[Khu rừng vẫn còn đó; nhưng đồn điền đã bị xây tường bao quanh, không còn dễ tiếp cận như thời anh trai John của tôi còn mòn gót chân trên con đường mòn được mô tả ở đây. Khu rừng là chốn lui tới yêu thích của tất cả chúng tôi khi còn sống ở Town-end.—I. F.]

Đây là bài số VI trong loạt "Những bài thơ về việc đặt tên các địa danh." Để biết các thay đổi được đề xuất trong bản thảo, xem Phụ lục I, trang 385.—Biên tập viên.

Khi, trước những quyến rũ của thế giới nhộn nhịp,

Thay vì chọn lấy sự nhàn nhã của việc học hành,

Tôi đã chọn một chốn ở trong Thung lũng thanh bình này,

Một mùa khắc nghiệt tiếp theo với bão tố triền miên

Trong mùa đông giá rét nhất; và, tuần này qua tuần khác,

Đường mòn, lối nhỏ, và đường công cộng, đều bị tắc nghẽn

Bởi những trận tuyết rơi dày đặc. Trên một ngọn đồi

Cách không xa ngôi nhà nhỏ của tôi, đứng đó

Một rừng thông trang nghiêm, nơi tôi thường

Vội vã tìm đến, vì tôi thấy, dưới mái vòm

Của bóng râm trường tồn đó, một nơi chốn tĩnh mịch

Để nương náu, với mặt đất thênh thang không vướng bận.

Tại đây, nơi ẩn nấp an toàn, trên lớp tuyết mỏng,

Và, đôi khi, trên một vệt đất lộ ra,

Chú chim ức đỏ nhảy nhót gần tôi; tôi cũng chẳng ngại

Cảm thông với những loài chim bụi rậm bình thường

Đang tìm đến nơi này để tránh cái rét căm căm.—Một cây sồi đơn độc mọc lên

Trong rừng thông này! và, trên chạc cây

Của cây sồi duy nhất ấy, xuất hiện một chiếc tổ hoạ mi;

Một chiếc tổ từ năm ngoái, được xây nổi bật

Ở độ cao thấp so với mặt đất

Là dấu hiệu chắc chắn rằng những kẻ đã biến ngôi nhà

Của thiên nhiên và tình yêu ấy thành tổ ấm

Giữa những hàng thông, suốt cả mùa hè dài

Đã sống trong một chốn thanh bình. Và nhiều lần,

Vài con cừu, những kẻ đi lạc từ đàn cừu trên núi,

Sẽ dõi theo cử động của tôi với ánh mắt nghi ngại,

Từ những góc khuất xa xôi nhất của khu rừng,—

Một góc nhỏ nơi chúng đã chọn làm nơi trú ẩn cuối cùng,

Túm tụm lại vì hai nỗi sợ—nỗi sợ

Về tôi và về cơn bão. Biết bao giờ khắc

Tôi đã lãng phí ở nơi đây. Nhưng trong khu rừng này, cây cối

Đã được trồng quá dày đặc, và đã lớn lên

Trong sự sắp xếp chằng chịt và rối rắm;

Khiến tôi vô ích tìm kiếm, dưới những thân cây

Một khoảng không gian thoáng đãng, nơi tôi có thể

Di chuyển tới lui mà chẳng phải lo âu hay bận tâm;

Và, bị cản trở như vậy, dù mặt đất ngày qua ngày

Đều bị xiềng xích, và không khí bị bão tố quấy nhiễu,

Tôi đã ngừng lui tới chốn trú ẩn đó,—và trân trọng,

Ít hơn mức tôi muốn trân trọng, cái hốc tĩnh lặng ấy.

Tuyết tan, và mùa Xuân dịu dàng trở lại

Phủ lên những cánh đồng màu xanh tươi. Trong khi đó, những chốn lui tới khác

Đã thuộc về tôi; cho đến khi, một ngày tháng Tư tươi sáng,

Tình cờ lánh xa ánh nắng gay gắt ban trưa

Đến chốn ẩn náu bị lãng quên này, ở đó tôi tìm thấy

Một con đường mòn bạc màu được vạch ra giữa những thân cây,

Và uốn lượn theo một đường nét nhẹ nhàng

Dọc theo một khoảng trống tự nhiên, khiến tôi đứng đó

Vô cùng ngạc nhiên vì sao mình đã tìm kiếm trong vô vọng

Những gì giờ đây lại quá hiển nhiên đến thế. Để lưu lại,

Trong một khoảng thời gian nghỉ ngơi được ấn định,

Dưới mái nhà tranh của tôi, đã vui vẻ đến

Từ vùng biển hoang dã một Khách ghé thăm đáng mến;

Và với việc nhìn thấy con đường mòn này—đã bắt đầu,

Đã bắt đầu và kết thúc, trong khu rừng râm mát,

Một niềm xác tín dễ chịu loé lên trong tâm trí tôi

Rằng, bị thu hút tới cái hốc ẩn náu kịp thời này,

Anh ấy đã quan sát nó với một đôi mắt tinh tường hơn,

Một trái tim tỉnh táo hơn; và đã mòn gót chân

Bằng cách đi lại ở đây, không mệt mỏi và đơn độc,

Trong sự bồn chồn quen thuộc của đôi chân

Vốn ám ảnh người Thủy thủ đo đi đo lại

Lãnh địa nhỏ bé của mình trên boong tàu,

Trong khi con tàu tiếp tục hành trình qua vùng biển ảm đạm.

