Tác Phẩm Tuyển Chọn Của Rudyard Kipling

Lượt đọc: 993 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Dựa Trên Một Nét Tương Tự.

❊ ❊ ❊

Nếu gương vỡ, hãy nhìn vào mặt nước lặng; nhưng hãy cẩn thận kẻo ngã xuống đó.

— Tục ngữ Hindu.

Bên cạnh một mối tình được đáp lại, một trong những điều thuận lợi nhất mà một chàng trai có thể mang theo bên mình khi bước vào đời chính là một mối tình đơn phương. Nó khiến anh ta cảm thấy mình quan trọng, từng trải, dửng dưng và đầy châm biếm; và bất cứ khi nào mắc bệnh gan hay thiếu vận động, anh ta có thể thương tiếc cho mối tình đã mất của mình, rồi chìm đắm trong hạnh phúc theo một cách dịu dàng, mờ ảo như ánh hoàng hôn.

Mối tình dở dang của Hannasyde là một món quà trời cho đối với anh. Nó đã kéo dài bốn năm, và cô gái kia từ lâu đã chẳng mảy may nhớ đến nữa.

Cô đã kết hôn và vướng bận biết bao lo toan riêng. Thuở ban đầu, cô từng bảo Hannasyde rằng, “dù cô không bao giờ có thể xem anh hơn một người anh em, cô vẫn luôn dành sự quan tâm sâu sắc nhất cho hạnh phúc của anh.” Câu nói mang vẻ mới mẻ và độc đáo đến ngạc nhiên ấy đã cho Hannasyde khối thứ để nghiền ngẫm suốt hai năm trời; và sự tự mãn của chính anh đã bù đắp nốt hai mươi bốn tháng còn lại. Hannasyde hoàn toàn khác với Phil Garron, nhưng dẫu vậy, anh vẫn có vài điểm tương đồng với con người vô cùng may mắn đó.

Anh giữ chặt mối tình đơn phương bên mình hệt như cách đàn ông giữ một chiếc tẩu đã ngấm khói—vì sự dễ chịu mà nó mang lại, và bởi vì chiếc tẩu ấy đã trở nên thân thiết qua thời gian sử dụng. Nó giúp anh trải qua mùa Simla một cách êm đềm. Hannasyde chẳng hề đáng yêu chút nào. Phong thái của anh có nét thô kệch, và cách anh đỡ một quý cô lên yên ngựa cũng cộc cằn đến mức chẳng thể thu hút phái đẹp. Dù cho anh có từng tìm cách lấy lòng họ đi chăng nữa, thì thực tế là anh chẳng thèm làm thế. Anh ôm giữ trái tim tổn thương của mình cho riêng mình trong suốt một thời gian.

Rồi rắc rối cũng tìm đến anh. Bất cứ ai đến Simla đều biết con dốc chạy từ tòa nhà Điện tín đến Văn phòng Công chánh. Một buổi sáng tháng Chín, giữa khoảng thời gian dành cho việc thăm hỏi, Hannasyde đang thảng thốt đi dạo lên đồi thì một chiếc xe kéo lao xuống vội vã, và ngồi trong chiếc xe kéo ấy là hình bóng sống động bằng xương bằng thịt của người con gái từng khiến anh vừa hạnh phúc vừa đau khổ.

Hannasyde tựa lưng vào lan can và thở dốc. Anh muốn chạy đuổi theo chiếc xe kéo xuống dốc, nhưng điều đó là bất khả thi; thế là anh đành bước tiếp với dòng máu dồn cả lên thái dương. Có rất nhiều lý do để khẳng định người phụ nữ ngồi trên xe kéo không thể là cô gái mà anh từng quen. Sau này anh mới biết, cô là vợ của một người đàn ông đến từ Dindigul, Coimbatore, hoặc một xó xỉnh hẻo lánh nào đó, và cô đã lên Simla từ đầu mùa để tịnh dưỡng sức khỏe.

