Tác Phẩm Tuyển Chọn Của Rudyard Kipling

Lượt đọc: 1009 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
The Gate Of A Hundred Sorrows.

❊ ❊ ❊

“Nếu ta có thể đổi lấy Thiên đàng chỉ bằng mộtđồng xu, cớ sao ngươi lại phải ghen tị?”

—Tục ngữ của người hút thuốc phiện.

Đây chẳng phải tác phẩm của tôi. Người bạn của tôi, Gabral Misquitta, một kẻ lai, đã kể lại toàn bộ câu chuyện ấy trong khoảng thời gian giữa lúc lặn mặt trăng và lúc rạng đông, sáu tuần trước khi anh ta qua đời; và tôi đã ghi chép lại từ chính miệng anh ta khi anh ta trả lời các câu hỏi của tôi như thế này:—

Nó nằm giữa khu hẻm của thợ đồng và khu phố của những người bán tẩu thuốc, cách đền thờ Wazir Khan chưa đầy một trăm thước tính theo đường chim bay. Tôi không ngại gì khi nói với bất cứ ai chừng ấy chi tiết, nhưng tôi thách ai tìm được Cánh Cổng ấy, dù kẻ đó có tự cho là rành rẽ Thành Phố này đến đâu đi nữa. Thậm chí bạn có đi qua chính con hẻm nơi nó tọa lạc đến một trăm lần, thì cũng chẳng khôn ngoan lên được chút nào. Chúng tôi thường gọi con hẻm ấy là “Con hẻm Khói Đen”, nhưng tất nhiên tên bản địa của nó thì hoàn toàn khác. Một con lừa mang thồ nặng cũng chẳng thể lách qua nổi giữa những bức tường; và tại một khúc, ngay trước khi bạn đến được Cánh Cổng, có một mặt tiền nhà phình ra khiến người ta phải lách người đi ngang qua.

Dù vậy, thực chất nó chẳng phải là một cái cổng. Đó là một ngôi nhà. Lão Fung-Tching đã sở hữu nó đầu tiên từ năm năm trước. Lão từng là một thợ đóng giày ở Calcutta. Người ta đồn rằng lão đã sát hại vợ mình ở đó trong một cơn say rượu. Đó là lý do tại sao lão từ bỏ loại rượu rum chợ búa để chuyển sang chơi Khói Đen. Về sau, lão lên phía bắc và mở Cánh Cổng như một tụ điểm để người ta có thể thỏa mãn cơn nghiện trong sự yên bình và tĩnh lặng. Xin thưa với bạn, đó là một quán thuốc phiện đàng hoàng, đáng kính, chứ không phải mấy cái chandoo-khana ngột ngạt, bức bối mà bạn có thể bắt gặp ở khắp mọi nơi trong Thành Phố này. Không; lão già rất rành nghề của mình, và lão là một kẻ cực kỳ sạch sẽ đối với một người Trung Hoa. Lão là một gã lùn chột mắt, cao chưa quá năm thước Anh, và cả hai ngón giữa của lão đều đã cụt mất. Mặc dù vậy, lão lại là kẻ vê những viên thuốc đen khéo tay nhất mà tôi từng thấy. Dường như lão chẳng hề bị Khói Đen tác động gì sất, và lượng thuốc lão nuốt vào ngày lẫn đêm, đêm ngày, thực sự là một điều đáng sợ. Tôi đã dính vào món này năm năm rồi, và tôi có thể hút một lượng Khói Đen chẳng thua kém bất kỳ ai; nhưng so với Fung-Tching ở khoản đó thì tôi chỉ là một đứa trẻ. Dù vậy, lão già rất tham tiền, cực kỳ tham tiền; và đó là điều tôi không sao hiểu nổi. Tôi nghe nói lão đã dành dụm được một khoản kha khá trước khi chết, nhưng đứa cháu trai của lão giờ đã thâu tóm tất cả số tiền đó rồi; còn lão già thì đã quay về Trung Hoa để được chôn cất.

