác nó; thế nhưng hắn vẫn khẽ mỉm cười, một nụ cười nhạt và nhỏ, và hắn hoàn toàn mãn nguyện. Giờ thì cậu đã biết công thức về sức mạnh của loài đười ươi rồi đấy — nó vượt trội gấp bảy lần so với con người. Ấy vậy mà Bertran đã tiêu diệt được Bimi bằng chính đôi tay mà Thượng đế đã ban phước cho hắn. Đó thực sự là một phép màu.”

Tiếng ồn ào địa ngục trong chiếc lồng lại vang lên đinh tai nhức óc. “Aha! Cái gã bạn hiền của chúng ta vẫn còn quá nhiều cái Tôi trong Vũ trụ của hắn đây mà. Im mồm ngay, đồ khốn!”

Hans rít dài đầy vẻ thù hằn. Chúng tôi có thể nghe thấy con quái thú to lớn đang run lẩy bẩy trong chiếc lồng của nó.

Tôi thắc mắc: “Nhưng sao cơ chứ, sao anh không phụ giúp Bertran mà lại đứng nhìn hắn để cho nó giết?”

Hans bình thản duỗi người chuẩn bị chìm vào giấc ngủ, điềm nhiên đáp: “Bạn tôi ơi, ngay cả bản thân tôi cũng thấy chẳng hay ho gì nếu phải sống tiếp sau khi đã chứng kiến căn phòng với cái lỗ thủng trên mái tranh ấy. Hơn nữa, Bertran mới chính là chồng của cô ấy. Chúc ngủ ngon, và ngủ cho ngon giấc nhé.”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.