Billy Budd Và Các Tác Phẩm Văn Xuôi Khác

Lượt đọc: 889 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Bánh Pudding Của Người Nghèo Và Vụn Bánh Của Người Giàu

❊ ❊ ❊

BÁNH PUDDING CỦA NGƯỜI NGHÈO

“Anh thấy đấy,” nhà thơ Blandmour hào hứng nói — khi cách đây chừng bốn mươi năm, chúng tôi bước đi trên con đường giữa trận tuyết rơi mềm mại, ẩm ướt vào những ngày cuối tháng Ba — “anh thấy đấy, bạn tôi ơi, vị ân sư ban phước là Tự Nhiên luôn tỏ ra nhân từ trong mọi sự; không những thế, bà còn vô cùng chu đáo trong những ân huệ của mình, chẳng khác nào một nhà bác ái khôn ngoan nhất vậy. Trận tuyết này, ngỡ như trái mùa, thực ra lại chính là điều mà người nông dân nghèo đang cần. Tuyết tháng Ba mềm mại này, rơi ngay trước mùa gieo hạt, quả thực được gọi là ‘Phân bón của người nghèo’ một cách rất đúng đắn. Từ bầu trời nhân từ thấm đẫm xuống đất mẹ, qua sự ngấm ngầm nhẹ nhàng, nó nuôi dưỡng từng khối đất, từng luống cày, từng rãnh xới. Đối với người nông dân nghèo, nó tốt chẳng kém gì những đống phân chuồng cải thiện đất của nhà giàu. Và người nghèo chẳng phải nhọc công bón ủi gì, trong khi người giàu lại phải tự tay làm việc ấy.”

“Có lẽ vậy,” tôi đáp với vẻ không mấy hào hứng, vừa phủi vài bông tuyết ẩm khỏi ngực áo. “Mọi chuyện có thể đúng như anh nói, Blandmour kính mến. Nhưng hãy nói cho tôi hay, sao cơn gió lại cuốn những đống ‘Phân bón của người nghèo’ đằng kia khỏi mảnh đất hai sào của lão Coulter nghèo khổ này, rồi chất đống chúng lên cánh đồng rộng hai mươi sào của ngài Điền chủ Teamster giàu có đằng kia kìa?”

“À! Chắc chắn là — ừ — thế này; mảnh đất của Coulter, tôi cho là, đã đủ độ ẩm rồi mà không cần phải tưới thêm. Biết đủ thì cũng như mở tiệc thôi, anh biết đấy.”

“Đúng,” tôi đáp, vừa rũ thêm một trận bông tuyết ẩm khỏi người, “với thứ thức ăn ẩm ướt thế này. Nhưng nói cho tôi nghe, thứ tuyết mùa xuân ấm áp này có thể rất hữu dụng như anh nói; thế còn những trận tuyết lạnh giá của những mùa đông dài dằng dặc ở đây thì sao chứ?”

“Sao cơ, anh không nhớ những lời của người viết thánh thi sao? — ‘Chúa ban tuyết như lông cừu’; ý ngài không chỉ nói tuyết trắng như lông cừu, mà còn ấm áp như lông cừu nữa. Bởi vì lý do duy nhất, theo tôi hiểu, khiến lông cừu mang lại sự dễ chịu, chính là vì không khí bị giữ lại và do đó được làm ấm giữa các sợi lông của nó. Cũng đúng như vậy, hãy đo nhiệt độ của một cánh đồng tháng Mười Hai khi được phủ tấm thảm tuyết này, và chắc chắn anh sẽ thấy nó cao hơn vài độ so với nhiệt độ không khí. Thế nên, anh thấy đấy, bản thân tuyết mùa đông mang ý nghĩa nhân từ; dưới lớp vỏ bọc giá lạnh — như một nhà bác ái cộc cằn — thực chất nó đang sưởi ấm cho mặt đất, để rồi sau đó được tưới tắm một cách màu mỡ bởi những bông tuyết nhẹ nhàng của tháng Ba.”

“Tôi rất thích nghe anh nói, Blandmour thân mến; và dưới sự dẫn dắt của trái tim nhân hậu nơi anh, tôi chỉ biết cầu mong cho lão Coulter nghèo khổ có thật nhiều thứ ‘Phân bón của người nghèo’ này mà thôi.”

“Nhưng đó chưa phải là tất cả,” Blandmour hăng hái nói. “Anh chưa từng nghe về ‘Thuốc nhỏ mắt của người nghèo’ bao giờ sao?”

“Chưa bao giờ.”

“Lấy thứ tuyết tháng Ba mềm mại này, đun chảy ra, rồi đóng chai lại. Nó giữ được sự tinh khiết như cồn vậy. Là thứ tốt nhất trên đời cho đôi mắt kém. Bản thân tôi có cả một vò lớn nước ấy đấy. Nhưng ngay cả người nghèo nhất, bị bệnh về mắt, cũng có thể tự do lấy dùng thứ phương thuốc hào phóng với tất cả mọi người này. Nào, đó chẳng phải là một sự sắp đặt ân cần hay sao?”

“Thế hóa ra ‘Phân bón của người nghèo’ đồng thời cũng là ‘Thuốc nhỏ mắt của người nghèo’ nữa ư?”

“Chính xác. Và còn gì được thiết kế tiết kiệm hơn thế nữa chứ? Một công đôi việc — mà hai việc lại vô cùng khác biệt.”

“Quả thực rất khác biệt.”

“À! Anh lại thế rồi. Cứ hay biến chuyện nghiêm túc thành trò đùa. Nhưng thôi kệ. Chúng ta vừa bàn về tuyết; thế còn nước mưa thông thường — thứ rơi suốt quanh năm — lại càng nhân từ hơn nữa. Chưa cần nói đến chất lượng bón phân quen thuộc của nó đối với các cánh đồng, hãy xét nó ở một trong những công dụng nhỏ nhặt hơn xem. Xin hỏi, anh đã bao giờ nghe nói về ‘Trứng của người nghèo’ chưa?”

“Chưa bao giờ. Thế cái đó là gì vậy?”

“À, khi làm một số món ăn chế biến từ bột ngô và bột mì, trong sách dạy nấu ăn có khuyên dùng trứng, người ta có thể dùng một cốc nước mưa lạnh để thay thế cho trứng, nước mưa đóng vai trò như chất men. Và thế là một cốc nước mưa lạnh được dùng như vậy được các bà nội trợ gọi là ‘Trứng của người nghèo’. Và những người quản gia của nhiều nhà giàu đôi khi cũng dùng cách đó đấy.”

“Nhưng chắc là chỉ khi họ hết trứng gà thôi, Blandmour thân mến ạ. Dù sao thì — tôi xin nói thật lòng — những điều anh kể nghe vô cùng thú vị. Cứ nói tiếp đi nào.”