Cô sẽ quay lại Dindigul, hay bất cứ nơi nào ở miền đất ấy, khi mùa kết thúc; và với mọi xác suất, cô sẽ chẳng bao giờ quay lại Simla nữa, bởi trạm nghỉ miền núi quen thuộc của cô là Ootacamund. Đêm hôm đó, trong tâm trạng xót xa và hoang mang vì tất cả những cảm xúc cũ bỗng trỗi dậy, Hannasyde đã tự suy ngẫm trong đúng một tiếng đồng hồ. Và đây là quyết định của anh; còn bạn phải tự phán đoán xem bao nhiêu phần trong quyết định ấy là tình cảm thực sự dành cho bóng hình xưa, và bao nhiêu phần là bản năng tự nhiên muốn ra ngoài để vui chơi giải trí. Phu nhân Landys-Haggert xét cho cùng có lẽ chẳng bao giờ bước qua con đường của anh thêm một lần nào nữa. Thế nên anh làm gì đi nữa cũng chẳng mấy quan trọng. Trông cô kỳ lạ thay lại giống hệt người con gái từng “dành sự quan tâm sâu sắc” cùng những lời thoại quen thuộc khác. Cân nhắc mọi bề, làm quen với phu nhân Landys-Haggert chắc hẳn là một điều thú vị, và trong một khoảng thời gian ngắn ngủi—chỉ một khoảnh khắc rất ngắn thôi—được giả vờ như mình đang ở cạnh Alice Chisane một lần nữa. Ai mà chẳng có lúc hơi điên rồ vì một chuyện gì đó. Nỗi ám ảnh duy nhất của Hannasyde chính là mối tình cũ, Alice Chisane.

Anh bèn tìm mọi cách để được giới thiệu với phu nhân Haggert, và cuộc làm quen ấy đã diễn ra thuận lợi. Anh cũng chủ động gặp gỡ vị phu nhân ấy nhiều nhất có thể. Khi một người đã thực sự tâm huyết với những buổi hẹn hò, những sự thuận lợi mà Simla mang lại quả là đáng kinh ngạc. Nào là tiệc trà ngoài vườn, tiệc quần vợt, dã ngoại, những buổi trưa ở Annandale, thi đấu bắn súng, các buổi dạ tiệc và khiêu vũ; chưa kể những chuyến cưỡi ngựa và đi dạo, vốn là chuyện có thể tự sắp xếp riêng.

Hannasyde ban đầu chỉ định tìm kiếm một nét tương tự, nhưng cuối cùng anh lại lún sâu hơn thế rất nhiều. Anh muốn bị đánh lừa, anh cố tình để bản thân bị đánh lừa, và anh đã tự lừa dối chính mình một cách triệt để. Không chỉ gương mặt và vóc dáng, gương mặt và vóc dáng của Alice Chisane, mà ngay cả giọng nói cùng âm vực trầm cũng y hệt, và cả cách diễn đạt; cùng những cử chỉ nhỏ nhặt mà bất kỳ người phụ nữ nào cũng có, từ dáng đi cho đến điệu bộ, đều hoàn toàn và chính xác là một. Cái nghiêng đầu cũng y hệt; ánh mắt mệt mỏi sau một chặng đường dài cũng y hệt; cái dáng cúi người và rướn người trên yên ngựa để kéo giữ con ngựa đang chồm lên cũng y hệt; và có một lần, điều kỳ diệu nhất trong tất cả, là khi phu nhân Landys-Haggert đang cất tiếng hát một mình trong căn phòng bên cạnh, trong lúc Hannasyde đang đợi cô ra để đi cưỡi ngựa, cô đã ngâm nga từng nốt một, với một chút rung ngân ở cổ họng trong câu thứ hai:—“Ôi kẻ lang thang khốn khổ!” y hệt như cách Alice Chisane từng ngâm nga cho Hannasyde nghe trong ánh hoàng hôn của một phòng khách kiểu Anh.

Ở con người thực sự của cô ấy—trong tâm hồn cô ấy—chẳng có chút nét tương đồng nào; cô và Alice Chisane được đúc từ những chiếc khuôn hoàn toàn khác nhau. Nhưng tất cả những gì Hannasyde muốn biết, muốn thấy và muốn nghĩ đến, chỉ là sự tương đồng đến mức phát điên và bối rối ấy về gương mặt, giọng nói và phong thái. Anh kiên quyết muốn biến mình thành một kẻ ngốc theo cách đó; và anh chẳng hề cảm thấy thất vọng chút nào.

Sự tôn sùng cởi mở và rõ ràng từ bất kỳ kiểu đàn ông nào cũng luôn làm vui lòng bất kỳ kiểu phụ nữ nào; nhưng phu nhân Landys-Haggert, vốn là một người từng trải, lại chẳng thể hiểu nổi sự ngưỡng mộ của Hannasyde.

Anh sẵn sàng bỏ ra mọi công sức—vốn dĩ anh là một kẻ ích kỷ quen thói—để gặp gỡ và nếu có thể, đón đầu những mong muốn của cô.

