Trong các bài giảng này, tôi dự định xem xét bốn vở bi kịch lớn của Shakespeare từ một góc độ duy nhất. Sẽ không có bàn luận nào về vị trí của Shakespeare trong lịch sử văn học Anh hay lịch sử kịch nghệ nói chung. Sẽ không có nỗ lực nào nhằm so sánh ông với các nhà văn khác. Tôi sẽ để nguyên, hoặc chỉ phớt qua, những câu hỏi về cuộc đời và nhân vật của ông, sự phát triển của thiên tài và nghệ thuật ở ông, cũng như tính xác thực, nguồn gốc, văn bản và mối liên hệ qua lại giữa các tác phẩm khác nhau của ông. Ngay cả điều có thể gọi là “thơ ca” theo một nghĩa hạn hẹp của bốn vở bi kịch ấy — những cái đẹp về phong cách, từ ngữ, nhịp điệu — tôi cũng sẽ lướt qua trong im lặng. Mục đích duy nhất của chúng ta sẽ là điều mà, cũng theo một nghĩa hạn hẹp, có thể gọi là sự cảm thụ kịch nghệ; là để nâng cao sự hiểu biết và niềm thưởng ngoạn của chúng ta đối với các tác phẩm này dưới tư cách là những vở kịch; là học cách thấu hiểu hành động và một số nhân vật trong mỗi vở với độ chân thực và cường độ cao hơn một chút, sao cho trong trí tưởng tượng của chúng ta, chúng ít nhiều mang một hình hài gần gũi hơn với hình hài mà chúng từng mang trong trí tưởng tượng của người sáng tạo ra chúng. Vì mục đích này, tất cả những nghiên cứu vừa được đề cập về lịch sử văn học và những thứ tương tự đều hữu ích, thậm chí ở những mức độ khác nhau là cần thiết. Nhưng việc theo đuổi chúng một cách công khai là không cần thiết ở đây, và cũng không có bất kỳ nghiên cứu nào trong số đó lại không thể thiếu đối với mục đích của chúng ta bằng sự quen thuộc gắn bó với các vở kịch ấy, bằng sức mạnh và sự đúng đắn bẩm sinh của trực giác, và bằng thói quen đọc sách với một tâm hồn háo hức — những điều đã biến không ít người yêu mến Shakespeare nhưng không chuyên nghiên cứu trở thành những nhà phê bình giỏi hơn rất nhiều so với không ít học giả về Shakespeare.

Những người yêu thơ văn như thế đọc một vở kịch gần như thể họ là những diễn viên phải nghiên cứu tất cả các vai diễn. Tất nhiên, họ không cần phải tưởng tượng xem các nhân vật sẽ đứng ở đâu, hay họ nên dùng những cử chỉ gì; nhưng họ muốn nhận thức một cách trọn vẹn và chính xác những chuyển động nội tâm đã sinh ra những lời thoại ấy chứ không phải lời thoại nào khác, những hành động ấy chứ không phải hành động nào khác, tại từng thời điểm cụ thể. Điều này, khi được duy trì xuyên suốt một vở kịch, chính là cách đúng đắn để đọc nhà viết kịch Shakespeare; và do đó, điều kiện tiên quyết hàng đầu ở đây là một trí tưởng tượng sinh động và tập trung. Nhưng một mình điều này thôi thì khó mà đủ. Cần thiết phải có thêm, đặc biệt là để có một quan niệm chân thực về tổng thể, việc so sánh, phân tích và mổ xẻ. Và những độc giả như thế thường chùn bước trước nhiệm vụ này, vốn đối với họ có vẻ khô khan hoặc thậm chí là một sự báng bổ. Tôi tin là họ đã hiểu lầm. Họ sẽ không chùn bước nếu nhớ đến hai điều. Trước hết, trong quá trình so sánh và phân tích này, việc gạt bỏ trí tưởng tượng để thay thế bằng thứ gọi là “lý trí lạnh lùng” nào đó là không cần thiết, mà trái lại là tai hại; và chỉ có sự thiếu luyện tập mới khiến cho việc vừa sử dụng phân tích vừa sử dụng trực giác thơ ca lại trở nên khó khăn hoặc phiền toái. Và thứ hai, những quá trình mổ xẻ này, dẫu chúng cũng mang tính tưởng tượng, thì suy cho cùng vẫn chỉ là phương tiện để đạt đến một mục đích, và được định sẵn là như vậy. Khi chúng hoàn thành công việc của mình (vốn chỉ có thể hoàn thành tạm thời), chúng sẽ nhường chỗ cho mục đích chính, đó chính là kiểu đọc mang tính tưởng tượng hoặc tái tạo lại vở kịch mà từ đó họ đã khởi hành, nhưng giờ đây là một kiểu đọc được làm phong phú thêm bởi các kết quả của phân tích, và do đó trở nên trọn vẹn và đáng thưởng thức hơn rất nhiều.

