Johnson, khi bình luận về đoạn kịch (v. ii. 237-255), đã nói rằng: "Tôi ước gì Hamlet đưa ra một lời biện hộ nào khác; thật không xứng với tư cách của một người tốt hay một người dũng cảm khi ẩn nấp sau sự dối trá." Và Seymour (theo Furness) cho rằng sự dối trá đó thật đê tiện đến mức ông đã bác bỏ các dòng 239-250 như là một đoạn chắp vá thêm vào!

Trước hết, tôi muốn nhận xét rằng chúng ta đã lầm khi cho rằng ở đây Hamlet đang đặc biệt tạ lỗi về cách cư xử của mình đối với Laertes bên nấm mồ của Ophelia. Chúng ta tự nhiên nghĩ như vậy bởi vì chàng từng nói với Horatio rằng chàng lấy làm tiếc vì đã "quên mất bản thân" trong dịp ấy, và rằng chàng sẽ tìm cách lấy lòng Laertes (v. ii. 75 ff.). Thế nhưng, những gì chàng nói ngay trong đoạn đó lại cho thấy chàng đang nghĩ chủ yếu đến tội lỗi to lớn hơn mà chàng đã gây ra cho Laertes khi tước đoạt đi người cha:

Vì qua hình ảnh của sự tình tôi,

Tôi thấy chân dung của sự tình chàng.

Và điều đó cũng hiển nhiên trong những lời cuối cùng của chính lời tạ lỗi ấy, rằng chàng đang ám chỉ đến cái chết của Polonius và Ophelia:

Thưa ngài, trước cử tọa này,

Xin hãy để việc tôi chối bỏ một ác tâm

Giải thoát cho tôi trong suy nghĩ hào hiệp nhất của ngài,

Rằng tôi đã bắn mũi tên qua mái nhà,

Và làm tổn thương người anh em của tôi.

Nhưng giờ đây, hãy bàn về sự dối trá. Cáo buộc này không thể dễ dàng bỏ qua; và phần tôi, tôi thú nhận rằng, dẫu tất nhiên bác bỏ quan điểm của Johnson cho rằng Shakespeare muốn khắc họa "một người tốt", tôi đã từng có lúc chia sẻ mong ước của Johnson rằng ước gì Hamlet đưa ra "một lời biện hộ nào khác" ngoài cái cớ phát điên. Dù vậy, tôi cho rằng mong ước đó bắt nguồn từ việc không hình dung nổi tình huống lúc bấy giờ.

Trước hết, chúng ta có thể mong Hamlet đưa ra lời biện hộ nào khác đây? Tôi chẳng nghĩ ra được gì. Chàng không thể nói sự thật. Chàng không thể nói với Laertes rằng: "Ta định đâm Nhà Vua, chứ không phải cha anh." Chàng không thể giải thích tại sao mình lại đối xử tệ bạc với Ophelia. Ngay cả theo giả định sai lầm rằng chàng chỉ đang ám chỉ đến cách cư xử của mình bên nấm mồ, có lẽ chàng cũng khó lòng mà thốt lên rằng: "Anh đã gào thét quá đỗi ghê tởm khiến tôi nổi cơn thịnh nộ tột cùng." Dù chàng có nói gì đi nữa, thì điều đó ít nhiều cũng vẫn là gian dối.

Kế tiếp, có sự khác biệt đạo đức nào giữa việc giả vờ mất trí và việc khẳng định điều đó? Nếu chúng ta trách Hamlet vì điều thứ hai, tại sao lại không trách vì điều thứ nhất?

Và cuối cùng, ngay cả khi chàng chỉ đang ám chỉ đến cách cư xử của mình bên nấm mồ, thì lời bào chữa của chàng, bên cạnh việc phù hợp với toàn bộ kế hoạch giả điên của mình, cũng sẽ sát với sự thật nhất có thể trong khả năng suy tính của chàng. Bởi vì chúng ta không nên xem lời trần tình mà chàng thổ lộ với Horatio – rằng chàng nổi cơn thịnh nộ vì nỗi đau buồn kiêu hãnh của Laertes – là toàn bộ sự thật. Cơn cuồng nộ của chàng bên nấm mồ không đơn thuần là diễn kịch. Trái lại, đoạn kịch ấy chính là cờ bài đẹp nhất mà những người tin vào sự điên loạn của Hamlet đang nắm giữ. Chàng thực sự gần như phát dại vì đau khổ lẫn giận hờn, một nửa hóa điên bởi sự bất khả thi trong việc giải thích cho Laertes hiểu vì sao mình lại làm những việc đã làm, chìm đắm trong cơn thịnh nộ điên cuồng rồi đến nỗi tuyệt vọng ê chề trước thế gian khốn khổ này – nơi đẩy chàng vào những hành động và bi kịch ấy. Đó cũng chính là cơn thịnh nộ và sự tuyệt vọng hòa quyện cùng những cảm xúc khác trong tràng bộc bạch của chàng với Ophelia ở cảnh phòng nữ tu. Thế nhưng, về tất cả những điều này, ngay cả khi hoàn toàn ý thức được rõ ràng, chàng cũng chẳng thể thổ lộ với Horatio; bởi vì tình yêu dành cho Ophelia là một chủ đề mà chàng chưa từng hé môi với người bạn thân thiết của mình.

Do đó, nếu nhận thức được tình huống, chúng ta sẽ kìm nén được mong ước rằng ước gì Hamlet đã "đưa ra một lời biện hộ nào khác" ngoài cái cớ phát điên. Chúng ta sẽ chỉ cảm nhận được nỗi bi thương đầy chất bi kịch.

Nhân khi nhắc đến lời tạ lỗi của Hamlet, tôi xin bổ sung thêm một nhận xét về nó từ một góc nhìn khác. Nó tạo thêm một sự bác bỏ nữa đối với giả thuyết cho rằng Hamlet đã trì hoãn việc trả thù cho đến khi có thể chính thức kết tội Nhà Vua trước công chúng, và rằng chàng đã quay trở lại Đan Mạch vì giờ đây, với bằng chứng là tờ ủy nhiệm trong túi, chàng có thể an tâm buộc tội ngài. Nếu quả thực là như vậy, thì còn cơ hội nào tốt hơn nữa mà chàng có thể tìm thấy ngoài dịp này – nơi chàng phải bày tỏ niềm tiếc thương với Laertes vì những tổn thương trầm trọng mà chàng đã vô tình gây ra cho anh?