Khi em đã rời bỏ bờ biển dễ chịu của Esthwaite,

Và lần đầu chia tay những ngọn đồi xanh

Và những tảng đá từng là sân chơi thời trẻ của em,

Năm tháng trôi qua, hỡi người Anh của tôi! và hai chúng ta,

Không trò chuyện, chẳng hiểu rõ tâm hồn

Của nhau đã được nhào nặn ra sao; và cuối cùng

Khi một lần nữa chúng ta gặp lại nhau tại Thung lũng Grasmere,

Giữa chúng ta chẳng có sợi dây liên kết nào khác

Ngoài những cảm xúc chung của tình anh em.

Nhưng em, một cậu học trò, đã mang theo ra biển

Những ký ức bất diệt; Thiên nhiên ở đó

Vẫn ở bên em; bà, người yêu thương cả hai chúng ta, bà vẫn

Ở bên em; và cứ thế em đã trở thành

Một Nhà thơ thầm lặng; từ sự cô độc

Của biển cả bao la đã mang về một trái tim cảnh giác

Vẫn đang nằm đợi, một đôi tai không thể tránh khỏi,

Và một đôi mắt được luyện tập như cái chạm của người mù.

—Em đã quay trở lại Đại dương không niềm vui;

Và từ dấu vết này của những giờ phút trầm tư của em

Tôi không thể giữ lại cái tên đáng kính của em,—và giờ đây

Tôi yêu khu rừng thông này bằng một tình yêu trọn vẹn.

Tôi lui về đó khi những mặt trời không mây

Chiếu sáng gay gắt, hoặc gió thổi khó chịu và mạnh mẽ;

Và tôi ngồi đó vào buổi chiều, khi sườn dốc

Của Silver-how, và hồ Grasmere thanh bình,

Và một hòn đảo xanh, lấp lánh giữa những thân cây

Thông sẫm màu, một khung cảnh viễn tưởng!

Và, trong khi tôi nhìn vào cảnh tượng

Của sự huy hoàng đầy mây, vào khung cảnh tựa như mơ

Của vẻ đẹp trang nghiêm này, tôi nghĩ về em,

Người Anh của tôi, và về tất cả những gì em đã mất.

Không hiếm khi, nếu tôi đoán đúng, trong khi Em,

Lẩm nhẩm những vần thơ mà tôi đã lẩm nhẩm đầu tiên

Giữa những ngọn núi, qua ca trực đêm

Đang trầm tư đi bộ trên boong tàu

Ở một vùng xa xôi nào đó, tại đây, trong khi trên đầu tôi,

Theo mỗi nhịp của cơn gió lay động,

Khu rừng thông rì rào với âm thanh tựa như biển cả,

Tôi đơn độc bước trên con đường này;—vì bất cứ điều gì tôi biết,

Nhịp bước của tôi theo nhịp bước của em; và, với một kho tàng

Của những sự đồng cảm không thể phân biệt,

Hoà quyện những mong ước chân thành nhất cho ngày

Khi chúng ta, và những người khác mà chúng ta yêu thương, sẽ gặp nhau

Lần thứ hai, tại Thung lũng hạnh phúc Grasmere.

Ghi chú: Lời nguyện ước này đã không thành hiện thực; người quá cố đáng thương ấy, không lâu sau đó, đã thiệt mạng trong một vụ đắm tàu, khi đang thực thi nhiệm vụ với tư cách là Chỉ huy con tàu của Công ty Đông Ấn danh giá, tàu Earl of Abergavenny.—W. W. 1815.

