Sự im lặng vào thời điểm hành quyết, và kéo dài thêm một hoặc hai khoảnh khắc sau đó, chỉ bị làm nổi bật bởi tiếng sóng vỗ đều đặn vào mạn tàu hay tiếng cánh buồm phần phật do người lái lệnh lạc hướng sự chú ý, sự im lặng đầy áp lực ấy dần bị phá vỡ bởi một âm thanh rất khó diễn tả bằng lời. Bất cứ ai từng nghe tiếng nước lũ từ một con suối bất ngờ dâng cao do những trận mưa xối xả trên vùng núi nhiệt đới, những trận mưa không rơi ở vùng đồng bằng; bất cứ ai từng nghe tiếng rền trầm đục đầu tiên khi dòng nước ấy cuồn cuộn đổ qua những khu rừng hiểm trở, hẳn có thể hình dung phần nào về âm thanh vừa vang lên ấy. Sở dĩ nguồn phát ra âm thanh có vẻ xa xôi là vì nó mơ hồ và trầm đục, trong khi thực ra nó phát ra từ rất gần, thậm chí từ chính những thủy thủ đang tụ tập trên boong tàu để ngỏ. Vì không phải là tiếng nói rõ ràng, ý nghĩa của nó rất mơ hồ, ngoài việc có vẻ như ám chỉ một sự thay đổi tâm tư hoặc cảm xúc bất chợt nào đó mà đám đông trên đất liền thường dễ mắc phải, trong trường hợp này rất có thể ngầm ý rằng các thủy thủ đang bất mãn rút lại sự đồng tình vô thức của họ trước lời cầu phước của Billy. Nhưng trước khi tiếng xì xào ấy kịp bùng lên thành tiếng hô hoán, nó đã bị chặn lại bởi một mệnh lệnh mang tính chiến thuật, càng hiệu quả hơn bội phần nhờ sự bất ngờ đột ngột của nó.
– Giải tán ca trực mạn phải, quản giáp, và bảo họ đi đi.
Chói tai như tiếng thét của loài chim ưng biển, tiếng còi của quản giáp và các trợ lý đã xé toạc thứ âm thanh trầm đục đầy điềm gở ấy, làm nó tan biến đi; và trước cơ chế kỷ luật, đám đông đã vơi đi một nửa. Phần còn lại, hầu hết được giao những công việc tạm thời liên quan đến việc thu quấn và điều chỉnh các sảnh tàu cùng những việc đại loại thế, những công việc mà một sĩ quan trực nhật luôn dễ dàng tìm thấy vào bất kỳ dịp nào.
Giờ đây, mọi trình tự diễn ra sau một bản án tử hình được tuyên ở trên biển bởi một hội đồng xét xử quân sự đều mang đặc trưng là sự khẩn trương nhưng không hề có cảm giác vội vã, dẫu rằng rất sát ranh giới ấy. Chiếc võng, chính là chiếc giường của Billy khi còn sống, vốn đã được dằn đạn pháo bên trong và chuẩn bị sẵn sàng để làm chiếc quan tài bằng vải bạt cho anh, nay đã được những người mai táng của tàu, tức các phụ tá của thợ làm buồm, hoàn tất một cách nhanh chóng. Khi mọi thứ đã sẵn sàng, tiếng còi gọi toàn thể thủy thủ đoàn lần thứ hai – điều trở nên cần thiết bởi động thái chiến thuật đã đề cập trước đó – lại vang lên, và lần này là để chứng kiến lễ an táng.
Không cần thiết phải kể lại chi tiết về nghi thức kết thúc này. Nhưng khi tấm ván nghiêng trượt phần tải trọng của nó xuống lòng biển, một thứ âm thanh xì xào kỳ lạ thứ hai lại vang lên, lúc này quyện lẫn với một thứ âm thanh không thành lời khác phát ra từ một số loài chim biển lớn hơn, vốn bị thu hút sự chú ý bởi sự xao động kỳ lạ dưới mặt nước do cú lao xiêng nặng nề của chiếc võng dằn đạn tạo ra, liền kêu la bay đến hiện trường. Chúng bay sát đến mức có thể nghe rõ tiếng rít hoặc tiếng kêu lục cục như xương xẩu từ đôi cánh gầy guộc hai đốt của chúng. Khi con tàu trong làn gió nhẹ lướt đi, bỏ lại địa điểm mai táng ở phía sau, chúng vẫn tiếp tục bay lượn vòng là đà sát mặt nước với cái bóng sải cánh trải dài và khúc ca cầu siêu khàn đợt từ tiếng kêu của chúng.