Dù sao đi nữa, đây chính là niềm tin tạo cho tôi đủ dũng khí, dẫu bản thân vẫn còn những hoài nghi cá nhân, để bước vào con đường giải thích mang tính phân tích. Và vì thế, trước khi đi đến vở bi kịch đầu tiên trong số bốn vở, tôi xin bàn về một số vấn đề mở đầu có liên quan đến tất cả chúng. Mặc dù mỗi vở đều mang tính cá biệt triệt để, nhưng theo một nghĩa nào đó, chúng đều có chung một chất liệu; bởi vì trong tất cả các vở ấy, Shakespeare đều thể hiện khía cạnh bi kịch của cuộc đời, thực chất bi kịch. Hơn nữa, cho đến một giới hạn nhất định, chúng có chung một hình thức hoặc cấu trúc. Chất liệu này và cấu trúc này, vốn sẽ phân biệt chúng, chẳng hạn, với các vở bi kịch Hy Lạp, có thể được xem xét một lần cho tất cả để tránh lặp lại; và khi xem xét chúng, chúng ta cũng sẽ có thể quan sát thấy những điểm khác biệt đặc trưng giữa bốn vở kịch. Và thêm vào đó là đôi điều có vẻ cần thiết phải nói trước về vị trí của những vở kịch này trong sự nghiệp văn học của Shakespeare.

Nhiều điều được nói về các chủ đề mở đầu chính của chúng ta dĩ nhiên sẽ vẫn còn nguyên giá trị, trong những giới hạn nhất định, đối với các vở kịch khác của Shakespeare ngoài Hamlet, Othello, King Lear và Macbeth. Nhưng chúng sẽ thường chỉ áp dụng một phần cho các tác phẩm khác ấy, và đối với một số vở thì áp dụng triệt để hơn những vở khác. Chẳng hạn, Romeo and Juliet là một vở bi kịch thuần túy, nhưng nó là một tác phẩm thời kỳ đầu, và ở một số phương diện vẫn chưa chín muồi. Richard III và Richard II, Julius Caesar, Antony and Cleopatra, và Coriolanus là những biên niên sử bi kịch hoặc những vở bi kịch lịch sử, trong đó Shakespeare trên thực tế đã chấp nhận một nghĩa vụ phải tuân theo tài liệu gốc của mình, ngay cả khi tài liệu đó cung cấp cho ông những chất liệu không mang tính kịch. Có lẽ chính ông cũng sẽ đáp lại một số lời chỉ trích nhắm vào những vở kịch này bằng cách viện dẫn tính chất lịch sử của chúng, và bằng cách phủ nhận rằng những tác phẩm như thế phải được phán xét theo chuẩn mực của bi kịch thuần túy. Dẫu sao đi nữa, hầu hết các vở kịch này, có lẽ là tất cả, trên thực tế đều cho thấy những sự chệch hướng đáng kể so với chuẩn mực đó; và do đó, những gì được nói về các vở bi kịch thuần túy phải được áp dụng cho chúng với những sự điều chỉnh mà tôi thường sẽ mặc nhiên xem là đã hiểu ngầm mà không cần nhắc đến. Vẫn còn lại Titus Andronicus và Timon of Athens. Vở đầu tiên tôi sẽ gác sang một bên, bởi vì ngay cả khi Shakespeare viết toàn bộ vở kịch đó, ông đã làm như vậy trước khi ông có được một phong cách của riêng mình hay bất kỳ quan niệm bi kịch đặc trưng nào. Timon đứng ở một vị thế khác. Các phần của nó chắc chắn là của Shakespeare, và chúng sẽ được nhắc đến trong một trong các bài giảng sau. Nhưng phần lớn văn bản rõ ràng không phải của ông, và vì có vẻ hợp lý khi cho rằng quan niệm và cấu trúc của toàn bộ vở bi kịch này cũng nên được quy cho một tác giả nào khác, tôi cũng sẽ bỏ qua tác phẩm này khỏi các cuộc thảo luận mở đầu của chúng ta.