Billy Budd Và Các Tác Phẩm Văn Xuôi Khác

Lượt đọc: 873 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
V

❊ ❊ ❊

Cuộc nổi dậy ở Nore đã bị dập tắt. Nhưng không phải mọi bất bình đều được giải quyết thỏa đáng. Nếu các nhà thầu cung ứng, chẳng hạn, không còn được phép lặp lại những thủ đoạn quỷ quái vốn là đặc sản của đám bọn họ khắp mọi nơi, như cung cấp vải kém chất lượng, khẩu phần ăn ôi thiu, hoặc gian lận đong đo; thì bù lại, tệ ép lính đi biển vẫn tiếp diễn không hề suy giảm. Được luật pháp và thói quen dung túng suốt nhiều thế kỷ, và được một vị Đại Chưởng ấn như Mansfield duy trì về mặt tư pháp, phương thức tuyển mộ thủy thủ cho hạm đội ấy – một phương thức giờ đây đã rơi vào cảnh tạm ngưng nhưng chưa bao giờ chính thức bị bãi bỏ – là điều không thể từ bỏ trong những năm tháng đó. Việc dãi bỏ nó sẽ làm tê liệt hạm đội vốn đang rất thiết yếu, một hạm đội hoàn toàn dựa vào sức gió, không có động cơ hơi nước, với vô số cánh buồm và hàng ngàn khẩu đại pháo, nói ngắn gọn là mọi thứ đều vận hành hoàn toàn bằng cơ bắp; một hạm đội càng thêm khát khao nhân lực, bởi lúc bấy giờ họ phải nhân lên số lượng tàu chiến đủ mọi cấp bậc để ứng phó với những tình huống trước mắt lẫn lâu dài của một Châu Âu đang chìm trong cơn co giật.

Sự bất mãn đã nhen nhóm trước hai cuộc nổi dậy, và ít nhiều nó vẫn âm thầm tồn tại sau đó. Do đó, việc lo ngại sự trở lại của những rắc rối, dù là lẻ tẻ hay lan rộng, hoàn toàn không phải là vô căn cứ. Một ví dụ về những mối lo âu như thế: Cũng trong năm diễn ra câu chuyện này, Nelson, lúc bấy giờ là Phó Đô đốc Sir Horatio, khi đang cùng hạm đội ngoài khơi bờ biển Tây Ban Nha, đã được viên đô đốc chỉ huy ra lệnh chuyển cờ hiệu của mình từ chiếc Captain sang chiếc Theseus; và lý do là vì chiếc tàu sau vừa mới từ quê nhà đến trạm, nơi nó đã tham gia vào Cuộc Nổi dậy Lớn, người ta lo ngại tâm lý bất ổn của thủy thủ đoàn; và người ta nghĩ rằng một sĩ quan như Nelson chính là mẫu người, không phải để khủng bố thủy thủ đoàn vào cảnh khuất phục đê hèn, mà là để cảm hóa họ bằng uy quyền từ chính sự hiện diện của ông, đưa họ trở lại lòng trung thành, dẫu có thể không quá nhiệt thành như của chính ông, nhưng cũng phải chân thực như thế. Cứ thế, trong một thời gian ngắn, sự bất an quả thực đã tồn tại trên không ít đài chỉ huy. Trên biển, sự cảnh giác phòng ngừa luôn được đẩy đến mức căng thẳng. Chỉ trong chớp nhoáng, một cuộc giao tranh có thể bùng nổ. Và khi điều đó xảy ra, các trung úy được phân công quản lý các cỗ pháo đôi khi cảm thấy họ có trách nhiệm phải đứng cầm gươm trần ngay phía sau những người lính đang vận hành pháo.

Nhưng trên chiếc tàu chiến bảy mươi tư khẩu pháo nơi Billy giờ đây đang giăng võng, rất ít điều phong thái của các thủy thủ hay bất kỳ biểu hiện rõ ràng nào từ phía các sĩ quan có thể khiến một quan sát giả bình thường liên tưởng rằng Cuộc Nổi dậy Lớn vừa mới xảy ra cách đó không lâu. Trong tác phong và cung cách chung, các sĩ quan cấp tướng của một chiến thuyền dĩ nhiên luôn noi theo vị chỉ huy của mình, nghĩa là nếu vị ấy có được uy thế nhân cách xứng đáng có được.