“Rồi còn có ‘Miếng dán của người nghèo’ dùng cho các vết thương và tổn thương cơ thể khác; một thứ thuốc giảm đau và chữa lành, được bào chế từ những nguyên liệu tự nhiên đơn giản; và vì thế rất rẻ, người đau khổ nghèo hèn nhất cũng có thể tiếp cận được. Người giàu đôi khi cũng dùng ‘Miếng dán của người nghèo’ đấy.”

“Nhưng tất nhiên là không thể thiếu lời khuyên khôn ngoan của một vị bác sĩ có trả thù lao rồi, Blandmour thân mến ạ.”

“Chắc chắn rồi, họ phải tham khảo ý kiến bác sĩ trước chứ; nhưng điều đó có lẽ cũng là một sự thận trọng thừa thãi.”

“Có lẽ vậy. Tôi không bàn cãi. Cứ nói tiếp đi.”

“Vâng, thế anh đã bao giờ ăn món ‘Bánh pudding của người nghèo’ bao giờ chưa?”

“Tôi thậm chí còn chưa từng nghe đến nó trước đây.”

“Thật á! Nào, bây giờ anh sẽ được ăn thử một chiếc; và anh sẽ được ăn nó, đúng theo cách mà người vợ của một người nghèo tự tay làm ra không cần ai nhắc nhở, anh sẽ ăn nó tại bàn ăn của một người nghèo, và trong ngôi nhà của một người nghèo. Nào, hãy đến đây, và nếu sau bữa ăn này, anh không công nhận rằng ‘Bánh pudding của người nghèo’ ngon lành chẳng kém gì bánh của người giàu, thì tôi xin từ bỏ hoàn toàn quan điểm của mình; tóm lại là thế này: nhờ sự an ủi của Tự Nhiên nhân hậu, những người nghèo, ngay từ chính sự nghèo khó của họ, đã chắt lọc lấy niềm an ủi cho mình.”

Để không phải kể lể thêm về những cuộc trò chuyện của chúng tôi xoay quanh chủ đề này (vì chúng tôi đã trò chuyện vài lần — khi ấy tôi đang là khách của Blandmour ở vùng quê để tịnh dưỡng sức khỏe), chỉ xin nói rằng, hành động theo gợi ý của Blandmour, tôi đã bước chân vào ngôi nhà của lão Coulter vào một buổi trưa thứ Hai ẩm ướt (vì tuyết đã tan), với cái cớ ngây thơ là xin nghỉ chân và chút đồ giải khát của một kẻ đi bộ chừng một hai tiếng đồng hồ.

Tôi được đón tiếp, không khỏi sự ngượng ngùng đôi chút — chắc là do trang phục của tôi — nhưng vẫn bằng sự tử tế chân thành và mộc mạc. Mụ Coulter vừa rời khỏi cái chậu giặt để chuẩn bị bữa ăn lúc một giờ kịp lúc chồng mụ trở về từ khu rừng rậm cách đó chừng một dặm giữa những ngọn đồi, nơi lão làm công nhật chặt cây — bảy mươi lăm xu một ngày và tự túc cơm nước. Việc giặt giũ được làm ở bên ngoài tòa nhà chính, dưới một mái hiên cũ kỹ trông có vẻ xiêu vẹo, mụ đứng trên một tấm ván mục một nửa, sũng nước để bảo vệ đôi chân phần nào khỏi cái ẩm ướt ngấm vào từ mặt đất trần trụi; vì thế trông mụ xanh xao và lạnh lẽo. Nhưng sắc thái xanh xao ấy lại ẩn chứa một nguyên nhân khác thầm kín hơn — nỗi nhợt nhạt của một người sắp làm mẹ. Một nỗi buồn tâm can lặng lẽ, không đáy cũng ẩn hiện bên dưới đôi mắt hiền từ, cam chịu và mang nét dịu dàng của người vợ. Nhưng mụ vẫn mỉm cười với tôi, như để thanh minh cho sự bề bộn không thể tránh khỏi của một ngày thứ Hai và ngày giặt giũ, rồi dẫn tôi vào nhà bếp, mời tôi ngồi vào chiếc ghế tốt nhất ở đó — một chiếc ghế kiểu cổ đã suy yếu về cấu trúc.

Tôi cảm ơn mụ; rồi ngồi xoa hai tay trước ngọn lửa lò yếu ớt, và — cố gắng tỏ ra không chú ý hết mức có thể — thỉnh thoảng liếc nhìn quanh phòng, trong khi người phụ nữ tốt bụng, vừa ném thêm mấy củi vào lò, vừa nói rằng mụ lấy làm tiếc vì căn phòng không được ấm áp hơn. Mụ còn nói thêm đôi điều — tuy không hề than vãn — về củi đun, rằng đó là củi khô mục nhặt nhặt được trong khu rừng của ngài Điền chủ Teamster, nơi chồng mụ đang đốn những khúc cây còn tươi nhựa để làm củi cho ngài Điền chủ. Chẳng cần mụ phải nhắc, dù là gì đi nữa, tôi cũng đủ hiểu về chất lượng kém của những khúc củi đó; một số bám đầy rêu và mọc nấm cóc do nằm vùi lâu ngày giữa lớp lá mục chồng chất qua nhiều mùa thu. Chúng phát ra tiếng xì xì buồn bã và những tia lửa lẹt đẹt vô ích.

“Anh phải nghỉ ngơi ở đây cho đến giờ ăn trưa ít nhất nhé,” mụ chủ nhà nói; “những gì tôi có, anh cứ tự nhiên mà dùng.”

Tôi lại cảm ơn mụ, và cầu xin mụ đừng bận tâm chút nào đến sự hiện diện của tôi mà cứ tiếp tục công việc thường ngày.

Tôi bị ấn tượng bởi diện mạo căn phòng. Ngôi nhà đã cũ, và vốn dĩ rất ẩm thấp. Những bệ cửa sổ đọng những giọt ẩm rỉ ra. Những khung cửa sổ nhăn nheo rung bần bật trong khung, và những ô kính màu xanh lục mờ đục vì trận tuyết tan kéo dài. Vì một việc vặt nào đó, mụ bước sang căn phòng bên cạnh, để ngỏ một phần cánh cửa. Sàn căn phòng đó không lót thảm, y như phòng bếp vậy. Xung quanh tôi chẳng có gì ngoài những vật dụng tối cần thiết; và chúng cũng chẳng lấy gì làm tốt đẹp cho lắm. Chẳng có lấy một bức tranh trên tường; chỉ có một cuốn sách cổ của Doddridge đặt trên bệ lò sưởi ám khói.

“Chắc anh đã đi một quãng đường dài lắm, thưa ông; ông thở dài vẻ mệt mỏi quá.”

“Không, tôi chắc chắn là chẳng mệt mỏi bằng chị đâu.”