Lão giữ căn phòng lớn ở tầng trên, nơi những khách hàng sịn sò nhất của lão tụ họp, ngăn nắp sạch sẽ không một hạt bụi. Ở một góc phòng thường đặt bức tượng Thần của Fung-Tching—trông gần như xấu xí y hệt Fung-Tching—và luôn có những nén nhang được đốt dưới mũi ngài; nhưng bạn sẽ chẳng bao giờ ngửi thấy mùi hương của chúng khi những chiếc tẩu đang nhả khói ngập tràn. Đối diện với bức tượng Thần là chiếc quan tài của Fung-Tching. Lão đã bỏ ra một phần lớn tiền tiết kiệm của mình cho chiếc quan tài ấy, và bất cứ khi nào có một khách hàng mới đến Cánh Cổng, họ đều được dẫn ra mắt nó. Nó được sơn mài đen bóng, với những dòng chữ màu đỏ và vàng khắc trên đó, và tôi nghe nói Fung-Tching đã mang nó đi suốt từ Trung Hoa sang đây. Tôi không biết điều đó có thật hay không, nhưng tôi biết rằng, nếu tôi đến vào lúc chiều tà, tôi thường trải tấm chiếu của mình ngay sát chân chiếc quan tài ấy. Bạn thấy đấy, đó là một góc khuất tĩnh mịch, và thỉnh thoảng có một luồng gió từ ngoài hẻm lùa qua khung cửa sổ. Ngoài những tấm chiếu ra, trong phòng chẳng còn đồ đạc nào khác—chỉ có chiếc quan tài, và bức tượng Thần cổ kính đã ngả màu xanh lục, xanh lam và tím biếc do năm tháng cùng lớp dầu bóng.

Fung-Tching chẳng bao giờ nói cho chúng tôi biết tại sao lão lại đặt tên cho nơi này là “Cánh Cổng của Trăm Nỗi Buồn”. (Lão là người Trung Hoa duy nhất mà tôi biết lại dùng những cái tên hoa mỹ nghe có vẻ gở miệng như vậy. Hầu hết bọn họ đều đặt tên rất bay bổng. Như bạn sẽ thấy ở Calcutta thôi.) Chúng tôi thường phải tự mình tìm hiểu điều đó. Không gì ngấm vào người nhanh bằng Khói Đen, nhất là khi bạn là người da trắng. Còn người da vàng được cấu tạo khác đi. Thuốc phiện hầu như chẳng tác động gì đến họ; nhưng người da trắng và da đen thì phải chịu đựng khá nhiều. Tất nhiên, vẫn có một số người mà Khói Đen chẳng hề xi nhê gì hơn so với thuốc lá vào lúc ban đầu. Họ chỉ thiu thiu ngủ một lát, tựa như chìm vào giấc ngủ một cách tự nhiên, và sáng hôm sau họ gần như có thể làm việc lại bình thường. Thế mà, tôi lại thuộc tuýp người đó khi mới bắt đầu, nhưng tôi đã gắn bó với nó suốt năm năm trời khá đều đặn, và giờ thì mọi chuyện đã khác xưa rồi. Tôi có một người cô ruột ở tận vùng Agra, và khià qua đời, bà có để lại cho tôi một ít gia sản. Khoảng sáu mươi rupi một tháng được đảm bảo. Sáu mươi rupi thì chẳng thấm vào đâu. Tôi còn nhớ có dạo, ngỡ như cách đây cả hàng trăm năm rồi, tôi kiếm được ba trăm rupi mỗi tháng, chưa kể các khoản lộc lá, khi tôi làm việc cho một hợp đồng gỗ lớn ở Calcutta.