Đại tá Danh dự Edward Fairfax Vere, gọi theo đầy đủ tước hiệu, là một người đàn ông độc thân tuổi chừng bốn mươi, một sĩ quan hải quân xuất chúng, ngay cả trong một thời kỳ sản sinh ra vô số những tên tuổi lừng lẫy trên biển. Dù có họ hàng với giới quý tộc cao cấp, sự thăng tiến của ông không hoàn toàn dựa vào những mối quan hệ từ hoàn cảnh đó. Ông đã trải qua nhiều năm phục vụ, tham gia nhiều trận chiến, luôn thể hiện bản lĩnh của một vị sĩ quan quan tâm đến phúc lợi của binh sĩ nhưng không bao giờ dung thứ cho hành vi vi phạm kỷ luật; am hiểu tường tận khoa học hàng hải, và gan dạ đến mức táo bạo, dù chưa bao giờ thiếu thận trọng. Nhờ lòng dũng cảm tại vùng biển Tây Ấn trong vai trò trung úy kỳ hạm dưới quyền Rodney trong chiến thắng đỉnh cao của vị đô đốc ấy trước De Grasse, ông đã được phong quân hàm đại tá hải quân.

Khi ở trên bờ trong trang phục thường dân, hiếm ai có thể nhận ra ông là một thủy thủ, nhất là khi ông không bao giờ đệm lúa những thuật ngữ hàng hải vào câu chuyện đời thường, và với vẻ ngoài trang nghiêm, ông tỏ ra chẳng mặn mà gì với sự hài hước đơn thuần. Cũng không có gì là mâu thuẫn với những nét tính cách ấy khi trong một hải trình không có gì đòi hỏi hành động tối cao của mình, ông lại là một con người cực kỳ điềm tĩnh, không phô trương. Bất kỳ người đất liền nào quan sát quý ông này – người không có dáng vóc nổi bật và không mang bất kỳ huy hiệu rõ ràng nào – bước ra từ chốn riêng tư để lên boong tàu mở, rồi chứng kiến sự cung kính thầm lặng của các sĩ quan lùi về phía khuất gió, có thể đã lầm tưởng ông là khách của Nhà Vua, một thường dân trên chiến thuyền của Hoàng gia, hay một sứ thần kín đáo đầy cao quý đang trên đường nhận trọng trách. Nhưng trên thực tế, sự khiêm nhường trong phong thái ấy có lẽ xuất phát từ một nét khiêm tốn tự nhiên của nhân cách, thứ đôi khi đi kèm với một bản lĩnh kiên kiệt, một sự khiêm nhường luôn bộc lộ ở mọi thời điểm không đòi hỏi hành động phô trương, và khi hiện diện ở bất kỳ tầng lớp nào trong đời sống, nó lại gợi lên một phẩm chất cao quý theo đúng nghĩa.

Cũng như một vài cá nhân khác tham gia vào các lĩnh vực mang tính anh hùng hơn của thế giới, Đại tá Vere, dẫu rất thực tế khi cần thiết, đôi khi lại bộc lộ một tâm trạng có chút mộng mơ. Đứng một mình ở mạn đón gió của boong tàu lớn, một tay bám lấy dây chằng, ông thường đờ đẫn nhìn ra đại dương đen thẳm. Nếu lúc đó có ai mang đến một vấn đề vụn vặt nào làm gián đoạn dòng suy nghĩ của ông, ông sẽ tỏ ra ít nhiều cáu kỉnh; nhưng rồi ông lại kìm nén được ngay lập tức.

Trong Hải quân, ông được quần chúng biết đến với biệt danh – Vere Áo Sao. Làm thế nào mà một biệt danh như vậy lại gắn liền với một người, dù có những phẩm chất kiên cường nhưng lại thiếu đi vẻ rực rỡ nào, thì câu chuyện là thế này: một người họ hàng yêu quý, Lãnh chúa Denton, một kẻ phóng khoáng, đã là người đầu tiên ra mắt và chúc mừng ông trở về Anh sau chuyến hải trình Tây Ấn; và chỉ một ngày trước đó, khi đang lật giở một bản thơ của Andrew Marvell, ông đã bắt gặp, dẫu không phải là lần đầu tiên, những dòng thơ mang tựa đề 'Appelton House', tên của một trong những dinh cơ thuộc tổ tiên chung của họ, một anh hùng trong các cuộc chiến tranh Đức thế kỷ mười bảy, trong bài thơ ấy có những câu:

‘Thật tuyệt biết bao từ thuở ban đầu

Được dưỡng nuôi trong cõi trời gia đình,

Dưới kỷ luật nghiêm ngặt vô cùng

Của Fairfax và Vere áo sao.’

Và thế là, khi ôm lấy người em họ vừa trở về sau chiến thắng của Rodney, người vừa lập được chiến công hiển hách, tràn ngập niềm tự hào gia tộc chính đáng dành cho người thủy thủ của dòng họ mình, ông đã hào hứng thốt lên: 'Chúc mừng anh, Ed; chúc mừng anh, Vere áo sao của tôi!' Câu nói này lan truyền rộng rãi, và phần tiếp tố mới mẻ ấy, vốn dùng trong giao tiếp thân mật để dễ dàng phân biệt vị đại tá của chiếc Indomitable với một vị Vere khác lớn tuổi hơn, một họ hàng xa cũng mang cấp bậc tương tự trong Hải quân, đã gắn liền vĩnh viễn với họ của ông.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.