“Ồ, nhưng tôi đã quen với việc đó rồi; còn ông thì không, tôi đoán thế,” và đôi mắt xanh dịu dàng, đượm buồn của mụ lướt qua trang phục của tôi. “Nhưng tôi phải quét dọn mấy mảnh bào này đi đã; chồng tôi đã tự gọt một chiếc cán rìu mới vào sáng nay trước khi mặt trời mọc, và tôi bận giặt giũ tối mắt tối mũi nên chẳng có thời gian mà dọn dẹp. Nhưng giờ thì chúng lại đúng là thứ tôi đang cần cho lò sưởi. Chỉ có điều chúng sẽ cháy tốt hơn nhiều nếu không còn quá tươi như thế này.”

Lúc này, nếu Blandmour mà ở đây, tôi thầm nghĩ, thể nào anh ta cũng gọi những mảnh bào còn xanh này là ‘Diêm của người nghèo’, hay ‘Bùi nhùi của người nghèo’, hoặc một cái tên êm tai nào đó đại loại thế.

“Tôi không biết,” người phụ nữ tốt bụng nói, quay lại phía tôi khi đang khuấy mấy cái nồi trên bếp lửa đầy khói — “tôi không biết anh sẽ thấy món bánh pudding của chúng tôi thế nào. Nó chỉ là gạo, sữa và muối nấu nhừ lên với nhau thôi.”

“À, món mà người ta gọi là ‘Bánh pudding của người nghèo’, chắc ý chị là thế.”

Một nét hờn giận thoáng qua nhanh chóng trên khuôn mặt mụ.

“Chúng tôi không gọi nó thế đâu, thưa ông,” mụ nói rồi im lặng.

Tự trách mình vì sự lỡ lời, tôi lại không khỏi nghĩ xem Blandmour sẽ nói gì nếu anh ta nghe thấy những lời đó và chứng kiến nét mặt hờn giận ấy.

Cuối cùng, tiếng bước chân nặng nề, chậm chạp vang lên; tiếp theo là tiếng cà giầy ở cửa, và một giọng nói khác cất lên: “Nào, mình; mau lên, mau lên — anh phải quay lại làm ngay đây — nếu mình cứ bắt anh phải ăn trưa ở nhà thì mình phải nhanh tay lên chứ; bởi vì ngài Điền chủ… Chào ông,” người đàn ông thốt lên, khi mới nhìn thấy tôi lúc bước vào phòng. Lão quay sang nhìn vợ với vẻ dò hỏi, rồi đứng trân trân tại chỗ, trong khi nước từ đôi giày vá víu của lão rỉ xuống sàn nhà.

“Vị khách này dừng chân ở đây một lát để nghỉ ngơi và ăn uống: ông ấy sẽ dùng bữa trưa với chúng ta luôn. Mọi thứ sẽ sẵn sàng trong chốc lát thôi: nên anh hãy ngồi xuống băng ghế đi, mình, và xin hãy kiên nhẫn nào. Anh thấy đấy, thưa ông,” mụ tiếp tục, quay sang phía tôi, “William nhà tôi đây, vào các buổi sáng, cứ muốn mang theo một bữa ăn nguội vào rừng để đỡ phải đi bộ quãng đường dài về nhà ăn cơm lúc một giờ. Nhưng tôi không cho phép. Một bữa ăn trưa nóng sốt còn đáng giá hơn cả quãng đường đi bộ dài.”

“Tôi thì chẳng biết thế nào nữa,” William nói, vừa lắc đầu. “Tôi vẫn thường tự tranh luận trong đầu xem liệu nó có thực sự đáng hay không. Chẳng chênh lệch nhau là mấy giữa một quãng đi bộ trong lúc ẩm ướt sau giờ làm việc mệt nhọc, và một bữa ăn ẩm ướt trước khi làm việc. Nhưng tôi thích chiều lòng một người vợ tốt như Martha. Và hẳn ông cũng biết, phụ nữ thì ai chẳng có những lúc bóng gió dở hơi.”

“Tôi ước gì ai cũng có những sự dở hơi tốt bụng như vợ anh,” tôi nói.

“Vợ tôi thì tôi nghe nói có người nọ người kia, nhưng tôi bằng lòng với Martha thân yêu, và chẳng bận tâm đến những người khác.”

“Anh tìm thấy những triết lý khôn ngoan hiếm có trong chốn rừng sâu nhỉ,” tôi trầm ngâm.

“Nào, mình, nếu không quá mệt, hãy phụ một tay kéo chiếc bàn ra nào.”

“Thôi,” tôi nói; “để anh ấy nghỉ ngơi, để tôi phụ cho.”

“Không,” William đứng dậy nói.

“Cứ ngồi yên đó,” vợ anh ta bảo tôi.

Bàn ăn đã dọn xong, chẳng mấy chốc tất cả chúng tôi đã ngồi trước những chiếc đĩa của mình.

“Ông thấy đấy chúng tôi có những gì,” Coulter nói — “thịt lợn muối, bánh mì lúa mạch đen, và bánh pudding. Để tôi xới cho ông. Tôi đổi thịt lợn này từ ngài Điền chủ; một ít thịt lợn từ năm ngoái của ngài ấy, ngài cho tôi mua chịu. Nó không được thơm ngon như thịt năm nay cho lắm, nhưng tôi thấy đủ sức khỏe để làm việc, và tôi chỉ ăn vì điều đó mà thôi. Miễn là bệnh thấp khớp và những trận ốm đau khác tránh xa tôi ra, thì tôi chẳng màng xin xỏ hương vị hay ân huệ từ ai cả. Mà ông không ăn thịt lợn à!”

“Tôi thấy,” người vợ dịu dàng và nghiêm nghị nói, “rằng vị khách quý phân biệt được sự khác nhau giữa thịt lợn năm nay và năm ngoái. Nhưng có lẽ ông ấy sẽ thích món bánh pudding.”

Tôi dồn hết tự chủ, mỉm cười đồng tình với đề xuất về món bánh pudding, mà không hề tỏ thái độ chê bai gì đối với đĩa thịt lợn qua ánh mắt. Nhưng nói thật lòng, tôi hoàn toàn không tài nào nuốt nổi món thịt lợn đó (bởi lúc ấy tôi không đến nỗi đói ngấu nghiến, mà chỉ thấy hơi đói một chút). Xung quanh miếng thịt có một lớp viền vàng khè và tôi thấy vị của nó khá là hôi hám. Tôi cũng nhận ra rằng mụ chủ nhà không hề ăn miếng thịt nào, dù mụ vẫn gắp một ít vào đĩa của mình và làm bộ bận rộn với nó mỗi khi Coulter liếc nhìn về phía đó. Nhưng mụ có ăn bánh mì lúa mạch đen, và tôi cũng vậy.