Tôi chẳng gắn bó với công việc đó được lâu. Khói Đen không cho phép người ta màng tới chuyện làm ăn nào khác; và dù tôi là người ít bị nó ảnh hưởng hơn cả so với mặt bằng chung, thì bây giờ có cho tiền để giữ mạng tôi cũng chẳng thể làm nổi một ngày công. Suy cho cùng, sáu mươi rupi mới là thứ tôi cần. Khi lão Fung-Tching còn sống, lão thường lãnh tiền hộ tôi, đưa cho tôi khoảng một nửa để sinh sống (tôi ăn rất ít), còn phần dư thì lão giữ lấy. Tôi ra vào Cánh Cổng tự do vào bất cứ lúc nào ban ngày hay ban đêm, và có thể hút thuốc cũng như ngủ nghỉ ở đó tùy thích, thế nên tôi chẳng bận tâm. Tôi thừa biết lão già đã kiếm chác được khối từ chuyện đó; nhưng điều đó chẳng hề gì. Chẳng có gì quan trọng đối với tôi nữa; hơn nữa, tiền nong thì cứ đều đặn mỗi tháng lại được gửi đến tươi rói.

Có mười người chúng tôi tề tựu tại Cánh Cổng khi nơi này mới mở cửa. Gồm có tôi, và hai tay thư lại người bản xứ từ một Văn phòng Chính phủ ở đâu đó tận Anarkulli, nhưng bọn họ đã bị sa thải và chẳng thể trả tiền nổi (chẳng kẻ nào phải làm việc ban ngày mà có thể hút Khói Đen liên tục trong một thời gian dài được); một người Trung Hoa là cháu trai của Fung-Tching; một mụ đàn bà chợ búa kiếm đâu được đống tiền; một gã lang thang người Anh—hình như tên là Mac gì đó, nhưng tôi quên mất rồi—hút thuốc vô độ nhưng dường như chẳng bao giờ trả tiền (người ta đồn rằng hắn đã cứu mạng Fung-Tching trong một phiên tòa nào đó ở Calcutta khi hắn còn làm luật sư); một kẻ lai khác giống như tôi, đến từ Madras; một ả đàn bà lai; và một cặp đôi tuyên bố họ đến từ phương Bắc. Tôi nghĩ chắc họ là người Ba Tư hoặc người Afghanistan hay đại loại thế. Hiện giờ không còn quá năm người chúng tôi còn sống, nhưng chúng tôi vẫn đến đều đặn. Tôi không rõ chuyện gì đã xảy ra với mấy tay thư lại; còn mụ đàn bà chợ búa thì chết sau sáu tháng tá túc ở Cánh Cổng, và tôi nghĩ Fung-Tching đã bỏ túi đám vòng xuyến và khuyên mũi của ả. Nhưng tôi không dám chắc. Gã người Anh thì vừa uống rượu vừa hút thuốc, rồi hắn cũng lăn đùng ra chết. Một trong hai tên người Ba Tư đã bị sát hại trong một vụ ẩu đả lúc nửa đêm gần cái giếng lớn cạnh đền thờ từ rất lâu rồi, và Cảnh sát đã cho lấp cái giếng đó lại, bởi họ bảo nó chứa đầy khí độc.

Người ta tìm thấy xác hắn nằm dưới đáy giếng. Thế nên, bạn thấy đấy, giờ chỉ còn lại tôi, gã người Trung Hoa, ả đàn bà lai mà chúng tôi gọi là Memsahib (ả từng sống chung với Fung-Tching), gã lai thứ hai, và một tên người Ba Tư. Memsahib giờ trông già lắm rồi. Tôi nghĩ ả hãy còn là một phụ nữ trẻ vào thời điểm Cánh Cổng mới mở; nhưng xét cho cùng thì tất cả chúng tôi ai nấy đều đã già. Già đến hàng trăm, hàng vạn năm tuổi. Thật khó lòng mà đếm xỉa gì đến thời gian ở trong Cánh Cổng này, và hơn nữa, thời gian đối với tôi chẳng có ý nghĩa gì sất. Tôi cứ lãnh sáu mươi rupi tươi rói của mình mỗi tháng.