Về niên đại của bài thơ này trong các Bảng Niên đại được đưa ra trong các ấn bản năm 1815 và 1820, Wordsworth đã chỉ định là năm 1802. Nhưng, trong ấn bản năm 1836, ông đã chỉ định là năm 1805, niên đại được ông Carter giữ lại trong ấn bản năm 1857. Thuyền trưởng Wordsworth thiệt mạng vào ngày 5 tháng 2 năm 1805; và nếu bài thơ được viết vào năm 1805, thì nó hẳn phải được viết vào tháng Giêng năm đó. Ghi chú về bài thơ đã nói rất rõ—"Không lâu sau đó" ông đã "thiệt mạng do đắm tàu," v.v. Như vậy, bài thơ có lẽ đã được viết vào đầu năm 1805; nhưng không chắc chắn hoàn toàn rằng ít nhất một phần của nó không thuộc về một năm sớm hơn. John Wordsworth đã sống cùng anh trai và em gái tại Ngôi nhà tranh Town-end, Grasmere, trong một phần của mùa đông, và trong suốt mùa xuân, mùa hè, và mùa thu năm 1800, William và John đã cùng nhau đi bộ đến Yorkshire từ ngày 14 tháng 5 đến ngày 7 tháng 6. John rời Grasmere vào ngày lễ Thánh Michael (29 tháng 9) năm 1800, và không bao giờ quay lại đó nữa. Sau đây là ghi chép của cô Wordsworth về ngày đó trong Nhật ký năm 1800 của cô:

"Vào thứ Hai, ngày 29, John rời xa chúng tôi. William và tôi chia tay anh ấy trong tầm nhìn của Ullswater. Đó là một ngày đẹp trời, có mưa rào, nhưng có ánh nắng và những đám mây đẹp. Anh bạn tội nghiệp, lòng tôi buồn khôn xiết, tôi không thể không nghĩ rằng chúng tôi sẽ gặp lại anh ấy, vì anh ấy chỉ đi Penrith thôi."

Vào mùa xuân năm 1801, John Wordsworth ra khơi đi Trung Quốc trên con tàu Abergavenny. Anh trở về sau chuyến hải hành này bình an vô sự, và hai anh em gặp lại nhau một lần nữa tại London. Anh lại ra biển vào năm 1803, và trở về London vào năm 1804, nhưng không thể ghé thăm Grasmere; và vào tháng 2 năm 1805—ngay sau khi được bổ nhiệm làm thuyền trưởng của tàu Abergavenny—con tàu đã bị mất tích tại Bill of Portland, và tất cả mọi người trên tàu đều thiệt mạng. Rõ ràng là phần sau của bài thơ, "Khi, trước những quyến rũ của thế giới nhộn nhịp," được viết giữa thời gian John Wordsworth rời Grasmere và vụ mất tích của tàu Abergavenny, nghĩa là giữa tháng 9 năm 1800 và tháng 2 năm 1805, vì trong đó có những tham chiếu tới cả những gì anh trai ông đã làm tại Grasmere và sự trở lại biển cả của ông:

'Em đã quay trở lại Đại dương không niềm vui.'

Có một vài điều trong phần đầu của bài thơ dường như phủ nhận ý kiến cho rằng nó được viết vào năm 1800. Những dòng mở đầu dường như ám chỉ đến một trải nghiệm khá xa xưa. Ông nói về việc "thường" làm những việc nhất định. Nhưng, mặt khác, tôi tìm thấy một mục trong Nhật ký của Dorothy Wordsworth, khiến tôi tin rằng bài thơ có thể đã được bắt đầu vào năm 1800, và rằng phần đầu tiên, kết thúc (như hồi đó) với dòng:

'Trong khi con tàu tiếp tục hành trình qua vùng biển ảm đạm,'

có thể đã được hoàn thành trước khi John Wordsworth rời Grasmere; phần thứ hai được viết sau đó, trong khi ông đang ở trên biển; và đây chính là lời giải thích cho niên đại được đưa ra trong các ấn bản năm 1815 và 1820, tức là năm 1802.

Các đoạn văn xuất hiện trong Nhật ký của Dorothy Wordsworth với nội dung như sau:

"Sáng thứ Hai, ngày 1 tháng 9.—Chúng tôi đi dạo trong khu rừng bên hồ. William đọc bài Joanna và bài Rừng thông cho Coleridge nghe."

Sớm hơn một chút có ghi chép,

"Thứ Bảy, ngày 22 tháng 8.—William đã sáng tác suốt buổi sáng.... William đọc cho chúng tôi nghe bài thơ về Joanna bên cạnh con suối Rothay bên vệ đường."

Sau đó, vào thứ Sáu, ngày 25 tháng 8, có mục ghi,

"Chúng tôi đi bộ qua ngọn đồi cạnh Rừng thông, tôi ngồi trên một tảng đá và quan sát đàn chim nhạn tụ họp trên cao trên đầu tôi. Chúng tôi đi bộ qua khu rừng đến những phiến đá bước chân, hồ Rydale rất đẹp, một phần tĩnh lặng, tôi để William sáng tác một bài văn bia, bài về con đường mòn...."

Sau đó, ngày hôm sau,

"Sáng thứ Bảy, ngày 30 tháng 8.—William hoàn thành bài văn bia về Con đường mòn, sau đó đi dạo trong rừng, và khi John trở về, anh ấy tìm John, và họ cùng nhau tắm."