“Nào, giờ thì đến món bánh pudding thôi,” Coulter nói. “Nhanh lên, mình; ngài Điền chủ đang ngồi bên cửa sổ phòng khách, nhìn phóng tầm mắt ra xa khắp các cánh đồng đấy. Đồng hồ của ngài ấy chuẩn lắm.”

“Ngài ấy không chơi trò thám thính theo dõi anh đấy chứ?” tôi hỏi.

“Ồ, không! — tôi không có ý đó. Ngài ấy là một người khá tốt. Ngài cho tôi công việc để làm. Nhưng ngài ấy rất kỹ tính. Vợ tôi, hãy giúp vị khách đi nào. Ông thấy đấy, thưa ông, nếu tôi mất việc làm của ngài Điền chủ, thì điều gì sẽ xảy ra với…” và với một ánh mắt khiến tôi kính trọng nhân loại, mụ mỉm cười đầy ẩn ý hướng về phía vợ mình; rồi đổi giọng một chút, ngay lập tức tiếp lời — “… con ngựa đẹp mà tôi sắp sửa mua ấy.”

“Tôi đoán rằng,” mụ chủ nhà cất lời với một vẻ đùa cợt nhạt nhẽo, buồn bã kỳ lạ — “tôi đoán rằng con ngựa đẹp mà đôi khi anh vẫn mơ mộng vui vẻ ấy sẽ còn đứng dài dài trong chuồng của ngài Điền chủ cho mà xem. Nhưng thỉnh thoảng người hầu của ngài ấy vẫn cho tôi đi nhờ xe vào ngày Chủ nhật.”

“Một chuyến đi xe vào ngày Chủ nhật!” tôi thốt lên.

“Anh thấy đấy,” Coulter tiếp lời, “vợ tôi rất thích đi lễ nhà thờ; nhưng nhà thờ gần nhất cũng cách đây bốn dặm, vượt qua những ngọn đồi ngập tuyết kia. Thế nên cô ấy không thể đi bộ nổi; và tôi thì không thể bồng cô ấy trên tay mãi được, dù tôi đã từng bồng cô ấy lên gác từ trước đến nay. Nhưng, như cô ấy nói, người hầu của ngài Điền chủ thỉnh thoảng vẫn cho cô ấy đi nhờ một đoạn đường; và vì lý do này mà tôi hay nói về con ngựa mà tôi sẽ sở hữu vào một trong những ngày nắng đẹp sắp tới. Và thậm chí, dù còn chưa có nó, tôi đã đặt tên cho nó là ‘Martha’ rồi. Mà tôi đang luyên thuyên cái gì thế này? Nào, nào, mình! Bánh pudding! Giúp vị khách đi chứ, mau lên nào! Ngài Điền chủ! Ngài Điền chủ! — hãy nghĩ đến ngài Điền chủ kìa! và chuyền bánh pudding đi. Nào, một — hai — ba miếng là đủ cho tôi rồi. Tạm biệt mình nhé. Tạm biệt ông. Tôi phải đi đây.”

Và, với tay vơ lấy chiếc mũ sũng nước, người Đàn ông Nghèo cao quý vội vã bước ra ngoài khoảng không gian sũng nước và bùn lầy.

Lúc này, tôi thầm nghĩ, chắc là Blandmour sẽ dùng giọng điệu thơ ca mà nói rằng, Anh ấy đang đi dạo thư thả theo kiểu của Người nghèo.

“Chị có một người chồng tuyệt vời đấy chứ,” tôi nói với người phụ nữ, khi chúng tôi ở lại trong phòng một mình.

“William yêu tôi ngày hôm nay cũng như vào ngày cưới vậy, thưa ông. Có thể có dăm câu nói nóng nảy, nhưng chưa bao giờ có một lời khắc nghiệt. Tôi ước mình sống tốt hơn và khỏe mạnh hơn vì anh ấy. Và, ôi! thưa ông, cả vì anh ấy và vì tôi nữa” (và đôi mắt xanh hiền từ tuyệt đẹp bỗng hóa thành hai nguồn suối lệ), “tôi ước gì bé William và bé Martha còn sống — bây giờ quạnh quẽ quá. William được đặt tên theo anh ấy, còn Martha đặt theo tên tôi.”

Khi trái tim của một người bạn tự dâng trào cảm xúc, điều tốt nhất người ta có thể làm là chẳng nói gì cả. Tôi ngồi nhìn chằm chằm xuống đĩa bánh pudding vẫn chưa đụng thìa của mình.

“Lẽ ra ông phải nhìn thấy bé William, thưa ông. Thằng bé thông minh và ra dáng nam nhi làm sao, mới sáu tuổi thôi — mà giờ thì lạnh lẽo lắm rồi, lạnh lắm!”

Nhấn chìm chiếc thìa vào đĩa bánh pudding, tôi nhét vội một ít vào miệng để chặn tiếng lòng lại.

“Và bé Martha — Ơi! thưa ông, con bé xinh đẹp nhường nào! Đắng cay lắm, đắng cay lắm! nhưng đành phải chịu đựng thôi.”

Miếng bánh pudding lúc này chạm đến vòm họng tôi, mang theo một vị mốc meo, mằn mặn. Tôi thừa biết hạt gạo là loại bị hỏng được bán rẻ mạt; còn muối thì lấy từ thùng thịt lợn muối năm ngoái.

“À, thưa ông, phải chi những đứa trẻ sắp chào đời kia chính là những đứa trẻ đã đau đớn rời bỏ cõi đời này; là những người bạn quay về, chứ không phải người lạ, những kẻ xa lạ, mãi mãi xa lạ! Thế nhưng một người mẹ chẳng mấy chốc sẽ học được cách yêu thương chúng; chắc chắn rồi, thưa ông, chúng đến từ nơi mà những đứa trẻ kia đã đi qua. Ông có tin điều đó không, thưa ông? Vâng, tôi biết tất cả những người tốt đều phải tin chứ. Nhưng kìa, kìa — và tôi sợ điều đó là độc ác, và cũng rất tăm tối trong tâm can nữa — kìa, dù tôi có cố gắng tự cổ vũ bản thân bằng cách nghĩ đến bé William và bé Martha trên thiên đường, và bằng cách đọc những lời của Tiến sĩ Doddridge ở đó — thì kìa, nỗi buồn đen tối vẫn cứ rỉ vào, y như nước mưa dột qua mái nhà chúng tôi vậy. Tôi bị bỏ lại một mình cô quạnh thế này; ngày qua ngày, suốt cả ngày dài, William thân yêu của tôi đi vắng; và suốt cả ngày ẩm ướt ấy, nỗi buồn cứ rả rích rả rích trút xuống tâm hồn tôi. Nhưng tôi vẫn cầu xin Chúa tha thứ cho tôi vì điều này; còn lại mọi chuyện, tôi xoay sở ra sao thì xoay.”

