Billy Budd Và Các Tác Phẩm Văn Xuôi Khác

Lượt đọc: 903 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Xiv

❊ ❊ ❊

Long kinh nghiệm rất có thể đã mang lại cho ông già ấy sự khôn ngoan cay đắng, thứ không bao giờ nhúng tay vào việc gì và chẳng bao giờ đưa ra lời khuyên.

Thế nhưng, dẫu cho lão Dansker có quả quyết một cách súc tích rằng vị sĩ quan quân pháp chính là kẻ đứng sau những trải nghiệm kỳ lạ của Billy trên chiến thuyền Indomitable, anh thủy thủ trẻ vẫn sẵn sàng đổ lỗi cho bất kỳ ai ngoại trừ kẻ mà, dùng theo nguyên văn của Billy, ‘lúc nào cũng dành cho anh những lời niềm nở.’ Điều này thật đáng ngạc nhiên. Nhưng ngẫm lại thì cũng không đến nỗi quá ngạc nhiên. Trong một số vấn đề, vài thủy thủ dẫu đã trưởng thành vẫn giữ được sự ngây thơ đến ngạc nhiên. Song một chàng trai đi biển có bản tính như anh thợ cả khỏe mạnh của chúng ta, lại mang nặng tâm hồn của một đứa trẻ trong thân xác người lớn. Mà sự ngây thơ của trẻ thơ thực chất chỉ là tấm chiếu mới chưa từng trải, và sự ngây thơ ấy sẽ vơi dần theo sự phát triển của trí tuệ. Thế nhưng ở chỗ Billy Budd, trí tuệ dẫu hãy còn non kém ấy đã tiến bộ, trong khi tâm hồn khờ khạo của anh hầu như vẫn vẹn nguyên chẳng chút đổi thay. Trải nghiệm quả là một người thầy lỗi lạc; dẫu vậy, tuổi đời của Billy khiến vốn sống của anh còn quá đỗi ít ỏi. Hơn thế nữa, anh hoàn toàn thiếu đi thứ bản năng tiên tri về cái ác — thứ vốn dĩ xuất hiện trước cả trải nghiệm ở những tâm hồn không hẳn lương thiện hoặc chưa thực sự trọn vẹn, và do đó có thể hiện diện, như trong một số trường hợp rõ mồn một, ngay cả ở tuổi trẻ.

Và Billy có thể hiểu biết gì về con người ngoài hình ảnh của một người thủy thủ đơn thuần? Mà người thủy thủ theo lối cổ điển, đích thực là kẻ quanh năm bám trụ mũi tàu, người gắn bó với nghiệp thủy thủ từ thuở ấu thơ, dẫu quả thực cùng chung giống loài với những kẻ trên đất liền, nhưng xét ở nhiều phương diện lại khác biệt một cách kỳ lạ. Thủy thủ là hiện thân của sự bộc trực, còn người trên đất liền là hiện thân của sự khéo léo bề ngoài. Cuộc đời đối với người thủy thủ không phải là một ván bài đòi hỏi sự mưu lược thâm sâu; chẳng phải một ván cờ phức tạp nơi những nước đi hiếm khi bộc trực, mà mục đích chỉ đạt được bằng những đường vòng; một ván cờ chéo ngoe, tẻ nhạt, vô bổ, chẳng đáng để tốn chút sức lực cạn kiệt cho nó.

Phải, xét theo tầng lớp, bản chất của thủy thủ vốn là một giống loài trẻ con. Ngay cả những lầm lỗi của họ cũng mang đậm nét ngây thơ. Và điều này càng đúng hơn nữa đối với những người thủy thủ sống trong thời đại của Billy. Hơn nữa, có những quy luật vốn áp dụng chung cho mọi thủy thủ lại càng tác động mạnh mẽ hơn đến những kẻ bề dưới. Thêm vào đó, mọi thủy thủ đều quen với việc tuân lệnh mà không cần bàn cãi; cuộc đời họ trên biển đặt dưới sự kìm kẹp của người khác; họ không bị ném vào chốn giao du phức tạp của nhân loại — nơi quyền tự do hành động không bị cản trở trên những trang trải bình đẳng (ít ra là bình đẳng ở bề ngoài) — để rồi sớm nhận ra rằng, nếu không đôi khi tỏ ra hoài nghi sắc bén tỷ lệ thuận với vẻ ngoài tốt đẹp, họ rất có thể sẽ bị chơi kham. Một thái độ hoài nghi đã thành lề thói và không bộc lộ ra ngoài lại vốn rất quen thuộc, không phải với những thương gia, mà là với những kẻ thấu hiểu bản chất đồng loại qua những mối quan hệ sâu sắc hơn thương nhân, tức là một số người từng trải, đến mức cuối cùng họ vận dụng nó một cách gần như vô thức; và hẳn một số trong họ sẽ cảm thấy vô cùng ngạc nhiên nếu bị quy kết đó là một trong những đặc tính chung của mình.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.