Bài thơ nào mà Dorothy Wordsworth đề cập dưới cái tên "Văn bia về Con đường mòn" đã làm tôi rất bối rối. Không có bài thơ nào trong số các bài "Văn bia" của ông (được viết vào hoặc trước tháng 8 năm 1800) tương ứng với nó dù chỉ một chút. Nhưng, nếu phỏng đoán của tôi là đúng rằng "Bài thơ về việc đặt tên các địa danh" này, bắt đầu bằng:

'Khi, trước những quyến rũ của thế giới nhộn nhịp,'

được sáng tác vào hai thời điểm khác nhau, thì hoàn toàn có khả năng "Rừng thông" được đọc—cùng với Joanna—cho Coleridge vào ngày 1 tháng 9 năm 1800, chính là phần đầu của bài thơ này.

Nếu giả thuyết này là chính xác, một số ánh sáng được soi rọi cả vào "Văn bia về Con đường mòn" và vào niên đại do chính Wordsworth gán cho bài thơ. Tuy nhiên, có một sự phù hợp nhất định khi bài thơ này được đặt—như hiện tại—nối tiếp với những Vần thơ Ai điếu tưởng nhớ John Wordsworth, bắt đầu bằng, "Cậu bé chăn cừu huýt sáo vang," và gần bài thơ thứ tư Gửi hoa Cúc, bắt đầu bằng, "Loài hoa ngọt ngào! dường như một ngày nào đó sẽ có."

"Rừng thông" vẫn còn tồn tại. Nó nằm giữa Wishing Gate và White Moss Common, và gần như đối diện chính xác với địa điểm đầu tiên. Đứng ở cổng và nhìn về phía đông, khu rừng nằm bên trái, cách không đầy bốn mươi thước. Một vài cây thông (thông Scotch) vẫn còn sống sót, và một số cây sồi, không phải là "một cây sồi đơn độc," như trong bài thơ. Từ điều này, người ta có thể suy ra rằng quần thể hiện tại đã mọc lên từ đầu thế kỷ, và cái cây đặc biệt, nơi có tổ của chim hoạ mi, đã chết; nhưng Tiến sĩ Cradock đã viết cho tôi rằng "Wordsworth đã chỉ cho cô Cookson cái cây đó vài ngày trước khi Dora Wordsworth qua đời. Cái cây nằm gần bức tường phía trên và tự kể câu chuyện của chính nó." Khu rừng thông—"Rừng của John"—có thể dễ dàng vào được bằng một cái cổng cách Wishing-gate khoảng một trăm thước, khi đi về phía Rydal. Quang cảnh từ đó, "khung cảnh viễn tưởng,"

'cảnh tượng

Của sự huy hoàng đầy mây, ... khung cảnh tựa như mơ này

Của vẻ đẹp trang nghiêm,'

hiện nay bị ảnh hưởng nhiều bởi các đồn điền cây thông rụng lá mới ngay bên dưới những cây thông. Chắc hẳn cảnh quan đã rất khác biệt vào thời của Wordsworth, và thường xuyên được nhắc đến trong Nhật ký của em gái ông như một nơi lui tới yêu thích, được tìm đến

'khi những mặt trời không mây

'Chiếu sáng gay gắt, hoặc gió thổi khó chịu và mạnh mẽ.'

Trong trường hợp không có bằng chứng trái ngược, có thể cho rằng "con đường mòn" mà người anh đã "mòn gót chân,"

'Bằng cách đi lại ở đây, không mệt mỏi và đơn độc,'

hướng mặt về phía Silver-How và Đảo Grasmere, và rằng cây sồi đơn độc nằm gần bức tường phía dưới hơn là phía trên. Nhưng lời làm chứng của cô Cookson rất rõ ràng. Chỉ còn một vài cây thông sống sót ở phần này của khu rừng, nơi hiện nay thoáng đãng và hoang vắng, không như những ngày trước đó, khi

'cây cối

Đã được trồng quá dày đặc, và đã lớn lên

Trong sự sắp xếp chằng chịt và rối rắm,

Khiến tôi vô ích tìm kiếm, dưới những thân cây

Một khoảng không gian thoáng đãng ...'

Tiến sĩ Cradock nhận xét,

"Về việc có nhiều hơn một cây sồi, Wordsworth sẽ không ngần ngại hy sinh sự chính xác nô lệ để đạt được hiệu quả thi ca." Ông có một sở thích với số "một":

'Đẹp như một ngôi sao khi chỉ một

Đang toả sáng trên bầu trời;'

"'Một' nơi ở, không hơn;" Grasmere "một hòn đảo xanh;" "một cánh đồng xanh."

Kể từ khi ghi chú trên được in, một ánh sáng mới đã được soi rọi vào "Văn bia về Con đường mòn," xem tập viii của ấn bản này.—Biên tập viên.