Bất cứ điều gì cô bảo anh làm đều là mệnh lệnh; và không còn nghi ngờ gì nữa, anh rất thích bầu bạn với cô chừng nào cô còn trò chuyện với anh, và cứuyên thuyên về những chuyện vụn vặt. Thế nhưng khi cô bắt đầu bộc lộ quan điểm cá nhân và những nỗi ấm ức của mình, hay những mâu thuẫn xã hội nhỏ nhặt tạo nên gia vị cho cuộc sống ở Simla, thì Hannasyde chẳng thấy vui vẻ hay hứng thú gì cả. Anh chẳng muốn biết gì về phu nhân Landys-Haggert, hay những trải nghiệm quá khứ của cô—cô đã đi hầu khắp thế giới và có thể ăn nói rất sắc sảo—anh chỉ muốn hình bóng của Alice Chisane hiển hiện trước mắt và giọng nói của nàng văng vẳng bên tai mình.

Bất cứ điều gì ngoài khuôn khổ đó, gợi nhắc anh về một nhân cách khác đều trở nên chướng tai gai mắt, và anh không hề giấu giếm sự khó chịu ấy.

Vào một buổi tối nọ, ngay dưới tòa Bưu điện mới, phu nhân Landys-Haggert quay phắt lại phía anh, và thẳng thắn bày tỏ suy nghĩ của mình mà không hề báo trước. “Ông Hannasyde,” cô nói, “ông có ơn phúc gì để giải thích lý do tại sao ông lại tự phong mình làm hiệp sĩ hộ vệ riêng của tôi không? Tôi chẳng thể hiểu nổi. Nhưng bằng cách này hay cách khác, tôi hoàn toàn chắc chắn rằng ông chẳng mảy quan tâm lấy một chút xíu nào đến TÔI cả.” Điều này nhân tiện dường như củng cố thêm lý thuyết cho rằng không một người đàn ông nào có thể diễn kịch hay nói dối phụ nữ mà không bị vạch mặt. Hannasyde bị đánh trúng vào lúc không phòng bị. Lời bào chữa của anh chưa bao giờ là điểm mạnh, bởi anh lúc nào cũng chỉ mải nghĩ cho bản thân, và trước khi kịp nhận ra mình đang nói gì, anh đã thốt ra câu trả lời đầy kém khôn ngoan này:—“Tôi thực sự chẳng quan tâm đấy.”

Sự kỳ cục của hoàn cảnh và câu trả lời ấy đã khiến phu nhân Haggert phì cười. Rồi mọi chuyện vỡ lở; và khi Hannasyde vừa dứt lời giải thích có vẻ rạch ròi của mình, phu nhân Haggert liền cất lời, với một chút ý vị mỉa mai thoáng qua trong giọng điệu:—“Vậy ra tôi chỉ là một con ma-nơ-canh để ông treo mấy thứ rẻ rúng từ những tình cảm rách rưới của ông lên đó thôi phải không?”

Hannasyde chẳng biết phải đáp lại thế nào, thế là anh lại quay sang ca ngợi Alice Chisane một cách chung chung và mơ hồ, điều đó chẳng mang lại kết quả gì khả quan. Giờ đây cần phải làm rõ một điều rằng phu nhân Haggert không hề có lấy một chút xíu xiu tình cảm nào với Hannasyde.

Chỉ là—chỉ là chẳng có người phụ nữ nào thích bị người ta yêu gián tiếp qua hình bóng của kẻ khác—nhất là lại để thay cho một bức tượng thần đã mốc meo từ bốn năm trước.

Hannasyde không nhận ra rằng mình vừa tự biến bản thân thành một trò hề lố bịch. Anh chỉ cảm thấy vui mừng vì tìm được một tâm hồn đồng điệu giữa chốn hoang mạc khô cằn ở Simla.

Khi mùa giải kết thúc, Hannasyde quay về giang sơn của mình còn phu nhân Haggert trở về nơi của cô. “Cảm giác giống như đang yêu một bóng ma vậy,” Hannasyde tự nhủ, “và điều đó chẳng có gì là quan trọng; giờ thì tôi sẽ quay lại với công việc của mình.” Thế nhưng anh lại nhận ra bản thân cứ mãi suy nghĩ miên man về bóng ma Haggert-Chisane; và anh chẳng thể chắc chắn rằng rốt cuộc là Haggert hay Chisane mới chiếm phần lớn hơn trong chiếc bóng xinh đẹp ấy..........

Một tháng sau, anh đã ngộ ra chân lý.

Một đặc điểm kỳ lạ của đất nước kỳ lạ này là cách mà một Chính phủ vô tình lại thuyên chuyển những người đàn ông từ đầu này sang đầu kia của Đế quốc. Bạn chẳng bao giờ có thể chắc chắn rằng mình đã tống khứ được một người bạn hay một kẻ thù cho đến khi kẻ đó qua đời. Đã từng có một trường hợp như thế—nhưng đó lại là một câu chuyện khác.