Cách đây rất, rất lâu rồi, khi tôi còn kiếm được ba trăm rưỡi rupi một tháng, cộng thêm các khoản lộc lá, trong một hợp đồng gỗ lớn ở Calcutta, tôi từng có một người vợ gọi là vợ. Nhưng giờ cô ta chết rồi. Người ta đồn rằng chính thói quen hút Khói Đen của tôi đã giết chết cô ấy. Có lẽ đúng là vậy, nhưng chuyện đó đã qua lâu lắm rồi nên chẳng còn quan trọng nữa. Thỉnh thoảng, vào những ngày đầu mới đến Cánh Cổng, tôi cũng cảm thấy dằn vặt vì chuyện đó; nhưng điều đó đã chấm dứt và lùi vào dĩ vãng từ lâu lắm rồi, và giờ đây tôi cứ lãnh sáu mươi rupi tươi rói mỗi tháng, hoàn toàn hạnh phúc. Không phải cái thứ hạnh phúc vì SAY XỈN, bạn biết đấy, mà là luôn tĩnh lặng, dịu êm và mãn nguyện.

Tôi dính vào nó bằng cách nào ư? Mọi chuyện bắt đầu từ Calcutta. Tôi từng thử nó ở nhà mình, chỉ để xem vị của nó ra sao. Tôi chưa bao giờ lún sâu, nhưng tôi nghĩ có lẽ vợ tôi đã mất vào khoảng thời gian đó. Dù thế nào đi nữa, tôi đã lạc bước đến đây và quen biết Fung-Tching. Tôi không nhớ chính xác cơ sự nào đã dẫn đến chuyện đó; nhưng lão đã kể cho tôi nghe về Cánh Cổng và tôi bắt đầu lui tới đó, và chẳng hiểu sao, kể từ dạo ấy tôi chưa từng dứt ra được khỏi nơi này. Xin thưa với bạn, dẫu vậy, Cánh Cổng vào thời của Fung-Tching là một nơi đàng hoàng mà bạn có thể cảm thấy thoải mái, hoàn toàn không giống mấy cái chandoo-khana tụ tập bọn da đen. Không; nó sạch sẽ, yên tĩnh và không hề đông đúc. Tất nhiên, vẫn có những người khác ngoài mười chúng tôi và gã kia; nhưng chúng tôi luôn có mỗi người một chiếc chiếu kèm theo chiếc gối nhồi bông len, thêu đầy những con rồng đen đỏ cùng đủ thứ họa tiết; y hệt như chiếc quan tài ở góc phòng.

Đến hơi hút thứ ba là đám rồng bắt đầu cựa quậy và đánh nhau. Tôi đã ngắm nhìn chúng qua rất nhiều, rất nhiều đêm thâu. Tôi thường kiểm soát cơn nghiện của mình bằng cách đó, thế mà giờ đây phải cần tới một tá hơi hút chúng mới chịu nhúc nhích. Thêm vào đó, tất cả chúng đều đã rách rưới và bẩn thỉu, hệt như những chiếc chiếu vậy, và lão già Fung-Tching thì đã qua đời. Lão chết cách đây vài năm, và để lại cho tôi chiếc tẩu mà tôi vẫn hằng sử dụng bây giờ—một chiếc tẩu bằng bạc, chạm trổ những con quái thú kỳ dị đang bò lổm ngổm lên xuống trên bầu chứa bên dưới cái nỏ tẩu. Trước đó, hình như tôi dùng một ống tre lớn gắn cái nỏ tẩu bằng đồng, một cái nỏ rất nhỏ, cùng với phần ống ngậm bằng ngọc bích xanh. Nó dày hơn cán gậy đi bộ một chút, hút rất êm, vô cùng êm dịu. Thân tre hình như ngấm được khói thuốc. Tẩu bạc thì không như vậy, và thỉnh thoảng tôi phải cọ rửa nó sạch sẽ, việc đó khá rắc rối, nhưng tôi vẫn hút nó vì nghĩa tình với lão già. Chắc chắn lão đã vơ vét được không ít từ tôi, nhưng đổi lại lão luôn cho tôi chiếu gối sạch sẽ và thứ hàng ngon nhất mà bạn có thể tìm thấy ở bất cứ đâu.