Món ‘Bánh pudding của người nghèo’ thật đắng ngắt và mốc meo, tôi thầm rên rỉ, nghẹn ngào với chỉ một miếng bánh nhỏ xíu khó khăn lắm mới nuốt trôi.

Tôi không thể nán lại thêm để nghe về những nỗi đau mà sự đồng cảm chân thành nhất cũng chẳng thể mang lại sự xoa dịu thỏa đáng; về một niềm tin yêu sâu sắc mà chẳng thể tìm thêm bằng chứng nào ngoài những gì đã có sẵn — một niềm tin vốn dĩ càng nói nhiều lại càng dễ bị mai một; về những sự tự trách móc vô cớ mà không lời biện bạch nào có thể xua tan. Tôi chẳng đưa tiền thù lao cho sự hiếu khách miễn phí và đáng quý như của bậc vương giả ấy. Tôi thừa biết những món quà như thế sẽ bị từ chối thẳng thừng; sự bố thí ấy sẽ bị phật lòng.

Những người nghèo bản địa Mỹ chưa bao giờ đánh mất sự tế nhị hay lòng tự trọng của họ; do đó, dù không bị rơi vào cảnh suy thoái thể xác như những kẻ ăn mày ở châu Âu, họ lại chịu đựng những nỗi dằn vặt trong tâm trí nhiều hơn bất kỳ người nghèo nào khác trên thế giới này. Những nhạy cảm xã hội đặc thù ấy được nuôi dưỡng bởi chính các nguyên tắc chính trị đặc thù của chúng ta, trong khi nâng cao phẩm giá thực sự của một người Mỹ thành đạt, thì lại chỉ góp thêm phần khốn khổ cho những kẻ bất hạnh; thứ nhất, bằng cách ngăn cản họ chấp nhận bất kỳ sự cứu trợ ngẫu nhiên nhỏ nhoi nào mà lòng bác ái có thể ban phát; và thứ hai, bằng cách trang bị cho họ sự thấu hiểu sắc bén nhất về khoảng cách nhức nhối giữa lý tưởng bình đẳng phổ quát của họ với trải nghiệm nghiệt ngã thực tế về sự khốn cùng và tủ nhục của cảnh nghèo đói — một sự khốn cùng và tủ nhục vẫn luôn thế, từ xưa đến nay và mãi mãi về sau, hoàn toàn giống nhau ở Ấn Độ, Anh Quốc và Mỹ.

Lấy cớ chuyến đi đang giục giã, tôi chào tạm biệt mụ chủ nhà; bắt bàn tay lạnh ngắt của mụ; nhìn lần cuối vào đôi mắt xanh cam chịu ấy, rồi bước ra ngoài khoảng không gian ẩm ướt. Nhưng dù ảm đạm thế nào, và ẩm ướt, ẩm ướt, ẩm ướt — bầu không khí nặng trĩu hơi nước với đủ loại mầm mống mốc meo — tôi vẫn nhận ra, qua sự tương phản đột ngột, rằng bầu không khí trong ngôi nhà mà tôi vừa rời đi đã nồng nặc cái chất độc hại đặc quánh ấy, mà nồng độ đỉnh điểm của nó — không tài nào chịu nổi đối với một số vị khách — sẽ được tìm thấy trong một khu nhà tế bần của người nghèo.

Tình trạng thông gió kém vào mùa đông trong các căn phòng của người nghèo — một điều mà họ vẫn ngoan cố duy trì như thế — thường bị đổ lỗi là do sự lơ đễnh đáng trách của họ đối với những biện pháp bảo vệ sức khỏe đơn giản nhất. Nhưng bản năng của người nghèo khôn ngoan hơn chúng ta tưởng tượng. Bầu không khí giúp thông gió cũng đồng thời làm không gian lạnh đi. Và đối với bất kỳ kẻ nào đang run lẩy bẩy, sự ấm áp kém thông gió vẫn tốt hơn là cái lạnh được thông gió tốt. Trong số những giả định vô lý của con người áp đặt lên con người, chẳng có gì vượt qua nổi phần lớn những lời chỉ trích nhắm vào thói quen của người nghèo bởi những kẻ có nhà cửa khang trang, được sưởi ấm đầy đủ và ăn no mặc ấm.

“Blandmour,” tôi nói vào tối hôm đó, khi sau bữa trà tôi ngồi trên chiếc ghế sô-pha thoải mái của anh ta, trước lò sưởi bập bùng ánh lửa, với một trong hai đứa con bụ bẫm của anh ta trên đùi, “anh không hẳn là một người giàu có theo đúng nghĩa; anh chỉ có một mức tài sản vừa đủ sống; chứ không hơn. Có phải vậy không? Thôi được, thế thì tôi không tính đến anh, khi tôi nói rằng nếu có một Người giàu nào đó ca tụng với tôi về một Người nghèo, tôi sẽ ghi nhớ điều đó như là… tôi sẽ không nói từ đó ra đâu.”

[...]

VỤN BÁNH CỦA NGƯỜI GIÀU

Vào năm 1814, trong mùa hè tiếp sau lần đầu tiên tôi nếm thử món ‘Bánh pudding của người nghèo’, bác sĩ đã khuyên tôi nên thực hiện một chuyến hải trình trên biển. Khi trận chiến Waterloo kết thúc vở kịch dài tập về các cuộc chiến tranh của Napoleon, rất nhiều du khách nước ngoài đã đến thăm châu Âu. Tôi đặt chân đến Luân Đôn vào thời điểm các vị hoàng thân chiến thắng đang tụ họp nơi đây để tận hưởng những buổi yến tiệc xa hoa tựa Nghìn lẻ một đêm của một tầng lớp quý tộc biết ơn và lộng lẫy, cùng với những vị vua chúa và quý ông lịch lãm bậc nhất — Hoàng tử Nhiếp chính George.

Tôi đã từ chối mọi thư giới thiệu trừ bức thư gửi cho người quản lý ngân hàng của mình. Tôi lang thang khắp nơi để tìm kiếm sự đón tiếp tuyệt vời nhất mà một kẻ lữ hành phiêu lưu có thể có được — ý tôi là sự đón tiếp mà sự tình cờ ngẫu nhiên không báo trước mang đến trên con đường mạo hiểm của anh ta.

Nhưng tôi bỏ qua tất cả những chuyện khác để kể lại khoảng thời gian một giờ đồng hồ may mắn dưới sự dẫn dắt của một người vô cùng thân thiện, người mà tôi quen biết ngay trên con đường Cheapside tấp nập. Anh ta mặc quân phục, và làm một chức sắc cấp dưới nào đó của thành phố; tôi quên chính xác là chức gì rồi. Hôm đó anh ta được nghỉ phiên trực. Bài diễn thuyết của anh ta chủ yếu xoay quanh các hoạt động từ thiện cao quý của Luân Đôn. Anh ta dẫn tôi đến thăm hai hoặc ba nơi và nhắc đến với vẻ đầy ngưỡng mộ nhiều nơi khác nữa.