Bộ phận quản lý của Haggert điều động ông từ Dindigul ra Tiền tuyến chỉ với hai ngày thông báo trước, và ông đành phải lên đường, mất tiền dọc đường ở mọi chặng từ Dindigul đến trạm tiếp nhận của mình. Ông gửi gắm phu nhân Haggert lại Lucknow, để ở nhờ nhà một vài người bạn ở đó, tham gia một buổi dạ tiệc lớn tại Chutter Munzil, và sẽ tiếp tục lên đường khi ông đã sắp xếp ổn thỏa cho tổ ấm mới. Lucknow chính là nơi công tác của Hannasyde, và phu nhân Haggert đã ở lại đó một tuần. Hannasyde đã đến đón cô. Và khi đoàn tàu cập ga, anh chợt nhận ra bấy lâu nay mình thực sự đang hoài niệm về ai. Sự dại dột trong hành xử của anh cũng giáng mạnh vào tâm trí. Tuần lễ ở Lucknow, với hai buổi khiêu vũ, và vô số những buổi cùng nhau cưỡi ngựa, đã định đoạt dứt điểm mọi chuyện; và Hannasyde thấy mình cứ luẩn quẩn trong vòng tròn suy nghĩ sau:—Anh tôn thờ Alice Chisane—ít ra là anh TỪNG tôn thờ nàng. VÀ anh ngưỡng mộ phu nhân Landys-Haggert bởi vì cô ấy giống Alice Chisane. NHƯNG phu nhân Landys-Haggert chẳng hề giống Alice Chisane chút nào, bởi cô ấy đáng yêu hơn gấp ngàn lần. GIỜ ĐÂY Alice Chisane đã là “vợ người ta,” và phu nhân Landys-Haggert cũng vậy, lại còn là một người vợ tốt và đức hạnh nữa chứ. CHO NÊN, anh, Hannasyde, chính là.... đến đây anh tự mắng mình bằng đủ thứ lời lẽ cay nghiệt, và ước gì mình đã khôn ngoan hơn từ thuở ban đầu.

Liệu phu nhân Landys-Haggert có nhận ra những chuyển biến trong tâm trí anh hay không, chỉ có một mình cô ấy biết. Anh dường như bày tỏ một sự quan tâm vô điều kiện đến mọi thứ gắn liền với bản thân cô, tách biệt hoàn toàn với nét tương tự của Alice Chisane, và anh đã thốt ra một hai câu nói mà nếu Alice Chisane vẫn còn đính ước với anh, thì khó lòng có thể tha thứ được, ngay cả với cái cớ là do có nét ngoại hình tương đồng. Thế nhưng phu nhân Haggert đã khéo léo gạt đi những lời đó, và dành rất nhiều thời gian để giúp Hannasyde nhận ra cô đã mang lại cho anh bao nhiêu niềm an ủi và niềm vui sướng nhường nào nhờ vào sự giống nhau kỳ lạ giữa cô và người tình cũ. Hannasyde rên rỉ trên yên ngựa và đáp rằng, “Vâng, quả thực là vậy,” rồi cắm cúi chuẩn bị cho chuyến đi lên Tiền tuyến của cô, cảm thấy bản thân thật nhỏ nhoi và thảm hại.

Ngày cuối cùng phu nhân Haggert ở Lucknow cuối cùng cũng đến, và Hannasyde ra ga tàu tiễn cô. Cô tỏ ra vô cùng biết ơn sự tử tế và những công sức anh đã bỏ ra, đồng thời mỉm cười đầy thiện cảm và thấu hiểu hệt như một người thấu rõ nguyên nhân mang tên Alice Chisane đằng sau sự tử tế ấy. Còn Hannasyde thì mắng mỏ đám phu khuân vác hành lý, xô đẩy những kẻ trên sân ga, và thầm cầu nguyện cho mái vòm nhà ga sập xuống đè chết quách mình đi cho rồi.

Khi đoàn tàu từ từ chuyển bánh lăn bánh rời đi, phu nhân Landys-Haggert rướn người qua cửa sổ để nói lời tạm biệt:—“Nghĩ lại thì au revoir nhé, ông Hannasyde. Tôi sẽ về Nước vào Mùa xuân, và biết đâu chúng ta có thể gặp nhau ở Thủ đô.”

Hannasyde bắt tay cô, rồi lên tiếng bằng giọng điệu đầy vẻ thiết tha và say đắm:—“Tôi cầu Chúa là tôi sẽ không bao giờ nhìn thấy mặt cô nữa!”

Và phu nhân Haggert đã hiểu.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.