Khi lão qua đời, người cháu trai Tsin-ling của lão đã tiếp quản Cánh Cổng, và hắn gọi nó là “Đền thờ của Ba Cơ Nghiệp”; nhưng chúng tôi, những kẻ cũ kỹ này, vẫn gọi nó là “Trăm Nỗi Buồn” như xưa. Thằng cháu làm ăn vô cùng bủn xỉn, và tôi nghĩ Memsahib chắc đã nhúng tay giúp đỡ hắn. Ả sống chung với hắn; y hệt như ả từng làm với lão già vậy. Cả hai cho phép đủ loại người hạ tiện bước chân vào đây, cả bọn da đen nữa, và chất lượng Khói Đen không còn được như trước đây nữa. Tôi đã phát hiện ra cám cháy lẫn trong tẩu thuốc của mình hết lần này đến lần khác. Lão già chắc chắn sẽ chết tức tưởi nếu chuyện đó xảy ra vào thời của lão. Hơn nữa, căn phòng chẳng bao giờ được dọn dẹp, và tất cả các chiếu đều bị rách tơi tả ở các mép. Chiếc quan tài đã biến mất—lại được đưa về Trung Hoa rồi—cùng với lão già và hai ounce khói giấu bên trong, đề phòng khi lão cần dùng đến trên đường đi.

Bức tượng Thần không còn được thắp nhiều nhang dưới mũi như trước nữa; đó là điềm gở, chắc chắn như cái Chết vậy. Ngài cũng ngả sang màu nâu sậm, chẳng có ai thèm ngó ngàng chăm sóc. Tôi thừa biết đó là việc của Memsahib; bởi vì khi Tsin-ling định đốt giấy vàng mã trước mặt bức tượng, ả bảo rằng làm thế là lãng phí tiền bạc, và nếu hắn cứ đốt một nén nhang cháy thật chậm thì Thần linh cũng chẳng thể phân biệt được đâu. Thế nên giờ đây chúng tôi phải dùng loại nhang pha trộn rất nhiều keo, chúng cháy lâu hơn nửa tiếng đồng hồ và bốc mùi hôi thối. Chưa kể đến cái mùi đặc trưng tự thân của căn phòng. Chẳng có công việc làm ăn nào có thể phất lên nổi nếu chúng giở cái trò đó ra.

Bức tượng Thần không thích điều này chút nào. Tôi có thể nhận ra điều đó. Đôi khi vào lúc đêm muộn, ngài lại đổi sang đủ mọi sắc thái kỳ lạ—xanh lam, xanh lục và đỏ rực—y hệt như những gì ngài từng làm khi lão Fung-Tching còn sống; và ngài trợn tròn mắt giậm chân phành phạch như một con quỷ dữ.

Tôi không hiểu tại sao mình vẫn chưa rời khỏi nơi này để tìm một căn phòng nhỏ của riêng mình ở khu chợ mà hút thuốc cho yên tĩnh. Có lẽ Tsin-ling sẽ giết tôi mất nếu tôi dám bỏ đi—giờ hắn đang đút túi sáu mươi rupi của tôi mà—hơn nữa, dọn đi rắc rối lắm, và tôi đã đâm ra gắn bó sâu nặng với Cánh Cổng này mất rồi. Trông nó chẳng có gì bắt mắt cả. Không còn được như thời của lão già nữa, nhưng tôi chẳng thể rời xa nơi này. Tôi đã chứng kiến biết bao kẻ đến rồi đi. Và tôi đã chứng kiến biết bao người ngã xuống trút hơi thở cuối cùng ngay trên những tấm chiếu này đến mức giờ đây nếu phải chết ở ngoài trời chắc tôi sẽ sợ hãi lắm. Tôi từng chứng kiến một số chuyện mà người ta có thể gọi là kỳ lạ đến cùng cực; nhưng chẳng có gì là kỳ lạ khi bạn đã chìm đắm trong Khói Đen, ngoại trừ bản thân Khói Đen mà thôi. Và dẫu có kỳ lạ đi chăng nữa, thì điều đó cũng chẳng có gì quan trọng.