“Nhưng,” anh ta nói, khi chúng tôi rẽ vào đường Cheapside một lần nữa, “nếu anh có chút tò mò nào về những thứ như thế, hãy để tôi dẫn anh đi — nếu chưa quá muộn — tới một trong những nơi thú vị nhất trong số đó — Hoạt động Từ thiện của Thị trưởng Luân Đôn, thưa ông; không, đó không chỉ là việc từ thiện của riêng một vị Thị trưởng, mà tôi có thể thực sự nói rằng, trong trường hợp duy nhất này, đó là việc làm của các vị hoàng đế, các bậc nhiếp chính và các vị vua chúa. Anh còn nhớ sự kiện ngày hôm qua chứ?”

“Ý anh là vụ hỏa hoạn buồn bã bên bờ sông khiến rất nhiều người nghèo phải màn trời chiếu đất ấy hả?”

“Không. Đại yến tại Guildhall khoản đãi các vị hoàng thân. Ai mà có thể quên được chứ? Thưa ông, bữa tối được dọn ra hoàn toàn trên những bộ đồ ăn bằng vàng và bạc ròng, có giá trị ít nhất là 200.000 bảng — tức là 1.000.000 đô-la của các anh đấy; trong khi chỉ riêng chi phí cho thịt thà, rượu vang, người hầu bàn, đồ trang hoàng, v.v., tính nhẹ ra cũng không dưới 25.000 bảng — tương đương 125.000 đô-la tiền mặt của các anh.”

“Nhưng chắc chắn rồi, bạn tôi ơi, anh không gọi đó là việc từ thiện chứ — cho các vị vua ăn uống với cái giá đó sao?”

“Không. Bữa tiệc diễn ra trước — ngày hôm qua; và việc từ thiện diễn ra sau — ngày hôm nay. Anh còn muốn thế nào nữa, khi mà các hoàng thân quốc thích đều có liên quan? Nhưng tôi nghĩ chúng ta sẽ đến kịp giờ thôi — nào; chúng ta đang ở phố King Street rồi, và đằng kia chính là Guildhall. Anh có muốn đi không?”

“Rất sẵn lòng, người bạn tốt của tôi ạ. Cứ dẫn tôi đến bất cứ đâu anh muốn. Tôi đến đây chỉ để lang thang và chiêm ngưỡng thôi mà.”

Tránh lối vào chính của sảnh lớn vốn đang bị rào chắn, anh ta dẫn tôi đi qua một lối đi riêng tư, và chúng tôi thấy mình đang ở một khoảng sân trống phía sau bị che khuất bởi những bức tường mù. Tôi kinh ngạc nhìn quanh. Nơi này nhem nhuốc chẳng khác nào một con hẻm phía sau khu Five Points. Nó đặc kín một đám đông những sinh vật gầy gò, đói khát, hung dữ, đang tranh giành và đánh nhau vì một thứ thứ bậc bí ẩn nào đó, và tất cả đều cầm trên tay những tấm vé màu xanh lam nhăn nheo bẩn thỉu.

“Không còn cách nào khác đâu,” người dẫn đường của tôi nói; “chúng ta chỉ có thể chen vào cùng đám đông thôi. Anh có muốn thử không? Hy vọng là anh không mặc bộ đồ đi tiệc sang trọng đấy chứ? Anh thấy sao nào? Rất đáng để chứng kiến đấy. Một việc làm từ thiện cao cả như thế không phải lúc nào cũng có dịp. Hoạt động từ thiện diễn ra sau bữa đại tiệc thường niên của ngày hội Thị trưởng — dù chắc chắn đó cũng là một việc thiện tuyệt vời — thì cũng không thể đem ra so sánh với những gì sẽ được chứng kiến ngày hôm nay đâu. Có phải vậy không, hả?”

Vừa nói, anh ta vừa đẩy mở một cánh cửa tầng hầm ở phía xa và đám người khốn khổ nhào vô vội vã hướng về phía căn hầm tối tăm bên trong.

Tôi gật đầu với người dẫn đường, và lách người chen chân hòa vào đám đông còn lại. Chẳng mấy chốc, chúng tôi thấy đường lui của mình bị chặn đứng bởi đám đông đang tru tréo ở phía sau, và tôi không khỏi tự chúc mừng vì có được một người dẫn đường vừa thuộc biên chế thành phố lại vừa lịch sự; hơn nữa, bộ quân phục của anh ta cũng bày tỏ rõ quyền lực của mình.

Cảm giác hệt như thể tôi đang bị bao vây bởi một đám đông những kẻ ăn thịt người trên một bãi biển hoang dã nào đó. Những sinh vật xung quanh tôi gầm lên vì đói khát. Bởi vì ở cái nơi Luân Đôn vĩ đại này, sự khốn khổ chỉ khiến con người ta phát điên lên. Còn ở vùng quê, nó làm dịu lòng người. Khi tôi ngắm nhìn bầy người gầy gò, khát máu ấy, tôi lại liên tưởng đến đôi mắt xanh của người vợ hiền của lão Coulter nghèo khổ. Một vật gì đó bằng thép cong cong, lấp lánh (không phải kiếm; tôi không biết đó là thứ gì), trước đây đượcắt bên hông, giờ đây đang được người dẫn đường của tôi hua hua trên đầu, đe dọa lũ sinh vật kia không được gây bạo lực với người lạ.

Khi chúng tôi lách người tiến vào căn hầm u ám một cách chậm chạp và vững chãi như một chiếc nêm, tiếng hú hét của đám đông vang vọng hồi âm. Tôi có cảm giác như mình đang bị đun sôi trong Địa ngục cùng những kẻ lầm đường lạc lối. Tiến lên mãi, qua bóng tối và sự ẩm ướt, rồi bước lên một bậc thang bằng đá dẫn tới một cánh cổng rộng lớn; khi phân tán ra, đám đông mang mầm bệnh đổ xô vào ánh sáng rực rỡ giữa những bức tường được sơn vẽ và dưới một mái vòm trang hoàng lộng lẫy. Tôi lại nghĩ đến cuộc cướp phá hỗn loạn ở Versailles.

Chỉ vài khoảnh khắc sau, tôi đứng ngẩn ngơ giữa những kẻ ăn xin trong sảnh Guildhall nổi tiếng.