Đối với những thủy thủ đầy mê tín như những người sống ở thời đại trước chúng ta, lại thêm những người lính trên chiến hạm vừa tận mắt chứng kiến điều kỳ diệu của sự tĩnh lặng nơi thân thể lơ lửng giữa không trung và giờ đang chìm dần xuống đáy sâu; đối với những hải thủ ấy, hành vi của bấy nhiêu loài chim biển, dẫu chỉ xuất phát từ bản năng tham ăn mồi, lại mang một ý nghĩa không hề tầm thường. Một sự xao động bất định bắt đầu diễn ra giữa họ, trong đó có vài hành vi vượt quá giới hạn. Nó chỉ được dung thứ trong khoảnh khắc. Vì đột nhiên tiếng trống trận vang lên, âm thanh quen thuộc vốn xảy ra ít nhất hai lần mỗi ngày ấy, trong dịp này lại mang một sắc thái dứt khoát đến kỳ lạ. Kỷ luật quân đội thực sự được duy trì lâu dài sẽ tạo ra ở con người bình thường một thứ xung lực vâng lời mà hoạt động của nó trước mệnh lệnh chính thức có sự nhanh chóng giống hệt như bản năng.
Tiếng trống đã làm tan rã đám đông, phân tán phần lớn họ dọc theo các khẩu pháo ở hai boong pháo có mái che. Ở đó, như thường lệ, các pháo thủ đứng thẳng và lặng thầm bên những cỗ pháo của mình. Đúng trình tự, sĩ quan cấp cao, gươm giắt bên hông và đứng ở vị trí trên boong sau, lần lượt trang trọng tiếp nhận các báo cáo từ các trung úy mang gươm chỉ huy các khu vực pháo ở dưới; sau khi báo cáo cuối cùng hoàn tất, anh tổng hợp lại và trình báo với tư lệnh kèm theo nghi thức chào kính thông thường. Tất cả những điều này chiếm thời gian, vốn trong trường hợp này chính là mục đích của việc đánh trống báo động vào một thời điểm sớm hơn thường lệ. Việc sự lệch lạc khỏi thói quen ấy lại được cho phép bởi một sĩ quan như Thuyền trưởng Vere, một kẻ mà một số người coi là hách dịch, chính là bằng chứng cho thấy sự cần thiết phải có hành động bất thường xuất phát từ điều mà ông cho là tâm trạng tạm thời của thủy thủ đoàn.
– Với nhân loại, – ông thường nói, – những khuôn phép, những khuôn phép được đo lường cẩn trọng là tất cả; và đó chính là ý nghĩa ẩn giấu trong câu chuyện Orpheus với cây đàn ly-ra đã thôi miên những sinh vật hoang dã trong rừng. – Và điều này đã có lần được ông áp dụng vào sự sụp đổ của các khuôn phép đang diễn ra bên kia Ê-sơ-nê và những hậu quả của nó.
Tại buổi tập hợp bất thường ở các vị trí chiến đấu này, mọi thứ diễn ra như vào giờ giấc thường lệ. Ban nhạc trên boong sau tấu một khúc nhạc thánh. Sau đó vị tuyên úy tiến hành nghi lễ buổi sáng quen thuộc. Khi xong xuôi, tiếng trống thu quân vang lên, và dưới âm hưởng của âm nhạc cùng các nghi thức tôn giáo nhằm phục vụ cho kỷ luật và mục đích chiến tranh, các thủy thủ lại trật tự trở về những vị trí đã được phân công khi không trực pháo như thường lệ.
Và giờ đây trời đã sáng hẳn. Tấm màn sương mỏng lơ lửng đã biến mất, bị thiêu rụi bởi mặt trời vừa làm rực rỡ nó hồi nãy. Và bầu không khí bao quanh trong sự trong trẻo thanh bình của nó tựa như một khối cẩm thạch trắng nhẵn bóng chưa được dời khỏi xưởng của người buôn đá.