Fung-Tching từng rất cẩn trọng trong việc lựa chọn khách khứa, và không bao giờ cho phép bất kỳ kẻ nào gây rắc rối bằng cách chết một cách bừa bãi hay những chuyện tương tự. Nhưng thằng cháu thì không cẩn thận được bằng một nửa lão. Nó đi rao giảng khắp nơi rằng nó đang duy trì một quán ăn “thượng hạng”. Chẳng bao giờ thèm tìm cách lôi kéo người ta vào một cách kín đáo và chu đáo như cách Fung-Tching từng làm. Đó là lý do tại sao Cánh Cổng ngày càng được nhiều người biết đến hơn trước. Tất nhiên là trong giới da đen rồi. Thằng cháu đời nào dám bén mảng rước một kẻ da trắng, hay thậm chí là một kẻ da màu lai tạp nào vào nơi này. Dĩ nhiên nó vẫn phải giữ lại ba chúng tôi—tôi, Memsahib và gã lai kia. Chúng tôi là những vật cố định ở đây rồi.

Nhưng dứt khoát nó sẽ không bao giờ cho chúng tôi thiếu chịu dù chỉ một tẩu thuốc—chứ đừng nói đến chuyện khác.

Tôi hy vọng rằng, một ngày nào đó, tôi sẽ được trút hơi thở cuối cùng ngay tại Cánh Cổng này. Gã người Ba Tư và gã người Madras giờ đây đã run lẩy bẩy đến thảm hại. Chúng phải nhờ một cậu nhóc châm tẩu hộ. Còn tôi thì vẫn luôn tự làm lấy việc đó. Khéo mà tôi sẽ được chứng kiến cảnh chúng được khiêng ra ngoài trước tôi ấy chứ. Tôi không nghĩ mình có thể sống lâu hơn Memsahib hay Tsin-ling đâu. Phụ nữ thường sống dai hơn đàn ông khi dính vào Khói Đen, và trong người Tsin-ling cũng mang một phần dòng máu của lão già, dẫu cho hắn CÓ hút mấy thứ hàng rẻ tiền đi chăng nữa. Mụ đàn bà chợ búa từng biết trước thời điểm mình sắp chết trước đó hai ngày; và Ả đã qua đời trên một tấm chiếu sạch sẽ với chiếc gối nhồi bông êm ái, còn lão già thì treo chiếc tẩu của ả ngay phía trên bức tượng Thần. Tôi có cảm giác lão vẫn luôn dành cho ả một chút tình cảm. Nhưng lão vẫn lột sạch vòng xuyến của ả như thường.

Tôi cũng ước gì mình được chết giống như mụ đàn bà chợ búa—trên một tấm chiếu sạch sẽ, mát mẻ với một tẩu thuốc ngon lành ngậm giữa đôi môi. Khi cảm thấy bản thân sắp không qua khỏi, tôi sẽ xin Tsin-ling mấy thứ đó, và hắn có thể tha hồ lãnh sáu mươi rupi mỗi tháng của tôi, cứ thế tươi rói chừng nào hắn còn muốn, rồi ngắm nhìn đám rồng đen và đỏ bước vào trận chiến lớn cuối cùng của chúng; rồi thì....

Chà, điều đó chẳng quan trọng nữa. Chẳng có gì quan trọng đối với tôi cả—chỉ ước gì Tsin-ling đừng có độn cám vào Khói Đen nữa thì hay biết mấy.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.