Nơi tôi đang đứng — nơi đám đông hỗn tạp đang đứng, chưa đầy mười hai tiếng đồng hồ trước là chỗ ngồi của Hoàng đế Đại đế Quốc Alexander của nước Nga; Hoàng thượng Frederick William, Vua Phổ; Hoàng thân George, Hoàng tử Nhiếp chính nước Anh; Công tước xứ Wellington lừng danh thế giới; cùng với một đám đông các nhà quyền quý bao gồm các Thống chế chiến trận, bá tước, tử tước và vô số những nhân vật quý tộc lừng danh khác.

Những bức tường rung chuyển qua lại, tựa như tán lá của một khu rừng với những lá cờ chiến thắng rực rỡ sắc màu. Chẳng có gì bên ngoài sảnh lớn có thể nhìn thấy được. Không có cửa sổ nào nằm trong khoảng cách bốn mươi lăm bước chân tính từ sàn nhà. Bị tách biệt khỏi mọi cảnh tượng khác, tôi bị vây hãm bởi một khung cảnh lộng lẫy — lộng lẫy, ý tôi là ở mọi nơi, ngoại trừ khi ánh mắt hướng xuống sàn nhà. Nơi đó dơ dáy chẳng khác gì một cái túp lều — một cái chuồng chó; những tấm ván trần trụi rải rác những mảnh vụn nhỏ hơn và hoang phí hơn từ bữa tiệc, trong khi hai hàng dài bàn gỗ thông màu xám xịt, bẩn thỉu, đã bị lột trần và không còn trải khăn ở hai bên sảnh, chất đống những tàn tích ít bị giẫm đạp hơn. Những lá cờ nhuộm màu tương xứng với các vị vua của đêm hôm qua; còn sàn nhà thì lại vừa vặn với những kẻ ăn xin của ngày hôm nay. Những lá cờ nhìn xuống sàn nhà giống như Dives nhìn Lazarus từ ban công của mình. Một hàng những người hầu mặc đồng phục dùng gậy gộc để đẩy lùi đám đông đang chen chúc thiếu kiên nhẫn, nếu không, họ có thể ngay lập tức biến buổi Từ thiện thành một vụ Cướp bóc. Một nhóm quan chức khác mặc áo choàng có viền vàng đang phân phát những phần thịt thừa — thức ăn nguội và những mẩu vụn của các vị vua. Từng người một, những kẻ ăn xin giơ cao những chiếc vé màu xanh bẩn thỉu của họ, và được phục vụ phần xác pháo cướp bóc của một con gà lôi, hoặc vành của một chiếc bánh bao nhân thịt — giống như phần chóp rời của một chiếc mũ cũ — với phần nhân đặc và thịt đã bị khoắng sạch.

“Thật là một việc làm từ thiện cao cả!” người dẫn đường của tôi thì thầm. “Hãy nhìn cái bánh nhân thịt kia kìa, vừa bị cô gái xanh xao đó giật lấy; tôi dám cá là Hoàng đế Nga đã ăn món đó vào tối hôm qua đấy.”

“Rất có thể lắm chứ,” tôi thì thầm đáp; “trông nó giống như thể có vị hoàng đế tham ăn nào đó đã nhúng tay vào cái bánh đó vậy.”

“Và hãy nhìn cả con gà lôi đằng kia nữa — ở đó — con có cậu bé áo rách đang cầm kìa — nhìn xem! Hoàng tử Nhiếp chính có lẽ đã ăn bữa tối từ con đó đấy.”

Hai phần ức đã bị khoét sạch một cách không thương tiếc, để lộ ra những bộ xương trơ trọi, được trang hoàng bằng phần cánh và chân chưa bị đụng đến.

“Vâng, ai mà biết được chứ!” người dẫn đường của tôi nói, “Hoàng thân Nhiếp chính hoàn toàn có thể đã ăn chính con gà lôi đó đấy.”

“Tôi không mảy may nghi ngờ điều đó đâu,” tôi thì thầm, “ngài ấy nổi tiếng là cực kỳ thích phần ức gà mà. Nhưng cái đầu của Napoleon bị bưng trên cái mâm đâu rồi? Tôi cứ nghĩ đó phải là món chính chứ.”

“Anh vui tính thật đấy. Thưa ông, ngay cả người Cossack cũng làm từ thiện ở Guildhall này đấy. Nhìn kìa! Platoff nổi tiếng, chính vị Hetman — (ông ấy đã ở đây tối qua cùng với những người khác) — không nghi ngờ gì nữa, ông ta đã đâm một ngọn giáo vào cái bánh thịt lợn béo ngậy đằng kia. Nhìn kìa! Lão già ở trần đằng kia đang giữ nó kìa. Lão ta đang liếm mép thèm thuồng thế kia kìa, mà chẳng mảy mai nghĩ đến hay cảm ơn người lính Cossack tốt bụng đã để lại nó cho lão! À! Lại một tên khác — to con hơn đã giật lấy nó. Nó rơi mất rồi; lạy Chúa tôi! — chiếc đĩa hoàn toàn trống không — chỉ còn sót lại một mẩu vỏ bánh bị băm nát.”

“Người Cossack, bạn tôi ơi, được cho là có sở thích vô độ với đồ béo,” tôi nhận xét. “Vị Hetman đó có lẽ chẳng làm từ thiện như anh tưởng tượng đâu.”

“Dù sao đi nữa, đó cũng là một việc làm từ thiện cao cả. Nhìn kìa, ngay cả hai bức tượng Gog và Magog đằng kia, ở đầu bên kia của sảnh, cũng đang cười toe toét thích thú trước khung cảnh này.”

“Nhưng chẳng phải anh nghĩ rằng,” tôi gợi ý, “nhà điêu khắc, bất kể là ai đi nữa, đã khắc nụ cười ấy hơi quá đà thành ra một điệu cười — một dạng nụ cười mỉa mai cay độc hay sao?”

“Chà, điều đó tùy thuộc vào cách nhìn của anh thôi, thưa ông. Nhưng kìa — giờ thì tôi dám cá một đồng guinea là phu nhân của Thị trưởng đã nhúng chiếc thìa vàng của mình vào bát thạch có màu vàng óng đằng kia. Nhìn kìa, lão già mắt nhắm mắt mở đã nuốt trọn nó vào cổ họng chỉ trong một ngụm to rồi kìa.”

“Hãy để miếng thạch đó được yên nghỉ nhé!” tôi khẽ thở dài.

“Thật là một hành động từ thiện hào phóng, cao cả và rộng lượng làm sao! Chưa từng có ở bất kỳ quốc gia nào ngoài nước Anh, nơi nuôi sống cả những kẻ ăn xin của mình bằng những món thạch óng ánh sắc vàng.”

“Nhưng không phải là ba lần mỗi ngày đâu, bạn tôi ạ. Và anh có thực sự nghĩ rằng thạch là loại cứu trợ tốt nhất mà anh có thể cung cấp cho những kẻ ăn xin không? Chẳng phải thịt bò và bánh mì bình thường, kèm theo việc gì đó để làm và được trả công, sẽ tốt hơn sao?”

“Nhưng thịt bò và bánh mì bình thường thì đâu có được dọn ra đây. Các vị hoàng đế, hoàng tử nhiếp chính, vua chúa và các thống chế chiến trận đâu có thường xuyên ăn tối bằng thịt bò và bánh mì bình thường. Thế nên phần thức ăn thừa cũng phải tương xứng chứ. Nói cho tôi nghe xem, anh có thể mong đợi rằng vụn bánh của các vị vua lại giống như vụn bánh của lũ sóc được sao?”

“Anh đấy! Ý ta là ngươi đấy! Tránh sang một bên, nếu không thì nhận phần của ngươi rồi cút đi! Nào, cầm lấy chiếc bánh này, và hãy biết ơn vì ngươi được nếm chung một món ăn với Nữ công tước xứ Devonshire cao quý. Tên rách rưới vô lại kia, ngươi có nghe thấy không?”

Những lời này được gầm lên với tôi xuyên qua tiếng ồn ào bởi một vị quan chức mặc áo choàng đỏ đứng gần bàn ăn.

“Chắc chắn là hắn không có ý gọi tôi rồi,” tôi nói với người dẫn đường; “hắn đâu có nhầm lẫn tôi với những người còn lại.”

“Người ta được đánh giá qua những kẻ mà họ giao du đấy,” người dẫn đường mỉm cười nói. “Nhìn kìa! Không những chiếc mũ của anh bị lệch và bẹp dúm trên đầu, mà áo của anh còn bị vấy bẩn và rách rưới nữa kìa.” Rồi anh ta hét lên với viên quan áo choàng đỏ: “Đây là một người bạn không may mắn; một khán giả đơn thuần thôi, tôi đảm bảo với anh đấy.”

“À! Có phải cậu đấy không, anh bạn già!” viên quan áo choàng đỏ đáp lại, nhận ra người dẫn đường của tôi một cách quen thuộc — có vẻ như là một người quen cũ; “thế thì hãy đưa bạn của cậu ra ngoài ngay lập tức. Hãy chú ý vụ sập đổ lớn nhé; nó sắp xảy ra rồi đấy! Nghe này! Giờ thì biến đi!”

Quá muộn rồi. Món ăn cuối cùng đã bị cướp sạch. Đám đông vẫn chưa thỏa mãn cất lên một tiếng thét dữ dội, làm rung chuyển những lá cờ giống như một trận cuồng phong, và làm ngập tràn bầu không khí bằng một thứ mùi hôi thối bốc lên từ các cống rãnh. Họ ùa lên xô đẩy vào các bàn ăn, phá vỡ mọi hàng rào, và tràn ngập khắp sảnh lớn — những cánh tay trần giơ cao trông như những chiếc sườn của một con tàu đắm bị đánh tơi tả. Tôi có cảm giác như một cơn thịnh nộ bất lực đột ngột của lòng đố kỵ tột cùng đã chiếm lấy họ. Chỉ nửa giờ đồng hồ ngó nghiêng những tàn tích của sự vinh quang từ các Bữa tiệc của các Vị vua; những miếng ăn không thỏa mãn từ những chiếc bánh nhân thịt bị moi móc ruột gan, những con gà lôi bị cướp bóc, và những món thạch bị tàn phá một nửa, đã phục vụ cho việc nhắc nhở họ về sự khinh miệt tiềm ẩn của món bố thí này. Trong tâm trạng đột ngột ấy, hoặc bất cứ điều bí ẩn nào đã chiếm lấy họ lúc bấy giờ, những kẻ Lazarus này có vẻ sẵn sàng nôn mửa ra trong sự khinh miệt đầy ăn năn những mẩu bánh vụn đầy sự sỉ nhục của Dives.

“Lối này, lối này! Hãy bám chặt lấy lưng tôi như một con ong,” người dẫn đường của tôi thì thầm đầy căng thẳng. “Người bạn của tôi đằng kia đã ra hiệu đáp lại và mở tung cánh cửa riêng tư đằng kia cho hai chúng ta. Chen vào — chen mạnh vào — nhanh lên — chiếc mũ bẹp của cậu rơi kìa — đừng dừng lại vì vạt áo — đánh văng gã đó ra! Quật ngã hắn xuống! Giữ chặt! Nén lại! Nào! Nào! Lôi xác nhau đi vì mạng sống của mình mau! Hah! Chúng ta thở phào được rồi đây; tạ ơn Chúa! Cậu ngất rồi à. Này!”

“Không sao đâu. Không khí trong lành này làm tôi hồi sức lại rồi.”

Tôi hít thêm vài hơi thật sâu và cảm thấy sẵn sàng để tiếp tục.

“Và bây giờ hãy dẫn tôi đi, người bạn tốt của tôi ơi, qua một lối đi phía trước thẳng ra đường Cheapside ngay lập tức. Tôi phải về nhà thôi.”

“Nhưng không được đi đường vỉa hè đâu nhé. Nhìn trang phục của cậu kìa. Tôi phải gọi một chiếc xe ngựa cho cậu mới được.”

“Vâng, chắc phải thế thôi,” tôi nói, vừa ngước nhìn những mảnh giẻ rách của mình với vẻ đầy ngao ngán, rồi lại liếc nhìn với vẻ ghen tị vào chiếc áo khoác chẽn và chiếc mũ lưỡi trai phẳng lì của người dẫn đường, thứ trang phục thách thức mọi sự xô đẩy và rách rưới.

“Nào, thưa ông,” anh chàng tốt bụng nói, khi đỡ tôi lên xe ngựa, và nhét tôi cùng những mảnh giẻ rách của tôi vào trong, “khi ông trở về quê nhà, ông có thể nói rằng mình đã tận mắt chứng kiến hoạt động từ thiện cao cả nhất của nước Anh. Tất nhiên, ông sẽ phải thông cảm cho sự chen chúc không thể tránh khỏi rồi. Tạm biệt nhé. Này, Jehu” — anh ta quay sang nói với người đánh xe trên chiếc ghế cao — “đây là một vị khách quý mà anh đang chở đấy. Ngài ấy vừa mới từ chỗ Từ thiện ở Guildhall ra, điều đó giải thích cho diện mạo hiện tại của ngài ấy. Đi thôi nào. Hãy nhớ điểm đến là Quán rượu Luân Đôn trên phố Fleet Street nhé.”

“Nào, xin Chúa trong lòng nhân từ của Ngài hãy cứu vớt tôi khỏi những hoạt động từ thiện cao quý của Luân Đôn,” tôi thở dài, khi tối hôm đó tôi nằm bầm dập và tơi tả trên chiếc giường của mình; “và xin Chúa cũng cứu vớt tôi khỏi cả ‘Bánh pudding của người nghèo’ lẫn ‘Vụn bánh của người giàu’.”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.